Кіріспе
Линкольнширдегі ауыл, Англия, қарлығаш деп аталатын құс.
the bird called a swallow
Карлығаш – Англияның Линкольншир графтығындағы Батыс Линдси ауданында орналасқан шағын ауыл және азаматтық приход. A46 тас жолында Каистор қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 4 миль (6 км) қашықтықта жатыр. 2011 жылғы халық санауы бойынша (Каборн және Куксвольдты қоса алғанда) ауылдың халқы 289 адамды құрады.
Этимология
Суаллоу атауы әртүрліше жазылған: Суалан («Домсдей Кітабы»), Суава, Суалве және Суалве (барлығы 12 ғасыр). Оксфорд жер-атаулары сөздігі бұл атауды Свэйлмен байланыстырады, яғни ауыл сол аттас, жылдам ағысы бар өзеннің құрметіне аталған, ал «eau» француз тілінде «су» деген мағынаны білдіреді. Бұрын ауылда тұрған Боб Вилли мырза бұл атаудың неміс тіліндегі «schwall» сөзіне жақын екенін айтты, ол «тасқын» дегенді білдіреді және судың жылдам кететін борлы төбелердің төмендегі сазды жазыққа жиналатындығын ұсынады.
Ерте тарих
Археологиялық қазбалардың нәтижелері, оның ішінде Сваллоу Вейл фермасында табылған кремний құралдары, Сваллоуда ерте заманғы қоныстар болғанын көрсетеді. Басқа іздерге төрт мүмкін обаның іздері, Куксволд жолындағы шұңқыр және шекаралық арық, сондай-ақ Грендж фермасының артындағы және Гримсби жолының оңтүстігіндегі ауылдың шығыс жағындағы ұқсас обалар жатады. Лимбер ауданының шекарасында Сваллоу Волд орманында мерзімі белгісіз сақина тәрізді арықтың қалдықтары анықталды. Сонымен қатар, римдік керамикасы мен монеталары, сондай-ақ сакс шеберханасының қалдықтары табылған. Скелеттің үстіндегі егістіктегі тік қырлар Нормандер басып алғанға дейінгі қоныс болғанын көрсетеді.
Орта ғасырлар
Domesday Book-та Сваллоу туралы егжей-тегжейлі айтылмаған, бірақ 1086 жылы Линкольншир патшалықтың қалған бөлігінен шалқап жатты: оңтүстіктен кепкен Фендермен бөлініп, жауынгер және бүлікшіл даниялықтар (викингтер) басып алған. Осы кезде Сваллоуда кем дегенде 35 шаңырақ болды. Сваллоудағы маңызды жер иелері – нормандықтар (Байе епископы Вильгельм Жеңімпаздың жартылай бауыры Одо Бае) болды, бірақ нормандық иерархияда төмен дәрежеде тұрды. Domesday-де Суалан (Йорк архиепискобы), граф Алан, Роджер де Пуату және Линкольн Альфредтің есімдері де кездеседі. 13 ғасырға қарай граф Аланның иелігі Ласселс әулетінің қолына өтті, олар жергілікті жер иелері болған және приход шіркеуімен тығыз байланыста болған болуы мүмкін. Олардың ізбасарлары, Конирс әулеті, әрине, тұрақты түрде тұрмаған. 1200 жылдан бастап Сваллоу иелігін Гримсбидегі Уэллоу аббаттығы иеленді. Нункотам цистерциандық қатындары да, сондай-ақ Торнтон аббаттығы мен Сент-Леонард монастырі (Гримсби) Реформация кезінде иелік еткен. 1530 жылы Джордж Сент-Пол бұрынғы Ласселс иелігін сатып алды, ал 1543 жылы ол Джон Беллв және Роберт Броклзбиден бұрынғы аббат жерлерін сатып алды, оларға монастырлар таратылғаннан кейін олар берілген. 14 ғасырдың басында жасалған сараптама бойынша Сваллоуда 26 шаңырақ және 31 салық төлеуші болған, ал 1372 жылғы Poll Tax санағында он төрт жастан асқан 110 адам тіркелген. 1525 жылы 18 салық төлеуші болса, 1543 жылы – 12 адам, ал 1563 жылы 20 шаңырақ болды. Бұл көрсеткіштер келесі үш ғасыр бойы тұрақты сақталды. Шіркеуден басқа ортағасырлық ауылдың айқын қалдықтары жоқ. Жакыннан қарағанда, бірнеше топырақ жұмыстары екі орталықтан тұратын ауылды көрсетеді. Батыс жағында Каистор жолына қарап тұрған, қазіргі A46 тас жолының жанында артқы көшесі бар, жабық тар алаңдар мен аулалар орналасқан. Бұл және егіс жолақтары кейінірек Лимбер жолымен қиылысады. Орта ғасырдың соңында өзенге қарай созылатын жолдың оңтүстік жағында қосымша алаңдар салынған. Шығыс елді мекенінде бір немесе бірнеше монастырь шаруашылықтарының, қоршалған үйлердің және диірменнің іздері бар.
