Иан Макьюэн: Британ жазушысы мен сценарист

Кіріспе

Британдық романист және сценарист (туған 1948)

Иан Рассел Макьюэн (туған 21 маусым 1948) – британдық романист және сценарист. 2008 жылы "The Times" газеті оны "1945 жылдан бергі 50 ең ұлы британ жазушысы" тізіміне енгізсе, ал "The Daily Telegraph" газеті "Британ мәдениетіндегі 100 ең беделді тұлға" тізімінде 19-орынға қойды. Макьюэн мансабын азғыр, готикалық стильдегі әңгімелер жазудан бастады. Оның алғашқы екі романы – "Цемент бақшасы" (1978) және "Шет елдің тынышы" (1981) – оған "Иан Макабр" деген лақап ат әкелді. Онан кейін 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында біршама сәттілікке жеткен үш роман жарық көрді. Оның "Тұрақты махаббат" романы сол атпен фильмге бейімделді. Ол "Амстердам" (1998) романымен Букер сыйлығын жеңіп алды. Оның келесі романы "Айып тарту" кең танылып, Кира Найтли мен Джеймс Макэвойдың қатысуымен "Оскар" сыйлығын жеңіп алған фильмге айналды. Оның соңғы романдарының ішінде "Балалар заңы", "Қабықша" және "Мен сияқты машиналар" бар. 1999 жылы Шекспир сыйлығымен, ал 2011 жылы Иерусалим сыйлығымен марапатталды.

Ерте өмір және білім

МакЭван 1948 жылғы 21 маусымда Хэмпшир графтығының Альдершот қаласында Дэвид МакЭван мен Роза Лилиан Вайолеттің (қыз есімі Мур) ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – жұмысшы сыныбынан шыққан шотланд, армияда майор шеніне дейін өскен. МакЭван балалық шағының көп бөлігін Шығыс Азияда (Сингапурді қоса), Германияда және Солтүстік Африкада (Ливияны қоса) өткізді, оның әкесі сол жерлерге қызметке жіберілген болатын. Ол 12 жасында отбасымен Англияға қайтып келді. Суффолк графтығындағы Вулверстон Холл мектебінде оқыды; 1970 жылы Суссекс университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бітірді; содан кейін Шығыс Англия университетінде әдебиет бойынша магистрлік диплом алды (ғылыми диссертация орнына шығармашылық жұмысты тапсыру мүмкіндігімен).

1975-1987: Қысқа әңгімелер мен "Иан Макабр" кезеңі

Макьюэннің алғаш рет жарияланған туындысы – 1975 жылы жарық көрген «Бірінші махаббат, соңғы рәсімдер» атты әңгімелер жинағы, ол 1976 жылы Сомерсет Моэм сыйлығына ие болды. 1979 жылы BBC оның «Solid Geometry» пьесасын оның оқшалаушылығына байланысты тоқтатқанда ол кеңінен танымал болды. Оның екінші әңгімелер жинағы «Жастық жамылғылар арасында» 1978 жылы жарық көрді. Оның ең алғашқы екі романы – «Цемент бағы» (1978) және «Шет елдің жылуы» (1981) фильмге түсірілді. Осы туындыларының мәнері оған «Иан Макабр» деген лақап ат берді. Одан кейін оның балаларға арналған алғашқы кітабы «Роза Бланш» (1985) және 1987 жылғы Уитбред роман сыйлығының иегері болған «Уақыттағы бала» (1987) көркем әдебиетке қайта оралды.

