Үнді-Тынық мұхиты: Биографиялық аймақтар мен түрлердің байлығы

Кіріспе

Жердің биогеографиялық теңіз аймағы – аймақ.

Үнді-Тынық мұхиты – Жердің кең биогеографиялық аймағы. Тар мағынада, кейде Үнді-Батыс Тынық мұхиты немесе Үнді-Тынық мұхиты Азия деп аталады, ол Үнді мұхитының тропикалық суларын, батыс және орталық Тынық мұхитын, және оларды байланыстыратын теңіздерді қамтиды. Оған Үнді және Тынық мұхиттарының қоңыржай және полярлық аймақтары, сондай-ақ Американың Тынық мұхиты жағалауындағы Тропикалық Шығыс Тынық мұхиты кірмейді, ол да ерекше теңіз аймағы болып табылады. Бұл термин теңіз биологиясы, ихтиология және осыған ұқсас салаларда ерекше пайдалы, себебі көптеген теңіз мекендеу орындары Мадагаскардан Жапонияға және Океанияға дейін үздіксіз байланысты, ал көптеген түрлер осы ауқымда кездеседі, бірақ Атлант мұхитында табылмайды. Аймақ өте жоғары түрлерге бай, әлемдегі ең жоғары түрлер байлығы оның ортасындағы Корал үшбұрышында кездеседі, және барлық бағытта түрлер байлығының айқын төмендеу градиенті байқалады. Бұл термин алғаш рет академиялық қолданыста океанография және геосаясат салаларында пайда болды. Зерттеулер көрсеткендей, "Үнді-Тынық мұхиты" тұжырымдамасы Веймар Германиясында қалыптасып, соғыс аралық Жапонияға тарады. Неміс саяси океанографтары "Еуропа-Америкаға" қарсы Германияның одақтастары – антиколониалды Үндістан және республикалық Қытайды қамтитын "Үнді-Тынық мұхитын" көріп тұрды. Оңтүстік-Шығыс Азия және Малай архипелагындағы елдерден құралған АСЕАН елдері географиялық тұрғыдан Үнді-Тынық мұхитының саяси орталығы деп есептеледі.

Бөлімшелер

WWF және Табиғатты қорғау қоры Үнді-Тынық мұхитын 3 аймаққа (немесе кіші аймақтарға) бөледі, олардың әрқайсысы 25 теңіз провинциясына және 77 экорегионға (Дүниежүзілік теңіз экорегиондары; MEOW) – деректерге сүйенген сарапшылар пікірі бойынша – бөлінген. Үнді-Тынық мұхитын бөлудің басқа да схемаларына мыналар кіреді: балықтардың эндемизміне негізделген 5 провинция; балықтардың популяцияларының өзгешелігіне негізделген 10 провинцияға бөлінген 3 аймақ, кораллдардың таралған аймақтарына негізделген 11 провинция, кораллдардың таралуы бойынша биогеографиялық топтамаларға негізделген 124 экорегионға бөлінген 12 бөлім, сондай-ақ 65 000 теңіз түрінің таралуына негізделген 8 аймақ. Соңғы схеманы қоспағанда, қалған барлық схемалар 56 Үнді-Тынық мұхитының түрінен алынған генетикалық деректерді пайдалана отырып, теңіз ғалымдарының халықаралық консорциумымен салыстырылды, себебі генетикалық деректер Үнді-Тынық мұхитын құрылымдаған эволюциялық процестерді көрсетуі керек. Нақты жеңімпаз схема болмаса да, барлық схемалар кем дегенде бір түрдің деректерімен расталды, бірақ генетикалық деректер көбінесе азырақ бөліністерді қамтитын схемаларды қолдады, бұл Үнді-Тынық мұхитын салыстырмалы түрде құрылымсыз, мүмкін, әлемдегі ең ірі биогеографиялық аймақ ретінде көрсетеді. Төменде Үнді-Тынық мұхитының 3 MEOW аймағы туралы қысқаша мәлімет берілген:

