Кіріспе
Канаданың премьер-министрі 1896-1911 жылдар аралығында сэр Анри Чарльз Уилфрид Лориер, (/lɒrɪˈeɪ/ LORReeay; wilfʁid loʁʒe; 20 қараша 1841 – 17 ақпан 1919) – канадалық заңгер, мемлекет қайраткері және саясаткер, 1896-1911 жылдар аралығында Канаданың жетінші премьер-министрі болды. Канаданың алғашқы франко-канадалық премьер-министрі, оның 15 жылдық өкілеттігі канадалық премьер-министрлер арасындағы ең ұзақ үзіліссіз қызмет мерзімі болып табылады, ал ол Парламенттің Төменгі палатасында өткізген 45 жылға жуық қызметі палата үшін рекордты көрсеткіш. Лориер ағылшын және француз Канадасы арасындағы келісімдерге қол жеткізуімен танымал. Лориер Макгилл университетінде заң оқыды және 1871 жылы Квебектің заң шығару жиналысына сайланғанға дейін заңгер болып жұмыс істеді. Содан кейін ол 1874 жылғы федералды сайлауда Парламент мүшесі (депутат) болып сайланды. Депутат ретінде Лориер француз канадалықтары мен квебекилер арасында үлкен қолдаушылар жинады. Ол сондай-ақ, шешен сөйлеуші ретінде де танылды. 1877-1878 жылдары премьер-министр Александр Маккензи үкіметінде ішкі кірістер министрі болғаннан кейін, Лориер 1887 жылы Либералдық партияның жетекшісі болды, осылайша ресми оппозицияның жетекшісі атанды. Ол 1891 жылғы федералды сайлауда премьер-министр Джон А. Макдональдтың консервативтеріне жеңіліске ұшырады. Алайда, консервативтік үкіметтің Манитоба мектептері мәселесін шешуіне байланысты туындаған даулар, Манитоба үкіметі католик мектептеріне қаржыландыруды тоқтатуынан басталды, Лориерге 1896 жылғы федералды сайлауда жеңіс сыйлады. Ол Либералдық партияға одан кейін тағы үш сайлауда жеңіс жолын ашты. Премьер-министр ретінде Лориер Манитоба мектептері мәселесін шешті, католик оқушыларына мектептерде католик білімін алуға мүмкіндік берді. Оның осы дауды шешудегі келісімшілдігіне және кейбір француз канадалықтарының бұл шешім жеткіліксіз деп санауына қарамастан, ол француз және ағылшын Канадасы арасындағы келісімді ұсынғаны үшін «Ұлы татуластырушы» деген лақап атқа ие болды. Екі мәселе – Ұлыбританияның Екінші Бур соғысында күресу үшін Канададан әскери қолдау талап етуі және Ұлыбританияның Канададан британдық флотқа қаржы жөнелтуін сұрауы елді екіге бөліп жіберді, өйткені ағылшын канадалықтары Ұлыбританияның талаптарын қолдады, ал француз канадалықтары қолдамады. Лориердің үкіметі екі топтың арасында орта жол іздеді, Бур соғысына еріктілер тобын жіберуге шешім қабылдады және 1910 жылғы Әскери-теңіз қызметі туралы заңды қабылдады, осылайша Канаданың өз теңіз күштерін құрды. Сонымен қатар, оның үкіметі иммиграцияны күрт арттырды, Альберта мен Саскачеванның Конфедерацияға қосылуын қадағалады, Grand Trunk Pacific және National Transcontinental Railways теміржолдарын салдырды және Канаданы Британ империясының құрамындағы тәуелсіз ел ретінде орнатуға күш салды. Лориердің АҚШ-пен тарифтерді төмендету туралы келісімшарты 1911 жылғы федералды сайлаудағы басты мәселе болды, онда либералдар Роберт Борден басқаратын консерваторларға жеңіліске ұшырады, олар бұл келісімшарт АҚШ-тың Канаданың ұлттық ерекшеліктеріне ықпал етеді деп мәлімдеді. Жеңіліске қарамастан, Лориер Либералдық партияның жетекшісі қалды және тағы да оппозицияның жетекшісі атанды. Бірінші дүниежүзілік соғыс және 1917 жылғы әскери шақыру дағдарысы кезінде Лориер Либералдық партияның ішіндегі бөлінулерге тап болды, өйткені әскери шақыруды жақтаған либералдар Борденнің одақтастық үкіметіне қосылды. Лориер басқарған Либералдық партияның әскери шақыруға қарсы фракциясы Лориер либералдары болып белгіленді, бірақ бұл топ 1917 жылғы федералды сайлауда Борденнің одақтастарынан ауыр жеңіліске ұшырады. Лориер 1917 жылғы жеңілістен кейін де оппозиция жетекшісі болып қалды, бірақ 1919 жылы қайтыс болғандықтан тағы бір сайлауда қатыса алмады. Лориер канадалық премьер-министрлердің қатарында алдыңғы үштікке кіреді. 31 жыл 8 айлық қызмет мерзімімен Лориер Канаданың ірі саяси партиясының ең ұзақ қызмет еткен жетекшісі болып табылады. Ол Пьер Трюдо, Макдональд және Уильям Лайон Маккензи Кіңнен кейін Канаданың төртінші ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі.
