Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыста қолданылған технологиялар Бірінші дүниежүзілік соғыста (1914–1918 жж.) қолданылған технологиялар индустриализмге және қару-жарақ пен соғыс технологиясына жаппай өндіріс әдістерін енгізу тенденциясын көрсетті. Бұл тенденция Бірінші дүниежүзілік соғыстан кем дегенде елу жыл бұрын, 1861–1865 жылдардағы Америка Азамат соғысы кезінде басталып, көптеген ұсақ қақтығыстарда сарбаздар мен стратегиялар жаңа қару-жарақтарды сынақтан өткізгенмен жалғасты. Бірінші дүниежүзілік соғысындағы қару-жарақтарға бұрынғы кезеңде стандартталған және жетілдірілген түрлері, инновациялық технологиялармен жаңадан жасалған түрлері, сондай-ақ окоп соғысында қолданылған импровизацияланған қару-жарақтар кірді. Сол кездегі әскери технологияның маңызды жаңалықтарына пулеметтер, гранаталар мен артиллерия, сонымен қатар су асты кемелері, у газ, ұшақтар және танктер сияқты толығымен жаңа қарулар жатты. Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдары 20 ғасыр технологиясының 19 ғасыр әскери ғылымымен қақтығысы ретінде сипатталуы мүмкін, бұл екі тараптың да көп шығынға ұшырауына себеп болған тиімсіз шайқастарға әкелді. Құрлықта окоп соғысына тез түсу күтпеген нәрсе болды, және соғыстың соңғы жылы ғана ірі әскерлер басқару және бақылау, сондай-ақ тактика мәселелерінде революция жасап, қазіргі заманғы майданға бейімделу және көптеген жаңа технологияларды тиімді әскери мақсаттарға бағыттай бастады. Тактикалық қайта ұйымдастырулар (мысалы, басқару ошағын 100-ден астам адамнан тұратын ротадан 10-нан астам адамнан тұратын взводқа ауыстыру) брондалған машиналармен, алғашқы автоматтарымен және жеке әскердің тасымалдап, қолдана алатын автоматтарымен бірге жүрді.
Technology during World War I (1914–1918) reflected a trend toward industrialism and the application of mass production methods to weapons and to the technology of warfare in general. This trend began at least fifty years prior to World War I during the American Civil War of 1861–1865, and continued through many smaller conflicts in which soldiers and strategists tested new weapons. World War I weapons included types standardised and improved over the preceding period, together with some newly developed types using innovative technology and a number of improvised weapons used in trench warfare. Military technology of the time included important innovations in machine guns, grenades, and artillery, along with essentially new weapons such as submarines, poison gas, warplanes and tanks. The earlier years of the First World War could be characterized as a clash of 20th century technology with 19th century military science creating ineffective battles with huge numbers of casualties on both sides. On land, the quick descent into trench warfare came as a surprise, and only in the final year of the war did the major armies make effective steps in revolutionizing matters of command and control and tactics to adapt to the modern battlefield and start to harness the myriad new technologies to effective military purposes. Tactical reorganizations (such as shifting the focus of command from the 100+ man company to the 10+ man squad) went hand in hand with armoured cars, the first submachine guns, and automatic rifles that a single individual soldier could carry and use.
Қазба соғысы
Көптеген ұрыстарда окоп соғысы болды, онда әрбір метр үшін жүздеген адам қаза тапты. Тарихтағы ең қасіретті шайқастар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтті. Мұндай шайқастарға Ипр, Марна, Камбрей, Сомма, Верден және Галлиполи жатады. Немістер британдық теңіз блокадасына қарамастан, өз күштерін оқ-дәрімен үнемі қамтамасыз ету үшін азотты бекітудің Хабер процесін қолданды. Артиллерия ең көп шығынға және жарылғыш заттардың көп мөлшерін жұмсауға жауапты болды. Окоп соғысы бетонды нығайтылған қабыршақтың (pillbox) дамуына әкелді, ол машиналық мылтықтан оқ ату үшін қолданылатын кішкентай, нығайтылған блокпост болды. Қабыршақтар ұрыс алаңында бір-бірімен байланысты ату шегінде орналастырылуы мүмкін. Окопқа орналасқан жауға шабуыл жасау өте қиын болғандықтан, соғыс кезінде туннель соғысы маңызды күш-жігерге айналды. Жаудың позициялары бұзылғаннан кейін, үлкен мөлшердегі жарылғыш заттар орналастырылып, жер бетінен шабуылға дайындық үшін жарылды. Осы жер асты шабуылдарынан қорғану үшін қазба жұмыстарының дыбыстарын анықтай алатын сезімтал тыңдау құрылғылары маңызды болды. Британдықтар осы тактикада ерекше шеберлік танытты, олардың "саперлер" деп аталатын туннель қазушыларының дағдысы мен тыңдау құрылғыларының жетілдірілуінің арқасында. Соғыс кезінде окоп соғысының қимылсыздығы және снайперлерден қорғану қажеттілігі, қарудан оқ ату және бақылау үшін люктерді қажет етті. Көбінесе пайдаланылмаған кезде люкті жабатын айналмалы бөлігі бар "кілт тесігі" бар болат плита қолданылды.