1988-2007: Үлкен табысқа қол жеткізді және Букер сыйлығын жеңіп алды

"Уақыт ішіндегі баладан" кейін Макьюэн өзінің ертедегі мансабындағы қараңғы, мазасыз туындылардан алыстап, оны кең оқырмандарға жеткізуге және сыншылардың жоғары бағасына ие болатын стильге қарай бет бұрды. Бұл жаңа кезең 1990 жылы жарық көрген "Суық соғыстың" ортасындағы "The Innocent" және 1992 жылғы "Black Dogs" шпиондық драмаларымен басталды. Бұл - Еуропадағы нацистік кезеңнің салдары мен Суық соғыстың аяқталуы туралы терең ойлар. Макьюэн бұл туындыларын 1994 жылы жарық көрген балаларға арналған екінші кітабы "Күнгі арманшы" арқылы жалғастырды. 1997 жылы жарық көрген "Тұрақты махаббат" романы, ғылым жазушысы мен қудалаушының арақатынасы туралы, сыншылардың жоғары бағасын алды, бірақ Букер сыйлығына ұсынылмады. Ол 2004 жылы фильмге бейімделді. 1998 жылы ол "Амстердам" романы үшін Букер сыйлығын жеңіп алды. Оның келесі романы, "Керемет" (2001), үлкен құрметке ие болды; Time журналы оны 2002 жылдың ең жақсы романы деп атады және ол Букер сыйлығына ұсынылды. 2007 жылы Джо Райт режиссерлік еткен, Кира Найтли мен Джеймс МакАвойдың қатысуымен әлем кинотеатрларында жарық көрген сыншылардың сүйіктісі "Атонмент" фильмі шықты. Оның келесі жұмысы, "Сенбі" (2005), табысты нейрохирургтің өміріндегі ерекше оқиғаларға толы күнді көрсетеді. "Сенбі" 2005 жылғы Джеймс Тейт Блэк Мемориалдық сыйлығын жеңіп алды. Оның "Чесил жағалауы" (2007) романы 2007 жылғы "Ман Букер" сыйлығына ұсынылды және 2017 жылы Саурс Ронанның қатысуымен фильмге бейімделді, оның сценарийін Макьюэн жазды. Макьюэн сонымен қатар бірқатар сценарийлер, сахналық пьеса, балалар әдебиеті, Майкл Берклидің музыкасымен жазылған "For You" атты оратория мен либретто жазды. 2006 жылы Макьюэн плагиатта айыпталды; атап айтқанда, "Атонмент" (2001) кітабындағы бір үзінді Люсилла Эндрюстің 1977 жылы жарық көрген "Романсқа уақыт жоқ" атты естеліктеріндегі бір үзіндіге өте ұқсас болды. Макьюэн бұл кітапты өзінің жұмысының көзі ретінде пайдаланғанын мойындады. Макьюэн "Атонмент" кітабының соңында Эндрюстің автобиографиясына және басқа бірнеше еңбектерге сілтеме жасайтын қысқаша түсіндірме қосты. Бұл оқиға оның тұңғыш романы "Цемент бақшасы" төңірегіндегі сын-ескертулерді еске түсірді, оның сюжетінің негізгі элементтері 1963 жылы британдық жазушы Джулиан Глоагтың жазған "Біздің анамыздың үйі" романымен ұқсас болды, ол да фильмге бейімделген. Макьюэн плагиатта айыпталуын жоққа шығарып, бұрынғы туынды туралы білмегенін мәлімдеді. 2006 жылдың қарашасында "The Guardian" газетінде, Эндрюс қайтыс болғаннан кейін бір ай өткен соң, Макьюэн "Романсқа уақыт жоқ" кітабының авторына алғысын білдірген кезде плагиатта айыпсыз екенін мәлімдеді. Бірнеше автор оны қорғады, соның ішінде Джон Апдайк, Мартин Амис, Маргарет Атвуд, Томас Кеннелли, Казуо Ишигуро, Зади Смит және Томас Пиншон.

After The Child in Time, McEwan began to move away from the darker, more unsettling material of his earlier career and towards the style that would see him reach a wider readership and gain significant critical acclaim. This new phase began with the publication of the mid Cold War espionage drama The Innocent (1990), and Black Dogs (1992), a quasi companion piece reflecting on the aftermath of the Nazi era in Europe and the end of the Cold War. McEwan followed these works with his second book for children, The Daydreamer (1994). His 1997 novel, Enduring Love, about the relationship between a science writer and a stalker, was popular with critics, although it was not shortlisted for the Booker Prize. It was adapted into a film in 2004. In 1998, he won the Booker Prize for Amsterdam. His next novel, Atonement (2001), received considerable acclaim; Time magazine named it the best novel of 2002, and it was shortlisted for the Booker Prize. In 2007, the critically acclaimed film Atonement, directed by Joe Wright and starring Keira Knightley and James McAvoy, was released in cinemas worldwide. His next work, Saturday (2005), follows an especially eventful day in the life of a successful neurosurgeon. Saturday won the James Tait Black Memorial Prize for 2005. His novel On Chesil Beach (2007) was shortlisted for the 2007 Man Booker Prize and was adapted into a film starring Saoirse Ronan in 2017, for which McEwan wrote the screenplay. McEwan has also written a number of produced screenplays, a stage play, children's fiction, and an oratorio and a libretto titled For You with music composed by Michael Berkeley. In 2006, McEwan was accused of plagiarism; specifically that a passage in Atonement (2001) closely echoed a passage from a memoir, No Time for Romance, published in 1977 by Lucilla Andrews. McEwan acknowledged using the book as a source for his work. McEwan had included a brief note at the end of Atonement, referring to Andrews's autobiography, among several other works. The incident recalled critical controversy over his debut novel The Cement Garden, key elements of the plot of which closely mirrored some of those of Our Mother's House, a 1963 novel by British author Julian Gloag, which had also been made into a film. McEwan denied charges of plagiarism, claiming he was unaware of the earlier work. Writing in The Guardian in November 2006, a month after Andrews' death, McEwan professed innocence of plagiarism while acknowledging his debt to the author of No Time for Romance. Several authors defended him, including John Updike, Martin Amis, Margaret Atwood, Thomas Keneally, Kazuo Ishiguro, Zadie Smith, and Thomas Pynchon.