Sir Henri Charles Wilfrid Laurier, ('/l//ɒr//i//eɪ/ LORReeay; wilfʁid loʁje; November 20, 1841 – February 17, 1919) was a Canadian lawyer, statesman, and politician who served as the seventh prime minister of Canada from 1896 to 1911. The first French Canadian prime minister, his 15 year tenure remains the longest uninterrupted term of office among Canadian prime ministers and his nearly 45 years of service in the House of Commons is a record for the House. Laurier is best known for his compromises between English and French Canada. Laurier studied law at McGill University and practised as a lawyer before being elected to the Legislative Assembly of Quebec in 1871. He was then elected as a member of Parliament (MP) in the 1874 federal election. As an MP, Laurier gained a large personal following among French Canadians and the Québécois. He also came to be known as a great orator. After serving as minister of inland revenue under Prime Minister Alexander Mackenzie from 1877 to 1878, Laurier became leader of the Liberal Party in 1887, thus becoming leader of the Official Opposition. He lost the 1891 federal election to Prime Minister John A. Macdonald's Conservatives. However, controversy surrounding the Conservative government's handling of the Manitoba Schools Question, which was triggered by the Manitoba government's elimination of funding for Catholic schools, gave Laurier a victory in the 1896 federal election. He paved the Liberal Party to three more election victories afterwards. As prime minister, Laurier solved the Manitoba Schools Question by allowing Catholic students to have a Catholic education on a school by school basis. Despite his controversial handling of the dispute and criticism from some French Canadians who believed that the resolution was insufficient, he was nicknamed "the Great Conciliator" for offering a compromise between French and English Canada. Two issues, the United Kingdom demanding Canadian military support to fight in the Second Boer War, and the United Kingdom asking Canada to send money for the British Navy, divided the country as English Canadians supported Britain's requests whereas French Canadians did not. Laurier's government sought a middle ground between the two groups, deciding to send a volunteer force to fight in the Boer War and passing the 1910 Naval Service Act to create Canada's own navy. In addition, his government dramatically increased immigration, oversaw Alberta and Saskatchewan's entry into Confederation, constructed the Grand Trunk Pacific and National Transcontinental Railways, and put effort into establishing Canada as an autonomous country within the British Empire. Laurier's proposed reciprocity agreement with the United States to lower tariffs became a main issue in the 1911 federal election, in which the Liberals were defeated by the Conservatives led by Robert Borden, who claimed that the treaty would lead to the US influencing Canadian identity. Despite his defeat, Laurier stayed on as Liberal leader and once again became leader of the Opposition. During World War I and the Conscription Crisis of 1917, Laurier faced divisions within the Liberal Party as pro conscription Liberals joined Borden's Unionist government. The anti conscription faction of the Liberal Party, led by Laurier, became the Laurier Liberals, though the group would be heavily defeated by Borden's Unionists in the 1917 federal election. Laurier remained Opposition leader even after his 1917 defeat, but was not able to fight in another election as he died in 1919. Laurier is ranked among the top three of Canadian prime ministers. At 31 years and 8 months, Laurier is the longest serving leader of a major Canadian political party. He is the fourth longest serving prime minister of Canada, behind Pierre Trudeau, Macdonald, and William Lyon Mackenzie King.
