Кіріспе

Жошань – Қытайдың шығысындағы Чжэцзян провинциясындағы префектура деңгейіндегі әкімшілік бірлік болып табылатын урбанизацияланған архипелаг. Ол материктік Нинбо қаласының оңтүстігінде, Ханчжоу шығанағының аузында орналасқан аралдардан тұрады. Префектураның орталық қаласы – Жошань аралындағы Динхай, қазіргі кезде префектураның Динхай ауданы ретінде басқарылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша Жошань префектурасының халқы 1,157,817 адамды құрады, оның 882,932-сі Динхай және Путуо қалалық аудандарынан тұратын дамыған аймақта тұрады. Қазіргі Жошань алғаш рет 738 жылы Тан әулеті тұсында Мин префектурасындағы Вэншань (Қытай) округі ретінде құрылған. 863 жылы жапон буддасы Эгаку (慧锷) және Путуошанды жергілікті Чжан ши (张氏) Гуаньинь мүсінін Чаоин үңгіріне (潮音洞) орналастырды, ол кейіннен танымал туристік және қастерлі орынға айналды. 1073 жылы Сун әулеті тұсында Чангуо округі деп аталды, ал Юань әулетінің басында префектура мәртебесіне көтерілді. Мин әулеті тұсында, әсіресе 1530-1560 жылдар аралығында, жапон және қытай қарақшылары Жошанды өздерінің негізгі базаларының бірі ретінде пайдаланды, одан Нанкинге дейін шабуылдар жасады; «солтүстік Шандуннан батыс Гуандунға дейінгі Қытайдың барлық жағалауы алпыс мильге дейін шабуылға ұшырады». Қарақшылардың жойылғаннан кейін Жошань маңызды сауда портына айналды. Цинь әулетінің басында ол Батыс саудагерлері үшін Сямен және Гуанчжоу сияқты жиі тоқтау орны болды. 1688 жылы Цинь әулеті тұсында Чангуо префектурасы Чжэцзян провинциясының Динхай округіне айналды. 1760 жылы барлық еуропалық сауданы Гуанчжоу портына шектеу салғандықтан, батыстықтар Жошаньды тастап кетуге мәжбүр болды. 1793 жылы Лорд Маккартнидің Цянлун императорына жіберген елшілігінің талаптарының бірі – «ағылшын саудагерлерінің тұруы, тауарларын сақтау және кемелерді жабдықтау үшін Жошаньға жақын бекініссіз кішкентай аралды» сатып алу болды. Цянлун императоры бұл талапты және басқа да талаптарды қабылдамады. Капитан Чарльз Эллиот басқаратын британдық әскерлері 1840 жылдың 5-6 шілдесінде Жошаньды басып алды, бірақ 1841 жылдың басында Эллиот Тяньцзинь генерал-губернаторы және Даогуан императорының бас хатшысы Цишанмен келісімге келгеннен кейін, Гонконгқа алмастырып эвакуациялады. Сол кезде Жошань порты танымал болған, ал Гонконг әлі де балық аулаушылардың ауылы болған. Британдық сыртқы істер министрі Палмерстон Эллиоттың «тұрғын үйі жоқ шөл арал» деп сипатталған Гонконг үшін Жошаньды беруге келіскенін білгенде ашуға ішін тыйып тұра алмады. Эллиот 1841 жылдың сәуір айында жасаған қателігі үшін қызметтен алынды. Оның орнын басып алған сэр Генри Поттингер 1841 жылдың 1 қазанында Жошаньды қайта басып алған британдық флотқа жетекшілік етті. Бірінші опиум соғысы Нанкин шартының жасалуымен аяқталды, онда Қытай Гуанчжоу («Кантон»), Фучжоу («Фучжоу»), Сямен («Амой»), Нинбо («Нингпо») және Шанхай қалаларын сауда мақсатында британдық азаматтардың тұруына ашты. Нәтижесінде Ұлыбританияға Жошань қажет болмады, бірақ келісімнің талаптарын орындау үшін кепіл ретінде 1846 жылға дейін аралды сақтап қалды. Динхай 1841 жылы тікелей бағыныстағы субпрефектураға (定海直隸廳) көтерілді. Жошань 1860 жылы Екінші опиум соғысы кезінде британдықтар басып алды. Тайпин көтерілісшілерінің басшысы Ван Ицзюнь 1862 жылдың 13 ақпанында Жошаньды Цин гарнизонынан қайтаруға тырысты, бірақ жеңіліп, қаза тапты. Синьхай революциясынан және Қытай Республикасының құрылуынан кейін Динхай субпрефектурасы округке қайта оралды. Сунь Ятсен 1916 жылдың 25 тамызында Жошаньға сапар шегіп, «Путуоға саяхат» (游普陀志奇, You Putuo Zhiqi) деп жазды. 1942 жылдың 1 қазанында жапондық «Лисабон Мару» кемесі Токиоға 1800 тұтқынды тасымалдап бара жатқанда, «Кингбинг» (青浜) немесе «Донгфу» маңында «УСС Группер» кемесінің шабуылына ұшырады. Бір торпеда соғып, келесі күні батып кетті. Жақын маңдағы Донджи (东极乡) балықшылары апаттан британдық 384 тұтқынды құтқарып алды. Қытай Азамат соғысы кезінде Динхай округі Шэнсиді жоғалтты, ол 1946 жылы Цзянсудың Тікелей бағыныстағы Архипелаг ауданына (列島直屬區) айналды, содан кейін 1949 жылдың қазанында жеке округ болды. Сол жылы Динхай округі Динхай және Вэнчжоу (翁洲) округтеріне бөлінді. Қарашада коммунистер Денгбу аралына қоныс аударды, бірақ оларды қорғаушылар кері қайтарды. Дегенмен, 1950 жылдың 17 мамырында Жошань коммунистердің бақылауына көшті. Вэнчжоу Нинбо префектурасының бір бөлігін құрайтын Динхай округіне қосылды, ал Шенси арнайы аудан...

