Кіріспе
Ағылшын теміржол компаниясы, 1825-1863 жылдар аралығында осы теміржолдың басым бөлігін пайдаланатын қазіргі желі. Стоктон және Дарлингтон темір жолы (S&DR) – 1825-1863 жылдар аралығында Солтүстік-Шығыс Англияда жұмыс істеген теміржол компаниясы. Әлемдегі алғашқы бу локомотивтерін пайдаланатын қоғамдық теміржол, оның алғашқы желісі Дарем графтығындағы және оған жақын орналасқан көмір кендерін байланыстырды және 1825 жылдың 27 қыркүйегінде ресми түрде ашылды. Көмірді кемелерге тасымалдау жылдам табысты бизнеске айналды, ал желі жақын арада Миддлсбродағы теміржол станциясына дейін ұзартылды. Көмір вагондары бастапқыда бу локомотивтерімен тасымалданса, жолаушылар 1833 жылға дейін жылқымен тартылатын дилижанстарда тасымалданды, содан кейін бу локомотивтерімен тасымалданатын вагондар енгізілді. S&DR Шығыс жағалау магистральдық желісін салуға қатысты, бірақ оның негізгі кеңеюі Миддлсбро доктарында, батысқа қарай Уэрдейлге және шығысқа қарай Редкарға қарай болды. 1840 жылдардың соңында ол ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды және Йорк, Ньюкасл және Бервик теміржолымен иелігіне өтуге жақын болды, бірақ Кливлендте темір кенінің табылуы және одан кейінгі кірістің өсуі оған қарыздарын төлеуге мүмкіндік берді. 1860 жылдардың басында ол Пеннин тауларын кесіп өтіп, Батыс жағалау магистральдық желісімен қосылған теміржолдарды, сондай-ақ Клифтонға жақын орналасқан теміржолдарды иелігіне алды. 1863 жылы компания Солтүстік-Шығыс теміржолымен сатып алынды, оған желінің және шамамен 160 локомотивтің құқығы ауыстырылды, бірақ 1876 жылға дейін Дарлингтон бөлімі ретінде тәуелсіз жұмыс істеуін жалғастырды. S&DR ашылуы бу теміржолының тиімділігінің дәлелі ретінде қарастырылды және оның мерейтойы 1875, 1925 және 1975 жылдары тойланды. Қазіргі таңдағы басым бөлігі Тиз-Вэлли желісімен қамтамасыз етіледі, оны Northern компаниясы басқарады.
the current line that uses most of this railway‘s route
The Stockton and Darlington Railway (S&DR) was a railway company that operated in north east England from 1825 to 1863. The world's first public railway to use steam locomotives, its first line connected collieries near with and in County Durham, and was officially opened on 27 September 1825. The movement of coal to ships rapidly became a lucrative business, and the line was soon extended to a at Middlesbrough. While coal waggons were hauled by steam locomotives from the start, passengers were carried in coaches drawn by horses until carriages hauled by steam locomotives were introduced in 1833. The S&DR was involved in building the East Coast Main Line between and Darlington, but its main expansion was at Middlesbrough Docks and west into Weardale and east to Redcar. It suffered severe financial difficulties at the end of the 1840s and was nearly taken over by the York, Newcastle and Berwick Railway, before the discovery of iron ore in Cleveland and the subsequent increase in revenue meant it could pay its debts. At the beginning of the 1860s it took over railways that had crossed the Pennines to join the West Coast Main Line at and Clifton, near
The company was taken over by the North Eastern Railway in 1863, transferring of line and about 160 locomotives, but continued to operate independently as the Darlington Section until 1876. S&DR opening was seen as proof of steam railway effectiveness and its anniversary was celebrated in 1875, 1925 and 1975. Much of the original route is now served by the Tees Valley Line, operated by Northern.
Шығу тегі
Оңтүстік Дарем графтығындағы ішкі кен орындарынан көмірді бастапқыда жүк аттарымен, кейін жолдар жақсарған сайын аттармен және арбалармен тасыды. 1767 жылы Джордж Диксон, ал 1815 жылы Джон Ренни канал құрылысын ұсынды, бірақ екі жобасы да сәтсіз аяқталды. Стоктон-он-Тис порты 19-ғасырдың басында қаладан төменгі ағысқа қарай өзендегі кеме жүруді жақсарту үшін Тисті түзетуге көп инвестиция жасады және осы шығындарды өтеу үшін сауда көлемін арттырудың жолдарын іздеді. Бірнеше жылдан кейін Дарлингтон мен Ярмды айналып өтетін маршрутпен канал салу ұсынылды, ал Ярмда осы маршрутқа қарсы жиын өткізілді. Уэльстік инженер Джордж Овертонмен кеңес сұрасты, ол трамвай жолы салуды ұсынды. Овертон зерттеу жүргізіп, Этерли мен Уиттон кен орындарынан Шильдонға, содан кейін Дарлингтонның солтүстігінен Стоктонға дейінгі маршрутты жоспарлады. Шотланд инженері Роберт Стивенсон темір жолды жақтады, ал квакер Эдвард Пиз 1818 жылғы 13 қарашада Дарлингтонда өткен қоғамдық жиында инвестицияларға 5% қайтаруды уәделеді. Акциялардың шамамен үштен екісі жергілікті жерде сатылды, ал қалғанын квакерлер ұлттық деңгейде сатып алды. 1819 жылғы наурызда Парламентке жеке заң жобасы ұсынылды, бірақ маршрут Эльдон графының және Дарлингтон графының түлкі аулау жерінің бірінен өткесін, оған қарсылық көрсетіліп, 13 дауыспен жеңіліске ұшырады. Овертон Дарлингтонның иелігін болдырмайтын жаңа бағытты зерттеді және Элдонмен келісімге келді, бірақ 1820 жылдың басында тағы бір өтініш кейінге шегерілді, себебі король Георг III-нің қайтысы осы жылы заң жобасының қабылдануын мүмкінсіз етті. 1820 жылғы 30 қыркүйекте жобалаушылар виконт Баррингтонмен оның жерінен өтетін бағыт бойынша келісімге не келіп, маршрут тағы өзгерген заң жобасын ұсынды. Темір жолға бұл жолы қарсылық болған жоқ, бірақ қажетті акциялардың төрттен үш бөлігі сатылмағандықтан заң жобасы комитетке жіберілмей қалды. Пиз 7000 фунт стерлингке жазылып, осы кезден бастап темір жолға елеулі ықпал етті, ол «квакер желісі» деп аталды. 1821 жылғы 19 сәуірде патшалық бекітілген акті бойынша, түнгі уақытта жабылатын, 5 миль (8 км) радиустағы жер иелері тармақтар салып, қосылыстар жасай алатын, тиісті көлік құралдары бар кез келген адам пайдалана алатын темір жол құрылысына рұқсат берілді; бу локомотивтері туралы ештеңе айтылмады. Бұл жаңа темір жол темір жол желілерін салуға бастама берді, бұл темір жол картасын жасау және картография, темір және болат өндірісі, сондай-ақ тиімді көлікті қажет ететін кез келген саланың дамуына елеулі үлес қосты.
