Кіріспе

Современный синкретический языческий религ, основанный на белой магии, оккультизме и язычестве.

Викка (/lang//pron/'/w//ɪ//k//ə/), также известная как "Ремесло", – современный языческий, синкретический, ориентированный на Землю религ. Ученые-религиоведы считают его новым религиозным движением, возникшим из западного эзотеризма, развившимся в Англии в первой половине 20-го века и представленным общественности в 1954 году Джеральдом Гарднером, отставным британским государственным служащим. Викка опирается на древние языческие и герметические мотивы 20-го века в теологических и ритуальных целях. Дорин Валиенте присоединилась к Гарднеру в 1950-х годах, дальнейшее развитие литургической традиции Викки, включающей верования, принципы и практики, распространялось через опубликованные книги, а также секретные письменные и устные учения, передаваемые посвященным. Со временем выросло и развилось множество вариаций религии, связанных с различными линиями, сектами и деноминациями, называемыми традициями, каждая из которых имеет свою организационную структуру и степень централизации. Учитывая его широкую децентрализованную природу, возникают разногласия относительно границ, определяющих Викку. Некоторые традиции, известные в совокупности как Британская Традиционная Викка (БТВ), строго следуют линии инициации Гарднера и считают Викку специфичной для подобных традиций, исключая новые, эклектичные традиции. Другие традиции, а также религиоведы, применяют Викку как общий термин для религии с деноминациями, которые различаются по некоторым ключевым моментам, но разделяют основные верования и практики. Викка обычно дуотеистична, почитая как Богиню, так и Бога, традиционно представляемых как Тройная Богиня и Рогатый Бог соответственно. Эти божества могут рассматриваться в генотеистическом ключе, поскольку они имеют множество различных божественных аспектов, которые могут быть отождествлены с различными языческими божествами из разных исторических пантеонов. По этой причине их иногда называют "Великой Богиней" и "Великим Рогатым Богом", причем почетное "великий" подразумевает персонификацию, содержащую множество других божеств в своей собственной природе. Некоторые виккане обращаются к Богине как к "Госпоже", а к Богу как к "Владыке", чтобы призвать их божественность. Иногда эти два божества рассматриваются как грани универсального пантеистического божества, рассматриваемого как безличная сила, а не личностное божество. Другие традиции Викки принимают политеизм, пантеизм, монизм и монотеизм Богини. Праздники Викки охватывают как циклы Луны, известные как Эсбаты и обычно связанные с Тройной Богиней, так и циклы Солнца, сезонные фестивали, известные как Саббаты и обычно связанные с Рогатым Богом. Викканский Ред – популярное выражение викканской морали, часто в отношении ритуальной практики магии.

Анықтама және терминология

Діни зерттеулер ғалымдары Викканы жаңа діни қозғалыс ретінде, ал нақтырақ айтқанда – қазіргі заманғы пагандық діннің бір түрі ретінде жіктейді. Викка қазіргі заманғы пагандық діннің ең ірі, ең танымал, ең ықпалды және академиялық тұрғыдан ең көп зерттелген түрі болып есептеледі. Қозғалыс ішінде ол эклектикалықтан реконструкционистік спектрге қарай эклектикалық бағытта орналасқан деп саналады. Бірнеше ғалымдар Викканы табиғатқа табыну дінінің бір түрі ретінде, сондай-ақ оның көптеген жақтастары қолдайтын термин ретінде, және құпия дін ретінде жіктеді. Дегенмен, Викка сиқырмен де айналысатынын ескерсек, бірқатар ғалымдар оны «магикалық дін» деп атайды. Викка – батыс эзотеризмінің бір түрі және нақтырақ айтқанда, оккультизм деп белгілі эзотерикалық ағымның бір бөлігі. Вутер Ханеграфф және Таня Лухман сияқты ғалымдар Викканы Жаңа дәуірдің құрамына жатқызады, бірақ басқа ғалымдар мен көптеген виккандықтар бұл жіктемеге қарсы шығады. Ғалымдар Викканы дін ретінде мойындағанмен, кейбір евангелист христиандар оның заңдық мәртебесін мойындауға тырысады, ал кейбір виккандықтар «дін» терминінен жаңылса, оны ұйымдасқан дінмен байланыстырып, «руханилық» немесе «өмір салты» деп қарастырады. Викка дін ретінде қазіргі заманғы пагандық діннің басқа түрлерінен ерекшеленсе де, осы әртүрлі пагандық діндер арасында үлкен әсерлесу болды; осыған байланысты Викка басқа пагандық діндерге әсер етті және олардан әсер көрді, бұл дінтанушыларға олардың арасында нақты шекара жүргізуді қиындатады. Қоғамда «сиқыршы» және «сиқыршы әйел» терминдерін қолдануға көбінесе ынтақтамайды. Виккада діни ағымдар «дәстүрлер» деп аталады, ал виккандық емес адамдарды көбінесе «кован» деп атайды.

"Солқынушылықтың" виккалық анықтамасы

Бұл дін алғаш рет көпшілік назарына түскенде, оның ізбасарлары оны "Солдық өнер" деп атады. Джеральд Гарднер – "Викканың әкесі" саналатын адам – 1950 жылдары оны "Даналардың шеберлігі", "Солдық өнер", және "Солдық сектасы" деп атады. Гарднер қуғынға ұшыраған сиқыршылардың іс жүзінде жоғалып кеткен пұтқа табынушылық дінінің ізбасарлары болды деген теорияға сенеді, бірақ бұл теория қазір дұрыс емес екені дәлелденді. Ол оны "Викка" деп атағанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ өзінің ізбасарларының қауымын "Вика" (бір "с" әрпімен) деп атады. "Викка" атауы дін ретінде 1960 жылдары Ұлыбританияда пайда болды. Бұл атауды алғаш рет кім қолданғаны белгісіз, бірақ 1958 жылы оны "Виксендердің шеберлігі" деп атаған Гарднердің қарсыласы Чарльз Карделл шығарған болуы мүмкін. "Викка" атауы алғаш рет 1962 жылы қолданылды және оның танымалдығы соншалыққа жетті, 1968 жылы британдық бірнеше жақтастары "Виккан" атты жаңалықтарды шығарды. "Викка" термині ежелгі ағылшын тіліндегі "wicca" және "wicce" сөздерінен алынған, бұл сөздер Англо-саксон Англиясында сиқыршыны білдіретін еркек және әйел атаулары еді. Оны қазіргі заманғы қолданысқа енгізу арқылы виккандар өздерін ежелгі, христиандыққа дейінгі өткенмен байланыстырды және "Солдық өнер" қарағанда аз даулы өзін-өзі анықтауды қабылдады. Дінтанушы және викка дінінің жөнімен айналысатын Джоанн Пирсон "«уик» және «викка» сөздері этимологиялық тұрғыдан байланысты болғанымен, олардың бүгінде әртүрлі нәрсені атау үшін қолданылатынын" атап өтті. Алғашқы көздерде "Викка" сөзі нақты дәстүрге емес, діннің барлығына қатысты. Келесі онжылдықтарда белгілі бір дәстүрлердің мүшелері – Британдық дәстүрлі Викка деп танылатын адамдар – тек өздерін ғана "Виккан" деп атауға тиіс екенін, ал басқа дәстүрлер оны қолдануға құқылы емес екенін мәлімдеді. 1980 жылдардың соңынан бастап Викканы насихаттау мақсатымен жарық көрген әртүрлі кітаптар бұл сөздің бұрынғы, кең мағынасын қолданды. Осылайша, 1980 жылдары "Викка" сөзінің екі бәсекелес анықтамасы пайда болды, бірі жалпы және кіріктіруші, екіншісі тар және шеттетуші. Ал ғалымдардың көпшілігі бұл сөздің ескі, кең, кіріктіруші мағынасын жақсы көреді. "Викка" атамасымен қатар, кейбір жақтастары дінді "Солдық өнер" немесе "Өнер" деп те атайды. Бұл жағдайда "Солдық өнер" сөзін қолдану діни емес "Солдық өнер" мағыналарымен, сондай-ақ Сатанизм және Люцифериандық сияқты, өздерін "Солдықтар" деп атайтын басқа діндермен шатасуға әкелуі мүмкін. "Викка" сөзінің синонимі ретінде кейде "Пұтқа табынушылық сиқыршылығы" термині де қолданылады, бірақ қазіргі пагандықтың басқа түрлері де бар, мысалы, "Пұтқа табынушылық сиқыршылығы" термині де қолданылады. 1990 жылдардан бастап көптеген виккандар өздерін "Дәстүрлі Солдықтар" деп атай бастады, бірақ бұл терминді Люцифериандық сияқты басқа сиқыршылық діни дәстүрлердің жақтастары да қолданды. Кейбір мәдениеттерде, мысалы, "Баффи вампирлермен күреседі" және "Charmed" телесериалдарында "Викка" сөзі сиқыршылықтың жалпылама синонимі ретінде қолданылды, оның ішінде діни емес және пагандық емес формалары да бар.