Қоршау
Салмақ – 19 ғасырдағы қоршау. 1805 жылға дейін ауыл тұрғындарының көпшілігі екі үлкен егістік жерінде, сондай-ақ, дала, бауызда және жылқы жайылымында жайылым құқығына ие болды. Дегенмен, бұл жүйе Тюдор дәуірінде-ақ тиімділігін жоғалта бастады. 17 ғасырдың ортасынан бастап, кейбір Салмақ тұрғындары өздерін шаруалар деп, қарапайым үй иелері емес деп сипаттады. 18 ғасырдың соңына қарай, ауыл шаруашылығының жақсарған әдістері мен мал шаруашылығы, сонымен қатар, қала және қала тұрғындарының санының өсуіне байланысты күнкөріс шаруашылығынан ірі көлемді азық-түлік өндірісіне көшу қажеттілігі өзгерістерді күшті қылып көрсетті. Салмақ 1805 жылы парламенттік акті арқылы қоршалды, ал марапаттау 1809 жылы аяқталды. Линкольн епискобы мен Кембридж университетінің Тринити колледжіне берілген екі кішкентай жер учаскесінен және ректордың жерінен басқа, барлық жер Лорд Ярбороға берілді. Ректор оннан бір бөлігінің орнына астық түрінде кіріс алды. Ауылдың және шіркеудің маңында бұрынғы қоршаудан қалған жерлер де болды, олар жолдарға пайдаланылды. Бірнеше жылдың ішінде қазірге дейін сақталған фермалар – Вейл, Волд, Маунт, Грандж және Рукери – салынды. Егістік алқаптарға қоршаулар отырғызылды, жаңа жолдар мен жолдар салынды, ал Лорд Ярборо ауылдың сыртын түбегейлі өзгерткен ағаштарды отырғызуды бастады. Қоршау кезінде және кейбір уақыттан кейін Салмақтағы үйлер қарапайым, бір қабатты, саздан және ағаштан тұрғызылған ғимараттар болды. Олар біртіндеп кірпіштен тұрғызылған үйлермен алмастырылды, олардың көпшілігі Гримсби жолы мен Чапел-Лейнде 1875 жылға қарай салынды. 1881 жылғы санақта тізілген Салмақтағы 45 үйдің шамамен үштен екісі бүгінге дейін сақталған. 2008 жылдың басында ауылдың өзен жағалауындағы алаңда тұрғын үйлерді салу жобасы аяқталды.
Парфюмериялық тізілімдер мен халық санағы
Бұл туралы 1671 жылғы шіркеу кітаптарында жазылған. Бір отбасының екі буыннан артық ауылда тұруы сирек болатын, ал көптеген жұмысшылар жақсы жұмыс іздеу немесе шаруашылықтан бас тарту үшін бірнеше жылдан кейін көшіп кететін. Тіпті жағдайы жақсы шаруалар да (жер иелері емес, жалға алушылар) екі-үш ұрпақтан аспайтын. 1841 жылдың көктемінде, ашаршылық жылдарында он төрт бала (ауылдағы барлық балалардың шамамен төрттен бірі) қайтыс болды. Сол жылы ересектердің арасында қайтыс болғандар жоқ. 1870 жылы тағы алты бала қайтыс болды, соңғы екеуі қызыл жегіден. Кітаптарда 1909 жылы белгісіз бір ер адамның жерленгені де тіркелген, оның шіріген денесі 2–12 жыл бойына жатқаннан кейін табылған. 1851 жылғы халық санауы бойынша 57 шаңырақта 127 ер адам және 90 әйел тұрған. Он жыл өткен соң, үйлердің саны 41-ге дейін азайды, ал халық саны 22-ге өсті. 1881 жылғы халық санауы көрсеткендей, барлық еңбекке қабілетті ер адамдардың 78%-ы шаруашылықпен айналысса, 16%-ы оған байланысты кәсіптерде жұмыс істеген, жалпы саны 92% құрады. Ересектердің тек 10%-ы Сваллоуда туған, ал Линкольнширден тыс жерде туғандардың саны үш адамды құрады.