2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін: саяси еңбектері мен танымалдылығы

2010 жылдардың алғашқы романы «Solar» 2010 жылдың наурыз айында «Jonathan Cape» және «Doubleday» баспаларында жарық көрді. 2008 жылдың маусым айында «Hay Festival» фестивалінде Макьюэн аяқталмай жатқан осы туындысын кенеттен оқып көрсетті. Романда «климаттық өзгерістердің қаупінен планетаны құтқаруды үміттенетін ғалым» бейнеленген, ал романға шабыттандырған нәрсе – 2005 жылы Макьюэн қатысқан «Cape Farewell» экспедициясы болды, онда «суретшілер мен ғалымдар бірнеше апта бойы Солтүстік полюске жақын кемеде экологиялық мәселелерді талқылады». Макьюэн былай деп атап өтті: «Романның басты кейіпкері Майкл Бирд физика саласындағы жаңалықтары үшін Нобель сыйлығымен марапатталды және ол осы сыйлықтың өзінің жұмысына кедергі келтіргенін байқады». Ал «Sweet Tooth» романы 2012 жылдың тамыз айында жарияланды. «The Scotsman» газетімен жарық көрген сұхбатында Макьюэн «Sweet Tooth» романын жазуға себеп болған нәрсе – «жасырын автобиография жазуға мүмкіндік» болғанын айтты. 2012 жылдың қараша айында «The Wall Street Journal» газетімен берген сұхбатында ол «Sweet Tooth» романының экрандау құқығын «Working Title Films» компаниясы сатып алғанын мәлімдеді. «Sweet Tooth» романынан екі жыл өткен соң «The Children Act» романы жарық көрді, ол жоғары сот судьяларының, Ұлыбритания отбасылық құқығының және өмірден кету құқығының мәселелерін қамтыды. «The Children Act» романынан кейін екі жыл өткен соң, 2016 жылы Макьюэннің «Nutshell» романы жарық көрді. Бұл роман стилі мен мәнері жағынан оның бұрынғы туындыларына жақын, қысқа роман болды. Макьюэннің келесі жұмысы, қысқа повесть, «My Purple Scented Novel» деп аталды, оның бір бөлігі бұрын 2016 жылы «The New Yorker» журналында сол атпен қысқа әңгіме ретінде жарияланған болатын. Бұл қысқа туынды 2018 жылдың маусым айында Макьюэннің 70 жылдығына орай жарық көрді. Макьюэн 2019 жылдың сәуір айында «Nutshell» романынан кейін «Machines Like Me» атты альтернативті тарих/ғылыми-фантастикалық романын жариялады. Бұл роман жасанды интеллектке және Ұлыбританияның Фолкленд соғысында жеңіліп, Тони Бенн басқаратын Лейборист партиясының 1987 жылғы Ұлыбритания парламенттік сайлауында жеңіске жеткен альтернативті тарихқа қатысты. 2019 жылдың қыркүйегінде Макьюэн «The Cockroach» атты жаңа повесть жариялады. Макьюэн 2022 жылы «Lessons» романын жариялады, ол көптеген сыншылардың мақтауына ие болды. «The Times» газетінің Эндрю Билен оны Макьюэннің «500 беттік шедеврi» деп атады, ал «The New Statesman» журналы бұл романды «өз дәуірінің ең үздік гуманистік романдарының бірі ретінде есте қалуы мүмкін» деп мәлімдеді.

