1794 жылғы Франциядағы Ровсперге қарсы контрреволюция
Thermidorian Reaction
1794 ж. Франциядағы Ровспьерге қарсы Термидорлық реакция. Террордың аяқталуы, үкіметтік биліктің орталықтандырылмауы, жаңа саяси тәртіп орнауы. Француз революциясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1794 жылы Робеспьерге қарсы француз контрреволюциясы
1794 French counter revolution against Robespierre
Француз революциясы тарихнамасында Термидориялық реакция (немесе Термидориялық конвенция) – Максимилиан Робеспьердің 9 Термидор II, яки 27 шілде 1794 жылы биліктен қуылуы мен 2 қараша 1795 жылы Француз директориясының құрылуы арасындағы кезеңді білдіреді. "Термидориялық реакция" төңкеріс орын алған айдың атымен аталып, Ұлттық конвенттің Францияны билеуінің соңғы кезеңі болды. Ол Террор билігінің аяқталуымен, атқарушы биліктің Қоғамдық қауіпсіздік комитетінен децентрализациялануымен және Монтанар конвентінің радикалды якобин саясатынан орташа жағдайларға қарай бұрылыс жасауымен сипатталады. Экономикалық және жалпы халыққа бағытталған популизм, дінсіздік және соғыс кезіндегі қатал шаралар көбінесе тоқтатылды, себебі конвент мүшелері Террордың орталықтандырылған үкіметінен көңілі толып, қорқып, көпшіліктің қолдауына ие болатын тұрақты саяси тәртіпті қалаған. Реакция солшылдарды қатыгез күшпен, оның ішінде жаппай қырғындар арқылы басып тастады, сондай-ақ Якобин клубы таратылып, сан-кулоттар таратылды және Монтанар идеологиясынан бас тартылды.
In the historiography of the French Revolution, the Thermidorian Reaction ( or Convention thermidorienne, "Thermidorian Convention") is the common term for the period between the ousting of Maximilien Robespierre on 9 Thermidor II, or 27 July 1794, and the inauguration of the French Directory on 2 November 1795. The "Thermidorian Reaction" was named after the month in which the coup took place and was the latter part of the National Convention's rule of France. It was marked by the end of the Reign of Terror, decentralization of executive powers from the Committee of Public Safety and a turn from the radical Jacobin policies of the Montagnard Convention to more moderate positions. Economic and general populism, dechristianization, and harsh wartime measures were largely abandoned, as the members of the convention, disillusioned and frightened of the centralized government of the Terror, preferred a more stable political order that would have the approval of the plurality. The Reaction saw the Left suppressed by brutal force, including massacres, as well as the disbanding of the Jacobin Club, the dispersal of the sans culottes, and the renunciation of the Montagnard ideology.
Этимологиясы мен анықтамасы
Термидориялық атау 9 Термидор II жылынан (1794 жылдың 27 шілдесі) бастау алады, бұл күн француз республикалық күнтізбесі бойынша Максимилиан Робеспьер және басқа да радикалды революционерлер Ұлттық конвенцияда күшті шабуылға ұшыраған күн. Термидориялық реакция – Ұлттық конвенция Директориямен ауыстырылғанға дейінгі кезеңді білдіреді; бұл кез шақ Термидориялық конвенция дәуірі деп те аталады. Термидордың көрнекті тұлғалары – Пауль Баррас, Жан Ламберт Таллиен және Жозеф Фуше.
The name Thermidorian originated with 9 Thermidor Year II (27 July 1794), the date according to the French Republican Calendar when Maximilien Robespierre and other radical revolutionaries came under concerted attack in the National Convention. Thermidorian Reaction refers to the remaining period until the National Convention was superseded by the Directory; this is also sometimes called the era of the Thermidorian Convention. Prominent figures of Thermidor include Paul Barras, Jean Lambert Tallien, and Joseph Fouché.