Улы газ
Химиялық қарудың кеңінен қолданылуы осы қақтығыстың ерекше бір белгісі болды. Қолданылған газдарға хлор, қыша газ және фосген жатты. Газдан зардап шеккендердің саны салыстырмалы түрде аз болды, себебі газға қарсы шабуылдарға тиімді қарсы шаралар, мысалы газ маскалары, жылдам жасалды. Химиялық соғыс және ұсақ масштабтағы стратегиялық бомбалау (тактикалық бомбалаудан өзгеше) 1899 және 1907 жылғы Гаага конвенцияларымен тыйым салынды, және олардың екеуі де шектеулі тиімділік көрсетсе де, көпшілік назарын өзіне тартты. Соғыс басталғанда Германияда әлемдегі ең дамыған химия өнеркәсібі болды, ол әлемдік бояу және химия өндірісінің 80%-дан астамын құрады. Гаага конвенцияларының 1899 және 1907 жылғы шарттарымен улы газдарды қолдануға тыйым салынғанмен, Германия осы өнеркәсіпке жүгініп, окоп соғысының тұйыққа тірелуін бұзуға көмектесетін шешуші қару деп үміттенді. Хлор газы алғаш рет 1915 жылдың сәуір айында Бельгиядағы Ипрдің екінші шайқасында қолданылды. Белгісіз газ қарапайым түтін пердесі сияқты көрінді, ол шабуылдаушы әскерлерді жасыру үшін пайдаланылды, ал одақтас әскерлеріне күтілетін шабуылды тойтару үшін алдыңғы қатардағы окоптарға баруға бұйрық берілді. Газдың салдары ауыр болды, көптеген қорғаушылар қаза тапты, ал жел бағыты өзгергенде газ кері соғып, шабуылдаушылардың арасында да көп шығынға әкелді. Желдің тұрақсыздығына байланысты газды жеткізудің басқа жолын табу қажет болды. Ол артиллериялық оқтармен жеткізіле бастады. Кейін қыша газ, фосген және басқа газдар қолданылды. Ұлыбритания мен Франция да осыдан кейін өздерінің газ қаруларын жасады. Газдан қорғанудың алғашқы әдістері қолмен жасалған, негізінен суға немесе зәрге малынған матадан жасалған болды. Кейін тиімді газ маскалары ойлап табылды, бұл газдың қару ретіндегі тиімділігін едәуір төмендетті. Газ кейде қысқа мерзімді тактикалық артықшылықтарға әкелсе де және шамамен 1,000,000-нан астам адамның зардап шегуіне себеп болса да, соғыстың барысына елеулі әсер етпеді. Химиялық қарулар оңай және арзан қолжетімді болды. Газ, әсіресе, басқа қарулардан қорғайтын окоптар мен бекіністердегі әскерлерге қарсы тиімді болды. Көптеген химиялық қарулар адамның тыныс алу жүйесіне шабуыл жасады. Осы тұжырымның өзі әскерлерде үрей тудырып, олардың психологиялық жағдайына әсер етті. Химиялық қарудан қатты қорқу себебінен әскерлер жиі үрейленіп, қарапайым суық тиюдің белгілерін улы газдың әсері деп қате түсіндіретін.