McEwan's first novel of the 2010s, Solar, was published by Jonathan Cape and Doubleday in March 2010. In June 2008 at the Hay Festival, McEwan gave a surprise reading of this work in progress. The novel includes "a scientist who hopes to save the planet" from the threat of climate change, with inspiration for the novel coming from a Cape Farewell expedition McEwan made in 2005 in which "artists and scientists spent several weeks aboard a ship near the north pole discussing environmental concerns". McEwan observed: "The novel's protagonist Michael Beard has been awarded a Nobel prize for his pioneering work on physics, and has discovered that winning the coveted prize has interfered with his work." and was published in late August 2012. In an interview with The Scotsman newspaper to coincide with publication, McEwan revealed that the impetus for writing Sweet Tooth had been "a way in which I can write a disguised autobiography". He revealed in an interview with The Wall Street Journal, in November 2012, that the film rights to Sweet Tooth had been bought by Working Title Films – the company that had adapted Atonement as a film. Sweet Tooth was followed two years later by The Children Act, which concerned High Court judges, UK family law, and the right to die. Two years after The Children Act, McEwan's 2016 novel Nutshell, a short novel closer in style and tone to his earlier works, was published. McEwan's next work, a short novella, was titled My Purple Scented Novel – part of which was published previously as a short story by the same title in The New Yorker in 2016. This short work was published to mark McEwan's 70th birthday in June 2018. McEwan followed Nutshell in April 2019 with the alternate history/science fiction novel Machines Like Me. It concerns artificial intelligence and an alternate history in which Great Britain loses the Falklands War and the Labour Party, led by Tony Benn, eventually wins the 1987 UK general election. In September 2019, McEwan announced a quick surprise follow up novella, The Cockroach. McEwan published his novel Lessons in 2022 to much critical acclaim. Andrew Billen of The Times calls it McEwan's "500 page masterpiece", and The New Statesman claims the novel "may well be remembered as one of the finest humanist novels of its age".

Құрметтер мен марапаттар

Мак-Эван Букер сыйлығына қазірге дейін алты рет ұсынылып, 1998 жылы «Амстердам» романы үшін жеңіске жетті. Оның басқа номинациялары: «Жұртшылардың жайлылығы» (1981, финалға іріктеліп, shortlisted), «Қара итттер» (1992, финалға іріктеліп, shortlisted), «Атару» (2001, финалға іріктеліп, shortlisted), «Сенбі» (2005, ұзақ тізімге іріктеліп, longlisted) және «Чесил жағасында» (2007, финалға іріктеліп, shortlisted). Мак-Эван 2005 және 2007 жылдары Халықаралық Букер сыйлығына да ұсынылды. Ол Корольдік әдебиет қоғамының, Корольдік өнер қоғамының мүшесі және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. 1999 жылы Гамбургтегі Альфред Топфер қорынан Шекспир сыйлығын алды. Ол сондай-ақ Ұлыбритания гуманистерінің белсенді қолдаушысы. 2000 жылы әдебиетке сіңірген қызметі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды. 2005 жылы Пенсильвания штатының Карлайл қаласында Дикинсон колледжінің Гарольд және Этель Л. Стеллфокс қонақ стипендиясын және жазушылар бағдарламасының алғашқы иегері атанды. 2008 жылы Мак-Эванға Лондон университеті әдебиет докторының құрметті дәрежесі берілді, онда ол бұрын ағылшын әдебиетін оқытқан. 2006 жылы Кеньон шолуының қамқоршылар кеңесі Мак-Эванды әдеби жетістіктері үшін Кеньон шолуы сыйлығымен марапаттады, оның «әңгімелері, романдары мен пьесалары көркемдік драмаларымен ерекшеленеді, олар қалыпты мен ерекше арасындағы күтпеген және көбінесе қатыгез соқтығыстарды зерттейді» делінген. 2008 жылы «Таймс» газеті Мак-Эванды «1945 жылдан бергі 50 ең ұлы британ жазушысының» тізіміне енгізді. 2010 жылы Мак-Эван Пегги В. Хелмерихтің ерекше авторлық сыйлығын алды. Хелмерих сыйлығын жыл сайын Талса кітапханасы табыстайды. 2011 жылдың 20 ақпанында Мак-Эван қоғамдағы жеке тұлғаның бостандығы үшін Иерусалим сыйлығымен марапатталды. Ол Израиль үкіметіне қарсы болған топтар мен жеке тұлғалардың қысымына қарамастан, сыйлықты қабылдады. Мак-Эван сыншыларына, әсіресе Палестинаны қолдаушы британ жазушылары (BWISP) тобына, «The Guardian» газетіне жазған хатында былай деді: «Көркем өнер саясаттан гөрі ұзаққа созылуы мүмкін, ал мен үшін осы тұрғыдағы белгі – Дэниел Баренбоймның Батыс-Шығыс Диван оркестрі, ол қараңғы пейзаждағы үміт сәулесі, бірақ Израильдің діншіл оңшылдары мен ХАМАС тарапынан келемежделді. Егер BWISP осы жобаға қарсы болса, онда бізге айтарымыз жоқ». Мак-Эванның марапаттау сөзінде өзіне қатысты шағымдар талқыланды және сыйлықты қабылдауының себептері туралы толыққанды түсінік берілді. Сондай-ақ ол сыйлықтың сомасын «Израильдің бұрынғы әскерилері мен палестиналық бұрынғы жауынгерлерді біріктіретін «Бейбітшілік үшін күресушілер» ұйымына он мың доллар» сыйлайтынын мәлімдеді. 2014 жылы Техас университетінің Гарри Рэнсом орталығы Мак-Эванның әдеби мұрағатына 2 миллион доллар төледі. Мұрағатқа оның кейінгі романдарының қолжазбалары кірді. Мак-Эван өзінің «Атару» романының «болашақтағы екі-үш ғасыр» оқиғасын бейнелейтін ғылыми-фантастикалық әңгіме ретінде басталғанын айтты. 2018 жылы Мак-Эван Венециядағы Бауэр Инкроси ди цивильтта сыйлығымен марапатталды, оның барлық әдеби мансабы үшін. 2019 жылы Мак-Эван Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 2020 жылы Мак-Эван Гёте медалімен марапатталды, бұл Гёте институты жыл сайын неміс еместерге «неміс тілі мен халықаралық мәдени қатынастарға ерекше үлес қосқандары үшін» табыстайтын сыйлық. Қазылар алқасының пікірінше, Мак-Эванның әдеби туындысы («Бізге ұқсайтын машиналар») «қарама-қайшылықтың мәніне толы және әлеуметтік құбылыстарды терең, сыни тұрғыдан қарастырады». Өз еліндегі қатал шабуылдарға қарамастан, жазушы «өзін тар ойлы ұлтшылдыққа қарсы ашық қорғайды» және жалынды проевропалық көзқарас ұстанады. 2023 жылы туған күніне орай әдебиетке сіңірген еңбегі үшін Ұлыбританияның Құрметті серіктер орденінің мүшесі (CH) атағымен марапатталды.