Демография

Қытай Халық Республикасының халықты алтыншы рет санақ алуының мәліметтеріне сәйкес, 2010 жылдың 1 қарашасына дейін Жошань қаласының жалпы халқы 1 121 261 адамды құрады, оның ішінде 588 414 ер адам және 532 847 әйел адам. Олардың басым көпшілігі хань ұлтынан (1 109 813 адам). Шаруашылықтардың саны шамамен 454 800. Әкімшілік-территориялық бөлініс бойынша, Динхай ауданында 464 184 адам, Путуо ауданында 378 805 адам, Дайшан ауданында 202 164 адам және Шенгси ауданында 76 108 адам тұрады. Білім деңгейіне қатысты, жалпы халықтың шамамен 10 пайызы (115 286 адам) жоғары білім алған, ал 77 577 адам сауатсыз немесе жартылай сауатты. Жас құрамы бойынша, 0-14 жас аралығындағы балалардың саны 114 265 адамды, ал 60 жастан асқан қарттардың саны 176 331 адамды құрайды.

Экономика

Дәстүрлі түрде Жоушан негізгі секторға, әсіресе балық аулауға көп тәуелді болды, себебі Жоушан Қытайдағы ең ірі балық шаруашылығы болып табылады. Қазіргі уақытта екінші және үшінші секторлардың дамуымен Жоушанның экономикалық базасы кең ауқымда әртараптандырылды. Кеме жасау және жөндеу, кеме қатынасы, жеңіл өнеркәсіп, туризм және қызмет көрсету салалары жергілікті экономикалық өнімнің маңызды үлесін құрайды. 2016 жылы муниципалитет жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) 122,85 миллиард юань (шамамен жан басына 16 013 АҚШ доллары) жеткізді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 11,3% өсімді көрсетті. Қала үздіксіз түрде Жецзян провинциясының 11 муниципалитеті ішінде 3-орынды сақтап тұрды. Дегенмен, Жоушанның басқа муниципалитеттерге қарағанда халық саны айтарлықтай аз болғандықтан, жалпы ЖІӨ-нің абсолютті көрсеткіші провинцияда соңғы орында тұрды. Өнеркәсіптің үш секторының үлесі 10,6 : 39,8 : 49,6 құрайды. 2012 жылы Жоушан порты 290 990 килотонна жүк тасымалданды. Нинбо портымен біріктіргенде (Нинбо және Жоушан порттары негізінен ортақ инфрақұрылым, порт алабы және әкімшілік ынтымақтастығымен бір порт болып табылады), жалпы үлкен порт шамамен 744 000 килотонна жүкпен айналысты, Шанхай портын басып өтіп, жүк көлемі бойынша әлемдегі ең жаңа порты атанды. 2012 жылы Жоушан қала тұрғындарының жан басына шаққандағы қолданылатын табысы 34 224 юаньға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 12,2% өсімді көрсетті (баға және инфляция факторларын ескере отырып, 10,3% өсім). Ал ауыл тұрғындарының жан басына шаққандағы таза табысы 18 601 юаньға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 12,9% өсімді көрсетті (баға және инфляция факторларын ескере отырып, 11,0% өсім). Қалалық және ауылдық тұрғындар үшін Энгель коэффициенттері тиісінше 35,9% және 38,1% құрайды. Қалалық және ауылдық тұрғындар үшін тұрғын үйлердің орташа ауданы тиісінше 32,39 және 49,10 шаршы метрді құрайды.