Командалық басқару
Радиотелеграфияның енгізілуі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде байланыс саласындағы маңызды қадам болды. Сол кездегі станциялар ұтқыр тізбектерді пайдаланды. Мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталғаны туралы ақпарат 1914 жылғы 2 тамызда Науэндегі тарату стансасынан Тогодағы Камина мен Ломедегі релелік станциялар арқылы Виндхуктегі радиостанцияға радиотелеграфия арқылы жіберілді. Соғыстың басында генералдар майданнан шақырымдап алыс орналасқан штабтан тактикалық нұсқаулар беруге тырысты, хабарламалар жүгірушілермен немесе мотоцикл курьерлерімен алға-артқа тасымалданды. Бірақ, тез арада байланыс үшін жылдам әдістер қажет екені анықталды. Кезеңнің радио жинақтары шайқасқа алып жүруге тым ауыр болды, ал орнатылған әскери телефон желілері тез бұзылып жатты. Екеуі де тыңшылыққа ұшырауға бейім болды, ал окоп кодекстері жеткілікті емес еді. Олардың орнына жүгірушілер, шамдар мен айналар жиі қолданылды; сондай-ақ, иттер де пайдаланылды, бірақ олар көбінесе әскерлер оларды үй жануарлары ретінде қабылдағандықтан және ер адамдар иттердің орнына жүгіруге ерікті түрде келетін болғандықтан, сирек қолданылды. Бас штаб пен алдыңғы қатар арасында хабарлама таситын ұшақтар да болды (оларды «байланыс патрульдері» деп атады), кейде олар хабарламаларын қонбай-ақ тастап кететін. Дегенмен, соғыс кезінде радиодағы техникалық прогресс жалғасты, радиотелефония жетілдірілді, ол әуедегі артиллерияны бақылау үшін өте пайдалы болды. 1914 жылдың тамызындағы Тенненберг шайқасындағы неміс жеңісіне ұсталған орыс радиосигналдарын пайдалану да үлкен үлес қосты. Хабарламаларды шифрлау мүмкін болмаған жағдайларда да, радио бағытталмалы іздеу арқылы жау бөлімшелерінің қозғалысын қадағалауға болады.
Russian radio signals contributed to the German victory at Tannenberg in August 1914. Even when messages could not be decoded, radio direction finding was used to track the motion of enemy units.
Темір жолдар
Бұл соғыста теміржолдар басқа ешқандай соғыста болмағандай үлкен рөл атқарды. Одақтастар Германияның стратегиясын алдын ала білді, себебі Бельгия шекарасындағы үлкен пойыз құрастыру алаңдарының жалғыз мақсаты – жұмылдырылған неміс армиясын бастапқы орнына жеткізу болатын. Неміс мобилизациялық жоспары – егжей-тегжейлі теміржол кестесінен аспады. Теміржол арқылы адамдар мен материалдарды бұрынғыдан да жылдам етуге болады, бірақ пойыздар фронттың өзінде осал еді. Сондықтан, әскерлер теміржол салу немесе қайта жаңарту мүмкіндігіне байланысты ғана жылжуға қабілетті болды, мысалы, Синай түбегі арқылы британдықтардың ілгерілеуі. Моторлық көлік Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы екі жылында ғана кеңінен қолданылды. Пойыз соңғы арақашықтықты жаяу өтетін, ал қару-жарақ пен жабдықтар аттармен және траншеялық теміржолмен тасымалданды. Теміржолдар моторлық көліктің икемділігіне ие болмады, және осы икемділік жоқтығы соғыс жүргізілісіне әсер етті.
Қиындыққа ұшырату
Соғысқа қатысқан елдер өнеркәсіптік жаппай өндірістің барлық күшін қару-жарақ пен оқ-дәрі, әсіресе артиллериялық снарядтар жасауға жұмсады. Оқ-дәрі зауыттарында жұмыс істеген әйелдер осы үдерісте маңызды рөл атқарды. Ұлттың барлық ресурстарын толыққанды жұмылдыру, яғни "тоталь соғыс" дегеніміз, тек әскерлер ғана емес, соғысқа қатысқан елдердің экономикасы да бәсекелестікке түсуі еді. 1914-1915 жылдары кейбіреулер соғысты қарсы тараптың материалдық ресурстарын толықтай сарқып, жеңуге болатындай үміттенді – жаудың артиллериялық снарядтарының қоры тегіс алмасулар кезінде таусылып кетеді деп ойлады. Бірақ екі жақ та өндірісті күшейтті, ал үміттер бекер болып шықты. Ұлыбританияда 1915 жылғы снаряд дағдарысы британ үкіметін құлатты және Англия-Шотландия шекарасында Гретнадағы HM Factory, ірі оқ-дәрі зауытының салынуына әкелді. Содан кейін соғыс тағы бір ресурсқа – адам өміріне қатысты. Верден шайқасында, әсіресе, неміс штабының бастығы Эрих фон Фалькенхайн осы француз қаласына қайта-қайта шабуыл жасау арқылы Францияны "қанға батырып жіберуге" үміттенді. Соғыс ақырында материалдық және адамдық ресурстардың сарқылуы, майдан шайқасындағы табыстар, американдық әскерлердің көптеп келуі және неміс ішкі майданындағы мораль мен өндірістің, теңіз порттарына тиімді теңіз блокадасы салдарынан құлдырауының нәтижесінде аяқталды.