Балалық шақ
Кароль Лауриер мен Марсел Мартинеоның екінші баласы Анри Чарльз Вильфрид Лауриер 1841 жылғы 20 қарашада Канаданың шығысындағы Сент-Лин қаласында (қазіргі Сент-Лин-Лаурентидес, Квебек) дүниеге келді. Ол француз-канадтықтардың жетінші буыны еді. Оның атасы Франсуа Коттино, ди Шамплаурие, Франциядағы Сент-Клодтан Канадаға келген. Лауриер саясаттың әңгіме мен пікірталасқа айналған отбасында өскен. Оның әкесі – білімді, либералдық көзқарастары бар адам, қалада белгілі бір беделге ие болды. Ол фермер және жер өлшеуші болумен қатар, қала әкімі, бейбіт судья, милиция лейтенанты және мектеп кеңесінің мүшесі сияқты ізделіс жолындағы лауазымдарды атқарды. 11 жасында Вильфрид үйден шығып, Шотландиядан келген иммигранттар көптеп тұратын көршілес Нью-Глазго ауылына оқуға барды. Келесі екі жылда ол ағылшын тілін үйреніп, британдықтардың ой-өрісімен, тілімен және мәдениетімен танысты. 1854 жылы Лауриер Рим католик дінін қатаң сақтайтын Collège de L'Assomption колледжіне оқуға түсті. Ол жерде ол саясатқа қызығушылық таныта бастады және мектептің консервативті бағытынан бұлжымайтынына қарамастан, либерализм идеологиясын қолдауға көшті.
Саяси бастамасы
1861 жылдың қыркүйегінде Лориер Макгилл университетінде заңгерлік мамандықты оқыды. Сол жерде ол кейіннен әйелі болған Зоэ Лафонтенмен танысты. Сондай-ақ, Лауриерде созылмалы бронхит ауруы бар екені анықталды, бұл ауру оны өмірінің соңына дейін мазалады. Макгиллде Лориер Канаданың шығысында сайлауға қатысқан орталық-солшыл саяси партия – «Қызыл партияға» қосылды. 1864 жылы Лориер Макгиллді бітірді. Лориер «Қызыл партия» партиясындағы қызметін жалғастырды және 1864 жылдың мамырынан 1866 жылдың күзіне дейін «Қызыл партиямен» байланысы бар әдеби қоғам – «Монреаль канадалық институтының» вице-президенті болды. 1864 жылдың тамызында Лориер Конфедерацияға қарсы болған, орташа және радикалды топтардан құралған Төменгі Канада либералдарына қосылды. Бұл топ Конфедерация орталық немесе федералды үкіметке тым көп билік береді деп, сондай-ақ Конфедерация француз канадалықтарына қатысты кемсітушілікке алып келеді деп мәлімдеді. Содан кейін Лориер Монреальде заңгерлік тәжірибесін бастады, бірақ бастапқыда заңгер ретінде қиындықтарға тап болды. Ол өзінің алғашқы кеңсесін 1864 жылдың 27 қазанында ашты, бірақ бір ай ішінде жапты. Екінші кеңсесін де ашты, бірақ клиенттердің жетіспеуіне байланысты үш ай ішінде жабылды. 1865 жылдың наурыз айында, банкроттыққа жуық келген Лауриер үшінші заң фирмасын құрды, Конфедерацияға қарсы күрескен адвокат және журналист Медерик Ланктомен серіктестікке түсті. Екеуі де біршама табысқа жетті, бірақ 1866 жылдың соңында Лориерді «Қызыл партиядан» болған әріптесі Антуан Аймэ Дорион өзінің жақында қайтыс болған ағасының орнына «Le Défricheur» газетінің редакторы болуға және басқаруға шақырды. Ол 1869 жылдан 1878 жылға дейін, фениандық шабуылдар кезінде осы қызметте болды.
Квебектің заң шығарушы жиналысының мүшесі (18711874)
Квебек либералдық партиясының мүшесі Лориер 1871 жылғы Квебек жалпы сайлауында Драммонд-Артабаска сайлау округінен Квебек заңнамалық ассамблеясына сайланды, бірақ либералдық партия жалпы тұрғысынан күйреуге ұшырады. Лориер провинциялық округте жеңіске жету үшін білім беру, ауыл шаруашылығы және қоныстануға қаржыландыруды арттыруды насихаттады. Оның провинциялық саясаткерлік мансабы көзге түспеді және ол заң шығарушы органда өте сирек сөз сөйледі. Лориер жеңіліске ұшырағаннан кейін біраз уақыт көңілі тоңды. Ол бірнеше рет басшылық лауазымынан кетуді ұсынды, бірақ басқа либералдар оны көндірді. Тек 1893 жылы ғана Лориер қайта жігерленді. 1893 жылдың 20 және 21 маусымда Лориер Оттавада либералдық конвенция шақырды. Конвенция Канаданың табиғи ресурстарын дамыту үшін шектеусіз өзара іс-қимыл қажет екенін және кедендік тарифті сақтаудың кіріс табуға бағытталғанын белгіледі. Лориер кейіннен конвенцияның нәтижелерін насихаттау үшін бірқатар сөйлеу сапарларын жасады. Лориер 1894 жылдың қыркүйек және қазан айларында Батыс Канадасына сапар шекті, консерваторлардың ұлттық саясатын жеңілдетуге, американдық нарықты ашуға және иммиграцияны арттыруға уәде берді.