McEwan has been nominated for the Booker Prize six times to date, winning the prize for Amsterdam in 1998. His other nominations were for The Comfort of Strangers (1981, shortlisted), Black Dogs (1992, shortlisted), Atonement (2001, shortlisted), Saturday (2005, longlisted), and On Chesil Beach (2007, shortlisted). McEwan also received nominations for the International Booker Prize in 2005 and 2007. He is a Fellow of the Royal Society of Literature, a Fellow of the Royal Society of Arts, and a Fellow of the American Academy of Arts and Sciences. He was awarded the Shakespeare Prize by the Alfred Toepfer Foundation, Hamburg, in 1999. He is also a Distinguished Supporter of Humanists UK. He was appointed Commander of the Order of the British Empire (CBE) in the 2000 New Year Honours for services to literature. In 2005, he was the first recipient of Dickinson College's Harold and Ethel L. Stellfox Visiting Scholar and Writers Program Award, in Carlisle, Pennsylvania. In 2008, McEwan was awarded the honorary degree of Doctor of Literature by University College London, where he had previously taught English literature. In 2006, the Board of Trustees of the Kenyon Review honoured McEwan with the Kenyon Review Award for Literary Achievement, writing that "McEwan's stories, novels, and plays are notable for their fierce artistic dramas, exploring unanticipated and often brutal collisions between the ordinary and the extraordinary". In 2008, The Times named McEwan among their list of "The 50 greatest British writers since 1945". In 2010, McEwan received the Peggy V. Helmerich Distinguished Author Award. The Helmerich Award is presented annually by the Tulsa Library Trust. On 20 February 2011, McEwan was awarded the Jerusalem Prize for the Freedom of the Individual in Society. He accepted the prize, despite controversy and pressure from groups and individuals opposed to the Israeli government. McEwan responded to his critics, and specifically the group British Writers in Support of Palestine (BWISP), in a letter to The Guardian, stating in part, "There are ways in which art can have a longer reach than politics, and for me the emblem in this respect is Daniel Barenboim's West Eastern Divan Orchestra – surely a beam of hope in a dark landscape, though denigrated by the Israeli religious right and Hamas. If BWISP is against this particular project, then clearly we have nothing more to say to each other". McEwan's acceptance speech discussed the complaints against him and provided further insight into his reasons for accepting the award. He also said he will donate the amount of the prize, "ten thousand dollars to Combatants for Peace, an organisation that brings together Israeli ex soldiers and Palestinian ex fighters". In 2014, the Harry Ransom Center at the University of Texas paid $2 million for McEwan's literary archives. The archives include drafts of all of his later novels. McEwan commented that his novel Atonement started out as a science fiction story set "two or three centuries in the future". In 2018, McEwan was awarded the Bauer Incroci di civiltà prize in Venice for his literary career. In 2019, McEwan received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. In 2020, McEwan was awarded the Goethe Medal, a yearly prize given by the Goethe Institut honouring non Germans "who have performed outstanding service for the German language and for international cultural relations". According to the jury, McEwan's literary work ("Machines like us") is "imbued with the essence of contradiction and critical, depth psychological reflection of social phenomena". Despite harsh attacks in his own country, the writer "openly defends himself against narrow minded nationalisms" and appears as a passionate pro European. He was appointed Member of the Order of the Companions of Honour (CH) in the 2023 Birthday Honours for services to literature.