Өмірбаян
Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне үстемдік еткен Робеспьерге қарсы жасалған қастандықтар 9 Термидорда (27 шілде) 1794 жылы бірікті. Ұлттық конвенцияның мүшесі және бұрынғы президенті Жан Ламберт Таллиен Сент-Жюсті сынап, содан кейін Робеспьердің тираниясын айыптады. Шабуылды Жак Николас Било Варенн жалғастырды. "Тиранды құлатыңыз! Қамауға алыңыз!" - деген ұран көтерілді. Робеспьер оңшыл депутаттарға шақыру жасады, бірақ нәтижесі болмады. Робеспьер мен оның жақтастарының тұтқындалуына бұйрық берілді. Робеспьерге адал Париж коммунасының әскерлері оны және басқа тұтқындарды босату үшін келді. Конвент Пауль Баррас басшылығымен өз әскерлерін қарсы шабуылға жіберді. Робеспьершілер "Готель де Виль" ғимаратында бекінді. Конвент оларды заңнан тыс деп жариялады, яғни сотсыз 24 сағат ішінде өлім жазасын беруге болатындығын білдірді. Коммуна әскерлері "Готель де Виль" ғимаратын тастап кетті. Баррас басшылығындағы конвент әскерлері 28 шілде күні таңғы сағат 2-де ғимаратына жақындады. Франсуа Ханрио, Париж Ұлттық гвардиясының бұрынғы қолбасшысы; Жан Батист Флюрио Леско, Париж мэрі; Жорж Кутон, Луи Антуан де Сент-Жюст және Рене Франсуа Дюма, Революциялық трибуналдың бұрынғы президенті.
Conspiracies against Robespierre, who had dominated the Committee of Public Safety, came together on 9 Thermidor (27 July) 1794. Jean Lambert Tallien, a member of and previously President of the National Convention, impugned Saint Just and then went on to denounce the tyranny of Robespierre. The attack was taken up by Jacques Nicolas Billaud Varenne. Cries went up of "Down with the tyrant! Arrest him!" Robespierre then made his appeal to the deputies of the Right, yet failed. An order was made to arrest Robespierre and his followers. Troops from the Paris Commune, who were loyal to Robespierre, arrived to liberate him and the other prisoners. The Convention responded by ordering troops of its own under Paul Barras to counteract. The Robespierrists barricaded at the Hôtel de Ville. The Convention declared them to be outlaws, meaning that they could be executed within 24 hours without a trial. The Commune forces at the Hôtel de Ville deserted. The Convention troops under Barras approached the Hôtel around 2 a. m. on 28 July. François Hanriot, ex commander of the Parisian National Guard; Jean Baptiste Fleuriot Lescot, mayor of Paris; Georges Couthon, Louis Antoine de Saint Just and René François Dumas, ex president of the Revolutionary Tribunal.
Реакция
9 Термидор оқиғасы революциялық процесте шешуші кезең болды. Термидорлық режим халыққа ұнамайтындықтан, Робеспьер мен оның одақтастары, сондай-ақ Париж коммунасының жетпіс мүшесінің өлім жазасына кесілуінен кейін көптеген көтерілістерге ұшырады. Бұл Париздегі ең ірі жаппай өлім жазасы болды. Бұл Франциядағы жағдайды өте тұрақсыз етті. Көбінесе, осы топтардың мүшелері түрмедегі жаппай қырғынның құрбаны болды немесе тиісті сот процесіз