Көлік

Жоушань әуе, автомобиль және су көлігі арқылы қамтамасыз етіледі. Соңғы жылдары, әсіресе 2009 жылы Жоушань Трансокеандық көпірлері ашылғаннан кейін, Жоушаньдағы көлік жағдайы едәуір жақсарды, бұл континентке тұрақты дәліз құрып, Жоушаньды дербес жарты аралына айналдырды. Географиялық жағдайына байланысты Жоушань – Жецзян провинциясындағы теміржол көлігімен қамтамасыз етілмеген жалғыз қалалық аудан.

Әуе көлігі

Тау Путуоның атымен аталса да, Чжоушань Путуошань әуежайы Чжуцзяцзян аралында орналасқан. Бұл әуежай Қытайдың Шанхай, Бейжің, Гуанчжоу, Шэньчжэнь, Сямен, Фучжоу, Хэфэй, Ляньюньган, Цзеян және Цзиньцзян сияқты бірнеше қалаларына жоспарлы жолаушылар рейстері бар ішкі хаб болып табылады. Әуежай құрылысы 1997 жылдың наурыз айында басталып, 410 миллион юань инвестициясымен 1997 жылдың тамызында аяқталды және 4D класты әуежай ретінде бағаланған. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Чжоушань әуежайы Қытай материгіндегі жолаушылар саны бойынша 86-шы ірі азаматтық әуежай болып есептеледі, оның жалпы пайдаланушы саны 800,9 мың адамды құрайды. Жаңа терминал және руллинг жолын қоса кеңейту жұмыстары қазіргі кезде жүргізілуде.