Дін мен саясатқа қатысты көзқарастар

2008 жылы Макьюан әйелдер мен гомосексуализмге қатысты көзқарастары үшін исламизмге қарсы ашық сөйледі. Ол фундаменталистік исламның өзі "қорқынышты" санаған қоғамды құруға тырысқанын айтты. Оның пікірлері итальяндық Corriere della Sera газетінде Мартин Амистің расизм айыптауларынан қорғау мақсатында жарияланды. Атеист Макьюан христиан дінінің кейбір ағымдарының "біршама абсурдты" екенін және оған "Құдай адалдарды құтқарып, қалғандарын жазалайтын ортағасырлық көзқарастар ұнамайтынын" мәлімдеді. Ол өзінің ресми сайты мен блогында дұрыс түсінілмегенін айтып, келесідей мәлімдеме жасады: Менің сөздерім ислам туралы емес, исламизм туралы болды – мүмкін, «экстремизм» деген термин дұрыс болар. Мен мұсылман елінде – Ливияда – өстім және мұсылман мәдениетінің қадірлі, төзімді және қонақжайлылығы туралы жылы естеліктер сақтаймын. Мен сұхбатта зорлықты джихадты уағыздайтын, «кәпірлерге», діннен тайғандарға, яһудилерге және гомосексуалистерге қарсы жеккөрушілік пен зорлық-зомбылықты қозғайтын, өз сөздері мен веб-сайттарында еркін ойлауға, плюрализмге, демократияға, бетін жаппаған әйелдерге қарсы сөйлейтін, исламның тек өздері түсінген нұсқасын ғана қабылдайтын, суфизмді және исламның басқа да ағымдарын діннен тайғандық деп жариялаған, басқалармен қатар, Ирак, Алжир және Суданның базарларында мыңдаған мұсылманды өлтірген шағын топты айттым. Сансыз мұсылман жазушылары, журналистері және діни қайраткерлері осы экстремистік зорлық-зомбылыққа наразылық білдірді. Мұндай нәрсеге қарсы сөйлеу мен үшін таңғаларлық емес (Independent on Sunday) және жаңалық емес, сондай-ақ бұл «исламофобиялық» және «оңшыл» емес, өйткені Ұлыбритания мұсылман кеңесінің бір өкілі айтқандай, бұл АҚШ сыртқы саясатының сәтсіздіктерін және қатыгездіктерін мақұлдауға жатпайды. Бұл тек барлық діндер мен дінсіздердің ортақ адамгершілікке ие болуын тілеу. 2007 жылы Кристофер Хитченс өзінің «Құдай ұлы емес» атты кітабын Макьюанға арнады. 2008 жылы Макьюан итальяндық журналист Роберто Савианоға қолдау білдіретін петицияға 200 мыңнан астам адам қол қойды. Савиано 2006 жылы «Гаморра» кітабында мафияға ұқсас қылмыс ұйымы Каморраны ашқаннан кейін бірнеше рет өліммен қорқытылып, полиция қорғауына алынған. Макьюан петиция итальяндық полицияны «азаматтық құқықтар мен сөз бостандығының маңызды мәселесін» қанағаттандыратындай қарауға «үрлейді» деп үміттенеді. Сондай-ақ, ол неке бұзушылық үшін таспен жазалау арқылы өлім жазасына кесілген ирандық әйел Сакине Мохаммади Аштианиді босатуды қолдау туралы петицияға қол қойды. 2009 жылы Макьюан климаттың өзгеруіне қарсы оң шараларды қолдайтын және адамдарды көміртегі шығарындыларын азайтуға шақыратын 10:10 жобасына қосылды. 2011 жылы Иерусалим сыйлығын алған кезде Макьюан Израиль саясатына қарсылық білдіргені үшін сыйлықты қабылдағанына сынға ұшырады, ол: «Егер сіз сыртқы немесе ішкі саясаты бұзылған елдерге бармасаңыз, сіз төсектен ешқашан тұрмас едіңіз» деді. Ол осы құрметті қабылдағанда Израильдің өмір сүруі, қауіпсіздігі және бостандықтарын қолдап, ХАМАС-қа, Израильдің Газадағы саясатына және оккупацияланған аумақтардағы Израиль қоныстарын кеңейтуге қатысты сынады. Бұл сөздері айтарлықтай болды, өйткені тыңдаушылар арасында Израиль президенті Шимон Перес және Иерусалим мэрі Нир Баркат сияқты саясаткерлер болды. Макьюан сонымен қатар Шейх-Джаррадағы Израиль қоныстарын кеңейтуге қарсы наразылық акциясына қатысты. 2013 жылы Макьюан Стивен Хокингтің Израильдегі конференцияны бойкоттағанына және жалпы бойкот науқанына қатысты сынға алды, ол «біз үкіметтерін жек көретін немесе мақұлдамайтын көптеген елдер бар» екенін, бірақ «Израиль-Палестина интеллектуалдық топтардың белгілі бір бөлігі үшін рулық және маңызды нәрсеге айналды. Мен мұны Израиль үкіметінің палестиналықтармен шешім табу үшін белсендірек, оң және шығармашылық жол іздемегені өте дұрыс емес деп ойлаймын. Сондықтан да осы жерлерге барып, өз ойын білдіргісі келеді. Бұрылып кету ешқандай нәтиже бермейді». Сол жылы Channel 4 News телеарнасына берген сұхбатында Макьюан 2008 жылы исламизм туралы пікірлеріне байланысты болған дау туралы былай деді: «Мен бес-алты жыл бұрын джихадистер туралы ұятсыз нәрсе айтқанымды есімде. Сол кезде, әсіресе солшылдар, исламизмді сынға алған адам исламды сынға алып, расист деп ойлаған дауыстар болды. Бұл дауыстар тынышталды, өйткені Пакистан мен Малиде исламистер жасаған зорлық-зомбылық өте қорқынышты». Сол сұхбатта Макьюан 2003 жылғы Ирак соғысына қарсы наразылар «оқиғалардың нәтижесіне байланысты дұрыс екенін» айтты, Ирак соғысының басты салдары «соғыстан бұрын біз жасай алатын нәрселердің кейбіреулерін енді жасай алмаймыз» екенін мәлімдеді, соғысқа баруға қарсы болған Тони Блэрмен кездесуге үміттенгенін және 2010 жылғы Ұлыбритания парламенттік сайлауында Либерал-демократтарға дауыс бергенін, ағымдағы коалициялық үкіметтің аяқталуын тілегенін, «біз консерваторлық үкіметті немесе Эд Милибандтың жаңа әрекеттер жасауын қалаймыз» деді, елдің «үлкен теңсіздігін» түзетуге тырысу үшін. Макьюан дәстүрлі түрде Лейборист партиясын қолдайды және Милибанд премьер-министр болады деп үміттенеді. Мақалада Макьюан Brexit дауысының салдары туралы былай жазды: «Барлығы түгелдей өзгерді. Немесе жаңа басшы таңдалғаннан кейін өзгеретін болады. Сіз өмір сүретін ел, оны басқарған парламенттік демократия, жақсы немесе жаман болсын, күмәнді мақсаты мен мойындалмаған мәртебесі бар плебисцитпен жеңіліп қалды. Ауыл шаруашылығымыздан ғылымымыз бен университеттерімізге, құқығымыздан халықаралық қатынастарымызға, саудамызға, саясатымызға және әлемде біз кім екенімізге дейін – бәрі еуропалық көршілерімізбен күрделі, тең емес келісімге келтіруге дайын».