сотталды, бұл жағдай Террор кезінде контрреволюционерлерге ұсынылған жағдайларға ұқсас еді. Сонымен қатар, оның экономикалық саясаты инфляцияның күшеюіне әкелді. Нәтижесінде билік бес адамнан тұратын Директорияның қолына өтті, олар 1795 жылдың қарашасында (Француз революциясының III жылы) Францияда билікті иеленді. Термидорлық режим Монтаньярлардың қалған бөлігін, тіпті Робеспьер мен Сен-Жюске қарсы сөз байласуға қатысқандарды да биліктен шеттетті. 1795 жылғы Ақ террор көптеген тұтқындауларға және бірнеше жүз өлім жазасына әкелді, олардың барлығы дерлік саяси солшылдар еді. Бұл көрсеткіштер маңызды болғанымен, 40 000-нан астам адамды өлтірген бұрынғы Террормен салыстырғанда әлдеқайда аз болды. Көптеген өлім жазалары сотсыз орындалды. 29 шілдеде 9 Термидордың жеңімпаздары Париж коммунасының жетпіс мүшесін өлім жазасына кесті, одан кейін Коммуна Конвентке бағынды. Француз саясатын қайта ұйымдастыру барысында террор жасағандар өз іс-әрекеттерін қорғауға шақырылды; Таллиен, Баррас, Фуше және Фрерон сияқтылар қайтадан басшылыққа оралды. Било Варрен, Колло д’Эрбуа, Барер және Вадье сияқты басқалары Оңтүстік Америкаға жер аударылды, бірақ соңғы екеуі тұтқындалудан қашып құтылды. Көптеген якобин клубтары жабылды. Дін бостандығы алдымен Вандеяда, кейін бүкіл Францияда кеңейтілді. 1794 жылдың 24 желтоқсанында бағалар мен жалақыны бақылау (Максимум) жойылды. Үкімет ассигнациялардың көбеюі арқылы осы инфляциялық қадамды одан әрі күшейтті. 1795 жылдың сәуір және мамыр айларында радикалдарды қолдау үшін наразылықтар мен тәртіпсіздіктер болды, нәтижесінде 20 мамырда көтерілісшілердің Конвентке шабуылы болды. 22 мамырда Конвент кері соққы берді, Пишегрюдің басшылығындағы әскерлер Сен-Антуан фауборын қоршап алып, қарулы көтерілісшілерді капитуляцияға мәжбүр етті. 1795 жылдың мамыр және маусым айларында "Ақ террор" өршіп, якобиндер құрбан болды, ал судьялар буржуазиялық "Орталықшылдар" болды. Бүкіл Францияда қыркүйектегі қырғын оқиғалары қайталанды, бірақ бұл жолы құрбандар Террордың түрмедегі шенеуніктері болды. Парижде роялистік көзқарастар ашық түрде көтерілді. Осы уақытта француз әскерлері Нидерландыны басып алып, Батавия Республикасын құрды, Рейннің сол жағалауын басып алды және Испания, Пруссия және бірнеше неміс мемлекеттерін бейбітшілік туралы келісімге келуге мәжбүр етті, бұл Конвенттің беделін арттырды. 1795 жылдың 22 тамызында "Үшінші жыл Конституциясы" деп аталатын жаңа конституция жасалды, ол 1793 жылғы конституцияның кейбір демократиялық элементтерін жеңілдетті, лауазымды адамдарды сайлау үшін сайлаушылар алқасын, екі палаталы заң шығарушы орган мен қазіргі билікті иеленушілерді қорғауға арналған басқа да ережелерді құрды. 5 қазан (13 Вендемиар) күні роялистер басқарған көтеріліс Конвентке қарсы шықты. Оны генерал Наполеон Бонапарт басқарған әскерлер "жүзім оғымен" басып тастады. 25 қазанда Конвент өзін таратылған деп жариялады және 1795 жылдың 2 қарашасында Директориямен алмастырылды.