Әуе соғысы
Бірінші дүниежүзілік соғыста авиация алғашқы ұшақтармен басталды, олар бастапқыда қарапайым түрде қолданылды. Технологиялық прогресс жылдам болды, нәтижесінде 1915 жылдың шілдесінен бастап жерге шабуыл жасау, тактикалық бомбалау және алдыңғы қатарда автоматты түрде оқ атуға жабдықталған ұшақтар арасындағы қақтығыстар кеңінен жарияланды. Дегенмен, бұл қолданыстар барлау, теңіздік патрульдеу және әсіресе артиллерияны бағыттаудағы қарапайым рөлдерге қарағанда соғысқа аз әсер етті. Осы соғыста әуеге қарсы қорғаныс та пайда болды. Ұшақтарды әскери мақсатта алғаш рет 1911 жылдың 23 қазанында Италия-Түркия соғысы кезінде Ливияда итальяндықтар барлау үшін қолданды, одан кейін келесі жылы гранаталар тастау және әуе суретін түсіру жүзеге асырылды. 1914 жылға қарай олардың әскери пайдалылығы анық болды. Бастапқыда олар барлау және жерге шабуыл үшін пайдаланылды. Жау ұшақтарын түсіру үшін ұшаққа қарсы қарулар мен истребительдер жасалды. Стратегиялық бомбалаушылар негізінен немістер мен британдықтар жасады, бірақ біріншілері цеппелиндерді де қолданды. Соғыстың соңында әуе кемелері алғаш рет қолданылды, HMS Furious 1918 жылы Тёндердегі цеппелин ангарларын жою үшін Sopwith Camels ұшақтарын рейдке шығарды. Мансапты бақылау шарлары траншеялардың үстінде биіктеп, жау қозғалысы туралы хабарлап, артиллерияны бағыттау үшін стационарлық барлау платформалары ретінде пайдаланылды. Әдетте, шар экипажы екі адамнан тұратын, олар парашютпен жабдықталған, сондықтан жаудың әуе шабуылы болған жағдайда экипаж қауіпсіз жерге парашютпен түсе алатын. Сол кезде парашют ұшқыштар үшін тым ауыр болды (олардың қуаты шектеулі болғандықтан), ал соғыс аяқталғанға дейін кіші нұсқалары жасалмады; шарлар бақылау платформалары ретінде құнды болғандықтан, жау ұшақтарының маңызды нысанасы болды. Оларды әуе шабуылынан қорғау үшін әуеге қарсы қарулармен қорғап, достық ұшақтармен қарауылдады; оларға шабуыл жасау үшін әуеден әуеге зымырандар сияқты ерекше қарулар сыналып көрді. Осылайша, дирижабльдер мен шарлардың барлау құндылығы барлық типтегі ұшақтар арасындағы әуе шайқасының дамуына және траншеялық тұйыққа ықпал етті, өйткені үлкен әскерлерді байқалмай жылжыту мүмкін емес еді. Немістер 1915 және 1916 жылдары Англияға дирижабльдермен әуе шабуылын жасады, британдықтардың моральдық рухын түсіруді және ұшақтарды майданнан ауыстыруды үміттенеді, шындығында, қорқыныш Франциядан бірнеше эскадрильяны қайта орналастыруға әкелді. Бұл винттің артына автоматты түрде орнатуға мүмкіндік берді, соның арқасында ұшқыш тікелей алдыға, ұшақтың бағыты бойынша оқ атуға мүмкіндік алды. Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс стратегиялық бомбалаулары Варшава, Париж, Лондон және басқа қалаларды шабуылдады. Германия цеппелиндер саласында көшбасшы болды және бұл дирижабльдерді Лондон мен басқа британдық қалаларға кездейсоқ бомбалау шабуылы жасау үшін пайдаланды, бірақ үлкен әсер етпеді. Соғыстың соңында Германия ұзақ қашықтықтағы стратегиялық бомбалаушыларды енгізді. Зыян аз болды, бірақ олар британдық әуе күштерін әуе шабуылына қарсы қорғану үшін Англияда эскадрильяларды ұстауға мәжбүр етті, бұл британдық экспедициялық корпусын Батыс майданында өте қажет болған ұшақтардан, жабдықтардан және жеке құрамнан айырды.