Экономика
Ауылдағы ең алғашқы тіркелген дүкен 1856 жылы ұстаханада ашылды; ұстаның өзінің шаруашылығы 20 ғасырдың ортасына дейін жалғасты. Crossroads Cottages жанында темекі сататын киоск болды, оның қалдықтарын Grimsby Road көшесіндегі бақта көруге болады. Кейін Шапел-Лейн көшесінде дүкен мен пошта бөлімі біріктірілген ғимаратта орналасты. 1961 жылы Cuxwold Road және Chapel Lane көшелерінің бұрышында жаңа дүкен ашылды; ол 1976 жылы жабылды. Ауылдағы паб – "Салаң" тавернасы. Одан бұрын 1953 жылы жабылған "Ақ жүрек" тавернасы болған.
Қонақ үй
Бұл шіркеу қорымы мың жылдан астам уақыттан бері жерлеу орны болып табылады. 1765 жылы ескі қорымның бір бөлігінен ақылы жол салынды, ал 1954 жылы сол кездегі A46 жолының жақсарту жұмыстары қорымның тағы бір бөлігін алып қойды. Осы қазба жұмыстары барысында "Қоңыр алып" – шамамен 183-183 см (6-6 фут) бойындағы, мүмкін викинг сарбазы болған адамның қаңқасы табылды. 1970 жылы қорымның бір бөлігі тегістелгендіктен, кейбір қабір тастарына зақым келді. 1980 жылдардың басында шіркеу қорымы мен көршілес жасыл кеңістік тазаланып, шіріген ағаштар алынып, шабындыру оңайлатылды. Содан бері ауылдың барлық жерінде, қорым мен жасыл кеңістікте де кең көлемде ағаштар отырғызылды.
Соғыс ескерткіші
Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған үш әскердің құрметіне соғыс ескерткіші орнатылған: лейтенант Сесил Уолтер Генри Аски (5 сәуір 1918 жылы қайтыс болды), артиллерист Уолтер Дей (25 қыркүйек 1918 жылы қайтыс болды) және машинист Кердон Уилкин (7 наурыз 1916 жылы қайтыс болды).
Қауымдық үйлер
Ескі ректория, қазір жеке тұрғын үй, 1864 жылы лоуттық Джеймс Фаулер, епархиялық сәулетшінің жобасы бойынша £1,700 қаржыға салынған. Фермалардың барлығы жергілікті стильдің әртүрлі нұсқаларында салынғаннан өзгеше, бұл ғимарат готикалық әшекейлерімен орта викториялық кезеңдегі құрылыс екенін нақты көрсетеді. 1958 жылы Билсби жолында салынған қазіргі пасторлық үй, соғыстан кейінгі стильдегі көңіл көшпейтін ғимарат.
Шатырлар
Линкольнширдің көптеген ауылдарында болғандай, 19-ғасырда Сваллоу тұрғындары да методизмді ұстанды. 1844 жылы лорд Ярбороу сыйлаған Cuxwold Road бойында 98 фунт стерлингке примитивті методистік шіркеу салынды. 1855 жылы ол кеңейтілді, бірақ содан кейін жұрт азайып, 1916 жылы жабылды. 1994 жылы ғимарат бұзылып жатыр. 1863 жылы Бэк-Лейннің (кейін Чапел-Лейн аталған) солтүстік жағында үлкен Веслиан шіркеуі салынды. Ол 140 адамдық қауымды қабылдауға арналған, бірақ мүшелер саны ешқашан 40-тан аспады. Шіркеу 1967 жылы жабылды және көп ұзамай қиратылды, бірақ қабырғаның кішкентай бөлігі әлі де сақталған.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тұрғын үй
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сваллоу көптеген өзгерістерге ұшырады. Басқа көптеген ауылдар сияқты, ол еншілес ауыл емес, көбірек мамырқай және зейнеткерлік ауылына айналды, көптеген коттедждер жеке меншікке өтті, себебі соғыс кезінде елді азықтандыру қажеттілігінен туындаған қарқынды және механикаландырылған ауыл шаруашылығы оларды шаруа жұмысшыларының үйлері ретінде қажетсіз етіп жіберді. 1970 жылдарға дейін ғимарат тізілімдерінде кәсіптер мен мамандықтардың алуан түрлілігі байқалмайды. 1965 жылдан бастап құрылысқа жерлер сатыла бастады, содан бері әртүрлі стильде және материалдардан жыл сайын шамамен бір үйден салынып келеді.
