Кіріспе
БҰҰ ұйымдарына, ҚҚҰ-ға (Қауымдық ұйымдарға), Қызыл Крестке немесе Қызыл Жарты Айға жататын гуманитарлық көмекшілер халықаралық гуманитарлық құқық бойынша қорғалатын тұлғалар тізіміне кіреді, бұл оларға соғысқан тараптардың шабуылдарынан иммунитет береді. Дегенмен, гуманитарлық көмекшілерге жасалған шабуылдар кейде орын алып, 1990-жылдар мен 2000-жылдардан бері жиілеуде. 2017 жылы Көмекшілердің қауіпсіздігі туралы деректер базасы (AWSD) әлемдегі 569 700 жұмыскердің арасында қасақана шабуылдар нәтижесінде қаза тапқан 139 гуманитарлық көмекшіні тіркеді. 2013 жылдан бері әр жылы 100-ден астам гуманитарлық көмекші қаза тапты. Бұл гуманитарлық көмекке жұмылдырылған қызметкерлердің санының артуы, олардың жұмыс істейтін ортаның тұрақсыздығы және бейтараптық пен тәуелсіздік қағидаларының ыдырауы сияқты бірқатар факторларға байланысты. 2012 жылы жолмен саяхаттау ең қауіпті жағдай деп танылды, соңғы он жылда көмекшілерді ұрлау көрсеткіші төрт есеге өсті, бұл басқа кез келген шабуыл түрінен көп құрбанды талап етті. Гуманитарлық көмекшілерге жасалған шабуылдар туралы деректерді жинаудағы басты ұйым – Көмекшілердің қауіпсіздігі туралы деректер базасы. Қарулы қақтығыстар мен оқиғалар туралы деректер жобасы (ACLED) басқа қақтығыстарға байланысты оқиғалармен қатар гуманитарлық көмекшілерге жасалған шабуылдарды да қамтитын тағы бір деректер базасы болып табылады. Insecurity Insight ай сайынғы «Қауіп астындағы көмек» (Aid in Danger) есебін жариялайды, онда жаңалықтар құралдары, AWSD және ACLED деректеріне сүйене отырып, ай ішіндегі шабуылдар туралы ақпарат беріледі.
Humanitarian aid workers belonging to United Nations organisations, PVOs / NGOs or the Red Cross / Red Crescent are among the list of protected persons under international humanitarian law that grant them immunity from attack by belligerent parties. However, attacks on humanitarian workers have occasionally occurred, and become more frequent since the 1990s and 2000s. In 2017, the Aid Worker Security Database (AWSD) documented 139 humanitarian workers killed in intentional attacks out of the estimated global population of 569,700 workers. In every year since 2013, more than 100 humanitarian workers were killed. This is attributed to a number of factors, including the increasing number of humanitarian workers deployed, the increasingly unstable environments in which they work, and the erosion of the perception of neutrality and independence. In 2012 road travel was seen to be the most dangerous context, with kidnappings of aid workers quadrupling in the last decade, reaching more aid workers victims than any other form of attack. The foremost collector of data on attacks against humanitarian workers is the Aid Worker Security Database, which has strict parameters allowing for the data to be compared across the globe over time, producing useful analysis for the humanitarian, policy and academic community. Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) is another database that includes attacks on humanitarian workers in addition to other conflict related incidents. Insecurity Insight produces monthly Aid in Danger reports that highlight attacks during the month from news media, the AWSD and ACLED.
