НАТО штаб-квартирасы Бельгияда

Кіріспе

Бельгиядағы НАТО штабы

НАТО-ның Одақтас Командалық Операцияларының (ACO) жоғарғы штабы, НАТО-ның барлық операцияларын басқарады.

Еуропадағы Одақтас Күштердің Жоғарғы Штабы (SHAPE) – Солтүстік Атлант Келісім Ұйымының (НАТО) Одақтас Командалық Операцияларының (ACO) әскери штабы болып табылады және ол бүкіл әлемдегі НАТО операцияларына басшылық етеді. SHAPE Бельгияның Монс қаласына жақын орналасқан Касто ауылында орналасқан. ACO және SHAPE командирлері Еуропадағы Одақтас Жоғарғы Бас Қолбасшысы (SACEUR) атағын иеленеді және әрқашан АҚШ-тың төрт жұлдызды генерал-лейтенант немесе флаг-офицері болып табылады, ол сонымен қатар АҚШ-тың Еуропалық Қолбасшылығының қолбасшысы қызметін атқарады. 1951 жылдан 2003 жылға дейін SHAPE Еуропадағы Одақтас Командасының (ACE) штабы болды. 2003 жылдан бері SHAPE ACO штаб-пәтері болып табылады, ол Еуропадан тыс НАТО-ны да басқарады. Географиялық аумағы кеңейгеніне қарамастан, SHAPE Еуропаға қатысты дәстүрлі атын сақтап қалды.

1 қаңтар 1951-2 сәуір 1951: "Астория" қонақ үйі, Париж, Франция

Генерал Эйзенхауэр 1951 жылдың 1 қаңтарында Парижге келді және жаңа Еуропалық басшылығының құрылымын жоспарлау үшін шағын жоспарлаушылар тобымен бірден жұмысқа кірісті. Жоспарлау тобы Париждің орталығындағы "Астория" қонақ үйінде жұмыс істеді, ал тұрақты ғимараттың құрылысы басталды.

2 сәуір 1951-31 наурыз 1967: Роккенкур, Ивелин, Франция

1951 жылғы 2 сәуірде SHAPE Роккенкурға, қаланың батысынан орналасқан Версаль қасындағы Волюсо кемпіне, өзінің тұрақты орнына көшті. Францияның НАТО-ның әскери құрылымына наразылығы бірнеше жыл бойы күшейіп келді, себебі француз үкіметтерінің бірінен кейін бірі командалық құрылымда ағылшын-американдық үстемдікке және француздық ықпалдың жеткіліксіздігіне наразылық білдірді. 1966 жылғы ақпан айында президент Шарль де Голль өзгерген әлемдік тәртіп НАТО-ны әскери интеграция үшін "негізсіз қалдырды" деп мәлімдеді, ал одан кейін Франция НАТО-ның әскери құрылымынан шығатынын жариялады. SHAPE және НАТО штабы мен Орталық Еуропадағы Біріккен Күштер (AFCENT) сияқты басқа да НАТО орналасқан жерлері 1967 жылғы сәуір айына дейін француз аумағын тастау керектігі туралы хабарланды. Францияның НАТО-ның біріктірілген әскери құрылымынан шығуы SHAPE және бірнеше басқа ACE штаб-пәтерлерін француз аумағынан кетуге мәжбүр етті.

1967 жылғы 31 наурыз - қазіргі уақыт: Касто, Валония, Бельгия

Франция енді қол жетімді болмағандықтан, Бельгия НАТО-ның саяси штабы мен SHAPE үшін жаңа бейімделу орны ретінде таңдалды. Сол кездегі Бас қолбасшы генерал Лайман Лемницер SHAPE-ді Париждегідей НАТО штаб-пәтеріне жақын орналастыруға үміттенеді, бірақ Бельгия билігі SHAPE-ді НАТО-ның жаңа орналасқан жері Брюссельден кем дегенде 50 шақырым қашықтықта орналастыруды шешті, себебі SHAPE соғыс кезіндегі маңызды әскери нысана болып саналды. Бельгия үкіметі Брюссельдің оңтүстік-батысында, Монс қаласының солтүстігінде орналасқан 2 км² аумақты Бельгия армиясының жазғы оқу лагері – Камп Кастоуды ұсынды, бұл аймаққа қосымша экономикалық инвестициялар қажет болды. 1966 жылдың қыркүйегінде НАТО Бельгияның Кастоуда SHAPE-ді қабылдауға келісім берді. SHAPE 1967 жылдың 30 наурызында Париж маңындағы Роккенкурдағы кешенін жапты және келесі күні Кастоудағы жаңа штаб-пәтердің ашылу салтанатын өткізді.