Қозғалысты
Соғыстың басында автоматты мылтықтармен қаруланған бронеавтомобильдер, велосипедші жаяу әскер және мотоциклдің тіркемесіне орнатылған пулеметтермен бірге жауынгерлік бөлімдерге біріктірілді. Олар бекініске шабуыл жасай алмаса да, жаяу әскерге жылдам оттық қолдау көрсетіп, барлау, түгелдеу және атты әскерге ұқсас басқа да міндеттерді орындады. Үлкен майдан шебінде ор қазу соғысы басталғаннан кейін, мұндай техниканың пайдалану мүмкіндігі азайды, бірақ олар Ресей мен Таяу Шығыстағы ашық операцияларда қолданыла берді. 1914 жылдың соңынан 1918 жылдың басына дейін Батыс майданды едәуір жылжу болмады. 1917 жылы Қазан революциясынан кейін Ресей империясы капитуляциялағаннан кейін, Германия көптеген әскерді Батыс майданға тасымалдауға мүмкіндік алды. Жаудың әлсіз жерлерін пайдаланып, тылға ену үшін, олар жаңадан дайындалған шабуылшы жаяу әскерін жасырын тактикаға оқытты. Олардың арасындағы ең ірісі – «Майкл» операциясы болды, онда генерал Оскар фон Хутьер 60 шақырымға жылды, Франция мен Ұлыбритания жылдар бойына жеткен жетістіктерді бірнеше апта ішінде иеленді. Бұл шабуылдар тактикалық тұрғыдан бастапқыда сәтті болғанымен, жабдықтау, артиллерия және резервтер атпен жүргендіктен олардан озып кеткен соң тоқтап қалды, бұл неміс әскерін әлсіретіп, шаршатуға әкелді. Жылдамдықты қалпына келтіруге жасалған тағы бір әрекет – жылдам қозғалатын қорғаныс қабырғасы болды, бірақ ол тиімді болмады. Денені қорғауға қарағанда қозғалысты қиындататын түрлі оқтан қорғалған бронежилеттер сынақтан өтті. 1918 жылдың тамызындағы Амиен шайқасында Ұш Антанта күштері «Жүз күндік шабуыл» деп аталған қарсы шабуылды бастады. Шабуылға жетекшілік еткен Австралия және Канада дивизиялары бірінші күні ғана 13 шақырымға жылды. Бұл шайқастар Батыс майдандағы ор қазу соғысының аяқталуын және жылдам соғысқа оралуын білдірді. Соғыстан кейін жеңілген немістер 1918 жылғы жаяу әскердің жылдам соғысын техникамен біріктіруге тырысты, бұл ақырында «молниялық соғысқа» немесе «жарық соғысқа» әкелді.