Теология

Викканың теологиялық көзқарастары алуан түрлі. Бұл дінде теистер, атеистер және агностиктер бар, ал кейбіреулер діннің құдайларын нақты бар екендікке ие тұлғалар ретінде, ал басқалары Юнг архетиптері немесе символдар ретінде қарастырады. Тіпті теистік виккалардың арасында да әртүрлі сенімдер кездеседі, және Викка пантеистерді, монотеистерді, дуотеистерді және политеистерді қамтиды. Дегенмен, осы әртүрлі көзқарастардың ортақ белгісі – Викканың құдайлары оның жақтастары тарапынан ежелгі, христиандықтан бұрынғы құдайлардың бір түрі ретінде қарастырылады.

Дуатеизм

Алғашқы виккандық топтардың көпшілігі мүйізді құдай мен Ана құдайға екіқұдайлық табынушылықты ұстанды, ал тәжірибешілер бұл ескі тас дәуірінің аңшы-жинақшыларының құлшылық еткен ежелгі құдайлары екеніне сенді, олардың құрметі құпия түрде қазіргі уақытқа дейін жеткен. Бұл теология египтолог Маргарет Мюррейдің 1921 жылы Оксфорд университетінің баспасында жарық көрген «Батыс Еуропадағы сиқыршылық культі» атты кітабындағы сиқыршылық культі туралы талаптарынан туындады; ол бұл культ ерте заманауи сиқыршылық соттары кезінде мүйізді құдайға табынып, бірақ ғасырлар бұрын Ана құдайға да табынып келгенін мәлімдеді. Бұл екіқұдайлық мүйізді құдай / Ана құдай құрылымын Гарднер қабылдады – ол оның тас дәуіріне тамырлары бар екенін мәлімдеді – және оның Гарднериан дәстүрінің негізгі теологиялық негізі болып қала береді. Гарднер осы құдайлардың есімдері дәстүрде құпия сақталуы керек деді, бірақ 1964 жылы олардың Сернуннос және Арадия екені жарияланды; құпия Гарднериан құдайларының есімдері кейін өзгертілді. Әртүрлі виккандар мүйізді құдайға әртүрлі қасиеттер тағайындаса да, ол көбінесе жануарлармен және табиғатпен, сондай-ақ өмірден кейінгі өмірмен байланысты, және ол ерлер үшін үлгілі рөлдік модель ретінде де қарастырылады. Ана құдай өмір, құнарлылық және көктеммен байланысты, және ол әйелдер үшін үлгілі рөлдік модель ретінде сипатталған. Викканың екіқұдайлығы даосизмнің инь мен ян жүйесімен салыстырылды. Басқа виккандар бастапқы Гарднердің Құдай / Құдайша екіқұдайлық құрылымын қабылдады, бірақ мүйізді құдай мен Ана құдайдан өзге құдайлық формаларды қабылдады. Мысалы, Құдайды Емен патшасы және Шомыр патшасы, сондай-ақ Күн құдайы, Ұл / Сүйікті құдай және Өсімдік құдайы деп түсіндіреді. Ол сондай-ақ Жабайы аңшылықтың жетекшісі және Өлімнің Иесі рөлінде де көрінеді. Құдайша көбінесе Үштік Құдайша ретінде бейнеленеді, осылайша ол Қыз құдайшадан, Ана құдайшадан және Қарлы құдайшадан тұратын үштік құдайша болып табылады, олардың әрқайсысының әртүрлі байланыстары бар, атап айтқанда, тазалық, құнарлылық және даналық. Басқа виккандық түсініктер оны Ай құдайшасы және Етеккір құдайшасы ретінде бейнелейді. Антрополог Сьюзан Гринвудтың айтуынша, Виккада Құдайша – «өзін-өзі өзгертудің символы, ол үнемі өзгеріп отырады және оған ашық болатындар үшін өзгеріс күші».

Монотеизм мен политеизм

Гарднер Викканың екі құдайдан өзге "Жоғарғы Құдай" немесе "Бірінші Қозғаушы" бар екенін айтты, ол адам санасына түсініксіз күрделі бірлік. Бұл сенімді басқа да жақтастары қолдады, олар оны "Космикалық Логос", "Жоғарғы Космикалық Күш" немесе "Құдайлық" деп атады. Гарднер бұл Жоғарғы Құдайды "Төменгі Құдайларды" – олардың ішінде Құдай мен Құдайшаны – жаратқан, бірақ әлем ісіне араласпайтын деистік күш ретінде қарастырды. Ал басқа виккандар мұндай күшті Құдай мен Құдайшаның бір бөлігі болатын пантеистік күш ретінде түсіндірді. Гарднер монотеизмді сынға салса да, "Зұлымдық мәселесін" келтіре отырып, 1960 жылдары АҚШ-тағы Викка шіркеуі "жынысы жоқ бір Құдайға" табынуға негізделген діни сенімді дамытқанда, Викканың монотеистік формалары пайда болды. 1970 жылдары жеке, монотеистік Құдайшаға адал Дианикалық Викка топтары құрылды. Мұндай көзқарас британдық дәстүрлі Викка топтарының мүшелері тарапынан жиі сынға іріктелді, олар мұндай Құдайша монотеизмін христиан дінінің кері көшірмесі деп айыптады. Викканың басқа түрлеріндегідей, кейбір Құдайша монотеистері Құдайшаның нақты өмір сүретін тұлға емес, Юнг архетипі екенін айтты. Пантеизм мен дуотеизммен қатар, көптеген виккандар политеизм тұжырымын қабылдайды, яғни көптеген түрлі құдайлар бар деп санайды. Кейбіреулері оккультист Дион Фортунаның "барлық құдайлар – бір Құдай, ал барлық құдайшалар – бір Құдайша" деген пікірін қабылдайды, яғни барлық мәдениеттердің құдайлары мен құдайшалары – бір жоғары Құдай мен Құдайшаның бір-бір аспектілері. Осы көзқарас бойынша, виккан германдық Эостраны, индуистік Калиді және католик Марияны бір ең жоғарғы Құдайшаның көрінісі ретінде қарастыруы мүмкін, ал кельттік Чернуносты, ежелгі грек Дионисті және яһуди-христиандық Яхвені – бір архетиптік Құдайдың аспектілері ретінде қарастыруы мүмкін. Тағы бір политеистік көзқарас әр түрлі құдайшалар мен құдайларды өздерінің жеке және ерекше тұлғалары деп санайды. Викка жазушылары Джанет Фаррар мен Гэвин Боун Викканың жетіліп, дәстүрлі пұтқа табынушылыққа жақындап келе жатқанын болжады. Кейбір виккандар құдайларды нақты тұлға ретінде емес, метафоралық архетиптер немесе ой-формалар ретінде қарастырады, бұл оларды техникалық түрде атеист болуға мүмкіндік береді. Мұндай көзқарасты жоғары діни қызметкер Вивианна Кроули, өзі психолог, қолдады, ол Викка құдайларын сананың тереңінде жатқан Юнг архетиптері деп санайды, оларды ритуалда оятуға болады. Сондықтан ол "Құдай мен Құдайша бізге түс және көрініс арқылы көрінеді" деді. Виккандар көбінесе құдайлардың мінсіз емес екенін және олармен пікір таластыруға болатынын сенеді. Көптеген виккандар ғаламды рухтармен толы деп санайтын политеистік немесе анимистік көзқарасқа да бейім. Көп жағдайда бұл рухтар табиғатпен байланысты, мысалы, гений лоци, феялар және элементальдер. Басқа жағдайларда мұндай сенімдер ерекше және ерекше болады. Мысалы, Виккан Сибил Лик періштелерге сенді.

Өмірден кейінгі өмір

Өмірден кейінгі өмірге сенім виккандар арасында әртүрлі және діннің негізгі бөлігін құрамайды. Тарихшы Рональд Хаттон атап көрсеткендей, "көптеген [виккандардың] табиғи көзқарасы мынадай: егер адам осы өмірін толыққанды пайдаланса, келесі өмірде одан сөзсіз пайда көреді, сондықтан қазіргі өмірге назар аудару дұрыс". Дегенмен, виккандардың көпшілігі адамның денесі өлгеннен кейін де рухы немесе жаны сақталады деп сенеді. Бұл жанның қандай екенін түсіну әртүрлі дәстүрлерде әртүрлі болады. Мысалы, фери сиқыршылығы дәстүрі теософиялық Хуна қозғалысы, каббала және басқа да көздерден алынған адамда үш жан бар деген сенімді қабылдаған. Барлық виккандар бұл сенімді қабылдамаса да, реинкарнацияға сену викка ішінде өмірден кейінгі өмірге қатысты басым сенім болып табылады, бұл сенімді бастапқыда Гарднер қолдаған. Реинкарнация циклының қалай жұмыс істейтінін түсіну тәжірибешілер арасында әртүрлі; мысалы, виккан Раймонд Бакленд адам жаны тек адам денесіне ғана кіре алады деп сенді, ал басқа виккандар адам жаны кез келген тірі нәрсеге кіре алады деп санайды. Сондай-ақ, виккандардың кез келгені болашақта виккан ретінде қайта туады деген кең таралған сенім бар, бұл идеяны бастапқыда Гарднер білдірген. Гарднер сондай-ақ адам жаны денесі өлгеннен кейін және жаңа өмірге енгенге дейін белгілі бір уақыт демалады деген пікірді айтқан, ал виккан қауымында бұл демалыс орны көбінесе "Жазғы ел" деп аталады. Бұл көптеген виккандарға медиумдар өлгендердің рухтарымен байланыса алады деген сенімге ие болуға мүмкіндік береді, бұл сенім спиритизмнен алынған.