Жол көлігі

Жошан трансмұхиттық көпірлері – Юнчжоу тас жолының (甬舟高速) (Ұлттық магистральдық жүйеде G9211 нөмірленген) қажетті құрауы. Олар Жошанды материкке, атап айтқанда Нинбоның Чжэнхай ауданына жалғастыратын бес тізбектелген көпірден тұрады. Бұл бес көпір – Цэнган көпірі (岑港大桥), Сянцзяомен көпірі (响礁门大桥), Таояомен көпірі (桃夭门大桥), Сихоумен көпірі (西堠门大桥) және Цзиньтан көпірі (金塘大桥). 1999 жылы басталып, 2010 жылы аяқталған бұл ауқымды жоба Қытайдағы ең ірі көпірлер тобы болып табылады. Атап айтқанда, Сихоумен көпірі орталық құрылымының ұзындығы бойынша әлемдегі екінші ең ұзын аспалы көпір. Қытайдың 329 ұлттық тас жолы Ханчжоу қаласынан басталып, Жошанның Жуцзяцзян кішкентай ауданында аяқталады. Бұл сонымен қатар шығыс-батыс бағытында жүретін ең қысқа ұлттық тас жолы. Жошанға жеткенге дейін 329 тас жолы Шаосин және Нинбо қалаларынан өтеді. Нинбо мен Жошан арасындағы маршрут паром арқылы салынған, бұл ұлттық тас жолдар жүйесінде ерекшелік. Нинбо тарапындағы паром док – Байфенг, ал Жошан тарапындағы – Яданшан. Жошан қаласындағы 329 тас жолының бағыты бірнеше рет өзгертіліп, түзетілді. Алғашқыда маршрут Жошан аралының оңтүстік жағалауымен өтіп, Шэньцзямэн қаласында аяқталды. Бірақ, Чжуцзяцзян көпірі салынысымен маршрут Чжуцзяцзян аралының Наньша жағажайына дейін ұзартылды. Кейіннен, Дингхай мен Линченг дамығанда, 329 тас жолының бір бөлігі жылдам өту дәлізінің орнына қалалық жол ретінде белгіленді. Сондықтан 329 тас жолы Дингхайдың сыртқы айналма жолы мен Байкуан-Шэньцзямэн тас жолының бағытын жалғастырды. Жақында Жошанның тас жол инфрақұрылымын жақсарту мақсатында 329 тас жолының бағытында тағы да үлкен өзгерістер енгізілуде. Жаңа маршрут бірнеше туннельдер мен қиылыстармен жобаланған, ол Жошан аралының ортасынан өтіп, оның негізгі артериясын құрайды. Жаңа маршрут бойынша 7 туннельдің ұзындығы барлығы 5 қиылысқа тең. Жобаға 5 миллиард юань жұмсалмақ, және оның 2015 жылы аяқталуы күтілуде. Жошан қалалық жылдам транзит (舟山快速公交) – Жошан аралындағы қалалық агломерациялар арасында арналған жеке жолақтары бар жылдам транзит жүйесі. 1-жол, ұзындығы жобаланған, 2013 жылдың 1 қазанынан бастап Дингхай мен Донгганг, Путуо қалаларын байланыстыра бастады. 1-жолда барлығы 10 БЖТ аялдамасы орналасқан: Дингхай Донгмен (定海东门总站), Дингхай Танфен (定海檀枫), Дингхай Ченгдонг (定海城东), Синьченг Нанхай (新城南海), Синьченг Орталық (新城总站), Синьченг Жошан ауруханасы (新城舟山医院), Синьченг Фулидао жолы (新城富丽岛路), Путуо Пукси (普陀浦西), Путуо Ченбэй (普陀城北总站) және Путуо Донгган спорт залы (普陀东港体育馆). 1-жолдағы қызмет уақыты сағат 6:30-да басталып, 20:00-де аяқталады, күніне шамамен 120 рейс. Стандартты бағасы 2 юань, аялдама санына қарамастан. IC картасы бар жолаушылар сапар үшін 20 пайыздық жеңілдік алады. Жолаушылар бастапқы билет алғаннан кейін бір сағат ішінде бір рет тегін қалыпты қоғамдық көлік автобусына ауыса алады. Барлық автобустар 4G сымсыз байланыс сигналымен қамтылған. Басқа желілер жоспарлануда және жақын арада салынады.

Темір жол көлігі

Құрылысы жүргізіліп жатқан Нинбо-Жоушань темір жолы Нинбо станциясынан басталып, Жоушань Байкуан станциясында аяқталады. Желінің жалпы ұзындығы белгілі. Жобаға 9 станция енгізу жоспарлануда. Нинбо шығыс станциясы мен Цзиньтан станциясы арасындағы бөлікте жолаушылар және жүк пойыздары қатынайды, ал Цзиньтан станциясы мен Байкуан станциясы арасындағы бөлік жолаушыларға арналған жеке желі болып табылады.

Су көлігі

Екі маңызды паром бағыты жоғары жиілікпен (интервалдары он бес минуттан бір сағатқа дейін ауыспайды) Жошань негізгі аралын солтүстіктегі Шанхайға және оңтүстіктегі Нинбоға байланыстырады. Бұдан басқа, Жошань мен Вэньчжоу және Фучжоу сияқты басқа порттар арасында белгіленген кесте бойынша кемелер қатынайды. Муниципалитет шегіндегі маңызды елді аралдарға кішкентай паромдар мен жылдам қайықтар жүйесі қызмет көрсетеді. Қатынайтын кемелердің жиілігі халық санына байланысты.

Энергия

2 қуат қосылысы бар: HVDC Zhoushan, Қытайда салынған алғашқы HVDC және әлемдегі ең биік электр тіректерімен және әлемдегі ең ұзын аралықпен жалғастырылған Zhoushan Island Overhead Powerline Tie.