Танкілер
Танк тұжырымдамасы 1890 жылдары ұсынылса да, билік оларға Бірінші дүниежүзілік соғыстың окоптық тұйықталуына дейін аса қызығушылық танытпады, себебі осы жағдай ғана қайта қарауға себеп болды. 1915 жылдың басында британдық Корольдік теңіз күштері мен француздық өнеркәсіпшілер танктарды әзірлеуді жеке бастады. Танктердің негізгі конструкциясы бірнеше қолданыстағы технологияларды біріктірді. Оған барлық стандартты жаяу әскер қаруларына қарсы тұра алатын қалың бронь, снарядтармен қиратылған майдан үстінде қозғалыс үшін шынжыр табан, 1870 жылдары жетілдірілген төрт тактілі бензинмен жұмыс істейтін ішкі жану қозғалтқышы және ауыр атыс күші кірді – соңғы кезде соғыста үлкен рөл атқаратын пулеметтер немесе тіпті жеңіл артиллериялық қарулар. Ұлыбританияда танк конструкциясын жасау үшін комитет құрылды. Нәтижесінде 8 фут (2 метр) траншеядан өте алатын ромбоид пішіндес үлкен танктер пайда болды: Mark I танкісі, «еркек» нұсқалары шағын теңіз пулеметтерімен және пулеметтермен, ал «әйел» нұсқалары тек пулеметтермен жабдықталды. Францияда қару-жарақ өнеркәсібінің бірнеше бәсекелес ұйымдары әрқайсысы түбегейлі түрлі жобаларды ұсынды. Шағын танктерге басымдық берілді, нәтижесінде Renault FT танкісі пайда болды, оның себебі коммерциялық тракторлар мен автомобильдердің қозғалтқыштары мен өндіріс технологияларын пайдалану мүмкіндігі болды. 1916 жылы майдан даласында танктердің алғашқы пайда болуы кейбір неміс әскерлерін қорқытса да, бұл кездесулер соғыстағы жетістіктерге қарағанда дамуға көбірек мүмкіндік берді. Алғашқы танктер сенімді болмады және жиі бұзылып жатты. Немістер олардың далалық артиллерия мен ауыр минометтерден тікелей соққы алатынын білді, окоптары кеңейтілді және оларды тоқтату үшін басқа да кедергілер ойлап табылды, сондай-ақ танкіге қарсы мылтықтар жылдам жетілдірілді. Сонымен қатар, Ұлыбритания мен Франция танктерін тиімді пайдалану үшін жаңа тактика мен оқыту қажет екенін түсінді, мысалы, танктердің ірі үйлесімді құралымдарын құру және жаяу әскермен тығыз өзара әрекеттесу. Танкілер жүздеген санда ұйымдастырылғанда, мысалы, 1917 жылдың қарашасында Камбре шайқасының бастапқы шабуылында, олар айқын әсер ете бастады. Соғыстың қалған бөлігінде жаңа танк конструкциялары жиі ұрыстағы кемшіліктерді көрсетіп, кейінірек жасалған үлгілерде түзетілді, бірақ сенімділік танктердің басты кемшілігі болып қала берді. Амен шайқасында британдық күштер 532 танкпен майданға шықты; бірнеше күннен кейін олардың тек азы ғана жұмыс істеп тұрды, механикалық ақауларға байланысты істен шыққандары жаудың отынан зардап шеккендерден көп болды. Германия көптеген жау танктерін пайдаланды және соғыстың соңында өзінің бірнеше танктерін жасады. Соғыстың соңғы жылында, өндірістің қарқыны артуына (әсіресе Францияда) және конструкцияларды жақсартуға қарамастан, танк технологиясы соғыстың жалпы барысына айтарлықтай әсер ете алмады. 1919 жылғы жоспарда болашақта жерден шабуыл жасайтын ұшақтармен біріктірілген ірі шабуылдарда үлкен танк құрамаларын пайдалану көзделген. Бірінші дүниежүзілік соғыста күтілгендей шешуші нәтижеге қол жеткізбесе де, танк технологиясы мен механикаландырылған соғыс басталды және соғыстан кейінгі жылдары одан да жетілдірілді. Екінші дүниежүзілік соғыста танк қорқынышты қаруға айналды, ол құрлықтағы соғысқа қозғалыс мүмкіндігін қайтару үшін маңызды болды.