Сиқыр және сиқыршылық

Көптеген виккандар сиқырға, "сиқыр жасау" арқылы жүзеге асырылатын манипуляциялық күшке сенеді. Көптеген виккандар салтанатты сиқыршылардың берген анықтамасымен келіседі, мысалы, Алистер Кроули, ол сиқырды "қалауға сәйкес өзгерістерді тудыру ғылымы және өнері" деп жариялаған, ал басқа салтанатты сиқыршы Макгрегор Матерс оны "табиғаттың құпия күштерін бақылау ғылымы" деп атаған. Көптеген виккандар сиқырды табиғат заңы деп санайды, ол әлі заманауи ғылыммен толық түсінілмеген немесе ескерілмеген, сондықтан олар оны табиғаттан тыс деп қарамайды, бірақ Лео Мартелло "табиғаттағы супер күштер" деп атаған нәрсенің бір бөлігі деп есептейді. Кейбір виккандар сиқырды таңғажайып нәтижелерге жету үшін бес сезімді толыққанды пайдалану деп санайды, ал басқа виккандар сиқырдың қалай жұмыс істейтінін білмеймін дейді, оның жұмыс істейтініне сеніп қана қояды, себебі олар оны солай байқаған. Әдетте киелі шеңберде өткізілетін рәсімдер кезінде виккандар физикалық әлемде нақты өзгерістер әкелуге арналған сиқырлар немесе "жұмыстар" жасайды. Көптеген викка сиқырына емдеу, қорғау, құнарлылықты арттыру немесе жағымсыз ықпалдарды жою үшін қолданылатын сиқырлар жатады. Алекс Сандерс, Сибил Лик және Алекс Уинфилд сияқты ерте виккандар өздерінің сиқырын "ақ сиқыр" деп атады, ол зұлымдық пен сатанизммен байланысты "қара сиқырдан" өзгеше болды. Сандерс сондай-ақ "сол қол жолы" терминін зұлым сиқырды сипаттау үшін, ал "оң қол жолы" терминін жақсы ниетпен жасалған сиқырды сипаттау үшін қолданды; бұл терминология 19 ғасырда оккультист Хелена Блаватскаядан бастау алған. Алайда, кейбір заманауи виккандар ақ/қара сиқыр және сол/оң қол жолы дихотомиясын қолдануды тоқтатты, мысалы, қара түс міндетті түрде жамандықпен байланысты болуы керек емес деп аргумент келтірді. Діни ғалымдар Родни Старк пен Уильям Бэйнбридж 1985 жылы викканың "әлемдеуденуге реакция ретінде сиқырға қайта оралып" және бұл жақын арада жойылатын реакциялық дін екенін мәлімдеді. Бұл көзқарас 1999 жылы тарихшы Рональд Хаттон тарапынан қатты сынға алынды, ол дәлелдердің керісінше екенін: "[Виккандардың] көптегені компьютер технологиясы сияқты ғылыми мәдениеттің алдыңғы шебіндегі жұмыстарда болды" деп мәлімдеді.

Сиқыршылық

Тарихшы Вутер Ханеграаф Викканың сиқыршылыққа деген көзқарасының «романтикалық (жартылай) ғылымның нәтижесі» екенін, әсіресе «сиқыршылық культ» теориясы екенін атап өтті. Ол тарихта сиқыршы деп саналған адамдардың іс жүзінде жоғалып кеткен пұтқа табынушылық дінінің жақтастары болғанын және нәресте өлтіру, каннибализм, сатанизм сияқты айыптаулардың Инквизиция тарапынан жасалғанын немесе пұтқа табынушылық ритуалдарының дұрыс түсінілмегендігін айтты. Бұл теория, айыпталған сиқыршылардың іс жүзінде пұтқа табынушылар болғаны қазірде дәлелденбеген. Викка өмірді қуаттандыратын дін ретінде сипатталған. Практикашылар әдетте өздерін «әлемге қауіп төндіретін күштерге қарсы оң күш» ретінде көрсетеді. Барлық дәстүрдегі виккандардың барлығына ортақ догматикалық моральдық немесе этикалық кодекс жоқ, бірақ көпшілігі «ешкімге зиян келтірмесе, қалағаныңды істе» деген қағиданы ұстанатын Виккалық Реде кодексін сақтайды. Бұл әдетте әрекет ету еркіндігінің жариялануы ретінде түсіндіріледі, сонымен қатар адамның әрекеттерінің салдары үшін жауапкершілік алу және өзіне және басқаларға зиян келтіруді азайту қажеттілігі де бар. Виккалық этиканың тағы бір жалпы белгісі – Үш есе қайтару заңы, ол адамның жасаған барлық игілік немесе зұлымдық әрекеттері үш есе күшпен немесе дене, сана және рухтың үш деңгейінің әрқайсысында тең күшпен оған қайтарылады деп санайды, бұл шығыс философиясындағы кармаға ұқсас. Виккалық Реде Джеральд Гарднермен енгізілген және оның Жоғары Жынды қызметкерлерінің бірі Дорин Валиентемен ресми түрде жарияланған. Үштік заң – Викка идеялары мен ритуалдарының Моник Уилсон жасаған және Реймонд Бакландтың Викка туралы кітаптарында танымал болған түсіндірмесі. Викканың Үш есе қайтару заңының (немесе Үштің заңы) нақты мағынасы не екені, тіпті мұндай заң бар-жоғы туралы да пікірталас бар. Мысалы, Маккензи Сейдж Райт бұл туралы өзінің HubPages мақаласында «Виккадағы этика: үштік заң» деп талқылайды. Көптеген виккандар Дорин Валиентенің «Құдайшаның шақыруында» айтылған сегіз қасиетті дамытуға тырысады, олар қуаныш, құрмет, ар-ұяқ, қарапайымдық, күш, сұлулық, билік және қайырымдылық. Валиенте поэмасында олар толыққанды қарама-қарсылықтар жұптары ретінде реттелген, бұл Викка философиясында кең таралған дуализмді көрсетеді. Кейбір Виккандар сонымен қатар Викка заңдарының жиынтығын сақтайды, олар әдетте қолөнер заңдары немесе Ардандар деп аталады, олардың 30-ы Гарднериан дәстүрінде, ал 161-і Александрия дәстүрінде бар. Гарднердің алғашқы Жоғары Жынды қызметкерлерінің бірі Валиенте, осы ережелердің алғашқы отызы Джеральд Гарднердің өзі Брикет Вуд ковені ішіндегі қақтығыстың нәтижесі ретінде архаикалық тілде ойлап тапқан болуы мүмкін деп мәлімдеді. Британдық дәстүрлі Виккада «жыныстық толықтыру негізгі және маңызды жұмыс принципі» болып табылады, ерлер мен әйелдер бір-бірін теңестіру үшін қажетті деп есептеледі. Бұл Гарднердің Мюррейдің ежелгі сиқыршылық культтың құнарлылық діні болғаны туралы пікірін түсіндіруінен туындаған болуы мүмкін. Осылайша, Британдық дәстүрлі Викканың көптеген практикашылары гомосексуалдар мен әйелдер аралас жыныстық жұптарсыз дұрыс сиқыр жұмысын істей алмайды деп мәлімдейді. Джеральд Гарднер бастапқыда гомосексуализмге қарсылық білдіріп, ол «құдайшаның қарғысын» әкеледі деп мәлімдегенмен, қазір бұл Викканың барлық дәстүрлерінде қабылданған, Минойлық бауырластық сияқты топтар оның негізінде өз философияларын ашық құрады. Дегенмен, Виккада осы мәселе бойынша әртүрлі көзқарастар бар, кейбір ковендер гетеронормативтік көзқарасты ұстанады. Иллинойс Веслиан университетінің Карли Б. Флойд бұл тақырыпта ақ қағаз жариялады: Ана құдайлар мен бүлікшіл сиқыршылар: Гендерлік ессенциализмнің, гетеронормативтіліктің, феминизмнің және Викка теологиясы мен ритуалдарының бәсекелестік баяндамалары. Дінтанушы Джоан Пирсон өзінің тәжірибесінде көптеген проблемаларға толы «нақты әлемде өмір сүрудің реалистік көзқарасын» ұстанатынын және құдайлардың «барлық жауаптары бар» деп айтпағанын айтты. Ол Виккандар кемелділікке ұмтылуды талап етпейді, керісінше «толықтық» немесе «толықтық» деп атайды, оған ашу, әлсіздік және ауырсыну сияқты қасиеттерді қабылдау кіреді. Ол Викканың «жарық пен қараңғылық арасындағы өзара әрекеттесуді» қабылдауын «ақ жарыққа» Жаңа дәуірдің назар аударуына қарсы қойды. Дінтанушы ғалым Джеффри Самуэль Виккалар «көбінесе қараңғылық пен өлімге ерекше назар аударады» деп атап өтті. Көптеген виккандар қоршаған ортаны қорғау кампанияларына қатысады.