Гуманитарлық көмек көрсетушілерді қорғаудың құқықтық негізі
Қарулы қақтығыстар кезінде гуманитарлық көмек көрсететін қызметкерлерді қорғаудың құқықтық негізі 1949 жылғы Женева конвенцияларында және 1977 жылғы І және ІІ хаттамаларында жатқан. Бұл шарттар қарулы қақтығыстар кезінде қорғалатын тұлғалардың критерийлерін орындайтын жауынгер емес адамдардың құқықтары мен міндеттерін белгілейді. Осы құқықтарға: адамдықпен қарау, тамақ, су, баспана, медициналық көмек және байланысқа қол жеткізу, өмірге және жеке тұлғаға қатысты зорлық-зомбылықтан, кепілге алудан, қорлаушылық немесе ар-ұятты төмендетуші күйге түсіруден босату, сондай-ақ ұжымдық жазалауға және түрмеге қамауға тыйым салу кіреді. Қорғалатын тұлғаларға қақтығысқа қатысушы емес елдердің азаматтары мен халқы жатады, егер мұндай тұлғалар өз елдерімен дипломатиялық қатынасы бар соғысушы мемлекеттің аумағында болмаса. Женева конвенциялары гуманитарлық көмекшілерге қорғаныш беруді қамтамасыз етеді, бірақ оларға зардап шеккен аймақтарға қол жеткізуге кепілдік бермейді: үкіметтер немесе оккупациялық күштер қаласа, көмек ұйымына өз аумағында жұмыс істеуге тыйым сала алады. "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымы 1971 жылы Нигерия үкіметінің тыйымдарына қарамастан, Биафра азаматтық соғысынан зардап шеккен халыққа көмек көрсету арқылы осы шектеуді елемеу мақсатымен құрылды. Сонымен қатар, Женева конвенциялары қақтығысқа қатысушы тараптарды гуманитарлық көмекшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндеттемейді. Конвенциялар жауынгерлерге қорғалатын тұлғаларға шабуыл жасауға тыйым салады және оккупациялық күштерден жалпы тәртіпті сақтауды талап етеді. Алайда, Конвенцияларда соғысушы тараптарға, мысалы, басқа топтар өз аумағында жұмыс істейтін қорғалатын тұлғалардың қауіпсіздігіне қауіп төндірген кезде, күзет ұйымдастыруды талап етілмейді. 2003 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі гуманитарлық көмекшілерді одан да қатты қорғауды және оларға жасалған шабуылды соғыс қылмысы ретінде қарастыратын 1502 қаулысын қабылдады. Халықаралық Қызыл Крест Комитеті (ICRC) бейтарап және тәуелсіз гуманитарлық іс-қимыл (NIHA) тұжырымдамасын қолдайды, бұл әртүрлі рөлдерді түсінуге көмектеседі.
Нысандар
Шетелдіктерді жанкешті шабуылдар, IED және адамдарды ұрлау арқылы нысанаға алу (көбінесе қылмыстық және саяси тұлғалармен тығыз байланысты) көмекші қызметкерлерге қарсы кем дегенде кейбір саяси мақсаттардың бар екенін көрсететін нақты дәлел болып табылады. Мәнін анықтау көбінесе өте қиын; мысалы, 2008 жылы AWSD тіркеген оқиғалардың 55%-ында себеп "анықталмаған" деп сипатталған. АҚШ әскерінің қатысқан провинцияларында көмекші қызметкерлердің қауіпсіздігінің артуын көрсететін ешқандай дәлел табылған жоқ. Сол сияқты, Митчелл (2015) үкіметтік емес ұйымдарға жасалған шабуылдар мен олардың АҚШ әскеріне немесе АҚШ басқаратын PRT-лерге жақындығы арасындағы байланысты анықтай алмады; алайда, оның зерттеуі көмекші қызметкерлердің АҚШ басшылығындағы емес PRT-лер бар провинцияларда қауіпсіздік оқиғаларына көбірек тап болу ықтималдығын көрсетті.
Гуманитарлық көмек көрсету саласының қызметкерлері кезігетін қауіп-қатерлер
Мемлекеттер арасындағы соғыстар суық соғыстың аяқталуынан кейінгі кезеңде азайды. Өкінішке орай, осы соғыстардың орнына ішкі қақтығыстар көбейіп, одан туындайтын зорлық-зомбылық пен қарым-қатынас бұзылуы күшейді, бұл азаматтар мен гуманитарлық көмекшілерге қауіпті жағдай тудырады. Көмекшілердің көп бөлігі қасақана зорлық-зомбылықтан қаза табады. Өлім-жітімнің үштен бірі жұмыстың алғашқы үш айында, ал 17 пайызы – алғашқы 30 күн ішінде тіркеледі. 