Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар тұқымдасы – Африкадағы арованалар.
Family of fish
the arowana from Africa
Арованалар – Osteoglossinae кішітұқымдасына жататын тұщы судың сүйекті балықтары, сондай-ақ "сүйекті тілдер" деп те аталады (соңғы атау қазір көбінесе Arapaiminae үшін қолданылады). Осы балықтар тұқымдасының басы сүйекті, ал созылған денесі ірі, салмақты қабыршақтармен жабылған, олардың құрамында арналардың мозаикалық үлгісі бар. Дорсаль және аналь жүзбекшелерінің сәулелері жұмсақ және кең табанды, ал кеуде және құрсақ жүзбекшелері кішкентай. "Сүйекті тілдер" атауы ауыз қуысының төменгі жағындағы тісті сүйектен шыққан, "тіл" деп аталатын, ауыздың жоғарғы жағындағы тістерге қарсы тістейтін тістермен жабдықталған сүйектен алынған. Арована – қажеттілікке қарай ауамен дем алатын балық. Ол ауаны өкпе тіні сияқты капиллярлармен қапталған жүзу қабына сорып алып, осылай оттегіге қол жеткізеді.
Arowanas are freshwater bony fish of the subfamily Osteoglossinae, also known as bony tongues (the latter name is now often reserved for Arapaiminae). In this family of fish, the head is bony and the elongated body is covered by large, heavy scales, with a mosaic pattern of canals. The dorsal and anal fins have soft rays and are long based, while the pectoral and ventral fins are small. The name "bonytongues" is derived from a toothed bone on the floor of the mouth, the "tongue", equipped with teeth that bite against teeth on the roof of the mouth. The arowana is a facultative air breather and can obtain oxygen from air by sucking it into its swim bladder, which is lined with capillaries like lung tissue.
Эволюция
Остеоглоссиналар тұқымдасы құрамында Оңтүстік Американың Остеоглоссум аруанасы Азия мен Австралияның Склеропаж аруаналарынан шамамен 170 миллион жыл бұрын, Орта юра дәуірінде бөлініп шықты. Остеоглоссидтер – Уоллес сызығының екі жағында да таралған, тек тұщы су балықтарынан құралған жалғыз туыс. Бұл құбылысты Азия аруанасының (S. formosus) шамамен 140 миллион жыл бұрын Австралиялық Scleropages, S. jardinii және S. leichardti-ден бөлініп шыққанымен, осыдан кейін Азия аруанасы Үндістан субконтиненті арқылы Азияға жеткен болуы мүмкін деген теориямен түсіндіруге болады.
Within Osteoglossinae, the South America Osteoglossum arowanas diverged from the Asian and Australian Scleropages arowanas about 170 Mya, during the Middle Jurassic. The Osteoglossidae are the only exclusively freshwater fish family found on both sides of the Wallace Line. This may be explained by the theory that Asian arowanas (S. formosus) diverged from the Australian Scleropages, S. jardinii and S. leichardti, about 140 Mya, making it likely that Asian arowanas were carried to Asia on the Indian subcontinent.
Қалдық деректері
Кем дегенде бес жойылған туыс, тек қазба қалдықтарынан ғана белгілі, остеоглоссидтер ретінде жіктеледі; олардың жасы кем дегенде соңғы бор дәуіріне дейін жетеді. Юра дәуірінің соңы немесе ерте бор дәуірінен табылған басқа да қазбалар арауана суперқатарына жататын Osteoglossomorpha деп кеңінен саналады. Остеоглоссоморфтардың қазба қалдықтары Антарктиданы қоспағанда, барлық құрлықтарда табылды. Осы қазба туыстарының ішінде Brychaetus, Joffrichthys және Phareodus бар.
At least five extinct genera, known only from fossils, are classified as osteoglossids; these date back at least as far as the Late Cretaceous. Other fossils from as far back as the Late Jurassic or Early Cretaceous are widely considered to belong to the arowana superorder Osteoglossomorpha. Osteoglossomorph fossils have been found on all continents except Antarctica. These fossil genera include Brychaetus, Joffrichthys, and Phareodus.