Бес элемент

Көптеген дәстүрлер бес классикалық элементке сенім ұстанады, бірақ олар материяның күйлерінің символдық бейнелері ретінде қарастырылады. Бұл бес элемент көптеген сиқырлық ритуалдар кезінде, әсіресе сиқырлық шеңберді қасиеттендіргенде шақырылады. Бес элемент – ауа, от, су, жер және эфир (немесе рух), ал эфир қалған төрт элементті біріктіреді. Бес элемент тұжырымын түсіндіру үшін түрлі теңеулер ойлап табылды; мысалы, виккан Энн Мари Галлахер ағаш мысалын келтірді, ол жерден (топырақ пен өсімдік заттарынан), судан (шырыш пен ылғалдан), оттан (фотосинтез арқылы) және ауадан (көмірқышқыл газынан оттегінің түзілуінен) тұрады, олардың барлығы рух арқылы біріктірілген деп саналады. Гарднериялық өнерде әр элемент компастың бағыттарымен байланыстырылған: ауа – шығыс, от – оңтүстік, су – батыс, жер – солтүстік, ал рух – орталық. Дегенмен, Фредерик Ламонд сияқты кейбір виккандар, нақты бағыттардың тек Викканың пайда болған Оңтүстік Англияның географиясына ғана қатысты екенін, ал виккандар өз аймақтарындағы әр элементке ең қолайлы бағыттарды анықтауы керек деп мәлімдейді. Мысалы, Солтүстік Американың шығыс жағалауында тұратындар батысқа емес, шығысқа суды шақыруы керек, себебі олардың шығысында алып Атлант мұхиты орналасқан. Басқа өнер топтары элементтерді басқа бағыттармен байланыстырды, мысалы Роберт Кокрейннің Тубал Каин тайпасы жерді оңтүстікпен, отты шығыспен, суды батыспен және ауаны солтүстікпен байланыстырды, олардың әрқайсысы негізгі Мүйізді Құдай мен Құдайшаның балалары саналатын әртүрлі құдайлардың билігінде болды. Бес элемент пентаграмманың бес бұрышымен бейнеленеді, ол Викканың ең көп қолданылатын символы.

Әдебиет

Викканың бас діни қызметкері және журналист Марго Адлер викканың рәсімдері "құрғақ, формальданған, қайталанатын тәжірибелер" емес екенін, бірақ қатысушыларда діни сезімді тудыру, осылайша олардың санасын өзгерту ниетімен орындалатынын мәлімдеді. Ол көптеген виккандар табиғаттан тыс күштердің бар екеніне күмәнданатынын, бірақ викканың салт-дәстүрлік тәжірибелері үшін оған қатысатынын атап өтті: ол біреудің "Мен аңызды, арманды, көрнекі өнерді жақсы көремін. "Қоғамдық өнер" – бұл осының бәрі біріге алатын орын: сұлулық, салтанат, музыка, би, ән, арман" дегенін келтірді. Викка практигі және тарихшысы Эйдан Келли виккадағы практика мен тәжірибелер сенімдерден маңызды екенін айтып, былай деді: "Бұл теология емес, рәсімдердің діні. Рәсім алғашқы, аңыз екінші". Сол сияқты Адлер викканың "өзінің әдістеріне, аңыздарына және рәсімдеріне толық күмәндануға" рұқсат беретінін айтты. Антрополог Сьюзан Гринвуд викканың рәсімдерін "бас ағымдағы мәдениетке қарсы тұрудың бір түрі" деп сипаттады. Ол бұл рәсімдерді "көбірек мәдениеттің зияндарынан құтылуға арналған емдік кеңістік" деп қарастырды, онда әйелдер "өздерін қайта анықтап, күш-қуат ала алады". Викканың рәсімдері көбінесе жеке орындалады. "Реклайминг" дәстүрі өз рәсімдерін саяси мақсаттар үшін пайдаланған. Виккадағы практика (мысалы, алдыңғы бөлімде талқыланған элементтердің әртүрлі бағыттарға қатысты әртүрлі атрибуциялары сияқты мәселелер) қолөнердің рухани/сиқырлы жолда жеке тұлғаның өзіндік ерекшелігіне баса назар аударуына байланысты кең ауқымды болады.

Жыныстық сиқыр

Басқа дәстүрлерде белге арқан байланған халат киеді немесе тіпті күнделікті киімдерін киеді. Кейбір дәстүрлерде ырымдық жыныстық сиқыр Ұлы Рет түрінде орындалады, онда Жоғарғы Жұбай және Жоғарғы Жұбайы Құдай мен Құдайшаны оларды иелену үшін шақырып, содан кейін сиқырлы жұмыста пайдалану үшін сиқырлық энергияны көтеру үшін жыныстық қатынас жасайды. Бірақ көбінесе ол "символдық түрде" орындалады, яғни атамды ер адамның белгісі ретінде, ал тостағанды әйелдің жатырының белгісі ретінде пайдаланады. Викканың әкесі деп есептелетін Джеральд Гарднер жыныстық сиқырға берілген адам болды. Гарднердің көптеген сиқырлық практикасы жыныстың күші мен оның азаттығына бағытталған, ал нео-язықшылықтың маңызды аспектілерінің бірі – оның жыныстық азаттыққа ғана емес, сонымен қатар феминизм мен әйелдердің азаттығына байланысы. Кейбір виккандықтар үшін ритуалдық кеңістік – "христиандық және патриархаттың жыныстық моральдық нормаларын бұзуға болатын қарсылық кеңістігі", сондықтан олар өз ритуалдарына BDSM субмәдениетінен әдістерді қабылдады. Көптеген виккандық топтар өз имидждерінде жыныстық сиқырдың рөлін азайтуға бейім. Бұл 1950 жылдардан бері дінді қуып жететін таблоидтық сенсациядан және 1980-1990 жылдардағы сатанистік ритуалдық зәбірлеу гистериясымен байланысты алаңдаушылықтан құтылуға көмектесті. Кейбір Викка дәстүрлері өз Эсбат ритуалдарындағы символдық Ұлы Реттің орнына Құдай мен Құдайшаға құрмет көрсету үшін қауымдық ритуалды қолданады.

Жылдың дөңгелегі

Виккандар жыл бойы бірнеше маусымдық мерекелерді тойлайды, олар көбінесе Шаббаттар деп аталады. Бұл оқиғалардың жиынтығы "Жылдың шеңбері" деп аталады. Көптеген виккандар осы сегіз Шаббатты тойлайды; алайда, Тюбал-Кайн тайпасымен байланысты басқа топтар тек төртеуін ғана сақтайды. Корнуоллдан келген Рос ан Бука тобының сирек жағдайында тек алтысы ғана ұстанады. Барлық британдық топтарға ортақ төрт Шаббат – бұл кейде Үлкен Шаббаттар деп аталатын төрт күндік кезең. Бұл мерекелердің аттары кейде ежелгі ирландтық от фестивальдары мен Уэльстің Мабон құдайынан алынған, бірақ дәстүрлі виккан ковендерінің көпшілігінде келт фестивалімен ортақ нәрсе – тек атауы ғана. Гарднер өзі осы мерекелердің ағылшын тіліндегі аттарын пайдаланып, "төрт үлкен мереке – Candlemas, May Eve, Lammas және Halloween; күн мен түн теңелуі мен күннің тұрулары да тойланады" деді. Египтолог Маргарет Мюррейдің "Батыс Еуропадағы сиқыршылық культі" (1921) және "Сиқыршылардың құдайы" (1933) еңбектерінде, ол тарихи сиқыршылық культ деп санайтын нәрсемен айналысты, төрт негізгі мереке христиандықтанудан аман қалғанын және басқа діндердегі сиқыршылықта тойланғанын айтты. Кейіннен, 1930 жылдардан 1960 жылдарға дейін Викка дамыған кезде, Роберт Кокрейннің Тюбал-Кайн тайпасы және Джеральд Гарднердің Брикет Вуд ковені сияқты көптеген ерте топтар Мюррей сипаттағандай осы төрт Шаббатты тойлауды қабылдады. Көптеген виккандар тойлайтын басқа төрт мереке Кіші Шаббаттар деп аталады. Олар күн тоқыраулары мен күн мен түн теңелуі, оларды 1958 жылы Брикет Вуд ковенінің мүшелері қабылдаған, кейіннен Гарднериан дәстүрінің басқа да ізбасарлары қабылдаған. Ақырында оларды Александриялық викка және Диана дәстүрі сияқты басқа дәстүрлерді ұстанатындар қабылдады. Бүгінгі күні кеңінен қолданылатын осы мерекелердің аттары көбінесе германдық пұтқа табынушылық мерекелерінен алынған. Алайда, фестивальдар реконструкциялық сипатта емес, сондай-ақ олар тарихи әріптестеріне ұқсамайды, керісінше, универсализмнің бір түрін көрсетеді. Сақталатын рәсімдер өз аттарын алған мерекелердің мәдени ықпалын, сондай-ақ басқа да байланысты емес мәдениеттердің ықпалын көрсете алады.