Туризм

Жошань қаласы екі ұлттық деңгейдегі маңызды көрікті аймақтармен (Путуо тауы және Шэньси аралдары) және екі провинциялық деңгейдегі маңызды көрікті аймақтармен (Таохуа аралы мен Дайшань) мақтанады. Бұл көрікті аймақтардан өзге, Жошанда көптеген қызығушылық тудыратын орындар, ландшафт түрлері және туристік ресурстар бар, олардың көпшілігі бай тарихы мен табиғи мүмкіндіктерінің арқасында әлі де дамытылуда. Яңцзы өзені дельтасының құрлық бөлігімен қолайлы байланысқа ие болған Жошань қаласына 2012 жылы 27,71 миллион адам келді (бұл қала тұрғындарының санынан шамамен 25 есе көп), олардың 310,5 мыңы шетел азаматтары болды. Туризм және оған байланысты қызметтер қалалық экономиканың маңызды секторына айналып, 2012 жылғы статистика бойынша туризмнен түскен кіріс 26,68 миллиард юаньды құрады.

Шенгси аралдары ұлттық табиғат көрікті аймағы

Шэньси аралдары ұлттық көрікті аймағы (嵊泗列岛国家级重点风景名胜区) – Қытайда табиғи аралдар тобында құрылған жалғыз ұлттық деңгейдегі көрікті аймақ. Ханчжоу шығанағының шетіндегі жүздеген аралдан тұратын бұл аймақ, сапалы жағажайлар, жартастар мен тік жарлармен мақтанады. Табиғи теңіз пейзажымен әрбір арал ерекше. Оңтүстік Қытайдың ең солтүстік құмды жағалаулары (және Шанхайға ең жақын орналасқан табиғи жағалаулар) – Джиху және Нанчанту екі жағалауы Сицзяо аралын танымал туристік орынға айналдырды. Шэньшань – Шығыс Қытай теңізіндегі маңызды балық аулау порттарының бірі. Шэньшан аралының шығыс жағалауында теңіз үстінен күн шығуын тамашалауға қолайлы тік жарлар бар. Солтүстік жағалауда қазір өсімдіктермен жапқырылған, тасталған балықшылар ауылы – Хутуван орналасқан. Гуцзи аралында балықшылар ауылдары мен мәдениеті жақсы сақталған, Қытайдағы ең ірі су шаруашылығы және тау мен теңіздің керемет көріністері (山海奇观) тау-тастығы бар. Бұл тауды Мин әулетінің генералы Хоу Джигао қалдырған деп есептеледі, ол оңтүстік-шығыс жағалауын уоку шабуылдарынан қорғаған. Хуаньяо аралында 1870 жылы салынған және Қиыр Шығыстың алғашқы маяғы (远东第一灯塔) атанған Хуаньяо маяғы орналасқан. Бұл маяқ Шанхай мен Янцзы өзеніне кіретін және шығатын Қытайдың ең жұмыр кеме жолында тұр. 2001 жылдан бері маяқ Ұлттық маңызды тарихи және мәдени ескерткіштер тізіміне енгізіліп, қорғауға алынған.

Таохуа аралының провинциялық деңгейдегі көрікті аймағы

Таохуа аралы – Чжэцзянның жағалау аймағындағы ең көп түрлі өсімдіктерге ие арал. Онда шамамен 600 түрлі ағаш және өсімдік, соның ішінде апельсин, орхидея, нарцисс және енді шабдалы ағаштары өседі. Бұл арал Джин Ённың романдары негізінде түсірілген фильмдер мен телесериалдарға танымал орын. Аралда қытайдың төрт телесериалы түсірілді: "Қыранның қанатын атқан батырлар", "Жартылай құдайлар, жартылай шайтандар", "Кондордың қайта оралуы" және "Арлан тауының герцогы". 2004 жылдан бері, жаз айларында екі жылда бір рет Джин Ённың ушу (жекпе-жек өнері) мәдениет фестивалі өткізіледі. Фестивальде керемет жекпе-жек өнерлері көрсетіледі және жарыстар ұйымдастырылады, бұл Чханың жанкүйерлері үшін қызығушылық тудырады.