Ауылдық тоған
Шіркеу мен даңғыл сақталған, бірақ үй (Rookery) жоғалып кетті, ал биік жағалау көбінесе тіреу қабырғасымен алмастырылды, ал көл 1960 жылдары толып, жері Понд Коттеджі үшін бақ жасауға сатылды. Қазір бұл жерде заманауи үй тұр. 1949 жылға дейін ауыл қазіргі ойын алаңының кіреберісіне жақын орналасқан шіркеу сорғысымен сумен қамтамасыз етілді, бірақ көптеген үйлердің өздерінің құдықтары болған. Рукери шаруашылығының суы жел диірменімен сорғыланды. 1949 жылы ауылға Barnoldby-ден құбыр арқылы су келді, содан кейін Beelsby Top-тан гравитациялық түрде Swallow-қа жеткізілді. 1950 жылы электр қуаты қосылды. Магистральдық кәріз жүйесі 1970 жылға дейін келмеді, ал магистральдық газ одан да кейін келді. Сыртқы үйлер әлі де септик резервуарларын пайдаланады және газсыз, бірақ қазіргі таңда олардың көпшілігі магистральдық сумен жабдықталған.
Мектеп және ауыл залы
Сваллоу мектебі екі сыныптан тұрса да, ондағы оқушылар саны елу жыл бойы өзгеріп тұрды; 1941 жылы, мектептің сақталған жалғыз күнделігі басталганда, ол бір мұғалімдік мектеп болды және кейін көп рет солай болды. 1948 жылдың қараша айында мектеп инспекторлары Сваллоуды ауылдық бір мұғалімдік мектептердің үлгісі деп жариялап, жақсы бағалады; бір жыл өтпей Мисс Маррис Мисс Фрэнсис Коксқа көмекші болып тағайындалды. 1949 жылдың 4 қарашасында білім беру министрінің парламенттік хатшысы Д.Р. Хардман мектепке сапар шекті. 1946 жылдың маусым айында мектеп асханасын салу жұмыстары басталды, бірақ 1949 жылдың шілдесінде он жаңа оқушы қабылданғаннан кейін асхана кішкентай балалар сыныбына, ал киім шешетін бөлме ас үйіне айналды. 1959 жылдың қаңтарында мектеп аспазшыдан бас тартып, орталық асханадан тамақ ала бастады. Мектеп 1968 жылдың мамыр айында жабылды, балалар Каистор бастауыш мектебіне ауыстырылды, кейбір жағдайларда олар орта мектепке барар алдында бір семестр ғана оқитын сыныптарға қосылды. Көлік мәселесіне байланысты бірнеше ана балаларын мектепке жіберуден уақытша бас тартты. Сволоу балаларының Каисторға жіберуі бұл алғашқы рет емес еді; 1945 жылдың 31 наурызынан 30 қарашасына дейін Джоан Марроустың ауруына байланысты және директорлық қызметтен кеткеніне байланысты Сволоу мектебі жабылды. Мектеп жабылғаннан кейін ғимараттың меншігі Лорд Ярбороға қайтарылды, ал 1969 жылы ол оны ауылға номиналды 150 фунт стерлингке сатты, егер ол жиырма бір жыл бойы ауылдық үй ретінде сақталмаса, онда оған қайтарылады деген шартпен. 1990 жылы ғимарат ауылға берілді, ал ауылдық кеңес оның күтуін және күнделікті шығындарын өз мойнына алды, ал ауылдық үй комитеті күрделі жобаларға қаражат жинаумен айналысты. Ай сайын әлеуметтік кештер, лекциялар, викториналар мен көрсетулер ұйымдастырылады. Көп жылдар бойы ірі шаралар өтеді: қолөнер және бақша көрмесі, көрме немесе дәстүрлі ауылдық той (әдетте шіркеумен бірлесіп). Бар салу үшін қосымша ғимарат салынды. Ауылдық үй комитеті сондай-ақ ауылдық кеңес Саттон Эстайтс компаниясына төлем жасайтын ойын алаңын күтіп ұстауға жауапты. Ойын құралдарының бір бөлігі 1990 жылдары өткізілген қайырымдылық шараларынан алынған қаражатқа сатып алынды. 2005 жылдан кейін зал жаңартылды және шағын конференциялар, кештер және тойларды өткізуге қолайлы орынға айналды.
Көлік
1765 жылғы Гримсби жол салынысы туралы заңға дейін Сваллоу арқылы өтетін жол (дала жолы) Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Сваллоудан Ротвеллге дейін жалғасқан көгалды жол болды, содан кейін егін үшін жыртылып, қайта жаңартылмады. Жаңа жол ежелгі зираттың үстінен өтіп, одан өту үшін төлем алынды. 1954 жылы ауылдан өтетін A46 (Caistor Road) жолын түзеу және кеңейту жұмыстары шіркеу қорымының тағы бір бөлігін алып кетті, ал қазба жұмыстары барысында Сваллоу алқызының қаңқасы табылды. Көп жылдар өткен соң, 1992 жылы Сваллоудың маңынан жаңа жол салынды (осы үшін пісіп жеткен ағаш, егістік жер, тік қоршаулар мен футбол алаңы құрбан болды), ал Гримсби және Caistor жолдары тупикқа айналды.