Шаббат Солтүстік жарты шар Оңтүстік жарты шар Атауының шығу тегі Қоғамдастық
Самайн 31 қазаннан 1 қарашаға дейін 30 сәуірден 1 мамырға дейін Келттік көпқұдайлық Өлім және ата-бабалар
Юлеtide 21 немесе 22 желтоқсан 21 маусым Германдық пұтқа табыну Қысқы күн тоқырауы және Күннің қайта тууы
Имболц, әлде Candlemas 1 немесе 2 ақпан 1 тамыз Келттік көпқұдайлық Көктемнің алғашқы белгілері
Остара 21 немесе 22 наурыз 21 немесе 22 қыркүйек Германдық пұтқа табыну Көктемгі күн мен түннің теңелуі және көктемнің басталуы
Белта, әлде Майдың бірінші күні 30 сәуірден 1 мамырға дейін 31 қазаннан 1 қарашаға дейін Келттік көпқұдайлық Көктемнің толық гүлденуі; феялар
Лита 21 немесе 22 маусым 21 желтоқсан Ерте герман күнтізбесі Жазғы күн тоқырауы
Лугнасад, әлде Ламмас 31 шілде немесе 1 тамыз 1 ақпан Келттік көпқұдайлық Бірінші жемістер
Мабон, әлде Модрон 21 немесе 22 қыркүйек 21 наурыз Тарихи пұтқа табынушылық жоқ. Күзгі күн мен түннің теңелуі; астық жинау

Құрбандықтар

Викка ішінде әртүрлі өту рәсімдерін кездестіруге болады. Бәлкім, ең маңыздысы – бастамалау рәсімі, арқылы адам Шеберлікке қосылып, виккан болады. Британдық дәстүрлі Викка (БДВ) дәстүрлерінде Джеральд Гарднерге дейінгі бастамалау тізімі бар, және одан Жаңа Орманның шоғырына дейін барады делінеді; алайда, осы шоғырдың бар екені әлі де дәлелденбеген. Гарднердің өзі, адам Шеберлікті зерттей бастағаннан бастамалауға дейін «бір жыл мен бір күн» аралығында болуы дәстүрлі екенін айтқан, бірақ ол бұл ережені жиі бұзған. БДВ-де бастамалау тек бірінші дәрежеге ғана қабылдайды. Екінші дәрежеге өту үшін бастамалаушы тағы бір рәсімнен өтуі керек, онда ол ырымдық құралдар мен жабдықтардың атқаратын қызметін атап, сипаттайды. Сондай-ақ, осы рәсімде оған кәсіби есім беріледі. Екінші дәрежеге ие болғандықтан, БДВ өзгелерді Шеберлікке бастауға немесе өздерінің жартылай тәуелсіз шоғырларын құруға қабілетті деп есептеледі. Үшінші дәреже – БДВ-дегі ең жоғары дәреже, ол Ұлы Рәсімге қатысуды қамтиды, нақты немесе символдық түрде, және кейбір жағдайларда садизм мен мазохизмге ұқсас болғандықтан жиі өткізілмейтін ырымдық қамшылауды қамтиды. Осы дәрежеге ие болғаннан кейін бастамалаушы өздерінің аналық шоғырынан толығымен тәуелсіз шоғырлар құруға қабілетті. Жаңа дәуірдің діни ғалымы Джеймс Р. Льюис өзінің «Witchcraft today: an encyclopaedia of Wiccan and neopagan traditions» кітабында жоғары діни қызметкер әйел, жаңа үшінші дәрежелі жоғары діни қызметкер әйелдің басшылығымен алғашқы жаңа шоғырын сәтті құрған кезде патшайым болады деп жазды (ортодоксалды Гарднериандық жүйеде). Одан кейін ол «ай тәжін» киюге құқылы болады. Джеральд Гарднерге дейінгі жоғары діни қызметкерлер мен патшайымдардың тізімі шежіре ретінде белгілі, және әрбір ортодоксалды Гарднериандық жоғары діни қызметкерінің өз мәртебесінің нақтылығын дәлелдейтін «шежіре қағаздары» бар. Бұл үш деңгейлі жүйе бастамалаудан кейін негізінен БДВ-ге тән және оған негізделген дәстүрлерге. Кокраниандық дәстүр, ол Роберт Кокрейннің іліміне негізделген, бірақ БДВ емес, бастамалаудың үш дәрежесін қамтымайды, жаңадан бастаушы және бастамалаушы сатылары ғана бар. Кейбір жалғыз виккандар өзін-өзі бастау рәсімдерін де орындайды, өзін виккан болуға бағыштайды. Олардың алғашқысы Пол Хусонның «Солқынуды меңгеру» (1970) еңбегінде жарияланды, және бұл ерекше Раббының дұғасын кері оқып, тарихи Сиқыршылар аңшылығына қарсылық білдірудің символы ретінде болды. Кейінірек, көбірек ашық пұтқа табынушылыққа бағытталған өзін-өзі бастау рәсімдері Дорин Валиенте, Скотт Каннингэм және Silver RavenWolf сияқты авторлардың жалғыз виккандарға арналған кітаптарында жарияланды. Қол ұстасу – виккандар ұйымдастыратын тағы бір мереке, және бұл олардың үйлену тойында қолданылатын жалпы термин. Кейбір виккандар бір жыл және бір күнге сынақ некесін тойлайды, бұл кейбір дәстүрлерде Лугнасад шәмбесінде жасалуы керек, өйткені бұл ирландтар арасындағы сынақ некелері үшін дәстүрлі уақыт болды. Виккадағы жалпы үйлену уәдесі – «сүйіспеншілік созылып жатқанша», дәстүрлі христиандық «өлім бізді айырғанша» орнына айтылады. Алғашқы белгілі виккандық үйлену рәсімі 1960 жылы Брикет Вуд шоғырында Фредерик Ламонд пен оның бірінші әйелі Джиллиан арасында өтті. Виккан отбасыларындағы нәрестелер Виканинг деп аталатын рәсімге қатыса алады, бұл крещениеге ұқсас. Мұның мақсаты – баланы Құдай мен Құдайшаның қорғауына ұсыну. Ата-аналарға балаларға «Викканың сыйлығын» олардың жасына сәйкес беруге кеңес беріледі. Виккадағы ерік бостандығының маңыздылығына сәйкес, баладан Виккаға немесе басқа да пұтқа табынушылыққа қосылу талап етілмейді немесе міндеттелмейді, егер олар ересек болғанда олай қаламаса.

Көлеңкелер кітабы

Виккада христиандық Киелі кітап, яһудилік Танах немесе исламдық Құран сияқты белгілі бір киелі мәтін жоқ, бірақ әртүрлі дәстүрлер маңызды деп санайтын және олардың сенімдері мен тәжірибелеріне әсер ететін белгілі бір жазбалар мен мәтіндер бар. Джеральд Гарднер өзінің ковенінде көптеген мәтіндерді қамтитын «Көлеңкелер кітабы» (басқаша атаулары да бар) атты кітапты пайдаланды, оған ол үнемі қосымшалар енгізіп, өзгерістер жасады. Оның «Көлеңкелер кітабында» Чарльз Годфри Лиландтың «Арадия, немесе Соқылардың Ішкі сыры» (1899) және Гарднер жеке таныс болған 19-20 ғасырлардағы оккультист Алестер Кроулидің еңбектері сияқты әртүрлі көздерден алынған мәтіндер бар. Кітапта сонымен қатар Гарднер мен оның Жоғары жыншысы Дорин Валиенте жазған поэзия үлгілері де кездеседі, олардың ең танымал туындысы – Құдайдың Ескертуі. Салтанатты сиқыршылардың гримуарларына ұқсас, кітапта ритуалдар мен сиқырларды орындау туралы нұсқаулар, сондай-ақ осы ритуалдарда қолданылатын «Эко Эко Азарак» сияқты діни өлеңдер мен әндер жазылған. Гарднердің бастапқы ниеті кітаптың әрбір көшірмесінің өзгеше болуы еді, себебі шәкірттер бастамашыларынан көшіріп алады, бірақ олар жеке тиімсіз деп санаған нәрселерді өзгерте алады. Алайда, бүгінгі таңда көптеген Гарднерлік сиқыршылар, әсіресе АҚШ-та, кітаптың барлық көшірмелерін Жоғары жыншы Моник Уилсон Гарднерден көшірген нұсқаға сәйкес сақтайды, ешқандай өзгеріс енгізбейді. «Көлеңкелер кітабы» бастапқыда БТВ-ге кірмегендерден құпия сақталуы тиіс еді, бірақ кітаптың бөліктері Чарльз Карделл, Леди Шеба, Джанет Фаррар және Стюарт Фаррар сияқты авторлар тарапынан жарияланды.