Орталық Үнді-Тынық мұхиты

Орталық Үнді-Тынық мұхиты Үнді және Тынық мұхиттарын байланыстыратын көптеген теңіздер мен бұғаздарды қамтиды, соның ішінде Индонезия архипелагін қоршаған теңіздерді (Суматраның солтүстік-батыс жағалауын қоспағанда, ол Батыс Үнді-Тынық мұхитының бөлігі), Оңтүстік Қытай теңізі, Филиппин теңізі, Австралияның солтүстік жағалауы, сондай-ақ Жаңа Гвинея, Батыс және Орталық Микронезия, Жаңа Каледония, Соломон аралдары, Вануату, Фиджи және Тонга айналасындағы теңіздерді. Екі мұхиттың қиылысында орналасқандықтан, Орталық Үнді-Тынық мұхиты теңіз организмдерінің ең бай және әртүрлі жиынтығына ие, әсіресе әлемдегі барлық белгілі коралл түрлерінің 76%-ы қамтылған Коралл үшбұрышында. Кокос (Coco nucifera), шамшаңырақ (Aleurites moluccanus) және Моринда цитрифолия ағаштары Орталық Үнді-Тынық мұхитында пайда болған және адамдардың қоныстануы арқасында аймаққа таратылған. XXI ғасырда Азияның жаңа дамып келе жатқан аймақтарына АҚШ-тың белсенді қатысуымен, 2013 жылы АҚШ-Үндістан стратегиялық диалогы барысында Үнді-Тынық мұхиты экономикалық дәлізі (IPEC) идеясы туды. Мемлекеттік хатшы Джон Керри Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия экономикалары арасындағы даму, инвестициялар, сауда және транзит мүмкіндіктерін өзгертудегі Үнді-Тынық мұхиты экономикалық дәлізінің әлеуетін атап өтті. К. Йом өз зерттемесінде Азиядағы болашақ трансрегионалдық дәліздердің мүмкіндіктерін және 2017 жылы аймақта қалыптасып келе жатқан өңірлік экономикалық интеграция жобаларымен IPEC-ті байланыстырудағы қиындықтарды қарастырды. 2022 жылдың 23 мамырында АҚШ президенті Джо Байден Индо-Тынық мұхитының өркендеуіне арналған экономикалық негіздемені (IPEF) іске қосты. Бұл келісімге бастапқыда Австралия, Бруней, Үндістан, Индонезия, Жапония, Корея Республикасы, Малайзия, Жаңа Зеландия, Филиппин, Сингапур, Таиланд және Вьетнам сияқты оннан астам ел қатысты. Аталған елдердің барлығы әлемдік ЖІӨ-нің 40%-ын құрайды. IPEF төрт бағыттан тұрады:
Байланысты экономика: цифрлық экономика ережелері, деректерді жергілікті жерде сақтау, жасанды интеллект және жеке құпияны қорғау арқылы. Тұрақты экономика: жақсартылған жеткізу тізбегі міндеттемелері арқылы, олар жеткізудегі қиындықтарды болжауға және алдын алуға мүмкіндік береді. Таза экономика: таза энергия, декарбонизация және жасыл инфрақұрылымға бағытталған міндеттемелерді қамтиды. Әділ экономика: сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес күшін арттыру, тиімді салық салу жүйесін енгізу, ақшаны жылыстатуға және парақорлыққа қарсы шаралар қабылдау ұсынылады.

The Central Indo Pacific includes the numerous seas and straits connecting the Indian and Pacific oceans, including the seas surrounding the Indonesian archipelago (with the exception of Sumatra's northwest coast, which is part of the Western Indo Pacific), the South China Sea, the Philippine Sea, the north coast of Australia, and the seas surrounding New Guinea, western and central Micronesia, New Caledonia, the Solomon Islands, Vanuatu, Fiji, and Tonga. The Central Indo Pacific, due in part to its central location at the meeting of two oceans, has the greatest richness and diversity of marine organisms, specifically located within the Coral Triangle, which contains 76% of all known coral species in the world. The trees coconut (Coco nucifera), candlenut (Aleurites moluccanus), and Morinda citrifolia originated in the Central Indo Pacific, and were spread further across the region by human settlers. In the 21st century, with the rising involvement of the United States in the new growth areas of Asia, the idea of the Indo Pacific Economic Corridor (IPEC) emerged during the U. S.–India Strategic Dialogue of 2013. The Secretary of State John Kerry referred to the potential of the Indo Pacific Economic Corridor in transforming the prospects for development and investments as well as for trade and transit between the economies of South and Southeast Asia Indo Pacific economic corridor. K. Yhome in his scholarly study has mapped out the potential for various emerging trans regional corridors in Asia along with the challenges of linking IPEC into the larger web of regional economic integration initiatives taking shape in the region in 2017. On 23 May 2022, the president of the United States, Joe Biden, launched the Indo Pacific Economic Framework for Prosperity (IPEF). This agreement includes a dozen of initial partners including: Australia, Brunei, India, Indonesia, Japan, Republic of Korea, Malaysia, New Zealand, the Philippines, Singapore, Thailand, and Vietnam. Together, all the countries included within the framework represent 40% of the world GDP. The IPEF contains four pillars:
Connected Economy: through digital economy rules, data localization, AI, privacy. Resilient Economy: through better supply chain commitments that better anticipate and prevent disruptions in supply chains. Clean Economy: with commitments to clean energy, decarbonization, and green infrastructure. Fair Economy: with recommendation to strengthen efforts to crack down on corruption, effective tax implementation, anti money laundering, and anti bribery regimes.