Джордж Стивенсон
Овертонның біліктілігіне қатысты алаңдағандықтан, Пиз Киллингворт кеніштерінің тәжірибелі инженері Джордж Стивенсонды Дарлингтонда кездесуге шақырды. 1821 жылдың 12 мамырында акционерлер Томас Мейнеллді төраға, ал Джонатан Бекхаузды қазынашы етіп тағайындады; Томас Ричардсон, Эдвард Пиз және оның ұлы Джозеф Пиз кіретін басқару комитетінің көп бөлігі квакерлерден құралды. Комитет атпен тартылатын вагонды бейнелейтін мөр жасады және латын тілінде "Periculum privatum utilitas publica" ("Жеке тәуекел – қоғамдық пайдаға") деген ұранды қабылдады. 1821 жылдың 23 шілдесінде желінің пластиналы емес, шеткі рельстермен салынатыны шешілді және Стивенсон желіні қайта зерттеу үшін тағайындалды. Стивенсон, құйылған темір рельстердің патентіне үлесі болғанына қарамастан, иілгіш темір рельстерді қолдануды ұсынды, және екі түрі де пайдаланылды. Стивенсонға зерттеу жұмысында 18 жастағы ұлы Роберт көмектесті, ал 1821 жылдың соңында актінің шегінде пайдалануға болатын желі салынуы мүмкін екені хабарланды, бірақ басқа маршрут 3 мильге (5 км) қысқа болып, терең қазбалар мен туннельдерден сақтаған болар еді. Овертон өзін қолжетімді ұстады, бірақ одан әрі қатыспады, ал акционерлер 1822 жылдың 22 қаңтарында Стивенсонды инженер етіп тағайындады, оның жалақысы жылына 660 фунт стерлинг болды. 1822 жылдың 23 мамырында Стоктонда алғашқы рельс төселуіне арналған салтанатты шара өтті. Рельстердің арақашықтығы 4 фут 8 дюймді құрады, бұл Стивенсонның Киллингворт теміржолында қолданған өлшеммен бірдей болды. Стивенсон желіде бу локомотивтерін пайдалануды жақтады. Пиз 1822 жылдың ортасында Киллингвортқа сапар жасады, ал директорлар Стивенсон бу локомотивтерін енгізген Хеттон кенішінің теміржолын аралады. Жаңа заң жобасы ұсынылды, онда Стивенсонның бастапқы маршруттан ауытқулары және "локомотивтер немесе жылжымалы двигательдерді" пайдалану сұралды, және ол 1823 жылдың 23 мамырында бекітілді. Желіге 15 метрге дейін биіктігі бар тоғандар салынды, ал Стивенсон Гаунлес өзенінен өтетін темірден жасалған фермалық көпірді жобалады. Скерн өзенінің үстіндегі Скерн көпірін Даремдік сәулетші Игнатиус Бономи жобалаған. 1823 жылы Стивенсон мен Пиз Ньюкаслдың Форт-стрит көшесінде Роберт Стивенсон және компания локомотивтер зауытын ашты, келесі жылы S&DR екі бу локомотиві мен екі стационарлық двигательге тапсырыс берді. 1825 жылдың 16 қыркүйегінде стационарлық двигательдер орнатылғаннан кейін алғашқы локомотив, Locomotion No. 1, зауыттан шықты, ал ертесі күні теміржолдың 1825 жылдың 27 қыркүйегінде ашылатыны туралы хабарланды.
Ашылу
Темір жол құрылысының құны бағалаудан әлдеқайда асып кетті. 1825 жылдың қыркүйегінде компания қысқа мерзімді қарыздар ретінде 60 000 фунт стерлинг қарыз алды және кредиторларын қорғау үшін кіріс табуды бастау қажет болды. 1825 жылдың 26 қыркүйегінде кешке “Experiment” деп аталған теміржол вагоны келді және сол күні Ньюкаслдан жолмен келгеннен кейін, Аycliffe Lane станциясында алғаш рет рельстерге қойылған “Locomotion No. 1” вагонына тіркелді. Pease, Stephenson және комитет мүшелері тәжірибелік сапармен Дарлингтонға барды, содан кейін локомотив пен коушті Шильдонға алып, ашылу күніне дайындалды, ал Джорджтың ағасы Джеймс Стивенсон басқаруды жүзеге асырды. 27 қыркүйекте таңғы сағат 7-ден 8-ге дейін 12 көмір вагоны Etherley North Bank-ке жоғарыдағы стационарлық двигательге бекітілген арқанмен тартылды, содан кейін Оңтүстік Bank арқылы St Helen's Auckland-қа төмен жіберілді. Ұн қаптары бар вагон тіркелді, ал аттар пойызды Gaunless Bridge арқылы Brusselton West Bank-ке дейін сүйреп әкелді, онда мыңдаған адам екінші стационарлық двигательдің пойызды еңіске көтеріп тартқанын көрді. Пойыз Шығыс Bank арқылы Shildon Lane End-тегі Mason's Arms Crossing-ке дейін жеткізілді, онда “Locomotion No. 1”, “Experiment” және 21 жаңа көмір вагоны, орындықтарымен бірге күтіп тұрды. Директорлар 300 жолаушыға орын берді, бірақ пойыз 450-ден 600-ға дейін адамды алып кетті, көптеген жолаушылар бос вагондарда, ал кейбіреулері көмірге толы вагондардың үстінде саяхаттады. Вагон арасында тежегіштер орналастырылды, ал пойызды атқа мініп, байрақ ұстаған адам бастап кетті. Ол көлбеу төмен қарай жылдамдық алып, шабыс аттарымен (аттармен) оқшау қалғандарды артта қалдырды. Пойыз компанияның инженерлері мен геодезистері отырған вагонның дөңгелегі шығып қалғанда тоқтады; вагон қалдырылды және пойыз жолын жалғастырды. Пойыз тағы да тоқтады, бұл жолы локомотивті жөндеу үшін 35 минутқа тоқтады, содан кейін пойыз қайтадан жолға шықты және Дарлингтон тармағының тоғысында тоқтаған кезде оны шамамен 10 000 адам қарсы алды. Сегіз жарым миль екі сағат ішінде жүрілді, ал екі тоқталыстан есептелген 55 минутты ескергенде, орташа жылдамдық құрады. Кедейлерге алты көмір вагоны таратылды, жұмысшылар сергітуге тоқтады және көптеген жолаушылар Brusselton-нан Дарлингтонға түсіп, басқаларымен ауыстырылды. Yarm Band үшін екі вагон тіркелді, ал сағат 12:30-да локомотив Стоктонға қарай жүрді, қазір 31 вагонмен және 550 жолаушымен. Дарлингтоннан шығысқа қарай 5 миль (8 км) қашықтықтағы теміржолда пойыз Eaglescliffe жанында Yarm-ға жақын жерде жылдамдыққа жете алмады. Стоктонға жақындағанда, Престон паркінің батыс жиегімен қатар жүргенде, ол жылдамдық алып, тағы да жетті, содан кейін вагонның сыртына жабысып тұрған адам құлап, келесі вагон оның аяғын басып кетті. Стоктонның кемежайына дейінгі соңғы бөлігіндегі жұмыс әлі жалғасып жатқандықтан, пойыз Дарлингтоннан шыққаннан кейін 3 сағат 7 минуттан кейін St John's Well-дегі уақытша жолаушылар аялдамасында тоқтады. Ашылу рәсімі сәтті деп есептелді және кешке қалалық әкімдікте 102 адам тойлық кешкі асқа отырды.
Алғашқы операциялар
1825 жылдың қыркүйегінде ашылған темір жолдың ұзындығы 40 шақырымды құрады және ол Феникс Пит, Ескі Этерли кенішінен Стоктон қаласындағы Коттедж Роуға дейін созылды; сондай-ақ, Дарлингтондағы депоға, Хаггер Лиз тармағына және Ярмға тармақтары бар еді. Жолдың көп бөлігі иілгіш темір рельстерден жасалған, ал 6 шақырымдық құйма темір рельстерлер қиылыстарда қолданылды. Жол бір рельстік болды және әр шақырым сайын төрт өткізу орындары болды; шаршы тіреулер әр рельсті жеке ұстап тұрды, соның арқасында жылқылар олардың арасымен жүре алды. Дарлингтонның батысында тас, ал шығысында еменнен жасалған тіреулер қолданылды; Стивенсон барлық тіреулердің тастан жасалғанын қалаған, бірақ оларды Окленд аймағынан тасымалдаудың құны тым жоғары болды. Темір жол компанияның қарызымен ашылды және одан әрі несие алу мүмкіндігі болмады; Пиз 1826 жылдың басында екі рет жұмысшыларға жалақы төлеу үшін ақша берді. 1827 жылдың тамызына қарай компания қарыздарын төлеп бітті және одан әрі ақша жинауға мүмкіндік алды; сол айда Black Boy тармағы ашылды және Крофт және Хаггер Лиз тармақтарында құрылыс басталды. 1827 жылы акциялардың құны бастапқыда 120 фунт стерлингтен 160 фунтқа дейін өсті. Бастапқыда желі Дарлингтон мен Стоктонға көмір тасымалдау үшін пайдаланылды, алғашқы үш айда 10 000 тонна көмір тасымалданып, 2000 фунт стерлингке жуық табыс әкелді. Стоктонда көмірдің бағасы 18 шиллингтен 12 шиллингке дейін төмендеді, ал 1827 жылдың басында 8 шиллинг 6 пенске (8с 6д) дейін түсті. Бастапқыда жүргізушілерге күн сайын жалақы төленді, бірақ 1826 жылдың ақпан айынан бастап оларға тоннасына бір шақырымға d төленді; осы ақшадан олар көмекшілерге және отты жағушыға жалақы төлеуге және локомотив үшін көмір сатып алуға міндетті болды. 1821 жылғы Заңға Лондонға көмір жеткізетін және бәсекелестіктен қорқатын Уэр өзеніндегі көмір кеніштерінің иелері қарсылық көрсетті, сондай-ақ кемелерге арналған көмір тасымалдау бағасын тоннасына бір шақырымға d-ге шектеу қажет болды, бұл бизнесті тиімсіз етеді деп есептелді. Лондоннан жылына 100 000 тоннаға қызығушылық болды, сондықтан компания 1825 жылдың қыркүйегінде тергеу бастады. 