Кіріспе

Швед газеті Aftonbladet (әдеби мағынасы "Кешкі газет") - Швецияның Стокгольм қаласында жарық көретін күнделікті таблоид газеті. Ол Солтүстік елдердегі ең ірі күнделікті газеттердің бірі.

Тарихы және профилі

Газетті 1830 жылы желтоқсанда Ларс Йохан Хиерта Швецияның жаңғыру кезеңінде Aftonbladet i Stockholm деген атпен құрды. Көптеп сын тегеуріне ұшыраған және оппозициялық болған газеттің жариялануына бірнеше рет тыйым салынды. Дегенмен, Хиерта тыйымдарды заң жүзінде жаңа басылым ретінде, сәл өзгертілген атаулармен үнемі қайта жаңғырту арқылы айналып өтті. Осылайша, 1835 жылғы 16 ақпанда ол "New Aftonbladet" басылымының бірінші санын шығарды, одан кейін тағы бір тыйым салғаннан соң "Newer Aftonbladet", одан соң "Fourth Aftonbladet", "Fifth Aftonbladet" және т.б. басылымдар жарық көрді. 1852 жылы газет жалпы саны 25 рет өзгертілгеннен кейін қазіргі атауы – Aftonbladet-ті пайдалана бастады. және 1990 жылдардың соңында газеттегі үлесін сатып алған Schibsted норвегиялық медиа тобы. LO өз акцияларының көп бөлігін Schibsted тобына сатты. 2009 жылғы 15 маусымда Schibsted тағы 41% сатып алып, 91% көпшілік үлесіне ие болды. Алайда, LO газеттің саяси редакторын тағайындау құқығын сақтап қалды. Газет жаңалықтарды жариялағанмен, сонымен қатар Швецияның жаңа королі Карл XIV Иоаннды сынады. Король "Aftonbladet" басылымын басып шығаруды тоқтатып, тыйым салды. Бұған жауап ретінде "Det andra Aftonbladet" ("Екінші Aftonbladet") жаңа газеті шығарылды, ол да кейіннен тыйым салынды. Содан кейін газет 26 рет қайта аталды, одан кейін король рұқсат берді. Өмірлік жолында Aftonbladet әртүрлі саяси бағыттарды ұстанды. Бастапқыда либералды болған газет, 1890 жылдан 1921 жылға дейін бас редактор Харальд Сольман басшылығымен консервативтікке қарай бет бұрды. 1929 жылы газеттің басым бөлігі Ивар Крюгердің корпоративтік империясының ортасы болған Swedish Match компаниясы сатып алған кезде Крюгер отбасының бақылауына өтті. "Aftonbladet" газеті "бейтарап" деп танылды. 1932 жылы ол Пер Альбин Ханссонның жаңа Социал-демократиялық үкіметін қолдады. Бірнеше жылдан кейін ол Либералды партиямен қайта байланысып, либералды саясатты жақтауға көшті. Немец жақтастарының күшті ықпалымен газет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияны қолдады. Крюгер дәуірі 1956 жылғы 8 қазанда аяқталды. Либералды партия мен Орталық партияның қызығушылығына қарамастан, Торстен Крюгер "Aftonbladet" және "Stockholms Tidningen" газеттерін Швеция кәсіподақтар конфедерациясына сатты. Содан бері редакциялық саясат әлеуметтік демократтарды қолдап келеді. Меншік иесінің өзгеруінен кейін тираж сәл төмендеді. Алайда, 1960 жылдары газеттің тиражы тез өсіп, 507 000 данаға жетті. 1990 жылдардың басында Aftonbladet экономикалық қиындықтарға тап болды, көптеген адамдар кәсіподақ қозғалысының медиа иесі ретіндегі құзыретіне күмән келтіре бастады. 1996 жылғы 2 мамырда норвегиялық Schibsted медиа тобы газеттің 49,9 пайызын сатып алды. Швеция кәсіподақтар конфедерациясы қалған 50,1 пайызын сақтап қалды. Сол жылы оның тиражы ұзақ жылдар бойы бәсекелес таблоид Expressen-ді басып өтті. 2005 жылы Aftonbladet Svenska Dagbladet-пен бірлескен кәсіпорын ретінде бизнес жаңалықтары үшін веб-портал ашты. 1998 жылы Aftonbladet газеті апта күндері 397 000 дана, ал жексенбі күндері 502 000 данамен таратылды. 2001 жылы газеттің тиражы 402 000 дананы құрады. 2006 жылы газеттің күнделікті оқырманы 1 425 000 адамды құрады (Orvesto зерттеуі 2005:2), бұл Швеция халқының шамамен 15 пайызы. 2010 жылы газеттің тиражы 310 900 дананы құрады. 2014 жылы оның тиражы 154 900 данаға жетті. Aftonbladet және басқа да таблоидтық газеттердің журналистік сапасы кейде күмән тудырады. 2006 жылдың соңында газеттің журналисі Питер Кадхаммар шведтік таблоид жұлдызы Линда Розингтің жеке өмірін газеттің Ирактағы соғысқа қарағанда маңыздырақ қарастырғанын сынады. Алайда, Aftonbladet өзінің солшыл көзқарасымен және мәдени бөліміндегі даулы жарияланымдарымен көбірек назар аударды. Бұрынғы мәдениет редакторы Асса Линдерборгтың тұсында мәдени бөлім Израильге қарсы ұстанымы үшін Израиль жақтастары тарапынан сынға ұшырады, ал кейбір жағдайларда Линдерборг антисемиттік тұжырымдамаларға сілтеме жасайтын пікірлер жариялады деп айыпталды. Линдерборг Ресейге қатысты бірқатар мақалалары үшін де сынға ұшырады, және мәдени бөлімде Ресей-Украина соғысы туралы Мәскеуге жақтас наративтерді алға тартқан деген қатал айыптаулар бар. Линдерборг бұл айыптауларды жоққа шығарды. Алайда, Ресейге қатысты даулардың тағы бір кезеңіне ұласып, ол 2019 жылы қызметінен кетті.

Интернет арқылы жариялау

Aftonbladet интернет-жарияланымды ерте қабылдағандардың бірі болды. Ол 1994 жылдың 25 тамызынан бері Әлемдік желіде жарияланып келеді, ал негізгі жаңалықтар қызметі тегін. Іске қосылғаннан бері aftonbladet.se әр түрлі сауалнамалардағы ең көп талданған бес шведтік веб-сайтының бірі ретінде бағаланып келеді.