Манитоба мектептері сұрағы
Лауриердің премьер-министр ретінде алғашқы әрекеттерінің бірі – 1896 жылдың басында Чарльз Тэппердің консервативтік үкіметін құлатуға себеп болған Манитоба мектептері мәселесіне шешім табу болды. Манитоба заң шығарушы органы католиктік білім беруге мемлекеттік қаржыландыруды жойлайтын заң қабылдады. Католиктік мектептерді қолдаушылар бұл жаңа заңның 1870 жылғы Манитоба заңының талаптарына қайшы келетінін мәлімдеді, онда мектептерді қаржыландыруға қатысты ереже болған, бірақ соттар бұл аргументті қабылдамады және жаңа заңның конституциялық екенін анықтады. Содан кейін Манитобадағы католик азшылығы федералдық үкіметтен қолдау сұрады, нәтижесінде консерваторлар Манитобаның заңнамасын күштен шығару үшін түзетулер ұсынды. Лауриер провинциялық құқықтарға сүйене отырып, түзетулерге қарсы шықты және Парламент арқылы олардың қабылдануын тоқтатуға қол жеткізді. Сайланғаннан кейін Лауриер провинциялық премьер-министр Томас Гринвеймен келісімге келді. Лауриер-Гринвей келісімі деп аталған бұл келісімде жеке католиктік мектептерді қайта ашуға рұқсат берілмеді. Алайда, егер ауылдық жерлерде 10 баланың немесе қалалық жерлерде 25 баланың ата-аналары өтініш берсе, күннің соңында 30 минут бойы діни сабақтар (католиктік білім) жүргізілуі мүмкін еді. Қалалық жерлерде кемінде 40 католик оқушысы немесе ауылдық жерлерде 25 католик оқушысы болған жағдайда католик мұғалімдерін жұмысқа алуға рұқсат етілді, ал мұғалімдер жеткілікті франкофон оқушылар болған жағдайда француз (немесе кез келген басқа азшылық тілінде) сөйлей алатын еді. Көптеген адамдар бұл жағдайға ең қолайлы шешім деп қарады, бірақ кейбір француз канадалықтары бұл қадамды жеке негізде жасалғаны және барлық мектептерде католиктік немесе француз тіліндегі құқықтарды қорғамағаны үшін сынады. Лауриер осы мәселенің шиеленісін азайтуға жасаған әрекетін "күн сәулесіндегі жол" деп атады.
Темір жол құрылысы
Лориердің үкіметі екінші трансконтиненталдық темір жол – Гранд-Тронк-Пасифик темір жолын салу идеясын ұсынды және бастады. Алғашқы трансконтиненталдық темір жол, яғни Канадалық Тынық мұхиты темір жолы, шектеулі мүмкіндіктерге ие болды және барлық қажеттіліктерді қанағаттандыра алмады. Батыста темір жол шаруалардың өндірген барлық өнімдерін тасымалдай алмады, ал шығыста Солтүстік Онтарио және Солтүстік Квебекке жетпеді. Лаурие жеке кәсіпорындармен Канада жерінде толығымен салынған трансконтиненталдық желіні қолдады. Үкіметі темір жол мердігерлерімен келісімдер жасасқан кезде Лориер канадалық темір жол магнаты Хью Райанмен жақын дос болып, Райан 1899 жылы қайтыс болғанға дейін осы достықты сақтап қалды. Лориер отбасына алғаш рет ресми және жеке бас көңіл айтты.
Облыстық және аумақтық шекаралар
1905 жылы 1 қыркүйекте Альберта және Саскачеван заңдары арқылы Лауриер Альберта мен Саскачеванның Конфедерацияға қосылуын қадағалады, бұл Солтүстік-Батыс территориясынан құрылған соңғы екі провинция болды. Лауриер екі провинция құруға шешім қабылдады, бір үлкен провинцияны басқару тым қиын болады деп сақтады. Бұған дейін, 1898 жылы Лауриер үкіметі Юкон территориясы туралы заңды қабылдап, Юконды Солтүстік-Батыс территориясынан бөліп шығарды. Сондай-ақ 1898 жылы Квебек Квебек шекарасын кеңейту заңы арқылы кеңейтілді.