1826 жылдың қаңтар айында Стоктонда алғашқы стайт ашылды, ол кемелердің астына көмір түсіретін вагондар үшін арналған. 1827 жылдың маусым айына дейін кемелерге 18 500 тонна көмір тасымалданды, ал келесі жылы бұл көрсеткіш 52 000 тоннаға дейін өсті, бұл жалпы тасымалдың 44,5% құрады. Бастапқыда локомотивтердің жұмысы сенімді болмады. Ашылғаннан кейін көп ұзамай No 1 локомотивінің дөңгелегі сынды, ол 12 немесе 13 қазанға дейін жолға дайын болған жоқ; Хоуп, екінші локомотив, 1825 жылдың қарашасында келді, бірақ оны желіге дайындау үшін бір апта уақыт кетті – құйма темір дөңгелектер проблема тудырды. 1826 жылы ұқсас конструкциядағы тағы екі локомотив келді; осы тамызда моторларды күтіп ұстауға ынталандыру үшін 16с 9д сыраға жұмсалды. 1827 жылдың соңында компания Роберт Уилсоннан Читтапрат және Стивенсоннан Эксперимент локомотивтерін сатып алды. Локомотивтерді басқарушы Тимоти Хакворт сәтсіз Читтапрат локомотивінің қазандығын Шилддондағы Royal George локомотивін құру үшін пайдаланды; ол қараша айының соңында жұмыс істей бастады. Джон Уэсли Хакворт кейіннен локомотивтер тасталып кететініне, егер Пиз мен Томас Ричардсон Ньюкасл жұмыстарында Стивенсонмен серіктес болмағанда, және Тимоти Хаквортқа Читтапратты қайта құру тапсырылса, ол "соңғы тәжірибе ретінде" "өз жолымен қозғалтқыш жасау" болды деп жазды. Томлинсон мен Рольт бұл талап негізсіз екенін және компания локомотивтердің жылқылардан артық екенін бұрын көрсеткенін айтты, Томлинсон көмірді локомотивтермен жылқының бағасының жартысына тасымалдағанын көрсетті. Роберт Янг компанияның нақты шығындары туралы сенімді емес екенін айтты, өйткені олар 1828 жылы акционерлерге локомотивтерді пайдалану арқылы 30 пайыз үнемделгенін хабарлады. Янг сонымен қатар Пиз бен Ричардсонның Ньюкасл жұмыстарына инвестиция салуға алаңдаушылық танытқандығын көрсетті және Пиз өзінің үлесін Джордж Стивенсонға сатуға тырысты. Стивенсонның жаңа локомотивтеріне тапсырыс берілді, бірақ алғашқысы 1828 жылдың ақпан айында келгенде тым ауыр болды. Ол алты дөңгелекпен қайта құрылды және үлкен жетістік ретінде мақталды, Хаквортқа қалған локомотивтерді мүмкіндігінше тезірек түрлендіруді тапсырды. 1828 жылы екі локомотив қазандығы төрт ай ішінде жарылып, екеуі де жүргізушіге зардап шекті, екеуі де қозғалтқыш тұрып жатқан кезде қауіпсіздік клапандары төменге жабылып қалды. Сондай-ақ, төрт арба тарта алатын жылқылар да пайдаланылды. 1828 жылдың ортасында "Данди" вагоны енгізілді; ол пойыздың соңындағы кішкентай арба болды, ол жылқыны төмен құлдырап жіберіп, гравитация күшімен пойыздың түсуіне мүмкіндік берді. S&DR оларды пайдалануды 1828 жылдың қарашасынан міндетті етті. Жолаушылар тасымалы 1825 жылдың 10 қазанында қажетті лицензия сатып алынғаннан кейін, жылқымен тартылған Experiment кошымен басталды. Кош бастапқыда Стоктоннан Дарлингтонға екі сағатта саяхаттауға бағдарланған, бағасы 1с болды, аптасына төрт рет қатар және сейсенбі мен сенбі күндері бір бағытта саяхаттады. 1826 жылдың сәуір айында коштың жұмысы жылына 200 фунт стерлингке келісім шартқа берілді; сол кезде саяхат уақыты 1 сағат 15 минутқа дейін қысқартылды және жолаушыларға 9д төлеп сыртта саяхаттауға рұқсат берілді. Сол айда тағы да ыңғайлы коч, Express, ішінде саяхаттау үшін 1с 6д бағамен жұмыс істеді. Механиктер кочтарын іске қоса бастады, шілде айынан бастап Шилдонға екі коч, ал 16 қазаннан бастап Ярм тармағына қызмет ететін Union кочы. Бекеттер болған жоқ: Дарлингтонда кочтар солтүстік жол өткеліне жақын жолаушыларды алды, ал Стоктонда олар пирс бойындағы әртүрлі жерлерден жолаушыларды алды. 1826 жылдың шілдесінен 1827 жылдың маусымына дейін 30 000 мен 40 000 арасында жолаушылар тасымалданды.
Мидлсброның құрылуы
Теміржолдың басты қызметі көмір экспорты болды, бірақ Стоктон станциясындағы сақтау қоймалары жеткіліксіз болды және кемелердің өлшемі Тистің тереңдігімен шектелді. 1826 жылы Тестің солтүстік жағалауындағы Стоктоннан Хавертонға дейінгі тармақ жолы ұсынылды, ал инженер Томас Стори 1827 жылдың шілдесінде Тестің оңтүстігіндегі Мидлсброға дейін қысқарақ және арзан жол салуды ұсынды. Бұл жоспарды Джордж Стивенсон мақұлдағаннан кейін, акционерлер 26 қазанда бекітті. Тезе кеме компаниясы өзенді жақсартуға дайындалып, теміржолдың Парламентке өтініш беруін кейінге қалдыруды ұсынды, бірақ қарсылыққа қарамастан, 1828 жылдың қаңтарында өткен мәжілісте жобаны іске қосу туралы шешім қабылданды. 1819 жылдан бері Оклендтен Тезеге тікелей солтүстік бағыт қарастырылып келді, ал Тезе және Уэрдэйл теміржолы 1823, 1824 және 1825 жылдары мұндай жолға рұқсат алу үшін Парламентке өтініш білдірген, бірақ нәтижесіз аяқталды. Енді бұл Simpasture станциясынан (қазіргі Ньютон-Айклифф станциясының жанындағы S&DR желісінде) Хавертон мен Стоктонға дейін, S&DR бағытынан 6 миль (10 км) қысқа болатын бағыт арқылы салынды және Кларенс герцогының құрметіне Кларенс теміржолы деп аталды, кейіннен король Уильям IV аталды. 1828 жылдың басында Стоктонда өткен мәжілістер Тезе кеме компаниясын және Кларенс теміржолын қолдады, бірақ S&DR 1828 жылдың 23 мамырында Хаггер-Лиздер тармағын аяқтау және Тезе арқылы кемінде 72 фут (22 м) ені және 19 фут (6 м) биіктігінде көпір салуға уәде бергеннен кейін ғана тармаққа рұқсат алды. Басқару комитетінің екі мүшесі Стоктонға бұл жолдың кері әсер ететініне сенгендіктен, отставкаға кетті, ал S&DR төрағасы Мейнелл басшылықтан бас тартты. Кларенс теміржолы бірнеше күннен кейін S&DR сияқты терезесімен бекітілді. Кларенс теміржолының бағыты кейіннен Самфир Баттсқа, кейін Порт Кларенс деп аталған жерге өзгертілді және 1833 жылдың тамызында қозғалыс басталды; 1834 жылдың ортасына қарай Порт Кларенс ашылды және 28 миль (45 км) желі пайдалануға берілді. S&DR көмірді көмір шахталарынан Симпастурға дейін 10 миль (16 км) тасымалдаған кезде тоннаға бір мильге d мөлшерінде төлем алды, ал кеме тасымалы үшін төлем арзанырақ болды. 1834 жылдың шілдесіне қарай Қазыналық несие комиссиясы Кларенс теміржолын өз бақылауына алды. Крофт тармағы 1829 жылдың қазан айында ашылды. Тезе арқылы аспалы көпірдің құрылысы 1829 жылдың шілдесінде басталды, бірақ Тезе кеме компаниясы S&DR-дің Тезенің ескі арнасынан өтуге рұқсаты жоқ екенін көрсеткеннен кейін қазан айында тоқтатылды. S&DR Парламентке қайта оралуға дайын болды, бірақ навигациялық компаниямен келісімге келгеннен кейін көпірдің дизайны өзгертілді және Парламентке қайта бару қажеттігінен бас тартты. Мидлсброға дейінгі жол емен тіреулерге орнатылған, салмағы белгілі болатын қайырма темір жолдан салынды. Аспалы көпір 150 тоннаға арналған, бірақ сынақ кезінде 66 тонна салмақпен құйма темірден жасалған ұстағыш тақталар жарылып, жүк пойыздары тізбекпен байланыстырылған төрт вагоннан тұратын топтарға бөлініп өтуге мәжбүр болды. 1830 жылдың 27 желтоқсанында өткен ашылу салтанатында, Хакуорттың жолаушылар пойыздары үшін жаңадан жасалған "Globe" локомотиві, көпірден Порт-Дарлингтон станциясына дейін орындықтары бар вагондар мен вагонмен адамдарды тасымалдады, онда алты кемеге арналған тұрақтар болды. Стоктон 1848 жылға дейін кемежайға дейінгі желідегі станциямен қызмет көрсетуін жалғастырды, содан кейін ол Тезенің екінші жағындағы Мидлсбро желісіндегі станциямен ауыстырылды. 1829 жылдың мамыр айына дейін Томас Ричардсон Порт-Дарлингтонға жақын жерде жер сатып алды және Джозеф пен Эдвард Пиз және басқалармен бірге оны дамыту үшін Мидлсброу иелерінің бірлестігін құрды. Теміржол келгенге дейін Мидлсброда небары бірнеше үй болды, бірақ бір жылдан кейін халық саны 2000-нан асты, ал 2011 жылғы халық санағы бойынша 138000-нан астам адам тұрды.