Символизм

Пентакл – Викка дінін ұстанатындар жиі қолданатын символ. Виккандар пентаклдің бес бұрышын бес элементтің – жер, ауа, от, су және эфир/рухтың – бейнесі деп түсіндіреді. Сонымен қатар, ол адамның символы ретінде де қарастырылады, онда бес бұрыш бас, қолдар мен аяқтарды көрсетеді.

Құрылымы

Викканың біртұтас ұйымдық құрылымы жоқ. Виккада барлық жақтастары дін қызметкерлері (және дін қызметкерлері) саналады. Викка көбінесе бастау рәсімін қажет етеді.

Дәстүрлер

1950-1970 жылдар аралығында викка қозғалысы негізінен Гарднерия виккасы және Александрия виккасы сияқты рулық топтармен шектелген кезде, «дәстүр» әдетте бастау беруді білдіретін. Бірақ, осындай топтардың көбейіп, көбінесе бұрынғы бастаушылығы жоқ адамдар құрған сайын, бұл термин викка ішіндегі діни бағыттың синониміне айналды. Дінтәнушылар викканы христиандық пен оның көптеген бағыттары сияқты, маңызды мәселелерде ерекшеленетін, бірақ негізгі сенімдері ортақ болатын дін ретінде қарастырады. Мұндай дәстүрлер көп, сонымен қатар ешқандай нақты рулық желіге жатпай, жеке жұмыс істейтін адамдар да бар. Кейбір тайпалар құрылды, бірақ олар нақты бір дәстүрді ұстанбай, өздеріне қажетті ықпал мен тәжірибелерді таңдайды. Джеральд Гарднерге бастаушылық шежіресін жатқызатын дәстүрлерге Гарднерия виккасы, Александрия виккасы және Алгард дәстүрі жатады; олардың ортақ тарихынан, олар көбінесе Британдық дәстүрлі виккасы деп аталады, әсіресе Солтүстік Америкада. Басқа дәстүрлер өздерінің бастауын басқа тұлғаларға іздейді, тіпті олардың сенімдері мен тәжірибелері Гарднердің ықпалында болғанмен. Оларға Роберт Кокрейнге бастауын жатқызатын Кокрейннің шеберлігі мен 1734 дәстүрі, Виктор Андерсон мен Гвидион Пенддервенге бастауын жатқызатын Фери және Зюзанна Будапештке ықпалын жатқызатын Дианика виккасы кіреді. Осы топтардың кейбіреулері өздерін «сыйыршылар» (Witches) деп атауды ұнатады, осылайша оларды көбінесе «викан» терминін қолданатын BTW дәстүрлерінен ажыратады (Этимологияға қараңыз). 1980 жылдары Гарднерия және Александрия дәстүрлерінің бастауышы Вивиан Кроули оларды біріктірді. Пирсон «Викка дамып, кейде түбірінен өзгеше формаларға айналды» деп атап көрсетті. Викка сонымен қатар оны қабылдаған әртүрлі ұлттық контексттерге бейімделді; мысалы, Ирландияда ежелгі ирланд құдайларын құрметтеу виккаға енгізілді.

Құрлық

Жаңа Викка дәстүрі қауымдарға бөлінген, олар бастама алған діни қызметкерлер мен діни қызметкер әйелдерден құралған. Қауымдар дербес болып табылады және әдетте серіктестікте жұмыс істейтін Бас діни қызметкер мен Бас діни қызметкер әйел басқарады, бұл әрқайсысы бірінші, екінші және үшінші дәрежедегі бастамадан өткен жұп. Кейде қауымның басшылары екінші дәрежелі бастамашылар ғана болады, онда олар бас қауымның билігіне бағынады. Жаңа діни қызметкерлерді қабылдау және оқыту көбінесе қауым ортасында жүзеге асырылады, бірақ бұл міндетті емес, және кейбір бастама алған Виккандар ешқандай қауымға мүше болмайды. Көптеген қауымдар 18 жасқа толмаған мүшелерді қабылдамайды. Олар көбінесе өзінің бар екендігін жарияламайды, ал жариялаған жағдайда, оны түрлі діндер туралы журналдар арқылы жасайды. Кейбір қауымдар курстар мен семинарларды ұйымдастырады, оларға болашақ мүшелер келіп, бағаланады. Көптеген Викка дәстүрлерінде қауым үшін мүшелердің идеалды саны он үш делінеді, бірақ бұл қатаң ереже емес. Шындығында, көптеген АҚШ қауымдары одан да кішкентай, бірақ мүшелік "ашық" рәсімдерге қатысатын Виккандармен толықтырылуы мүмкін. Пирсонның айтуынша, қауымдар әдетте бес пен он адамнан тұрады. Олар көбінесе жаппай қабылдаудан аулақ болады, себебі рәсімдер үшін жиналатын кеңістік табу қиын, сондай-ақ үлкен топтар қауымдар пайдаланатын жақындық және сенім сезімін бәсеңдетіп жібереді. Кейбір қауымдар қысқа өмір сүреді, ал басқалары көп жылдар бойы сақталады. Reclaiming дәстүріндегі қауымдар көбінесе бір жынысты және иерархиялық емес құрылымға ие. Бастапқы тобынан шығып, жаңа, бөлек қауым құруға тырысқан қауым мүшелері Виккада "бөлініп кеткен" деп сипатталады. Қауымға қабылдау алдында әдетте бір жыл және бір күнге созылатын оқу кезеңінен өту қажет. Осы кезеңде оқу бағдарламасы белгіленуі мүмкін. Кейбір қауымдарда осы кезеңде, бастау алдында, "арналу" рәсімі өткізілуі мүмкін, бұл адамға сынақ мерзімінде белгілі бір рәсімдерге қатысуға мүмкіндік береді. Кейбір жеке Виккандар да дінге арналулары алдында бір жыл және бір күн бойы оқуға шешім қабылдайды. Әртүрлі Бас діни қызметкерлер мен Бас діни қызметкер әйелдер жаңа бастама алғандардың оларды "көтеріп ұстағанын", бірақ кейіннен осы оқушылар Викка туралы өз білімдері мен тәжірибесін дамыта отырып, осы "көтерілісті" жоққа шығаратынын хабарлайды. Қауым ішінде әртүрлі мүшелер, мысалы, Қабала, астрология немесе Таро сияқты нақты салалар бойынша білімі үшін құрметке ие болуы мүмкін. Ұлыбританиядағы Британдық дәстүрлі Виккандар арасындағы тәжірибесіне сүйене отырып, Пирсон бірінші дәрежелі бастамашы мен екінші дәрежелі бастамашы болу арасындағы уақыттың "әдетте екі жылдан бес жылға дейін" созғанын айтты. Кейбір тәжірибешілер жоғары дәрежелерге өтудің орнына бірінші дәрежелі бастамашы ретінде қалуды таңдайды.

Эклектикалық Викка

Көптеген виккандар бір ғана дәстүрді немесе тіпті бастамалау рәсімін де міндетті түрде ұстанбайды. Бұл эклектикалық виккандар виккаға және кең мағынадағы язычествоға байланысты әртүрлі діни дәстүрлердің сенімдері мен ритуалдарын қабылдап, жаңаша өңдеу арқылы әрқайсысы өздерінің синкретикалық рухани жолын құрады. Қазіргі викка практикасының бастауы белгілі бір дәстүрлердегі таңдалған бірнеше бастамалау алған адамдардың келісімдік әрекеттерінде болғанымен, эклектикалық виккандар көбінесе ешқандай дәстүрге араласпаған, жеке тәжірибешілер болып табылады. Әсіресе АҚШ-та халықтың қызығушылығының артуы дәстүрлі бастамалау рәсімінің виккаға қатысуға деген сұранысты қанағаттандыру мүмкіндігін шектеді. 1970 жылдардан бастап, ірі, бейресми, көбінесе көпшілікке жарияланатын лагерьтер мен семинарлар өткізіле бастады. Бұл формальды емес, бірақ қолжетімді викка түрі сәтті болды. Эклектикалық викка Америкадағы викканың ең танымал түрі және эклектиктердің саны дәстүрлі виккандардан әлдеқайда көп. Эклектикалық викка міндетті түрде дәстүрді толық қабылдамауды білдірмейді. Эклектикалық тәжірибешілер өздерінің жеке идеялары мен ритуалдық амалдарына сүйене отырып, бір немесе бірнеше діни немесе философиялық жолдардан да нәр ала беруі мүмкін. Виккаға эклектикалық көзқарас көбінесе жер бетіне табыну, сондай-ақ ежелгі египеттік, грек, саксон, англосаксон, кельт, азиялық, еврей және полинезиялық дәстүрлерге сүйенеді. Британдық дәстүрлі виккандардан, «Реclaiming» виккандарынан және әртүрлі эклектикалық виккандардан өзгеше, социолог Дуглас Эззи «негізінен тұтынушылық маркетингпен қозғалатын және фильмдер, телешоулар, коммерциялық журналдар мен тұтыну тауарлары арқылы бейнеленген» «Халыққа танымал сиқыршылық» деп аталатын құбылыс бар екенін айтты. Осы сияқты кітаптар мен журналдар көбінесе жас қыздарға бағытталған және жігіттерді тарту немесе кері қайтару, ақша табу және үйді қорғау сияқты сиқыр амалдарына орын берген. Ол мұны «Жаңа дәуір сиқыршылығы» деп атап, оған қатысушыларды Жаңа дәуірдің жақтастарымен салыстырды.