Иммиграция
Лориердің үкіметі экономиканы дамыту үшін иммиграцияны күрт арттырды. 1897 және 1914 жылдар аралығында Канадаға кем дегенде бір миллион иммигрант келді, ал Канада халқының саны 40 пайызға өсті. Лауриердің иммиграциялық саясаты далалық аймақтарға бағытталды, өйткені ол бұл шараның егін өндірісін арттырып, ауыл шаруашылығы саласына пайда әкелетінін айтты. Британдық Колумбия сайлаушылары Канада стандарттары бойынша «мәдениетсіз» деп санайтын адамдардың келуіне алаңдады және тек ақ адамдарға арналған саясатты қабылдады. Теміржолдар мен ірі компаниялар азиялықтарды жұмысқа алуға ниет білдірсе де, еңбек одақтары мен халықтың көп бөлігі қарсы болды. Екі үлкен партия да халық пікіріне қосылды, ал Лауриер бастама көтерді. Ғалымдар Лауриердің Қытай мен Үндістаннан иммиграцияны шектеуде нәсілшіл көзқарастарының ықпалымен әрекет еткенін, оның қытайлықтардан алынатын салықты қолдауы оны дәлелдейді деп санайды. 1900 жылы Лауриер қытайлықтардан алынатын салықты 100 долларға көтерді. 1903 жылы бұл сома 500 долларға дейін өсті, бірақ бірнеше қытай азаматы 500 доллар төлегеннен кейін, ол соманы 1000 долларға дейін көтеруді ұсынды. Бұл Лауриердің нәсілдік сипаттағы әрекеттерінің тұңғыш жолы емес, оның саяси мансабында нәсілшіл көзқарастар мен іс-әрекеттердің тарихы бар еді. 1886 жылы Лауриер Канаданың «жабайы халықтардан» жер алуының моральдық екенін мәлімдеді, егер үкімет тиісті өтемақы төлесе. Лауриер сондай-ақ Канадаға жапондықтардың көшіп келуіне шектеулер қою бойынша келіссөздер жүргізді. 1911 жылдың тамызында Лауриер Ішкі істер министрі Франк Оливер ұсынған P. C. 1911 1324 нөміріндегі кеңес бұйрығын бекітті. Бұйрық министрлер кабинеті 1911 жылдың 12 тамызында мақұлдады. Бұл бұйрық АҚШ-тың оңтүстігіндегі сегрегациядан қашып келген афроамерикандықтарды тоқтатуға бағытталған, онда «негр нәсілі Канаданың климаты мен қажеттіліктеріне сәйкес емес деп есептеледі» делінген. Бұйрық ешқашан қолданылмады, өйткені иммиграциялық қызметкерлердің күш-жігері Канадаға көшіп келетін афроамерикандықтардың санын азайтты. Бұйрық 1911 жылдың 5 қазанында, Лауриер қызметтен кеткен күні, кабинет министрлігі ішкі істер министрі бұйрық бекітілген кезде қатыспағанын мәлімдеп, күшін жойды.
Әлеуметтік саясат
1906 жылғы наурыз айында Лорье үкіметі Лордс Дэй Альянсының ықпалымен Лордс Дэй заңын қабылдады. Бұл заң 1907 жылдың 1 наурызында күшіне енді. Ол жексенбі күні кәсіби қызметтерді, сондай-ақ жексенбідегі сауданы, еңбекті, демалысты және газеттерді шектеді. Бұл заңды ұйымдасқан еңбекшілер мен француз-канадтық католик шіркеуінің басшылары қолдады, бірақ өндіріс және көлік салаларындағы жұмыс істейтіндер қарсы болды. Француз канадалықтары федералдық үкімет провинциялық мәселеге араласып жатыр деп санағандықтан оған қарсы шықты; Квебек үкіметі өз Лордс Дэй заңын қабылдады, ол федералдық заң күшіне енгенге бір күн бұрын қолданысқа кірді. 1907 жылы Лорье үкіметі Өндірістік дауларды зерттеу заңын қабылдады, ол мемлекеттік коммуналдық қызметтерде немесе кен орындарында ереуілге дейін жұмыс берушілер мен жұмысшыларды келіссөздерге міндеттеді, бірақ тараптарды келісушілердің қорытындысын қабылдауға мәжбүрлемеді. 1908 жылы үкіметтен жылдық төлемдерді (аннуитеттерді) сатып алу мүмкіндігі енгізілді, оның мақсаты егде жасқа дайындалу үшін ерікті түрде қаражат жинауды ынталандыру болды.