In 2008, McEwan publicly spoke out against Islamism for its views on women and on homosexuality. He was quoted as saying that fundamentalist Islam wanted to create a society that he "abhorred". His comments appeared in the Italian newspaper Corriere della Sera to defend fellow writer Martin Amis against allegations of racism. McEwan, an atheist, said that certain streams of Christianity were "equally absurd" and that he did not "like these medieval visions of the world according to which God is coming to save the faithful and to damn the others". McEwan put forward the following statement on his official site and blog after claiming he was misinterpreted:
Certain remarks of mine to an Italian journalist have been widely misrepresented in the UK press, and on various websites. Contrary to reports, my remarks were not about Islam, but about Islamism – perhaps 'extremism' would be a better term. I grew up in a Muslim country – Libya – and have only warm memories of a dignified, tolerant and hospitable Islamic culture. I was referring in my interview to a tiny minority who preach violent jihad, who incite hatred and violence against 'infidels', apostates, Jews and homosexuals; who in their speeches and on their websites speak passionately against free thought, pluralism, democracy, unveiled women; who will tolerate no other interpretation of Islam but their own and have vilified Sufism and other strands of Islam as apostasy; who have murdered, among others, fellow Muslims by the thousands in the market places of Iraq, Algeria and in the Sudan. Countless Islamic writers, journalists and religious authorities have expressed their disgust at this extremist violence. To speak against such things is hardly 'astonishing' on my part (Independent on Sunday) or original, nor is it 'Islamophobic' and 'right wing' as one official of the Muslim Council of Britain insists, and nor is it to endorse the failures and brutalities of US foreign policy. It is merely to invoke a common humanity which I hope would be shared by all religions as well as all non believers.' In 2007, Christopher Hitchens dedicated his book God Is Not Great to McEwan. In 2008, McEwan was among more than 200,000 signatories of a petition to support Italian journalist Roberto Saviano who received multiple death threats and was placed in police protection after exposing the Mafia like crime syndicate, Camorra, in his 2006 book Gomorrah. McEwan said he hoped the petition would help "galvanize" the Italian police into taking seriously the "fundamental matter of civil rights and free speech". McEwan also signed a petition to support the release of Sakineh Mohammadi Ashtiani, an Iranian woman sentenced to death by stoning after being convicted of committing adultery. In 2009, McEwan joined the 10:10 project, a movement that supports positive action on climate change by encouraging people to reduce their carbon emissions. On winning the Jerusalem Prize in 2011, McEwan defended himself against criticism for accepting the prize in light of opposition to Israeli policies, saying: "If you didn't go to countries whose foreign policy or domestic policy is screwed up, you'd never get out of bed". On accepting the honour, he spoke in favour of Israel's existence, security, and freedoms, while strongly attacking Hamas, Israel's policies in Gaza, and the expansion of Israeli settlements in the occupied territories; these were notable words since the audience included politicians such as the Israeli President Shimon Peres and Nir Barkat, the mayor of Jerusalem. McEwan also personally attended a protest in Sheikh Jarrah against the expansion of Israeli settlements. In 2013, McEwan sharply criticised Stephen Hawking for boycotting a conference in Israel as well as the boycott campaign in general, stating that there are many countries "whose governments we might loathe or disapprove of" but "Israel–Palestine has become sort of tribal and a touchstone for a certain portion of the intellectual classes. I say this in the context of thinking it is profoundly wrong of the Israeli government not to be pursuing more actively and positively and creatively a solution with the Palestinians. That's why I think one wants to go to these places to make the point. Turning away will not produce any result." That same year, as part of a wide ranging interview with Channel 4 News, McEwan discussed the furore that surrounded his remarks on Islamism in 2008, stating: "I remember getting a lot of stick five or six years ago saying something disobliging about jihadists. There were voices, particularly on the left, that thought anyone who criticised Islamism was really criticising Islam and therefore racist. Well, those voices have gone quiet because the local atrocities committed by Islamists whether in Pakistan or Mali is so self evidently vile." In the same interview, McEwan remarked that he felt protesters of the 2003 Iraq War were "vindicated" by what happened subsequently; argued that the chief legacy of the Iraq War was that "sometimes there are things we could do [before that war] which we no longer can" in foreign affairs; stated that at one point prior to the 2003 invasion he had hoped to be able to seek an audience with Tony Blair to persuade him not to go ahead with the war; and as someone who voted for the Liberal Democrats in the 2010 UK general election that the then current coalition government of the United Kingdom should end, stating "Let's either have a Tory government or let Ed Miliband try something different" to try and turn around a country of "great inequity". McEwan is traditionally a Labour Party supporter and said he had his "fingers crossed" that Miliband would become Prime Minister. In the article, McEwan wrote of the consequences of the Brexit vote: "Everything is changed utterly. Or about to be, as soon as your new leader is chosen. The country you live in, the parliamentary democracy that ruled it, for good or bad, has been trumped by a plebiscite of dubious purpose and unacknowledged status. From our agriculture to our science and our universities, from our law to our international relations to our commerce and trade and politics, and who and what we are in the world – all is up for a curious, unequal renegotiation with our European neighbours".