Темір жолды жақсарту
1830 жылы компания Дарлингтон қаласындағы Нортгейт және Юнион көшелерінің қиылысында жаңа кеңселер ашты. 1831 және 1832 жылдар аралығында Стоктон мен Брюссельтон банкі аралығына екінші рельс төселді. Шильдонда локомотивтерді күту және құрастыру жұмыстары үшін шеберханалар салынды. 1830 жылы шамамен 50 жылқы 19 локомотивпен бірге көлік жүктемесін бөлісті, бірақ олардың жылдамдықтары әртүрлі болды. Сондықтан, қозғалысты реттеу үшін жылқымен тартылған пойыздардың 4-5 топқа бірігіп жүруі қажет болды. Бұл жағдайларда, локомотивтің шуынан қорқып, жылқылары арбаларынан құлап, келе жатқан пойыздың астына түсіп қалатын. Бірде жүргізуші алдыңғы пойыздың жылқы арбасында ұйықтап қалды, ал оның жылқысы бағытталмағандықтан тоқтап, локомотивтің астына түсті. Ережелерде локомотивпен тартылған пойыздар жылқымен тартылған пойыздардан басымдыққа ие екендігі көрсетілген, бірақ кейбір жылқышылар жол беруден бас тартты. Соның салдарынан, бір рет локомотивке 2 шақырымнан астам қашықтықта жылқымен тартылған пойыздың артынан келуге тура келді. Комитет 1828 жылы негізгі бағытта жылқыларды локомотивтерге ауыстыруды шешті, бастапқыда көмір пойыздарымен, бірақ кейбір шахта иелері қарсылық көрсетті. 1832 жылдың тамызында S&DR автобус компанияларын сатып алғаннан кейін, 7 қыркүйекте 1833 жылы Стоктон мен Дарлингтон арасында аралас жолаушылар және шағын жүк тасымалы басталды. Локомотивпен тартылған қызметтер 1833 жылдың желтоқсанында Шильдонда және 1834 жылдың 7 сәуірінде Мидлсброға басталды. Компания Эдвард Пиз уәделеген бес пайыздық дивидендті қайтарды, және ол 1832 жылы зейнеткерлікке шыққан кезде бұл көрсеткіш сегіз пайызға дейін өсті. 1833 жылы қазынашы Джонатан Бекхаус квакер дін қызметкері болу үшін зейнеткерлікке шыққанда, оның орнын Джозеф Пиз басты.
Ұлы Солтүстік Англия темір жолы
1835 жылғы 13 қазанда Йорк және Солтүстік Мидленд темір жолы (Y&NMR) Йорк пен Лондонды жоспарланған Солтүстік Мидленд темір жолымен байланыстыру мақсатында құрылды. Y&NMR және S&DR өкілдері екі аптадан кейін кездесіп, Ұлы Солтүстік Англия темір жолын (GNER) құрды, бұл Йорк пен Ньюкасл арасындағы, Дарлингтондағы Крофт тармағының бағытын пайдаланған желі болды. Темір жол бөлімдер бойынша салынуы тиіс еді, ал екеуінің де бір уақытта ашылуына мүмкіндік беру үшін 1836 жылы Дарлингтоннан Ньюкаслға дейінгі қиын жолға рұқсат алу жоспарланды, ал келесі жылы Дарлингтоннан оңтүстікке қарай Йоркқа дейінгі оңай жолға арналған заң жобасы ұсынылды. Пиз төрт рельске арналған жеткілікті енділікті көрсетті, соның арқасында жүк пен жолаушылар тасымалы жүзеге асырылатын болды, ал Джордж Стивенсон қараша айына дейін егжей-тегжейлі жоспарларды дайындады. Ньюкаслдан Дарлингтонға дейінгі жолға қатысты акт 1836 жылғы 4 шілдеде патшалық бекітілім алды, бірақ келесі жылдың 12 шілдесінде Крофттан Йоркқа дейінгі 69 шақырымдық (43 миль) жолға рұқсат берілгенге дейін аз жұмыс атқарылды. Тамыз айында өткен бас жиналыста оңтүстік бөлімде жұмыс бастау туралы шешім қабылданды, бірақ құрылыс кешіктірілді және бірнеше көпірлер құлағаннан кейін инженер Томас Стори Роберт Стивенсонмен ауыстырылды. S&DR өзінің Крофт тармағын GNER-ге сатты, ал темір жол 1841 жылғы 4 қаңтарда S&DR локомотивтерін пайдалана отырып, көмір тасымалы үшін ашылды. Темір жол 30 наурызда өз локомотивтерімен жолаушылар тасымалы үшін ашылды. 1841 жылдың қарашасы мен 1842 жылдың ақпаны аралығында S&DR Дарлингтон мен Кокшоу арасындағы Кларенс темір жолында қызмет көрсетті, онда автобус жолаушыларды Шинклифтегі Дурхам және Сандерленд темір жолына жеткізді. 1842 жылдың басында номиналды түрде тәуелсіз Шилдон туннелі компаниясы Шилдон төбелері арқылы Уэр бассейніне дейін туннельді ашты, содан кейін Бишоп Оклендтен оңтүстікке қарай Оңтүстік шіркеу станциясына дейін 3 шақырымдық (2 миль) жол салып, 1842 жылдың мамырында ашты. 1846 жылы S&DR Александр Бейннің "I және V" электр телеграфымен жабдықталды, бұл туннель арқылы пойыздың қозғалысын реттеуге мүмкіндік берді. SD&R Дарлингтон мен Ньюкасл арасында сағаттық қызмет көрсетті, төрт аттан тұратын автобус Оңтүстік шіркеуден Рейтон Медоузға дейін Дарем қосылыс темір жолымен жүрді, ал содан пойыздар Тайн өзенінің оңтүстік жағындағы Ньюкасл маңындағы Гейтсхедке дейін бағытталды.