Ұлыбритания
1897 жылғы 22 маусымда Лориер Виктория патшайымының тәж киюінің 60 жылдығына арналған бриллиантты мерейтойына қатысты. Ол жерде ол рыцарь атағын алды және бірнеше құрмет белгілері, құрметті дәрежелер мен медальдармен марапатталды. 1899 жылы Ұлыбритания Екінші буар соғысында Британ империясының құрамында Канададан әскери қолдау күтті. Лауриер ағылшын канадалықтардың әскери қимылдарға қолдау көрсету талабы мен француз канадалықтарының қатты қарсылығының арасында қалды, олар Бур соғысын ағылшын соғысы деп есептеді. Лориер ақырында Ұлыбритания күткен әскерилердің орнына еріктілерді жіберуге шешім қабылдады. Бұл еріктілер құрамында шамамен 7000 канадтық сарбаз қатысты. Ашық француз-канад ұлтшылы және либералды депутат Анри Бурасса әскери қатысудың кез келген түріне қарсы болды және осы себепті 1899 жылғы қазанда либералдық фракциядан шығып кетті. 1909 жылғы 1 маусымда Лориер үкіметі Канаданың сыртқы саясатын жақсырақ бақылау үшін Сыртқы істер министрлігін құрды. 20 ғасырдың басында Ұлыбритания мен Германия арасындағы теңіздік бәсекелестік күшейді. Британдықтар кеме құрылысына арналған қаржы мен ресурстарды Канададан сұрады, бұл Канадада күрделі саяси жіктерге әкелді. Көптеген ағылшын канадалықтары мүмкіндігінше көп көмек көрсеткісі келді, ал көптеген француз канадалықтары мен оларға қарсылар ештеңе жібергісі келмеді. Ылғалдылыққа ұмтылып, Лориер 1910 жылғы Теңіз күштері заңын ұсынды, ол Канада Корольдік теңіз күштерін құрды. Теңіз күштері бастапқыда бес крейсер мен алты эсминецтен тұратын болды, ал дағдарыс кезінде Британ Корольдік теңіз күштеріне бағынуы мүмкін еді. Алайда, бұл идея ағылшын және француз Канадасында, әсіресе Квебекте қарсылыққа тап болды, онда бұрынғы либерал және белгілі француз-канад ұлтшылы Анри Бурасса Лауриерге қарсы күштерді ұйымдастырды.
Аляска шекарасы туралы дау
1897 және 1898 жылдары Аляска мен Канада шекарасы маңызды мәселеге айналды. Клондайк алтын асығысы Лориерді алтын кендерінен теңіз портына дейін толығымен канадалық бағытты талап етуге жетеледі. Аймақтың алтынға бай болуы Лориердің шекараны нақты белгілеу ниетін күшейтті. Лориер сонымен қатар Линн каналының кімге тиесілі екенін және Юконға теңіз жолымен кіруді кім бақылайтынын анықтағысы келді. Лориер мен АҚШ президенті Уильям Маккинли айырмашылықтарды зерттеп, дауды шешетін бірлескен ағылшын-американдық комиссия құруға келісті. Дегенмен, бұл комиссия сәтсіз аяқталып, 1899 жылғы 20 ақпанда күрт тоқтатылды.
Тарифтер мен сауда
Лауриер АҚШ-пен еркін сауданы қолдағанмен, американдық үкімет мәселені талқылауға бас тартқандықтан бұл идеяны іске асырмады. Оның орнына, ол консерваторлардың ұлттық және протекционистік «Ұлттық саясат» тұжырымдамасының либералды нұсқасын жүзеге асырды, бұл Канада тауарларын шектеуші басқа елдерден келетін тауарларға жоғары тарифтерді сақтап қалды. Дегенмен, ол канадалық тауарларды қабылдаған елдерге тарифтерді сол елдердің деңгейіне теңестірді. 1897 жылы Лауриер үкіметі Канада тауарларын импорттаған елдерге, Канаданың ең төменгі бажы мөлшерімен тең ставка бойынша 12,5 пайыздық тарифтік жеңілдік берді; Канадаға қарсы қорғаныш бажы салған елдерге арналған ставкалары өзгеріссіз қалды. Бұл саясатты көбінесе еркін сауданы жақтаушылар (жеңілдіктердің арқасында) және еркін саудаға қарсылар (Ұлттық саясаттың элементтері сақталғандықтан) қолдады. 1907 жылы Лауриердің қаржы министрі Уильям Стивенс Филдинг және теңіз және балық шаруашылығы министрі Луи Филипп Бродеур Франциямен сауда келісімін жасасты, ол кейбір тауарларға импорттық бажды төмендетті. 1909 жылы Филдинг Ұлыбританияның Батыс Кариб аралдарымен сауданы дамыту жөнінде келісім жасады.