Шығуы, 19211935

Викка 1921 және 1950 жылдар аралығында Англияда құрылды, тарихшы Рональд Хаттон оны «Англия әлемге берген толыққанды қалыптасқан жалғыз дін» деп атады. Ғалымдар бұл дінді «жасалма дәстүр» деп сипаттайды, ол түрлі ежелгі элементтердің жиынтығынан құралған, олардың көпшілігі бұрыннан бар діни және эзотерикалық қозғалыстардан алынған. Пирсон оны «ғасыр сотының мәдени күштерінен» пайда болған деп сипаттады. Викка негіз ретінде «сынықшылар культі» гипотезасын қабылдады. Бұл гипотеза бойынша, ерте замандағы Еуропада сынықшылар деп қудаланғандар шын мәнінде жоғалған пұтқа табынушылық діннің жақтастары болған – қудалаушылардың айтуынша, шайтанға табынушылар емес, немесе азаптау қорқынышымен мойындаған кінәсіз адамдар емес, бұл тарихи консенсус ұзақ уақыт бойы болды. «Викканың әкесі» Джеральд Гарднер өзінің діні осы еуропалық «сынықшылар культінің» қалдығы екенін мәлімдеді. «Сынықшылар культі» теориясын алғаш 1828 жылы неміс профессоры Карл Эрнест Ярке айтқан, кейін неміс Франц Йозеф Моне және француз тарихшысы Жюль Мишеле қолдаған. 19 ғасырдың соңында оны екі американдық – Матильда Жослин Гейдж және Чарльз Лиланд қабылдады, соңғысы 1899 жылы шыққан «Арадия немесе Сынықшылардың Інжілі» атты кітабында оның нұсқасын насихаттады. Теорияның ең белгілі жақтасы – ағылшын египтологы Маргарет Мюррей болды, ол оны бірнеше кітаптарында насихаттады, ең ірілері – 1921 жылғы «Батыс Еуропадағы Сынықшылар культі» және 1933 жылғы «Сынықшылардың Құдайы». Симпсон Мюррейдің теориясын шынжырлаған Фольклор қоғамының замандас мүшесінің тек Джеральд Гарднер болғанын атап өтті, ол оны Викканың негізі ретінде пайдаланды. 1999 жылы жарық көрген «Айдың жеңісі» атты кітабында ағылшын тарихшысы Рональд Хаттон Викканың ежелгі пұтқа табынушылық әдет-ғұрыптарының орта ғасырларда халықтық дәстүрлер ретінде христиандыққа айналғаннан кейін қазіргі заманға дейін сақталғаны туралы талапты зерттеді. Хаттон көптеген халықтық дәстүрлердің (мысалы, май тамыры биі) орта ғасырлардан бастау алатынын анықтады. Ол орта ғасырлық тойлардың пұтқа табынушылық тамыры бар деген идея протестанттық реформацияның салдары екенін қорытындылады. Хаттон Викканың қазіргі заманғы «Жаңа дәуір» қозғалысынан бұрын пайда болғанын және оның жалпы философиясы айтарлықтай ерекшеленетінін атап өтті. Алғашқы Виккаға әсер еткен басқа да батыс эзотерикалық дәстүрлері мен практикалары, олардың ішінде рәсімдік сиқыр, Алестер Кроули және оның Телема діні, масондық, спиритуализм және теософия кірді. Викка сонымен қатар халық сиқырына және шеберлердің іс-әрекеттеріне де сүйенді. Оған фольклористика бойынша ғылыми еңбектер, әсіресе Джеймс Фрейзердің «Алтын тармақ» кітабы, сондай-ақ Роберт Грейвстің «Ақ Құдай» сияқты романтикалық жазбалар, сонымен қатар Вудкрафт рыцарлық ордені және Друидизм сияқты қазіргі заманғы пұтқа табынушылық топтары да әсер етті.

Алғашқы кезеңдері, 1936-1959

1930 жылдары Англияда неопагандық «Солқындық» дінін (қазір Викка деп танылатын) практикалаудың алғашқы дәлелдері пайда болды. Мюррейдің «Солқындық культы» туралы жазбаларынан шабыттанған елдің Норфолк, Чешир және Нью-Форест сияқты аймақтарындағы бірнеше топтар өздерін құрды. Викка тарихы 20-ғасырдың ортасында Джеральд Гарднермен («Викканың әкесі») басталады. Гарднер зейнеткерлікке шыққан британдық мемлекеттік қызметкер және пұтқа табынушылық пен оккультизмді білетін әуесқой антрополог болған. Ол 1930 жылдардың соңында Нью-Форест, Гэмпширде сиқыршылардың ковеніне қабылданып, үйренгенін мәлімдеді. Бұл өнерді жалғастыруға ниеттенген Гарднер 1940 жылдары әйелі Доннамен бірге «Брикет Вуд» ковенін құрды. Ковеннің алғашқы мүшелерінің көп бөлігі клуб мүшелерінен тартылды және оның жиналыстары клуб аумағында өтті. Ертедегі Викканың көптеген белгілі тұлғалары осы ковеннің тікелей үйреншіктері болды, олардың ішінде Дафо, Дорин Валиенте, Джек Брацелин, Фредерик Ламонд, Дайонис, Элеонора Боун және Лоис Борн болды. 1951 жылы 1735 жылғы Солтқындық заңы күшін жойғаннан кейін Солтқындық діні өсе бастады, содан кейін Джеральд Гарднер және одан кейін Чарльз Карделл және Сесил Уильямсон сияқтылар өнердің өз нұсқаларын жариялай бастады. Гарднер және басқалар «Викка» терминін діни идентификатор ретінде пайдаланған жоқ, оны «солтқындық культы», «солтқындық» және «Ескі дін» деп атады. Дегенмен Гарднер солтқынды «Вика» деп атады. 1960 жылдары діннің атауы «Викка» деп қалыптасты. Гарднердің дәстүрі, кейін Гарднериандық деп аталды, Англияда басым формаға айналып, Британ аралдарының басқа бөліктеріне тарады.

Өзгерістер мен таралу, 1960 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Гарднердің 1964 жылы қайтыс болғаннан кейін, қолөнер британдық таблоидтардағы сенсациялық жарияланымдар мен жағымсыз бейнелеулерге қарамастан, одан әрі дами берді. Жаңа дәстүрлерді Роберт Кокрейн, Сибил Лик және ең бастысы Алекс Сандерс сияқты тұлғалар таратуға көшпеді. Оның Александриялық Виккасы, негізінен Гарднер Виккасына негізделген, бірақ салт-дәстүрлі сиқырға баса назар аударған, тез тарады және бұқаралық ақпарат құралдарында көп талқыланды. Осы кезеңде "Викка" термині "Сиқыршылық" терминінен гөрі жиі қолданыла бастады және сенім Австралия мен АҚШ сияқты елдерге тарады. 1970 жылдары 1960 жылдардағы контрмәдениеттің ықпалымен жаңа буын Виккаға қосылды. Көптегендері қозғалысқа экологиялық идеяларын әкелді, бұл Ұлыбританиядағы Ядролық қаруға қарсы жақтастар тобының құрылуында көрінді. АҚШ-та Виктор Андерсон, Кора Андерсон және Гвидион Пенддервен Фери дәстүрін құрды. Америка Құрама Штаттары мен Австралияда бұрынғы, аймақтық халықтық сиқыр дәстүрлеріне негізделген және көбінесе Гарднер Виккасының негізгі құрылымымен үйлестірілген жаңа, жергілікті дәстүрлер пайда бола бастады. Олардың ішінде Виктор Андерсонның Фери дәстүрі, Джозеф Уилсонның 1734 дәстүрі, Айдан Келлидің Алтын таңның Жаңа реформаланған православиелік ордені және, ақырында, Зюзанна Будапешттің Дианалық Виккасы бар, олардың әрқайсысы сенімнің әртүрлі аспектілеріне баса назар аударды. Сол кезде адамдарға формальды баулусыз немесе оқытусыз өздері сиқыршы болуға қалай үйренуге болатынын үйрететін кітаптар пайда бола бастады, олардың арасында Пол Хусонның "Сиқыршылықты меңгеру" (1970) және Леди Шебаның "Көлденеңдер кітабы" (1971) кіретін еді. Осыған ұқсас кітаптар 1980 және 1990 жылдары да жариялануын жалғастырды, Дорин Валиенте, Джанет Фаррар, Стюарт Фаррар және Скотт Каннингэм сияқты авторлардың жазбаларымен ынталандырылды, олар қолөнерге өзін-өзі баулу идеясын танымал етті. Канададағы сиқыршылардың арасында Виктория университетінің антропологы Хизер Боттинг (туған аты Харден) мемлекеттік университеттің алғашқы танылған Викка капелланы болды. Ол Селесте мәжілісінің бас діни қызметкері. 1990 жылдары, өзін-өзі баулушылардың саны артып келе жатқанда, танымал БАҚ "Крема" (1996) сияқты көркем фильмдерде және "Charmed" (1998–2006) сияқты телесериалдарда "сиқыршылықты" зерттей бастады, көптеген жас адамдарды діни сиқыршылық идеясымен таныстырды. Бұл өсіп келе жатқан демографиялық топ көп ұзамай Интернет және Silver RavenWolf сияқты авторлар арқылы қамтылды, бұл дәстүрлі Викка топтары мен жеке тұлғалардың сынына ұшырады. Викканың трендтік, эклектикалық және Жаңа дәуір қозғалысының ықпалымен дамитынына жауап ретінде көптеген сиқыршылар қолөнердің Гарднерден бұрынғы шығу тегіне және Карделл мен Кокрейн сияқты бәсекелестерінің дәстүрлеріне жүгінді, өздерін "дәстүрлі сиқыршылықты" ұстанатындар деп сипаттады. Бұл дәстүрлі сиқыршылықтың қайта жандануына енген топтарға Эндрю Чамблидің Cultus Sabbati және Корнуоллдың Ros an Bucca мәжілісі кірді.