Теңізде
Соғысқа дейінгі жылдары металлургия және механикалық техника жетілдіріліп, ірі қару-жарақтары бар үлкен кемелер жасалды, ал оған жауап ретінде, кемелерге көбірек броня қойылды. HMS Dreadnought (1906) кемесінің құрылысы кеме жасау саласында революция жасады, көптеген кемелер аяқталмас бұрын ескірді. Неміс амбициялары ағылшын-неміс теңіз қарулану жарысына әкеп соқты, нәтижесінде Императорлық неміс теңіз күштері шағын күштен бастап әлемдегі ең заманауи және екінші ең қуатты күшке айналды. Дегенмен, тіпті осы жоғары технологиялық флот та соғысқа жаңа және ескірген кемелердің қосындысымен кірді. Артықшылық алыс қашықтықтан оқ атуда болды, ал теңіз шайқастары бұрынғыдан гөрі әлдеқайда үлкен қашықтықта өтті. 1916 жылғы Ютландия шайқасы неміс кемелері мен экипаждарының кәсібилігін көрсетті, бірақ сонымен бірге Германияның британдық блокадасына ашық түрде қарсы тұру үшін Теңіз флотының жеткіліксіз екенін де көрсетті. Бұл соғыс кезіндегі флоттар арасындағы жалғыз толыққанды шайқас болды. Ең ірі су үстіндегі флотқа ие болған Ұлыбритания өзінің басымдығын пайдалануға тырысты. Британдық кемелер неміс порттарын блокадалады, неміс және австро-венгр кемелерін ашық теңізде кездесетін әр жерде іздеп тапты және неміс колонияларына қарсы әрекеттерді қолдады. Неміс су үстіндегі флоты көбінесе Солтүстік теңізде сақталды. Бұл жағдай Германияны, әсіресе, жаңа теңіз күшіне – су асты кемелеріне ресурстарын жұмсауға итермеледі. Теңіз миналары жүздеген мыңдаған дана қолданылды, бұл бұрынғы соғыстармен салыстырғанда әлдеқайда көп. Су асты кемелері осы мақсатта өте тиімді болды. Жаңа типтегі миналар пайда болды, бірақ ең көп тарағандары – контактілік миналар болды. Олар 19 ғасырдың соңындағы миналарға ұқсас, бірақ орнатылған кезде сирек жарылуы үшін жетілдірілді. Одақтастар Солтүстік теңізде немістерді тоқтатуға көмектесетін Солтүстік теңіз миналар тоғанын салу үшін жеткілікті мина өндірді, бірақ бұл үлкен өзгеріс енгізуге тым кеш болды.
Кіші қару
Үлкен державалардың жаяу әскері үшін қару-жарақ негізінен минутына он немесе одан да көп оқ атуға қабілетті бұрандалы мылтықтар болды. Неміс сарбаздары 8 мм Mauser-де Gewehr 98 мылтығын, британдықтар Short Magazine Lee–Enfield мылтығын, ал АҚШ әскерлері M1903 Springfield және M1917 Enfield мылтықтарын қолданды. Телескоптық көзқарасы бар мылтықтарды снайперлер пайдаланды, оны алғаш рет немістер қолданды. Ірі державалар машина жамылғыларын да қолданды; екі тарап та толық автоматты белдікпен жабдықталған Maxim машина жамылғысын пайдаланды, егер оған жеткілікті оқ-дәрі және салқындату суы берілсе, ол ұзақ мерзімге қолданылуы мүмкін еді, сондай-ақ оның француз әріптесі Hotchkiss M1914 машина жамылғысын да қолданды. Оларды қорғаныс мақсатында қолдану, тікенді сым тосқауылдарымен бірігіп, күтілген жылдам майданды тұрақты майданға айналдырды. Машина жамылғысы тұрақты шайқаста пайдалы болды, бірақ майданнан оңай жылжуға болмады, сондықтан сарбаздар өздерінің машина жамылғысы болмаса, жаудың машина жамылғысына қарсы тұруға мәжбүр болды. Соғысқа дейін француз армиясы жеңіл машина жамылғысы мәселесін зерттеді, бірақ оны пайдалануға жасамады. Жаулық әрекеттер басталғанда Франция қолданыстағы прототипті (Chauchat және Sutter үшін "CS") жоғары ату жылдамдығы бар жеңіл M1915 автоматты мылтығына айналдырды. Француздар оны қолданғаннан басқа, Францияға келген алғашқы американдық бөлімшелер 1917 және 1918 жылдары оны қолданды. Соғыс кезіндегі үлкен қысыммен асығыс жаппай өндірілген бұл қарудың сенімсіздігіне ұшырады. Мұндай қарудың