1830-шы жылдардағы темір жол операциялары
1839 жылға қарай жол жаңа рельстермен жаңартылды, олардың салмағы болды. Темір жолда шамамен 30 булы локомотив болды, олардың көпшілігі алты біріктірілген, әрқайсысы екі су багымен жабдықталған, әрқайсысы суды сақтауға қабілетті төрт дөңгелекті тендерлермен жүретін. Желі Шилдоннан Стоктонға қарай төмен түсетін, көмірді докқа тасымалдайтын пойыздарға көмектесетін, ең жоғары жылдамдығы болатын. Жүргізушілер жылдамдықты асырса айыппұл төлейтін, ал 40 мильдік сапарды сағаттың ішінде аяқтағаны үшін жұмыстан босатылатын. Күніне шамамен 40 көмір пойызы жүріп, 116 тонна салмағы бар 28 вагон тасыды. Шилдон депосында 5000-ға жуық жеке меншік вагон болды, ал бір уақытта 1000-ға жуығы орналасқан. Темір жолда заманауи жолаушылар локомотивтері болды, олардың кейбіреулері төрт дөңгелекті. Стоктон, Миддлсбро, Дарлингтон, Шилдон және Батыс Оклендте жолаушылар станциялары болды, сондай-ақ пойыздар Миддлсбро Анкшен, Ярм Анкшен, Файтинг Кокс және Хейгингтон станцияларында тоқтады. Кейбір өзгертілген жол вагондары әлі де қолданыста болды, бірақ заманауи теміржол вагондары да болды, олардың кейбіреулері сегіз жолаушыға арналған үш бөлімді бірінші сыныпты, ал екінші сыныпты вагондар 40 жолаушыға дейін сыйымды болатын. Багаж және кейде күзетші вагонның шатырында саяхаттайтын, ал 1840 жылы үшінші сыныпта саяхаттап бара жатқан жолаушы шатырдан құлап, ауыр жарақат алды. Жолаушылар пойыздарының орташа жылдамдығы болды, ал жылдамдығы тіркелді. 1838 жылдың 1 қазанына дейін 200 000-нан астам жолаушы тасымалданды, ал 1839 жылы Миддлсбро мен Стоктон арасында күніне он екі пойыз, Стоктон мен Дарлингтон арасында алты пойыз, Дарлингтон мен Шилдон арасында үш пойыз жүрді, онда вагонға Ранкиннің өздігінен әрекет ететін тежегіші орнатылды, ол Брюслтон еңістерін басып өтті, содан кейін аттың көмегімен Сент-Хелен Оклендке дейін тартылды. 1843 жылдың наурызында, Оңтүстік шіркеу ашылғаннан кейін, Брэдшоудың темір жол жолнұсқауында Дарлингтон мен Оңтүстік шіркеу арасында Шильдон арқылы күніне бес рейстің, Шильдон мен Сент-Хеленс арасында үш рейстің іске қосылғаны көрсетілді. Сондай-ақ, 1841 жылы ашылған Кларенс темір жолы және Стоктон-Хартлпул темір жолы арқылы Стоктон мен Хартлпул арасындағы алты пойыз тізімге енді. Осы уақытқа дейін Порт-Дарлингтон импорт пен экспорттың үлкен көлемінен тығырыққа тіреліп, 1839 жылы Миддлсбро догының құрылысы басталды, оны Уильям Кубитт жоспарлап, 150 кемеге сыйымды, ал жергілікті инженер Джордж Тернбулл салған. Бұл темір жол Wear & Derwent темір жолы деп аталды және Станхоп ауданындағы карьерлерден Консеттегі зауытына әк тас тасымалдау үшін пайдаланылды. Вэрдейл кеңейту темір жолы Вэр & Дервенттегі Уоскерлиден БА&ВР-дегі Крукқа дейін созылып, стационарлық қозғалтқышпен жұмыс істейтін Саннисайд еңісін қамтыды. Дервент темір компаниясы демеушілік еткен 10 миль (16 км) желісін S&DR салған және 1845 жылдың 16 мамырында ашқан. 1845 жылдың 1 қыркүйегінде Хаунес Гилл мен Стэнхоупқа (Кроули) жолаушылар рейсі басталды, ал Стэнхоуп рейсі 1846 жылдың соңында тоқтатылды. Круктан солтүстікке қарай сапар шегіп бара жатқан вагондар мен вагондар Саннисайд еңісіне дейін тартылды, локомотив аралас пойызды Уоскерли Парк тоғысына дейін тартты, содан кейін оларды Нэнни Мэйордың еңісінен түсірді және локомотив оларды алға жылжытты. Қайтып оралған кезде ережелерге сәйкес вагондар Саннисайд еңісінен төмен қарай еркін жүруі керек еді және оларды күзетшінің вагон тежегіштері арқылы басқаратын Крук станциясына жіберді. Кейіннен, 1858 жылдың 1 шілдесінде Хоунс Гилл шатқалындағы екі еңісті 730 фут (223 м) виадукт алмастырды. Нэнни's Mayor's Incline ауытқуы, сондай-ақ Круктан Роулиге тікелей кіруге мүмкіндік беретін қисық жол 1859 жылдың 23 мамырында жүк тасымалы үшін, ал 1859 жылдың 4 шілдесінде жолаушылар тасымалы үшін ашылды. Миддлсброу-Редкар темір жолы, Редкарға дейінгі қысқа ұзарту, 1845 жылдың 21 шілдесінде рұқсат алды. Жол Миддлсброу аялдамасынан бұрын бұтақталды, ол жабылып, жаңа станция 1846 жылдың 4 маусымында желімен бірге ашылды. 1845 жылдың шілдесінде Уэр доласының темір жолы, Бишоп Окленд және Уэрдейл желісінен 12 миль (19 км) қашықтықтағы желісі 1847 жылдың 3 тамызында ашылды, ал акт сонымен қатар S&DR-ге Бишопли тармағына рұқсат берді, ол арқылы 1868 жылы 500 000 тонна әк тас тасымалданды. 1862 жылы желі Фростерлиден 1847 жылдың 22 шілдесінде ашылғанға дейін Уэр-Вэлли темір жолы Шилдтон туннелін, Бишоп Окленд және Уэрдейл темір жолын, Уэрдейл кеңейту темір жолын және Уэр-Дервент темір жолын сіңіріп алды, содан кейін S&DR Уэр-Вэлли темір жолын және Миддлсброу және Редкар темір жолдарын 999 жылға жалдады. Бұл жыл сайын 47 000 фунт стерлинг төлеуді талап етті, бұл SD&R-дың таза кірісінен асып түсті, Дервент темір компаниясынан келетін трафик қаржылық қиындықтар кезеңінде азайды және Блэк Бой шахтасы көмірін Хартлпулге жіберуге көшті. 1848 жылы және келесі бірнеше жылдарда дивиденд төленбеді, жалдау төлемдері резервтерден жасалды. S&DR 1848 жылдың қарашасында YN&BR-мен жалдау және бірігуге рұқсат беру туралы заң жобасын жариялады, бірақ YN&BR акцияларының құны құлағаннан кейін және төрағасы Хадсон акциялық мәмілелері туралы сұрақтар туғаннан кейін ол қызметтен алынды. 1850 жылы S&DR-дың акциялық капиталы 250 000 фунт стерлинг болды, бірақ 650 000 фунт стерлинг қарызы болды, оның көп бөлігі 1849 жылға дейін Парламенттің рұқсатынсыз болды, ал қарыз 1851 жылы акцияларға айналдырылды.
Just before the line opened on 22 July 1847, the Wear Valley Railway absorbed the Shildon Tunnel, Bishop Auckland & Weardale Railway, Weardale Extension Railway and Wear & Derwent Railway and then the S&DR leased the Wear Valley Railway and Middlesbrough & Redcar Railways for 999 years. This required a payment of £47,000 each year, exceeding the SD&R's net revenue; traffic from the Derwent Iron Company was reduced during a period of financial difficulty and the Black Boy colliery switched to sending its coal to Hartlepool. No dividend was paid in 1848 and the next few years; lease payments were made out of reserves. The S&DR announced a bill in November 1848 to permit a lease by and amalgamation with the YN&BR, but this was withdrawn after the YN&BR share price crashed and its chairman Hudson resigned after questions were raised about his share dealings. In 1850 the S&DR had share capital of £250,000 but owed £650,000, most of this without the authority of Parliament until 1849; the debt was converted into shares in 1851.