Дайшан провинциялық деңгейдегі көрікті аймақ

Дайшань (岱山), бастапқыда Пэнлай деп аталған, Цинь әулетінің Сюй Фуы Жапонияға шығысқа қарай сапары кезінде жеткен деген сенім бар. Моксин тауы, теңіз деңгейінен жоғары биіктікте орналасқан, Дайшань аралының ең биік шыңы болып табылады. Одан зияратшылар Гаотин қаласын және жақын аралдағы су жолдарын көре алады. Цзиюнь ғибадатханасы Моксин тауындағы маңызды ғибадатхана және танымал көрікті жер. Лулан Цинша жағажайы, ұзындығы және ені болатын, Шығыс Қытайдағы ең ұзын жағажай болып есептеледі. Бұл кемпинг, сырғанатқыштарды ұшыру және түсірілімдер үшін өте ыңғайлы орын. Жағажайда жыл сайынғы құдайға сыйынған рәсімдер немесе балық аулауға арналған мұхиттың мацурилері де өткізіледі. Дунша көне қаласы бір кезде Дайшань округінің орталығы болған, жүздеген жылдар бойы дәстүрлі балық аулау өнеркәсібімен байланысты сауда және алмасу орталығы болған. Маңызды ғимараттар мен құрылыстар жақсы сақталған. Шуанхеде адам жасаған жарлар мен тік беткейлер бар, олар сәулеттік мақсаттар үшін гранитті жүздеген жылдар бойы қазудың нәтижесі. Дайшань – музейлер мекені ретінде танымал. Музейлерде балық аулау мәдениеті, Жоушань диалектісі, тайфун, маяқ, тұз өндіру және тағы басқалар сияқты тақырыптар ұсынылған. Дайшань аралындағы жоғарыда аталған көрікті жерлерден басқа, басқа да аралдар да қызығушылық тудырады. Мысалы, Сиушань аралында Қытайдағы жалғыз су-сазды ойын-сауық паркі орналасқан. Кушань аралында Гуанинь тауы бар, ол сонымен қатар Гуаниньнің бодхимандасы болып табылады. Чанту – дәстүрлі балық аулау порты.

Басқа көрікті жерлер

Дунцзи аралдары (东极岛), бұрын Чжундзишан аралдар тізбегі (中街山列岛) деп аталған, Чжоушань архипелагының ең шығыс бөлігінде орналасқан, Шығыс Қытай теңізіне қарай созылған аралдар тобы. Бұл аймақ жақсы сақталған ежелгі балықшылар ауылдарымен және табиғи, ластанбаған теңіз пейзаждарымен әйгілі. Шэньцзямень балық аулау порты (沈家门渔港) – Чжоушань балық шаруашылығының дәстүрлі орталығы және Қытайдың ең ірі балық аулау порты. Порт жағасындағы ашық ауадағы теңіз тағамдарына арналған мейрамханалар өте танымал, олардың таза теңіз өнімдері, порттың әдемі көрінісі және көшпелі музыканттардың көптігі бар. Опиум соғысы ескерткіші (Жушань паркі) (鸦片战争遗址公园(竹山公园)) – 1840 жыл шамасында Чжоушань тұрғындары мен британдықтар арасында болған шайқасты еске алу үшін Динхай ауданының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қалалық парк, оның ішінде Ге Юнфэй, Ван Шипен және Чжэн Гухоңның батырлық ерліктері ерекше аталады.

Білім

Жошан қаласында 111 лицензияланған балабақша, 62 бастауыш мектеп, 34 орта мектеп, 16 жоғары мектеп, 7 кәсіптік-техникалық мектеп және 3 жоғары білім беретін колледж мен университет бар. Жошан орта мектебі, Динхай бірінші орта мектебі, Путуо орта мектебі, Дайшан орта мектебі және Шэнси орта мектебі – провинциялық деңгейдегі маңызды мемлекеттік орта мектептер. Путуо №2 орта мектебі Путуо ауданындағы белгілі орта мектептердің бірі. 2001 жылы құрылған және Динхайдың Линчэн ауданында орналасқан Нанхай эксперименталды мектебі – ірі жекеменшік мектеп. Чжэцзян мұхит университеті және Чжэцзян университетінің (Жошан кампусы) қаладағы екі танымал университеті болып табылады.