Сайлаудағы жеңістер
Лориер либералдық партияны 1900, 1904 және 1908 жылдары үш рет қайта сайлауға жетектеді. 1900 және 1904 жылғы сайлауларда либералдық партияның халық дауысы мен орын саны артып, ал 1908 жылғы сайлауда олардың халық дауысы мен орын саны аздап кеміді.
Квебек бекінісі
1900 жылдардың соңына қарай Лориер либералдық партияға Квебекте база құра алды. Бұл провинция ондаған жылдар бойы әлеуметтік консервативтілігі мен либералдардың антиклерикалдық көзқарасына сенімсіздік танытқан Рим-католик шіркеуінің ықпалынан туындап, консерваторлардың бекінісі болып келген еді. Ағылшын Канадасындағы француз тілдес халыққа және католиктерге қарсы болған Оранжистермен байланысы болғандықтан француз канадалықтарының консервативтік партиядан алшақтауы либералдық партияға көмектесті. Бұл факторлар Квебек консервативтік партиясының құлдырауымен бірігіп, Лориерге француз Канадасында және бүкіл Канададағы католиктер арасында бекініс құруға мүмкіндік берді. Дегенмен, Квебектегі католик дін қызметкерлері өз паштарына либералдарға дауыс бермеуді үнемі ескертті. Олардың ұраны: "le ciel est bleu, l'enfer est rouge" ("көк – көк, тозақ – қызыл", консервативтік және либералдық партиялардың дәстүрлі түстеріне сілтеме жасап).
Өзара қарым-қатынас және жеңіліс
1911 жылы Лориердің АҚШ-пен саудадағы өзара іс-қимылды қолдауына байланысты дау туды. Оның ұзақ жылдар қызмет еткен қаржы министрі Уильям Стивенс Филдинг табиғи өнімдерді еркін саудалауға мүмкіндік беретін келісімге келді. Келісім сондай-ақ тарифтерді төмендетуді көздеді. Бұл, әсіресе Батыс Канададағы ауыл шаруашылығы өкілдерінің күшті қолдауын алды, бірақ Либерал партиясының маңызды бөлігін құрайтын көптеген кәсіпкерлерді наразылыққа итерді. Консерваторлар келісімді сынап, өзара іс-қимылдың ұзақ мерзімді перспективада Ұлыбританиямен байланыстың әлсіреуіне және Канада экономикасының АҚШ-тың ықпалына түсуіне әкелуі мүмкін деген қаулыны күшейтті. Олар сондай-ақ, бұл Канаданың ұлттық ерекшелігін жоюға және АҚШ-тың Канаданы аннексиялауына соқтыруы мүмкін деген қорқынышпен үгіт жүргізді. Палатадағы тәртіпсіздікке, соның ішінде либералдық депутат Клиффорд Сифтонның ашық наразылығына тап болған Лориер, өзара іс-қимыл мәселесін шешу үшін сайлау шақыруға мәжбүр болды. Консерваторлар жеңіске жетті, ал либералдар өз орындарының үштен бірінен астамын жоғалтты. Консерваторлар партиясының басшысы Роберт Лэрд Борден Лориердің орнын премьер-министрлікке иеленді. Либералдық үкіметтің 15 жылдан астам билігі аяқталды. 1917 жылғы сайлауда Лориер либералдары негізінен француз канадалықтарынан құралған шағын топқа айналды. Лориер Квебек провинциясындағы 65 орынның 62-сін жеңіп алды, бұл француз канадалықтарының Лориерге деген құрметі мен қолдауының, сондай-ақ оның әскери қызметке қарсылығының нәтижесі болды. Әскери шақыру дағдарысы француз канадалықтары мен ағылшын канадалықтары арасындағы тереңшіліктерді тағы да көрсетті. Көптеген ағылшын канадалықтары әскери шақыруды қолдады, өйткені бұл Ұлыбританиямен байланысты нығайтады деп сенді, ал француз канадалықтарының көпшілігі соғысқа қатысудан бас тартты. Лориер ағылшын канадалықтары мен либералды партияның ағылшын канадалықтары үшін "сатқынға" айналды, ал француз канадалықтары үшін "батыр" саналды. Лориердің ізбасары және партия басшысы Уильям Лайон Маккензи Кинг либералдық партияның ағылшын және француз фракцияларын біріктіріп, 1921 жылғы федералды сайлауда консерваторларды жеңіске жеткізді. Оның қаназасы кезінде 50 000-ден 100 000-ға дейін адамдар Оттава қаласының көшелерін толтырып, Нотр-Дам зиратына дейін сүйегін қосатын процессияны күтіп алды. Оның сүйегі соңында тас саркофагқа қойылды, ал саркофагтың үстінде одақтағы әр провинцияны бейнелейтін тоғыз қайғылы әйел мүсіні орнатылды. Оның әйелі Зоэ Лориер 1921 жылдың 1 қарашасында қайтыс болып, сол қабірге жерленді. Лориердің либералдық партиядағы басшылығын бұрынғы еңбек министрі Уильям Лайон Маккензи Кинг жалғастырды. Кинг Лориердің бұрынғы қаржы министрі Уильям Стивенс Филдингтің үстінен тартыспен жеңіске жетті. Зоэ айтуынша, Филдинг Лориердің келесі басшы ретінде таңдаған адамы болған; Лориер Филдингтің партиядағы бірлікті қалпына келтіруге ең көп мүмкіндігі бар деп сенді. Олардың балалары болмады. 1878 жылдан бастап және Зоэмен некеде болған жиырма жыл бойы Лориер үйленген әйел Эмили Бартпен "белгісіз қарым-қатынаста" болды. Зоэ зиялы болған жоқ; Эмили болды, және Вильфрид сияқты әдебиет пен саясатқа құмарлық танытты, оның жүрегін жеңді. Оның Эмилиден Арман Лавернь есімді ұлы болған деген қауесет тарады, бірақ Зоэ оның өмірінің соңына дейін онымен бірге болды. "Шығармашыл, харизматикалық және екі тілде де ойлы күш", - деді Канада соғыс мұражайының директоры Тим Кук, - "Сэр Уилфрид толықтай дамыған тұлға болды".
Ұлттық тарихи орындар
Лауриер үш Ұлттық тарихи ескерткіш арқылы еске алынады. Сэр Уилфрид Лауриер Ұлттық тарихи орны оның туған жері Сент-Лин-Лаурентидес қаласында орналасқан, бұл Монреальдің солтүстігіндегі Квебек провинциясындағы қала. Оның құрылуы оның туған жерін белгілеу (1925 жылғы тақташа және 1927 жылғы ескерткіш) және 1930 жылдары Лауриерге арналған қасиетті орын құру ниетін білдірді. Бастапқы күмәндерге және кейіннен туған жері ретінде тағайындалған үйдің Лауриерге тиесілі емес екендігі және бастапқы орнында болмайтыны расталғанына қарамастан, оның дамуы және мұражайдың салынуы осы адамды құрметтеу және оның ерте өмірін көрсету мақсатына жетті. Оттавадағы Лауриердің кірпіштен салынған үйі қазіргі Лауриер даңғылы мен Чапель көшесінің қиылысында орналасқан Лауриер үйі Ұлттық тарихи орны ретінде танымал. Лауриерлер өсиеттерінде үйді премьер-министр Маккензи Кингке қалдырды, ол өз кезегінде оны өлімінен кейін Канадаға сыйлады. Екі ескерткішті де Ұлттық парктері басқарады, олар ұлттық парктік жүйенің бөлігі болып табылады. Квебектің Викториявиль қаласында заңгер және Парламент мүшесі болған жылдары Лауриерлердің 1876 жылғы итальяндық стилдегі үйі Уилфрид Лауриер үйі Ұлттық тарихи орны деп жарияланды, ол жеке меншікте және Лауриер мұражайы ретінде жұмыс істейді. 2011 жылдың қараша айында Онтарионың Уотерлоо қаласындағы Уилфрид Лауриер университетінде жас Уилфрид Лауриердің ойлы күйде орындықта отырған мүсіні ашылды.
Танымал мәдениетте
Уилфрид Лориер Сид Мейердің «Цивилизациясы VI» 4X стратегиялық ойынында Канада өркениетінің басшысы ретінде көрінеді.