Кливленд темір кендері
1850 жылдың ортасында Генри Болков пен Джон Вон Эстон қаласында темір кенінің қабатын тапты. Олар кен орнын ашты, Миддлсброу және Редкар темір жолының тармағын салды және S&DR арқылы Бишоп Оклендтен батысқа қарайғы биік пештеріне темір тасын тасуға кірісті. 1851 жылы Derwent Iron компаниясы аймақта шахта ашып, Консетке дейін 87 шақырымдық қашықтықта темір тасын тасымалдауға кірісті, ал S&DR өз қарызын өтеді және келесі жылы тек 4% дивиденд төлей алды; 1849 және 1853 жылдар аралығында тасымалдау көлемі екі еседен астам өсті. 1852 жылы Лидс Солтүстік темір жолы (LNR) Нортхеллертоннан Стоктон-Хартлпул желісіне дейін желі салды, маршруттың бір бөлігі Ярмадан Стоктонға дейінгі жолмен қатар S&DR-мен параллель жүрді. S&DR бастапқыда жолдың шығыс жағында орналасқан, бірақ LNR жолдың екінші жағында төрт жолды салып, екеуін жылына 1 шиллингке S&DR-ге жалға берді. 1853 жылдың 25 қаңтарында LNR және SD&R аралық платформасы бар бірлескен станцияны ашты, бір жағы S&DR пойыздарына, екінші жағы LNR пойыздарына бөлінді. Сауда кеңесінің инспекторы пойыздардың платформасыз желіге екі бағыттан да жақындауына рұқсат бермей, платформасыз желіге жақындаған пойыздар алдымен өтіп, содан кейін платформаға кері жүруі керек деп шешті. Миддлсброу және Гисбороу темір жолы, темірге бай төбелерге екі тармағы бар, 17 маусымда Парламент тарапынан мақұлданды. Пизге қажетті қаржыны тарту үшін дивидендтерге кепілдік беру қажет болды. Бір рельстік темір жолды S&DR пайдаланды, 1853 жылдың 11 қарашасында минералдарға, ал 1854 жылдың 25 ақпанында жолаушыларға ашылды. Станциялар арасында электр телеграфы орнатылғандықтан, жолаушылар пойыздары желі бос екеніне растау келгенше станциядан шығуға рұқсат етілмеді. 1857 жылы Тис өзенінің солтүстік жағында Дарем көмір кеніне жақын биік пеш ашылды. Бағыттамашы Батыс Хартлпул порты және темір жолымен қолдау тапқан Дарем және Кливленд Одағының темір жолы Скиннингроув және Стейтс шахталарынан Гисборо арқылы және Миддлсброу-Редкар темір жолынан жүк флотының жағажайына дейін көпір арқылы желі құруды ұсынды, онда кенді Тис арқылы биік пештерге апару үшін паром қолданылатын еді. Ұсыныс Парламентте қарастырылып жатқанда, S&DR олардың Миддлсброу-Редкар желісін Солтбернге дейін ұзартуды және Тис өзенін айналмалы көпірмен кесіп өтуді ұсынды. Кливленд темір жолы Скиннингроувтен Гисбороға дейінгі желіге рұқсат алды, ал S&DR Солтбернге дейін ұзартуға және Скелтондағы шахтаға тармақ салуға рұқсат алды. Бұл Стоктон және Дарлингтон темір жолын біріктіру туралы 1858 жылғы акт (21 және 22 Vict. c. cxvi) S&DR-ді жалға алған темір жолдармен біріктіруге де рұқсат берді. Келесі жылы парламентке жағалау құрылысына берілген өтініш қабылданбады, бірақ 1860 жылы Упсолл, Норманби және Ормсби темір жолы өзенге кіретін желіге рұқсат алды, S&DR жағалауға эксклюзивті құқықтарын талап етуден бас тартты. Теңізді сақтау комиссиясы да жағалауға кемелерді орналастырып, құрылысқа кедергі келтірді. «Тиз шайқасы» деп аталған төбелес комиссия тарапынан жіберілген бу кемесі баржаларды жылжытуға кіріскен жұмысшыларға кедергі келтірген кезде басталды. Баржалар сәтті жылжытылды, бірақ келесі күні түнде комиссияның үш бу кемесі келгенде одан да қаулы дау пайда болды. Полиция жұмысты аяқтағанша бақылауда ұстады. Генри Пиз, S&DR директоры және квакер, 1859 жылдың ортасында өзінің ағасы Джозефтің теңіз жағасындағы үйіне барды. Түскі асқа кешігіп келген ол Солтбернге, содан кейін балықшылардың шағын үйлер тобына дейін серуендегенін, онда ол бақтары бар қаланың «пайғамбарлық көрінісін» көргенін түсіндірді. Басқа S&DR директорларымен бірге ол қаланы, бақтарды және станция жанындағы Zetland қонақ үйін жоспарлады, сондай-ақ 5 Britannia Terrace үйін сатып алып, әр жазда бірнеше аптаға сонда тұрып жатты. Ұзарту 1861 жылы ашылды, Redcar-дағы аялдаманы алмастырған желідегі станция.
Стенмордың үстінде
Барнард қасабасына қызмет ететін темір жол 1852 жылы Солтүстік жол станциясына жақын S&DR-ден және Тис өзені бойымен салынбақ болды; бұл бағыт Кливленд герцогының иелігін мүмкіндігінше айналып өтуі тиіс еді, себебі ол бұрынғы темір жол құрылысына қарсы болған. Сол жылы жасалған өтініш қабылданбады, бірақ 1854 жылғы Дарлингтон және Барнард Касл темір жолы заңына 1854 жылғы 3 шілдеде патшалық келісім берілді және темір жол 1856 жылғы 8 шілдеде ашылды. Кливленд темір кенінің құрамында фосфор көп, сондықтан оны Камберленд пен Ланкаширдің батыс жағалауындағы таза кендермен қосу қажет. 1850-ші жылдардың басында бұл кен Ньюкасл мен Карлайл темір жолы арқылы Фурнесс ауданындағы Барроуға дейін ұзақ жолмен тасымалданды, ал Дурхам коксы кері қайтарылды. Оңтүстік Дурхам және Ланкашир Одағының темір жолы (SD&LUR) және Еден аңғарының темір жолы (EVR) компаниялары 1856 жылғы 20 қыркүйекте құрылды. Барнард қасабасындағы жаңа темір жолды пайдалана отырып, SD&LUR Керкби Стивен арқылы Пеннин тауларын кесіп өтіп, Тебейде Батыс жағалаудың негізгі желісімен (WCML) қосылды, бұл бөлік сол кезде Ланкастер және Карлайл темір жолының бақылауында болды, сондай-ақ Барнард қасабасын Батыс Оклендпен байланыстырды. EVR Кёркби Стивеннен Appleby арқылы Пенритке жақын WCML-ге дейінгі тармақ болды. Бағыттарды Томас Бух зерттеді және SD&LUR 1857 жылғы 13 шілдеде рұқсат алды. EVR жолы Едем өзенінің шығыс жағалауын бойлай өтті, батыс жағалаудағы бағыттан бір шақырымға ұзақ болды, ал оның заңы 1858 жылғы 21 мамырда патшалық келісімді алды. Бух контурларды ұстанған және туннельдерді болдырмайтын экономикалық бағытты жоспарлады, бірақ 418 метрлік Стенмор шыңына дейін қиын көтерілістер болды. Екі рельстік жолға жер сатып алынды, ал бір рельстік жол салынды; аңғарлар арқылы виадуктар салынып, оның ішінде Белах виадугі, ұзындығы 1040 фут (317 м), биіктігі 196 фут (60 м) болды. Барнард қасабасындағы соңғы станцияның орнына жаңа станция салынды. 1861 жылғы 26 наурызда Барнард қамалы мен Баррас арасында минералдық пойыз жүрді, ал 1861 жылғы 4 шілдеден бастап Тебейге минералдық тасымалдау жүзеге асырылды. 1861 жылғы 7 тамызда ашылу рәсімі өтті және келесі күні Барнард қасапатынан батысқа қарай SD&LUR жолаушыларға ашылды. 1860 жылы Стивенсон және Ко компаниясы желі үшін жабық кабиналары бар екі локомотив жасады, ал S&DR бастан-ақ қозғалысты жүзеге асырды: жолаушылар үшін күніне екі рет қызмет көрсетілді. EVR минералдық тасымалдау үшін 1862 жылғы 8 сәуірде, ал жолаушылар үшін 1862 жылғы 9 маусымда ашылды. S&DR 1861 жылы WCML жолаушыларына жақсы байланыс жасау үшін желісін кеңейтіп, Какермут, Кесвик және Пенрит темір жолымен байланыстырып, Камберлендке минералдық тасымалдауды қамтамасыз ету үшін заң жобасын ұсынды. L&CR S&DR-ге өз желісі бойынша жүруге рұқсат беруге келісті және қызметтер 1863 жылғы 1 тамыздан бастап Пенритке дейін ұзартылды.
