Кіріспе

Балалардың болжау ойыны

"I spy" – бір ойыншының (жасырын ойыншы немесе "ол") көре алатын бір затты таңдап, қалған ойыншыларға "Мен кішкентай көзіммен бір нәрсені көріп тұрмын, ол әрпі – " деп хабарлайтын болжау ойыны. Басқа ойыншылар сол затты атаймын деп тырысады. Көбінесе көлікте ойналатын ойын.

Ережелер

Бір ойыншы тыңшы болып таңдалады, ол барлық ойыншыларға көрінетін затты үнсіз таңдайды. Ол өзінің таңдауын жарияламайды, керісінше, "Мен кішкентай көзіммен бір нәрсені көріп тұрмын", – деп, таңдалған заттың басталатын әріпін атайды (мысалы, таңдалған зат сиыр болса, "Мен кішкентай көзіммен С әріпінен басталатын нәрсені көріп тұрмын"). Басқа ойыншылар енді таңдалған затты болжауы керек. Әдетте ойыншылар нақты мүмкіндіктер туралы тікелей сұрайды ("Бұл ағаш па?"). Егер біреу дұрыс жауап берсе, ол келесі раундта тыңшы болады және ойын қайта басталады. Егер кішкентай балалар ойнаса, олар жақсы болжамаса, тыңшы рөлі белгілі бір ретпен беріледі. Тыңшы таңдалған затты өзгерте алмайды. Ойынның кейбір нұсқалары ойыншыларға "Ол сіздің сол жағыңызда ма?" немесе "Бұл жануар ма?" сияқты сұрақтармен іздеуді тарылта білуге мүмкіндік береді. Егер болжаушылар қиналса, тыңшы "Жылы" (жақын болса) немесе "Суық" (алыс болса) деп кеңес бере алады, ал кейбіреулері "Мен кішкентай көзіммен дыбыстайтын нәрсені көріп тұрмын" дейді. Parenting жазбаларында "I Spy – көптеген балалардың алғашқы ойнайтын ойындарының бірі" делінген және ойынды "дәрігерлердің кеңселерi, мейрамханалар және баламен күтуге тура келетін басқа да орындарда" ойнауға ұсынады, бірақ жылжып бара жатқан көліктерде ойнауға кеңес бермейді. Ойынға "ешқандай құрал қажет емес және оны кез келген жерде, қалағанша көп адаммен ойнауға болады", үлкендермен де, балалармен де, бірақ кемінде 2 ойыншы болуы керек. Raising Children Network мектепке дейінгі балаларға арналған түс негізіндегі нұсқасын және мектеп жасындағы балаларға дыбыстарды үйренуге көмектесетін нұсқасын ұсынады ("Мен кішкентай көзіммен ф ф ф әріпінен басталатын нәрсені көріп тұрмын. Мен қарап тұрған нәрсе қандай деп ойлайсың?"). Ойынның қызығы – құпия заттың кім екенін анықтауға тырысуда. Ойын балаларға ауызша/естіру дағдыларын жаттықтыруға көмектеседі. Мэри Томчик "I Spy" – балаларға жұмбақтарды шешуге және ата-аналарын "алдауға" мүмкіндік беретін тапқыр ойын дейді. Оның айтуынша, балалар "айналасындағы әлемге көбірек назар аударуға, түстерді, пішіндерді және текстураларды білуге, сондай-ақ логикалық ойлау мен қорытынды жасауға үйренеді". Ол оны мектепке дейінгі және балабақшадағы балаларға ұсынады. Ойынның қарапайымдылығына және қайталанатындығына қарамастан, ол баланың сөздік қорын кеңейтеді және шыдамсыз бала үшін көңіл көтеруге көмектеседі. Howcast "Олардың санасын кез келген жерде ұстап тұрады" дейді.

Тарих

I Spy ойыны 20 ғасырдың басында пайда болды. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі (OED) оны «Шпион» деген сөздің түсіндірмесінде Розамонд Леманның 1946 жылғы «Цыган баласы» атты еңбегіндегі ең алғашқы сілтеме ретінде келтіреді. Бірақ бір этимологиялық сайт 1937 жылы Канадада жарық көрген басылымда одан бұрын да кездесетінін хабарлайды. Бұл ойынның пайда болуы, мүмкін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін туған тыңшылыққа құмарлықтан туындаған. 1985 жылы «The Free Lance Star» газетінде жарияланған «Жолда ойнауға болатын ойындар» мақаласында I Spy ойыны «Детектив ойынының» бір түрі ретінде сипатталған, онда ойыншы: «Мен бір нәрсені көріп тұрмын, түсі… Мен не көріп тұрғанымды білесің бе?» – дейді. «Детектив» ойынында ойыншы балаларының біріне белгілі бір затты іздеуді тапсырып, оны дұрыс таба алғанша, оларға меңзеулер береді. Бала дұрыс тапқан соң, ол меңзеу берушіге айналады. Бұл нұсқаны тек екі адам ойнай алады. Phrase Finder сайтында: «Бұл сұрақ-жауап ойынынан бұрын I Spy (немесе Hy Spy) деп аталатын тағы бір балалар ойыны болған, ол қазіргі «Жасыру мен іздеу» ойынының бір түрі және Ұлыбританияда 18 ғасырда белгілі болған» делінеді. 1972 жылы Чикаго өнер институтында оның тағы бір түрі ойнатылды, онда балалар таспаны тыңдап, белгілі бір өнер туындыларына қатысты ақпаратты көрсететін слайдтарды тамашалады. 19 ғасырдағы балалар кітабының бірі «Мен кішкентай көзіммен іздеймін» деп аталады.

Танымал мәдениет

Бұл тұжырымдамаға негізделген көптеген ойындар бар, мысалы, «I Spy» ойын кітаптарының сериясы, онда ойыншылар «Where’s Wally?» сияқты көріністе заттарды табуға шақырылады, сондай-ақ «I Spy» компьютерлік ойыны. Ойын және оның мәтіні батыс халық мәдениетінде жақсы танымал, мысалы, 2002 жылғы қорқынышты фильмнің атауы «Менің кішкентай көзім» ойынның сөздерінің бір бөлігін пайдаланады. Александр Небельдің «I Spy» атты америкалық қысқаметражды фильмінің синопсисі былай: «Қиялы мол Мия көңілі толмаған Ингоны ‘I Spy’ ойынын ойнауға көндіреді. Ойын барысында, қарапайым ас үй жанды анимацияланған теңіз саяхатының түсіне айналады». 2007 жылы «The Wiggles» – танымал балалар музыка бренді, ойынға негізделген «I Spy» әнін қосты. Ән «The Wiggles’ Getting Strong (Wiggle and Learn)» DVD және аудио CD-де қолжетімді. Сонымен қатар, «Джон Клиз: Адамдарды қалай ашуға болады» скетчінде екі шаршаған әуе шақырушылары круиздік рейсте уақыт өткізу үшін «I Spy» ойынын ойнайды. Әнші Робби Уильямс «Love Supreme» әнінде «Мен кішкентай көзіммен тыңдаймын» деген фразаны қолданды. «Minecraft» видео ойынында «Eye Spy» деп аталатын ойын жетістігі бар. «Andy’s Apple Farm» қорқынышты видео ойынында да ойыншы «I Spy» ойынының бірнеше раундында ойнайтын мини-ойын бар.