Мінез-құлық
Остеоглоссидтер етқоректілер, көбінесе беткі қабаттағы азықтармен қоректенеді. Олар өте жақсы секіріп жүреді. Оңтүстік Америкада остеоглоссум түрлері су бетінен 6 футтан (2 метрден) астам биіктікке секіріп, аспаннан ұшып өтетін жәндіктер мен құстарды ұстайды, сондықтан оларды "су маймылдары" деп атайды. Арована түрлері әдетте тұтқындық жағдайда белгілі бір мөлшерге дейін өседі. Аровананы үй жануары ретінде ұстау қиын. Олар қымбатқа соғады, кеңірек тұру орыны қажет, таңдамалы тамақтанады және көп күтімді қажет етеді. Арованалар агрессивті мінез-құлқымен және қатал мінезімен белгілі. Остеоглоссидтердің бірнеше түрі ата-аналық қамқорлық көрсетеді. Олар ұя салып, шабақтары шыққаннан кейін оларды қорғайды. Барлық түрлері аузында жұмыртқа басады, ата-аналары аузында бірнеше жүз жұмыртқа ұстайды. Шабақтар айнала-қоршаған ортаны зерттеу үшін ата-анасының аузынан бірнеше рет шығып, содан кейін толығымен кетіп қалады. Көптеген балықтар шамамен алты айлық шақта көбейе бастаса, арауананың жыныстық жағынан жетілуіне әдетте үш-төрт жыл уақыт керек болады.
Osteoglossids are carnivorous, often being specialized surface feeders. They are excellent jumpers; Osteoglossum species have been seen leaping more than 6 feet (2 m) from the water surface to pick off insects and birds from overhanging branches in South America, hence the nickname "water monkeys". Arowana species typically grow to around in captivity. Arowanas can be troublesome to keep as pets. They are expensive, require wide living space, are picky eaters, and need a lot of care. Arowanas are renowned for their aggressive behavior and personality. Several species of osteoglossids exhibit parental care. They build nests and protect their young after they hatch. All species are mouthbrooders, the parents holding sometimes hundreds of eggs in their mouths. The young may make several tentative trips outside the parent's mouth to investigate the surroundings before leaving permanently. Unlike most fishes that start reproducing at around six months of age, the Arowana usually takes three to four years to reach sexual maturity.
Аквариумда
Қолданылатын жіктеу жүйесіне қарай, үй жануарлары ретінде ұсталатын арауананың он түрі бар: Азиядан төртеу, Оңтүстік Америкадан үшеу, Австралиядан екеуі, Африкадан біреуі. Азиялық арауана – құрып кету қаупі төнген түр және АҚШ-та тыйым салынған. Ол Азияның бай ер адамдары үшін мәртебе символы болып табылады. 2009 жылы альбинос арауана 300 000 долларға рекордтық бағамен сатылды. Көптеген үй арауаналары жоғары қауіпсіздікпен қоршалған шаруашылықтарда өсіріледі. Арауаналар жалғыз балықтар, жас кезінде ғана басқа балықтармен бірге болуға көнеді; ересектер үстемдік танытуы және агрессия көрсетуі мүмкін. Осы балықпен үйлесімді болатын түрлерге клоун-жарналы балық, паку, оскар, ягуар цихлидтері, жасыл террорлар, гар, қалайы барб, сиамдық жолбарыс балығы және арауананың аузына сыймайтын басқа да агрессивті балықтар жатады. Бұл балықтарды тірі немесе тоңдырылған жеммен тамақтандыру керек, олар сегіз-он ай ішінде аквариумнан тез өседі. Аквариумның ең аз диаметрі және ұсынылады, бірақ бұл ең жақсы нұсқа. Австралиялық түрлерді аквариумда жалғыз ұстаған жөн. 2012 жылдан бері Азиялық арауана секторының жалпы жылдық кірісі 200 миллион АҚШ долларынан асып кеткені бағаланады.
Depending on the classification system used, there are ten types of arowana commonly kept as pets: four from Asia, three from South America, two from Australia, and one from Africa. Asian arowana is an endangered species and banned in the United States. It is a status symbol among wealthy Asian men. An albino arowana sold for a record price of $300,000 in 2009. Most pet arowana are farmed behind high security fences. Arowanas are solitary fish and only allow company while young; adults may show dominance and aggression. Some compatible species often partnered with this fish are clown knifefish, pacu, oscars, jaguar cichlids, green terrors, gar, tinfoil barb, Siamese tigerfish, and any other somewhat aggressive fish that cannot fit in the arowana's mouth. These fish are best kept with live or frozen feed and they easily outgrow the tank within eight to ten months. An aquarium with the minimum diameter of and is suggested as a bare minimum but is the best way to go. Australian species are best kept alone in aquaria. It is estimated that the total annual revenue of the Asian arowana sector was over US$200 million globally since 2012.
Этимология
Атау тупи тіліндегі arua'ná, aruanã немесе arauaná сөздерінен шыққан.
The name comes from the Tupí language arua'ná, aruanã, or arauaná.