Жеке өмір

Макьюан Лондонда тұрады және екі рет үйленген. Оның алғашқы некесі астролог және балама емші Пэнни Алленмен болды, олардан екі ұлы болды. Бұл неке 1995 жылы ажырасып кетті. Екі жыл өткен соң, 1997 жылы Макьюан журналист және жазушы, бұрын «The Guardian» газетінің Review бөлімінің редакторы болған Анналена МакАфиге үйленді. 2002 жылы Макьюан Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде асырап беруге берілген ағасы бар екенін білді; бұл оқиға 2007 жылы жарияланды. Кірпіш қалаушы Дэвид Шарп есімді ағасы Макьюаннан алты жыл бұрын дүниеге келген, оның анасы сол кезде басқа адамға үйленген болатын. Шарптың анасы мен әкесі Макьюанның анасы мен әкесімен бір, бірақ ол олар үйленбес бұрын болған қарым-қатынастан туған. Бірінші күйеуі соғыста қаза болғаннан кейін Макьюанның анасы сүйіктісіне үйленді, ал Иан бірнеше жылдан соң дүниеге келді. Ағалар үнемі байланыста, ал Макьюан Шарптың естеліктеріне алғысөз жазды. Макьюан жазушы және polemist Кристофер Хиченстің көп жылдық досы болды. (2018 жылы Макьюанның 70 жылдығына арналған кітапша ретінде шығарылды)