әлеуетін көріп, британдық армия американдық үлгідегі Льюис машина жамылғысын қабылдады, ол теория бойынша бір адаммен жұмыс істей алатын алғашқы жеңіл машина жамылғысы болды, бірақ іс жүзінде қаруды жұмыс істету үшін толық бөлімше қажет болды. Льюис машина жамылғысы марш атысы үшін де қолданылды, әсіресе 1918 жылдың шілдесіндегі Хамель шайқасында Австралия корпусы қолданды. Осы мақсатта неміс армиясы МГ08/15-ті қабылдады, ол салқындатуға арналған суды есептегенде және 100 оқтан тұратын бір оқ-дәрі лентасымен қамтамасыз етілгенде өте ауыр болды. Бұл тактика шектеулі атыс өрісі және нашар көріну жағдайларында, мысалы, орманнан өту кезінде қолданылуы керек еді. Соғыстың соңына қарай ертедегі автоматтары көп қолданылды, мысалы MP 18. АҚШ әскері жауынгерлік мылтықтарды қолданды, олар көбінесе траншеялық мылтықтар деп аталады. Американдық әскерлер қарсыластың окоптарын тазарту үшін 6 оқтан тұратын Winchester Model 1897 және 1912 қысқа ұңғылы сорғылы мылтықтарды қолданды, олар антимонмен нығайтылған 00 нөмірлі оқтармен зарядталған. Сорғылы мылтықтың тез оқ ату мүмкіндігі бар, себебі оқтың иісін ұстап тұрғанда слайдты жылжыту арқылы, ал траншеяда шайқасқанда қысқа мылтықты жылдам бұрып, траншея осінің бойымен қарама-қарсы бағытта оқ атуға болады. Бұл мылтықтар Германиядан дипломатиялық наразылық тудырды, олар мылтықтар шамадан тыс жарақаттар келтіреді деп мәлімдеді және оларды ұстап алған кез келген АҚШ сарбазы өлім жазасына тартылады. АҚШ бұл талаптарды қабылдамады және егер оның сарбаздарының біреуі мылтық ұстағаны үшін жазаланса, олар жазалаумен қорқытты.
Гранаттар
Гранаттар шабуылда тиімді қару болып көрінді. Соғыс басталғанда гранаттардың саны аз және сапасы нашар болды. Қол гранаталары соғыс барысында қолданылып, жақсартылды. Контактты қозғалтқыштар азайып, олардың орнына уақытты қозғалтқыштар қолданыла бастады. Ұлыбритания соғысқа ұзын сапты, соққымен жарқылайтын "Гренада, No1 қол" гранатасымен кірді. Кейін ол No.15 "Доп гранатасымен" ауыстырылды, бұл оның кейбір кемшіліктерін ішінара жоюға мүмкіндік берді. Австралияда ANZAC әскерлері үшін қолдан жасалған қол гранатасы жасалды, ол қос цилиндрлі "джем банкасы" деп аталды. Ол динамит немесе қара дәуірмен толтырылған, металл немесе тас сынықтарымен тығыздалған банкадан тұрды. Оны жаққызу үшін, банканың үстіңгі жағында детонаторға қосылған Бікфорд қауіпсіздік фитилі орналастырылған, оны пайдаланушы немесе екінші адам жағар еді. Стокс миномёті – қысқа түтікшелі, жанама атысқа қабілетті, жеңіл және ыңғайлы траншеялық миномёт болды, ол тез дамытылып, кеңінен қолданылды. Жауға траншея ішіндегі қауіпсіз қашықтықтан оқ ату үшін оған ұқсас әдіспен аз радиусты механикалық бомба тастағыштар пайдаланылды. Саутерл – француз және британ әскерлері Стокс миномётінен бұрын қолданған граната атуға арналған арба.
Жалын шашушылар
Императорлық неміс армиясы француз немесе британдық сарбаздарды окоптардан шығаруға тырысып, Батыс майданында жалын шашушыларды (Flammenwerfer) қолданды. 1915 жылы енгізілген ол, ең тиімді түрде 30 шілдедегі Батыс майданындағы Хуг шайқасында қолданылды. Ұлы соғыста неміс армиясында екі негізгі жалын тастағыш болды: Kleinflammenwerfer деп аталатын кішкентай, бір адамға арналған нұсқасы және Grossflammenwerfer деп аталатын үлкен, экипажға қызмет ететін конфигурациясы. Соңғысында бір сарбаз отын багін көтеріп, екіншісі соқпақты бағыттады. Жалын тастағыштың үлкен және кішкентай нұсқаларының тиімділігі шектеулі болды, себебі олардың аз радиусы оларды шағын қарудан атуға қолайлы нысана етті.