Демография

Ұлыбританияда пайда болған Викка содан кейін Солтүстік Америкаға, Австралияға, Еуропаның континенттік бөлігіне және Оңтүстік Африкаға тарады. Әлем бойынша Викканың нақты саны белгісіз, және олардың ұйымдаспаған құрылымының салдарынан, көптеген басқа діндерге қарағанда неопагандық сенімдердің жақтастарының санын анықтау қиынырақ екені айтылады. Дегенмен, әлемдік діндердің статистикасын жинақтауға маманданған тәуелсіз сайт Adherents.com, Викка жақтастарының санын бағалау бойынша отыздан астам дереккөз келтіреді (көбінесе АҚШ және Ұлыбританиядан). Осы деректер негізінде олар 800 000 жақтасқа жуық орташа есеп жасады. 2016 жылы Дойл Уайт "әлем бойынша жүздеген мыңдаған Викканы тәжірибе етіп жүргендер бар" деп мәлімдеді. 1998 жылы Викканың бас жұбысы және академиялық психолог Вивианна Кроули Викканың Рим-католик халқы басым елдерде таралуының сәттілігі төмендеуі мүмкін екенін айтты. Ол мұның себебі Викканың әйелдік құдайға баса назар аударуы, протестанттық ортада тәрбиеленген адамдар үшін жаңалық болуы мүмкін деп болжады. Өзінің тәжірибесіне сүйене отырып, Пирсон осы пікірге келіседі. Викка дінді таратуға тырыспайтын дін ретінде сипатталады. 1998 жылы Пирсон Викка ретінде өскен адамдардың өте аз екенін, бірақ Викка жақтастарының саны артып келе жатқанын, соның ішінде ата-аналар да бар екенін атап өтті. Көптеген Викка ата-аналары өз балаларын Викка деп атамайды, олардың діни таңдауларын жасауға жетілген кезде мүмкіндік беру маңызды деп санайды. 1980-1990 жылдары Калифорниядағы Reclaiming дәстүрінің жақтастары арасындағы зерттеулерінде антрополог Жон Саломонсен көптеген адамдардың "керемет аяннан" кейін осы қозғалысқа қосылғанын айтты. Интернеттегі трендтерді талдау негізінде дінтанушылар Дуглас Эззи мен Хелен Бергер 2009 жылға қарай Викканың бұрынғы жылдары байқаған "көтерілісі" баяулағанын дәлелдеді.

Еуропа

1996 жылы британдық виккандар арасында жүргізілген сауалнамасынан Пирсон виккандардың көпшілігінің жасы 25-тен 45-ке дейін екенін, ал орташа жасы шамамен 35 екенін анықтады. Викка қауымдастығы ұлғайған сайын, ересек тәжірибешілердің үлесі де артатынын ол атап өтті. Ол ерлер мен әйелдердің шамамен тең үлесте екенін анықтады, сондай-ақ 62%-ы протестанттық ортадан шыққан, бұл бүкіл Ұлыбританиядағы протестантизмнің басымдығымен сәйкес келеді. Пирсонның сауалнамасы британдық виккандардың жартысының жоғары білім алғанын, медицина немесе кеңес беру, білім беру, компьютерлік технологиялар және басқару сияқты «емдеу салаларында» жұмыс істеуге бейім екенін де көрсетті. Ол британдық виккандардың «біртекті фонға» ие екенін атап өтті. Ұлыбританияда дінге қатысты халық санағы алғаш рет 2001 жылы жүргізілді, алты негізгі діннен басқа ешқандай егжей-тегжейлі статистика жарияланбады. 2011 жылғы санақ бойынша жауаптардың толыққанды жіктелуі бойынша 56 620 адам өзін пұтқа табынушылар деп, 11 766 адам виккандар деп, ал тағы 1 276 адам өз дінін «Сойылу» деп сипаттады.

Солтүстік Америка

Америка Құрама Штаттарында американдық діни идентификациялық сауалнама викка деп өзін жариялаған адамдардың санының айтарлықтай өскенін көрсетті: 1990 жылы 8000 болса, 2001 жылы 134 000-ға, ал 2008 жылы 342 000-ға жеткен. Викка өкілдері осы елдегі түрлі топтардың да маңызды бөлігін құрайды; мысалы, Викка АҚШ Әуе күштерінде кең таралған христиан емес дін болып табылады, онда 1434 әскери қызметкер өзін виккалық деп жариялаған. 2014 жылы Pew Research Center 35 000 адамдық үлгі негізінде АҚШ халқының 0,3%-ының (~950 000 адам) викка немесе жазықшылдық дінін ұстанатынын бағалады. 2018 жылы Pew Research Center жүргізген зерттеуде АҚШ-тағы виккалықтардың саны кем дегенде 1,5 миллионға жетеді деп есептелді.

Қабылдау

Викка негізінен христиандық Англияда пайда болды, және оның пайда болуынан бастап дін, белгілі бір христиандық топтардан, сондай-ақ News of the World сияқты танымал таблоидтардан қарсылыққа тап болды. Кейбір христиандар Викканы шайтанға табынудың бір түрі деп есептейді, бұл екі діннің арасындағы маңызды айырмашылықтарға қарамастан. Виккаға қарсы тұратындар оны зұлым шайтанға табыну ретінде көрсетеді, бұл сипаттаманы виккандықтар жоққа шығарады. Сиқыршылықпен байланысты жағымсыз стереотиптерге байланысты көптеген виккандықтар өз сенімдерін жасырып, дәстүрлі құпиялылық саясатын сақтайды, қудалаудан қорқып. Өздерін отбасы, достар немесе әріптестерге виккандық ретінде таныстыруды көбінесе «қазаннан шығу» деп атайды. Викка қозғалысының ішінде христиандыққа қатысты көзқарастар кең ауқымды, толыққанды қабылдамаудан бастап, дінаралық жобаларда христиандармен бірлесіп жұмыс істеуге дейін жетеді. Дін тану ғылымының маманы Грэм Харви «[Викканың] бұқаралық ақпарат құралдарындағы бейнесі көбінесе дәл емес» деп жазды. Пирсон да «Викка туралы халықтың және бұқаралық ақпарат құралдарының пікірлері көбінесе жаңылыстыратын» екенін атап өтті. АҚШ-та бірқатар сот шешімдері виккандықтардың құқықтық жағдайын жақсартты және бекітті, әсіресе 1986 жылғы Дettmer v. Landon ісі. Дегенмен, виккандықтар кейбір саясаткерлер мен христиандық ұйымдар тарапынан қарсылыққа тап болды, соның ішінде АҚШ-тың бұрынғы президенті Джордж Буш Викканы дін деп санамайтынын мәлімдеді. 2007 жылы АҚШ-тың ардагерлер істері департаменті ұзақ жылдарғы даулардан кейін Пентаклді қайтыс болған ардагерлерді құрметтеу үшін мемлекеттік таңбаларға, ескерткіштерге және тақташаларға қойылатын сенім белгілерінің тізіміне қосты. Канадада Хизер Боттинг («Леди Аврора») және Гари Боттинг («Пан»), Coven Celeste-тің алғашқы бас діни қызметкері және Aquarian Tabernacle Church-тің негізін қалаушылары, 1995 жылы Британдық Колумбия және федералды үкіметтерді виккандық некелерді заңдастыруға, түрме және аурухана капелландары болуға және (Хизер Боттинг жағдайында) мемлекеттік университеттің алғашқы ресми виккандық капелланы болуға ықпал етті. Көптеген виккандық дәстүрлердегі ант беру жүйесі «сырттан» келген ғалымдарға оларды зерттеуді қиындатады. Мысалы, антрополог Таня Лурман виккандық ковеннің мүшесі ретінде алған білімдері туралы академиялық зерттеуінде ақпарат жариялағаннан кейін, кейбір виккандықтар ашуланды, өйткені ол кіріспе рәсімінде берген құпиялылық антын бұзды деп сенді.