Прогресс және бірігу
1854 жылы Дарлингтон мен Редкар арасында күніне бес-алты пойыз, ал Дарлингтон мен Фростерли арасында күніне үш пойыз қатынайтын. Орташа жылдамдықпен саяхаттау үшін үшінші сынып жолаушыларынан 1 пенни, ал бірінші сыныптан 2,2 пенни алынды. 1850 жылдардың ортасында пойыздарда жылқылар да қолданылды: 1854 жылы жексенбі күндері Миддлсброу мен Стоктон арасында атпен жүретін дилижанс өздігінен жұмыс істеді, себебі сол күні S&DR жүзеге асырған жалғыз қызмет – пошта пойыздары болды. 1856 жылы локомотивтер жолаушылар пойыздарында жылқыларды алмастырды. S&DR 1853 жылы Дарлингтон Норт-Роуд станциясының оңтүстігінде вагон құрастыру шеберханасын ашты, кейін Шилдон зауытын ауыстыру үшін жақын жерде локомотив құрастыру шеберханасын салды. Уильям Бух, 1840 жылы Хакворттан локомотивтерді қадағалаушы лауазымын алған, оның жобалауымен алғашқы локомотив 1864 жылы аяқталды. 1858 жылы Брюсселтон көтерілісі Шилдон туннелінің солтүстік жағынан өтетін жаңа желімен айналып өтілді; сол жылы Hagger Leases тармағында жолаушылар тасымалы басталды және Круктан екі көтеріліс арқылы Уотерхаузға минералды желі ашылды. SD&LUR-дің Батыс Окленд пен Барнард Касл арасындағы бөлігі 1863 жылдың шілдесінде минералдар тасымалы үшін, ал 1863 жылдың 1 тамызында жолаушылар тасымалы үшін ашылды, сонымен қатар Бишоп Оклендтен Батыс Оклендке тікелей желі салынды. Эвенвуд және Кокфилд станциялары Hagger Leases тармағындағы станцияларды алмастырды. 1859 жылы Ньюкасл мен Карлайл теміржолын Дервент аңғары арқылы SD&R-мен байланыстыру үшін компания құрылды; 1860 жылға қарай бұл Ньюкасл, Дервент және Уэрдейл теміржолына айналды, ол енді SD&R-ді айналып өтіп, SD&LUR-мен байланысты, ал Солтүстік Британ және Лондон және Солтүстік-Батыс (LNWR) теміржолдары капиталдың үштен екі бөлігін қамтамасыз етті. LNWR Хартлпулде қоймалар салуды және Батыс Хартлпул порты мен теміржолының үлесін сатып алуды ұсынды. 1854 жылы бірігу арқылы құрылған Солтүстік-Шығыс теміржолы (NER) сол кезде елдегі ең ірі теміржол компаниясы болды және Йорктан оңтүстікке қарай Ноттинглиден Дарлингтон арқылы Бервик-апон-Твидке дейінгі Шығыс жағалаудағы негізгі желіні бақылады. Олар S&DR-ға бірігу туралы ұсыныспен келгенде, директорлар LNWR-ға қосылудың орнына NER-мен бірігуді жөн көріп, келіссөздерге кірісті. NER қарсылық көрсеткен Ньюкасл, Дервент және Уэрдейл теміржолы заң жобасы 1861 жылы Палаталар палатасынан мақұлданды, бірақ желі ақырында Лордтар палатасынан қабылданбады. SD&LUR және EVR 30 маусымда S&DR-ге қосылды. 1863 жылдың 13 шілдесінде Стоктон және Дарлингтон теміржолы Солтүстік-Шығыс теміржолының бір бөлігіне айналды. Заңдағы талапқа сәйкес, теміржол 1876 жылға дейін тәуелсіз Дарлингтон бөлімі ретінде басқарылды, содан кейін желілер NER-дің Орталық бөлімшесіне айналды. 1851 жылы дивидендті қайта қалпына келтіргеннен кейін, 1854 жылдың соңына қарай төлемдер 8 пайызға жетті және одан кейін 1 пайыздың төменіне түспеді.
Кейінгі тарих
NER 1850-ші жылдардың соңында Дурхамнан Бишоп-Оклендке дейінгі тармақ салуды жүзеге асырды, бірақ 1867 жылдың желтоқсанына дейін қалада жеке станцияны пайдаланды, содан кейін барлық қызметтер S&DR станциясын қолдана бастады. Sunniside Incline ауытқумен алмастырылды, бірақ 1:51 және 1:52 еңістермен, ол 1867 жылдың 10 сәуірінде минералды тасымалдау үшін және 1868 жылдың 2 наурызында жолаушылар үшін ашылды; 1868 жылдан бастап бұл желідегі пойыздар Бенфилдсайд станциясына (кейін Блэкхилл, содан кейін Консет деп аталды) қызмет көрсету үшін ұзартылды. Кливлендте Нунторптан Баттерсбиге дейінгі тармақ 1864 жылдың 1 маусымында ашылды; жолаушылар 1868 жылдың 1 сәуірінен бастап тасымалданатын болды. Барнард-Кастлдан Тисдейлдегі Миддлтонға дейінгі тармақ 1868 жылдың 12 мамырында ашылды. Дарлингтондағы локомотив зауыды Бух 1875 жылға дейін тәуелсіз түрде басқарды, ал локомотивтер NER бірнеше жыл бұрын қайта нөмірленді. Әртүрлі локомотивтер пайдаланылды, ең көп таралған түрі минералды пойыздарда қолданылатын локомотивтер болды. Кейінгі локомотивтер Стивенсонның ұзын қазандықты типінде болды. Көптеген жолаушылар локомотивтері S типінде болды, бірақ кейбіреулері S типінде де болды. Бух 1860 жылы Stainmore желісі үшін екі локомотив жобалады, ал 1874 жылға дейін осы дөңгелек конфигурациясымен тағы он төрт локомотив салынды. S&DR және ECML қызметтері 1887 жылға дейін Дарлингтондағы әртүрлі станцияларда тоқтады, содан кейін S&DR пойыздары қайта салынған Дарлингтон Банк Топ станциясы арқылы бұрылып, Дарлингтоннан оңтүстікке қарай Стоктонға бағытталған және Оук Три Анкшеніне жаңа желімен қосылды. 1895 жылы Стенхоптан Тебейге дейінгі тармақ ашылды, ал Стенмордан Тебейге дейінгі желі ғасыр соңына қарай екі есеге ұзартылды. 1913 жылдан бастап бұрынғы S&DR желілері 1500 В тұрақты токпен электрлендірілді және электр локомотивтері Шилдтон мен Эримус Маршаллинг Ярды арасындағы көмір пойыздарын тартты, ол 1908 жылы Миддлсбро мен Торнаби арасында ашылды. Пойыздар бұрынғы S&DR желісімен Шильдоннан Симпастур түйіспесіне дейін, содан кейін бұрынғы Кларенс темір жолының Карлтонға дейінгі желісіне қосылды, онда кейінгі тармақ Стоктоннан Миддлсброға дейінгі тармаққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Локомотивтер 20 жыл бойы жұмыс істеді, бірақ көмір тасымалы азайғандықтан, электрлендіру жүйесін ұстау экономикалық тұрғыдан тиімді болмай қалды. 1921 жылғы теміржол заңының нәтижесінде 1923 жылдың 1 қаңтарында Солтүстік-Шығыс темір жолы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының (LNER) Солтүстік-Шығыс аймағына айналды. Жолаушылар қызметі 1939 жылдың 1 мамырында Тоу Лоудан солтүстікке қарай тоқтатылды. Ұлыбритания теміржолдары 1948 жылдың 1 қаңтарында мемлекеттендірілді және желілер Британдық теміржолдарының басқаруына берілді. 1950-ші жылдардың басында басқару Солтүстік-Шығыс және Лондон Мидленд аймақтары арасында Кёркби Стивен шекарасы бойынша бөлінді. Жергілікті жолаушылар пойыздары 1952 жылдың 1 желтоқсанында Киркби Стивен мен Тебей арасында тоқтатылды. 1953 жылдың 29 маусымында Уэрдейл бойындағы қызмет тоқтатылды, ал 1956 жылдың 11 маусымында Круктан солтүстікке қарай қызмет тоқтатылды. 1955 жылғы Жаңғырту жоспары, ресми түрде "Британдық теміржолдарының жаңғырту және қайта жабдықталуы" деп аталады, 1954 жылдың желтоқсанында жарияланды. Жылдамдықты және сенімділікті арттыру мақсатында бу пойыздары электр және дизель локомотивтерімен ауыстырылды. 1954 жылдан бастап дизельді бірнеше агрегаттар ECML-де болғаннан басқа, солтүстік-шығыста жолаушылар қызметін жүзеге асырды және 1958 жылдың ақпанында Stainmore желісіне енгізілді. 1962 жылдың 20 қаңтарында Барнард-Кастл мен Пенрит арасында, ал 1962 жылдың 12 маусымында Бишоп-Окленд пен Барнард-Кастл арасында жолаушылар қызметі тоқтатылды. 1963 жылы Ричард Бичинг өзінің "Британдық теміржолдарының қайта құрылуы" атты есебін жариялады, онда желідегі ең аз пайдаланылатын станциялар мен желілерді жабу ұсынылды. Бұл Стоктон мен Миддлсбро арқылы Дарлингтон мен Солтберн арасындағы желіден басқа қалған бұрынғы S&DR желілерін қамтыды. Нунторп пен Гисборо арасындағы жолаушылар қызметі 1964 жылы тоқтатылды; Миддлсбро мен Нунторп арасындағы қызмет сақталды. Дарлингтон мен Барнард-Кастл арасындағы желі және Тисдейлдегі Миддлтонға дейінгі тармақ 1964 жылдың 30 қарашасында жолаушылар үшін жабылды. 1965 жылдың 8 наурызында пойыздар Бишоп-Оклендтен солтүстікке қарай тоқтатылды, бірақ Бишоп-Оклендке жолаушылар қызметі аймақтық даму мәселелеріне байланысты сақталды.