1970 жылдар Хейг және Роджерс

Бас штабтың Бельгияның Монс қаласындағы жаңа орналасқан жері, жаңа Жоғары Біріккен Қолбасшылар келіп-кеткен сайын халықаралық назар орталығы болды, олардың бірі – генерал Александр Хейг. Уотергейт дағдарысының ең ауыр кезінде президент Ричард Никсонның Ақ үй басшысы қызметін атқару үшін әскери қызметтен зейнеткерлікке шыққан Хейг, Уотергейт ісінің аяқталуынан кейін SACEUR лауазымына кенеттен тағайындалды. Хейг 1974 жылы келді. Оның SHAPE-дегі қызметі туралы шашыраңқы жазбалар Колодный мен Шахтманның «Қырқ жылдық соғыс» кітабында кездеседі. Сонымен қатар, сол кездегі лейтенант-полковник Джон Галвин (кейін өзі SACEUR болған) Хейгтің алдағысы Гудпастер және Хейг үшін сөз жазушы болып қызмет етті. Галвин былай деп жазды: «Гудпастер халықаралық көзқарастағы, жылы жүректі, философ, әдепті, ойлы, мейірімді және салмақты адам еді. Хейг болса, керісінше, ұрысқақ, күдікшіл және құпия жоспарлар құруға бейімді еді». SACEUR лауазымында Хейг Варшава шартының ірі жаттығулары бақылаушыларды қорқытатынын сезінді және штабтың қарсылығына қарамастан, «Күзгі Фордж» жаттығулар сериясын құрып, НАТО-ның барлық ACE жаттығуларын жылдың бір уақытында өткізу арқылы іс-шараның ауқымын кеңейтті. Әдетке берілген Хейг күн сайын SHAPE-ке бір маршрутпен баратын, бұл мінез-құлқы террористік топтардың назарынан тыс қалмады. 1979 жылдың 25 маусымында Бельгияның Монс қаласында Хейгке қастан жасауға талпыныс болды. Хейгтің машинасы өткен көпірдің астында мина жарылып, Хейгтің машинасына тиісінше зиян келтірмеді, бірақ одан кейін келе жатқан көліктің үш күзшісі жараланды. Кейіннен билік шабуылға неміс Қызыл Армия фракциясының жауапты екенін мәлімдеді. Хейгтің ізбасары генерал Бернард В. Роджерс Еуропада белгілі бір мәртебеге ие болды, өйткені бұрынғы АҚШ армиясының бас штабы бұл лауазымда шамамен сегіз жыл қызмет етті. 1987 жылы АҚШ әкімшілігі Роджерсті зейнеткерлікке шығаруды жоспарлағанда, басқа НАТО елдерінен наразылық көтерілді. Роджерстің орнына 1987 жылдың ақпан-наурыз айларында Қорғаныс министрі Каспер Вайнбергердің кеңесінен кейін генерал Джон Р. Галвин тағайындалды.

The headquarters' new home in Mons, Belgium, was the center of international attention from time to time as new Supreme Allied Commanders came and went, with one of the more notable being General Alexander Haig. Haig, who had retired from military service in order to serve as White House Chief of Staff for President Richard Nixon during the depths of the Watergate crisis, was abruptly installed as SACEUR after Watergate's denouement. Haig arrived in 1974. Some scattered notes about his time at SHAPE are recorded by Colodny and Shachtman's book The Forty Years War. In addition, then Lieutenant Colonel John Galvin (later to become SACEUR himself) served as speechwriter for both Goodpaster, Haig's predecessor, and Haig. Galvin wrote that 'Goodpaster was internationally minded, avuncular, philosophical, gentlemanly, thoughtful, warm, and measured in his ways. Haig was combative and suspicious, and conspiratorial in outlook.' While at SACEUR Haig felt that the large Warsaw Pact exercises were intimidating to observers, and, despite HQ staff disapproval, created the Exercise Autumn Forge exercise series, increasing the size of the event by holding all the NATO ACE exercises at the same time of year. A creature of habit, Haig took the same route to SHAPE every day – a pattern of behavior that did not go unnoticed by terrorist groups. On June 25, 1979, Haig was the apparent target of an assassination attempt in Mons, Belgium. A land mine blew up under the bridge on which Haig's car was traveling, narrowly missing Haig's car, but wounding three of his bodyguards in a following car. Authorities later attributed responsibility for the attack to the German Red Army Faction. Haig's successor, General Bernard W. Rogers, became somewhat of an institution in Europe as the former U. S. Army chief of staff occupied the office for nearly eight years; a brief outcry arose from the other NATO capitals when Rogers was slated for retirement by the U. S. administration in 1987. Rogers was replaced by General John R. Galvin after Galvin was being advised he was being picked by Secretary of Defense Casper Weinberger in February March 1987.

Еуропалық Одақ миссиясындағы рөлі

2002 жылғы «Берлин Плюс» келісіміне сәйкес, SHAPE Еуропалық Одақтың (ЕО) командалық-бақылау құрылымына ЕО миссиялары үшін операциялық штаб (OHQ) ретінде қатысуы мүмкін. Мұндай жағдайда, Еуропалық одақтас жоғарғы қолбасшысының орынбасары (DSACEUR), ол әрқашан еуропалық азамат болып табылады, Операция қолбасшысы (OpCdr) міндетін атқарады. Алайда, ЕО-ның SHAPE-ті пайдалануы «алғашқы бас тарту құқығына» бағынған, яғни НАТО белгілі бір дағдарысқа араласудан бұрын бас тартуы керек, сондай-ақ НАТО мемлекеттерінің бірауыздан келісімі болуы тиіс, оның ішінде ЕО құрамына кірмейтін мемлекеттердің де келісімі қажет. Еуропалық Одақтың Әскери штабы SHAPE-те «бөлімше» ұстап тұрады.

Танымал мәдениетте

Иан Флеминг өзінің "Көріністен өлтіруге дейін" атты әңгімесінде SHAPE-ті атап өтті, бұл әңгіме "For Your Eyes Only" жинағына енген. "Private Benjamin" фильмінде Голди Хоунның кейіпкері SHAPE-ке жұмысқа жіберу туралы келісімге келеді.