The events of 9 Thermidor proved a watershed in the revolutionary process. The Thermidorian regime that followed proved to be an unpopular one, facing many rebellions after its execution of Robespierre and his allies, along with seventy members of the Paris Commune, the largest mass execution to have ever taken place in Paris. This led to a very fragile situation in France. Often, members of these targeted groups were the victims of prison massacres or put on trial without due process, which were overall similar conditions to those provided to the counter revolutionaries during the Reign of Terror. At the same time, its economic policies paved the way for rampant inflation. Ultimately, power devolved to the hands of the Directory, an executive of five men who assumed power in France in November 1795 (in year III of the French Revolutionary calendar). The Thermidorian regime excluded the remaining Montagnards from power, even those who had joined in conspiring against Robespierre and Saint Just. The White Terror of 1795 resulted in numerous imprisonments and several hundred executions, almost exclusively of people on the political left. These numbers, while significant, were considerably smaller than those associated with the previous Reign of Terror, which killed over 40,000. Many executions took place without a trial. On July 29 the victors of the 9th Thermidor condemned seventy members of the Paris Commune to death; thereafter the Commune was subject to the convention. As part of the reorganization of French politics, practitioners of the terror were called to defend their records; some such as Tallien, Barras, Fouché and Fréron rejoined the leadership. Others such as Billaud Varenne, Collot d’Herbois, Barère and Vadier were sentenced to exile in South America, though the latter two managed to evade arrest. Many Jacobin clubs were closed. Freedom of worship was extended first to the Vendée and later to all France. On 24 December 1794, the Maximum (controls on prices and wages) was abolished. The government exacerbated this inflationary move by issuing more assignats. In April and May 1795, protests and riots in support of the radicals broke out culminating in an invasion of the convention by an insurrectionist mob on 20 May. On 22 May the Convention struck back, having troops under Pichegru surround the Faubourg St Antoine and force the capitulation of the armed rebels. In May and June 1795, a "White Terror" raged in which Jacobins were victims and the judges were bourgeois "Moderates". Throughout France the events of the September Massacres were repeated; however this time the victims were imprisoned officials of the Terror. In Paris, Royalist sentiments were openly tolerated. Meanwhile, French armies overran the Netherlands and established the Batavian Republic, occupied the left bank of the Rhine and forced Spain, Prussia and several German States to sue for peace, enhancing the prestige of the convention. A new constitution called the Constitution of the Year III was drawn up on 22 August 1795, which eased back some of the democratic elements of the constitution of 1793, establishing an electoral college for the election of officials, a bicameral legislature and other provisions designed to protect the current holders of power. On 5 October (13 Vendémiaire), a revolt led by Royalists challenged the convention. It was put down by troops led by general Napoleon Bonaparte with "a whiff of grapeshot". On 25 October the Convention declared itself dissolved and was replaced by the Directory on 2 November 1795.
Терминнің басқа қолданылуы
Революциялық қозғалыстар тарихшылары үшін «Термидор» термині кейбір революциялардағы билік бастапқы революциялық көшбасшылардың қолынан шығып, радикалды үкіметтің орнына консервативті үкімет келген кезеңді білдіреді. Кейде саяси маятник революцияға дейінгі жағдайға ұқсас күйге дейін кері қайтады.
For historians of revolutionary movements, the term Thermidor has come to mean the phase in some revolutions when power slips from the hands of the original revolutionary leadership and a radical regime is replaced by a more conservative regime, sometimes to the point where the political pendulum may swing back towards something resembling a pre revolutionary state.
Ресей революциясы туралы
Леон Троцкий өзінің "Сатылған революция" атты кітабында Иосиф Сталиннің билікке келуін капитализмді қайта орнату болмағандықтан, кеңестік Термидор деп санайды, бірақ бұл КСРО режиміндегі контрреволюциялық регресс еді. Франциядағы Термидор монархияны қайта орнатпағаны сияқты, Троцкийдің пікірінше, революциялық табыстарды кері қайтарды. Кейбір марксистік-лениншілер Никита Хрущевтің Ресейде билікке келуі мен оның экономикалық саясатының Кеңес Одағындағы Термидордың бір түрі болғанын айтады. ЦРУ құжатында Хрущевтің Сталинді сынауы Ресей революциясының "Термидоры" болуы мүмкін деп ескеріледі.
In his book The Revolution Betrayed, Leon Trotsky alleges that the rise of Joseph Stalin to power was a Soviet Thermidor for not restoring capitalism, yet still being a counterrevolutionary regression within the regime of the USSR, just like the Thermidor in France did not restore the monarchy but did, in his opinion, reverse revolutionary gains. Some Marxist Leninists argue that Nikita Khruschev's rise to power in Russia, and his economic policies were a kind of Thermidor within the Soviet Union. A CIA document considers Khruschev's denunciation of Stalin may have marked the "Thermidor" of the Russian Revolution.