Апаттар мен оқиғалар
1827 жылғы 5 наурызда "соқыр американдық сұраныш иесі" деп сипатталған аты-жөні белгісіз әйел теміржолда пойыздың соқтығысуынан қаза тапты. Бұл теміржол локомотиві салдарынан тіркелген алғашқы өлім жағдайы болды, бұл Ливерпуль және Манчестер теміржолының ашылуында Уильям Хаскиссонның қазасына байланысты кеңінен таралған хабарлардан үш жыл бұрын орын алды. 1828 жылғы 19 наурызда No. 5 локомотиві Simpasture Junction-да жарылды. Өрт сөндірушілердің бірі қаза тауып, екіншісі ауыр күйік шақты. Машинист (Джордж Стивенсонның үлкен ағасы) зардап көрмеді. 1828 жылғы 1 шілдеде No. 1 локомотиві стансада жарылып, машинист қаза тапты. 1865 жылғы 4 сәуірде Хартбернде (Стоктон) сағат 15:55-те Дарлингтоннан Солтбернге бағытталған жолаушылар пойызы Шилддоннан Миддлсброға баратын көмір пойызынан бөлініп кеткен бірнеше кальдун вагондарымен соқтығысты. Бұл ауыр апат болмаса да, S&DR компаниясы блок жүйесін енгізуге келісіп, Йорктегі NER бас кеңсесіндегі әріптестері бұл қажет деп санағанға дейін бұл шара қолданылды. Келесі күні Томас МакНей және Уильям Бух сияқты бірнеше компания қызметкерлері қатысқан конференцияда қауіпсіздікті арттырудың бір жолы – 2 немесе 3 миль аралықта телеграф арқылы "блокты" жүйені қолдану екені атап өтілді; яғни, алдыңғы пойыз жақындап келе жатқан стансадан өткені туралы сигнал келгенше, локомотивтің осы стансалардан өтуіне рұқсат етілмеуі керек.
Мерейтойлық мерекелер
Стоктон мен Дарлингтон – алғашқы темір жол емес еді және бұрын пойыз жолаушыларды тасымалдаған, бірақ 1825 жылы оның ашылуы бу темір жолдарының қоғамдық көлік құралы ретінде тиімділігінің дәлелі ретінде қарастырылды. 1875 жылғы 27 және 28 қыркүйекте әлемдегі алғашқы бумен жұмыс істейтін қоғамдық темір жолдың ашылуының елу жылдығын атап өту үшін мерейтой өтті: Дарлингтон Солтүстік жолының шеберханаларында локомотивтер көрмесі ұйымдастырылды, Дарлингтонда Джозеф Пиздің ескерткіші ашылды, оның портреті Дарлингтон қалалық әкімшілігіне табыс етілді және банкет берілді. Елу жыл өткен соң, Халықаралық теміржол конгресіне келген шетелдік қонақтардың қатысуына мүмкіндік беру үшін шілде айында жүз жылдық тойланды. Дарлингтондағы жаңа Фэвердейл вагон зауытында Йорк герцогы мен герцогинясы (кейіннен король Георг VI және королева ана) жылжымалы құрамның көрмесін ашты. Келесі күні патша жұбы Стоктон мен Ок-Три-Джанкшен арасында локомотивтер шеруін тамашалады, ол 1822 жылы салынған Хеттон кенішінің локомотивімен басталды және он кальдрон вагонынан тұратын көшірме пойызбен және арнайы жасалған тендерде бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқышпен сүйрелетін "компанияның вагонымен" аяқталды. 1925 жылғы 27 қыркүйекте, жексенбі күні, теміржолшылардың қатысуына мүмкіндік беру үшін Манчестердегі Белл Вьюде фестиваль өтті, онда көліктің уақыт өте қалай өзгергенін көрсететін қойылым болды, ол ежелгі британдықтардың мүліктерін арқасында таситын бұтақ ағашын сүйреп әкелуімен басталды және Стивенсонның "Зымыранымен" аяқталды; тағы бір шеруде No.1 локомотив, тендерімен қозғалған және одан да заманауи локомотивтер болды. 1975 жылғы 31 тамызда 150 жылдық мерекеге арналған шеру Шилдтон мен Хейгингтон арасында өтті, онда Локомоцияның көшірмесі локомотивтер шеруін бастады, оны жоғары жылдамдықты пойыздың прототипі аяқтады. Сол жылы Йорк қаласында Ұлттық теміржол мұражайы ашылды, ол 1875 жылғы мерекелерден кейін ашылған Йорктегі бұрынғы LNER мұражайының және Клэпхемдегі Ұлттық көлік мұражайының экспонаттарын біріктірді.
Мұралық
Станция ғимараты мен жүк қоймасы ІІ* санатқа енгізілген, қазір «Head of Steam» мұражайы орналасқан. Жақын жердегі бұрынғы вагондар зауыты қазір бу локомотивтерін жөндеу шеберханасы ретінде пайдаланылады. Одан біршама шығысқа қарай әлемде үздіксіз қолданыстағы ең көне теміржол көпірі – Скнер көпірі орналасқан. Шильдон қаласында Ұлттық теміржол мұражайының бөлігі – «Локомоция» мұражайы орналасқан, онда мұралық теміржол көліктері, соның ішінде «Локомоция» №1 қойылған. Бұл жерге Тимоти Хакворттың үйі, «Сохо» шеберханасы және бұрынғы көмір түсіру алаңдары кіреді, бәрі де санатты ғимараттар. Мұрагерлік «Weardale» темір жолы Бишоп Оклендтен «Weardale»-дегі Истгейтке дейін желісі бойынша арнайы рейстерді жүзеге асырады. 2007 жылдың 14 маусымында жол салу жұмыстары кезінде қазба жұмыстары барысында 1825 жылы теміржолда қолданылған түпнұсқа тас тіреулердің бір бөлігі «Lingfield Point» маңынан толық күйінде табылған. Тастардың әрқайсысы шамамен бір тонна салмаққа ие және рельстерді бекітуге арналған орындықтарға бұрандалар арналған тесіктері бар. Жол жобасына қатысқан шенеуніктер осы тастарды жаңа велосипед жолының бойында сақтап қалуға үміттенеді.
Қазіргі заманғы қызметтер
Қазіргі Тис аңғары желісі Бишоп Окленд пен Солтберн арасында бұрынғы Стоктон мен Дарлингтон темір жолының көп бөлігін пайдаланады. Бишоп Оклендтен электрленбеген желі Шилдонға дейін бір рельстік, Хейгингтонға дейін екі рельстік, ал Дарлингтоннан солтүстікке қарай Шығыс жағалау магистралімен тоғысатын жерге дейін қайта бір рельстік. Бұл бөлік «Бишоп желісі» деп аталатын қауымдық темір жол қызметі болып табылады және S&DR байланыстарының арқасында кейде «Heritage Line» деп те аталады. Дарлингтонның оңтүстігінде пойыздар 1887 жылғы желімен жүріп, Оук-Три-жанкшен орнында Стоктонға 1825 жылғы бастапқы бағытқа қосылады. Желінің ұзындығы 8 миль (13 км) - Eaglescliffe South Junction дейін, онда 1853 жылғы Лидс-Солтүстік бағыты Eaglescliffe станциясы арқылы Stockton Cut Junction-ға дейін өтеді. Электрленбеген желі одан әрі S&DR бағытымен 19 миль (31 км) Солтбернге дейін созылады, тек Торнабиде (1908) және Редкарда (1978) кейінірек жасалған ауытқуларды қоспағанда. Бұрынғы Миддлсбро және Гисборо темір жолы Гисборо түйіспесі мен Нунторп арасында, Уитбиге баратын қауымдық темір жол Esk Valley Line желісінің бөлігі ретінде ашылған. 2016 жылдан бастап, Northern компаниясы Солтберн мен Дарлингтон арасында сағатына екі пойызбен, ең нашар жүк көлемінде қызмет көрсетеді, ал күніне он пойыз Бишоп Оклендке дейін барады. Сағатына бір пойыз Миддлсбродан Ярма арқылы оңтүстікке Манчестер әуежайына, ал тағы бірі Сандерленд арқылы солтүстікке Ньюкаслға қатынайды. Миддлсбро мен Нунторп арасында күніне он сегіз пойыз жүреді, олардың төртеуі Уитбиге жалғасады. Tees Valley Unlimited жергілікті кәсіпкерлік серіктестігі 2013 жылдың желтоқсанында жолаушылар қызметін жақсарту ниетін жариялады, басымдық Дарлингтон-Солтберн және Нунторп-Хартлпул бағыттарында жаңа пойыздарды пайдалану арқылы күндізгі сағатына екі пойыз қызметін ұйымдастыру болды; осы қызмет жиілігін қамтамасыз ету үшін Дарлингтон станциясында қосымша платформалар қажет. Джеймс Кук университетінің ауруханасына қызмет ететін станция 2014 жылдың мамыр айында ашылды. 2015 жылдың қыркүйегінде Ньютон Айклифте Intercity Express бағдарламасы үшін пойыздар құрастыратын Hitachi зауыты ашылды.