2006 жылдан бері зорлық-зомбылық қайтадан артып келеді және оқиғалардың өсу қарқыны гуманитарлық көмекшілер санының өсуінен де жоғары. Шабуылдар көбінесе жараланған және ауру адамдарға, денсаулық сақтау персоналына, медициналық мекемелерге немесе медициналық көлік құралдарына жасалады; медициналық мекемелер мен белгілер дұрыс емес мақсатта қолданылады. Бұл шабуылдар денсаулық сақтау көрсетуге жалпы алғанда теріс әсер етеді. Өлім-жітім, жарақаттар мен мекемелердің қирауы сияқты дереу салдарларына қарамастан, ұзақ мерзімді әсерлері көбінесе одан да ауыр болады. Қазіргі қақтығыстардың салдарынан әлсіреген денсаулық сақтау жүйелері нысанаға алынады. Бұл толыққанды денсаулық сақтау жүйесінің құлдырауына әкелуі мүмкін, ал ол қақтығыс аймақтарында өте қажет. Денсаулық сақтау жүйелері жағдаймен күресе алмайды, адамдар медициналық көмекке қол жеткізе алмайды және ұзақ мерзімді денсаулық сақтау мақсаттарына жетуге мүмкіндік болмайды. Көптеген мекемелер шабуылдардан кейін жабылуға мәжбүр болады, ауруханаларда жабдықтар таусылады және вакцинация сияқты денсаулық сақтау жобалары тоқтап қалады. Сонымен қатар, қызметкерлер өз жұмыстарын тастап, аймақтан немесе елден қашып кетеді, ал халықаралық ұйымдар өз қызметкерлерін кері шақырып алады және/немесе жобаларды жабады. Мұқтаж адамдарға медициналық мекемелерге және көмекке қол жеткізу шектеулі. Сондықтан, тікелей зардап шеккендердің саны нақты құрбандар санынан да көп. Бұған қоса, шабуылдар қызметкерлердің психологиялық жағдайына теріс әсер етеді, олардың мотивациясын және көрсетілетін көмектің сапасын төмендетеді.
Гуманитарлық көмекке бағытталған қызметкерлерге жасалған ірі шабуылдар тізімі
1997 жылдан қазірге дейінгі көмекші қызметкерлерге жасалған зорлық-зомбылықтың ірі оқиғаларының толық жүктеліп алуға болатын тізімін Humanitarian Outcomes ұйымының көмекші қызметкерлер қауіпсіздігі дерекқорынан табуға болады.
1964 жыл
Конго Демократиялық Республикасы – Жан Пликке (ХЕҰ) және Франсуа Презиози (БҰҚШ) көтерілісшілер тарапынан қаза болды.
1996 жыл
Бурунди – 4 маусым – Цибитоке провинциясындағы Ругомбо және Мугина ауылдары арасындағы жолда екі көлікке жасалған шабуылда үш ХҚКК делегаты қаза тапты, осының салдарынан ХҚКК Бурундиден шығарылды. Новые Атаги, Чечня – 17 желтоқсан – Жергілікті ауруханаға шабуыл жасалған кезде алты ХҚКК қызметкері қаза тапты. Нәтижесінде, ХҚКК Чечнядан барлық шетелдік қызметкерлерін шығарып алды. Гватемала, 1996 – Аяғы сынған қартты ауруханаға апарып бара жатқан Коста-Рика Құтқару армиясының бір офицеріне демобилизацияланған партизандық топ мүшелері шабуыл жасады. Көлік тартып алынды.
1997 жыл
Сомалиленд аймағы, Сомали – 23 қараша – БҰҰ бес ұрланған көмекші қызметкерді босату үшін ру ақсақалдарымен келіссөздер жүргізді. Могадишу, Сомали – 26 қараша – Екі итальяндық көмекшінің ұрлануынан кейін барлық шетелдік көмекшілер қаладан шығып кетті. Гватемала – 1997 жыл – Міссиядан оралған кезде Коста-Риканың Құтқару армиясының офицері қарулы адамдар тарапынан ұрланып, қысқа мерзімге барымтаға алынды. Көлігі де тартып алынды.
1998 жыл
Сомали – 21 сәуір – 10 көмекші қызметкер тұтқынға алынды. Бужумбура, Бурунди – 10 маусым – Даниялық көмекші қызметкер көлік ұрларының қолынан қаза тапты. Судан – 10 маусым – БҰҰ-ның үш судандық қызметкері қаза тауып, тағы үш адам жараланды, қарулы адамдар БҰҰ көлігіне оқ ашты. Руанданың Аруа қаласында – 10 шілде – БҰҰ-ның Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының (ДҰАП) угандалық жүргізушісі көтерілісшілер тарапынан өлтірілді. Бужумбура, Бурунди – 24 шілде – Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының (ДҰАП) итальяндық қызметкері қаза тапты. Конго Республикасы – қараша – Құтқару Армиясының майоры Юджин Нсигани бейбітшілік миссиясында болған тағы бес адаммен бірге атылып өлтірілді.
2000 жыл
Балад, Сомали – 3 қаңтар – CARE ұйымының жергілікті қызметкері шабуылда атып өлтірілді. Сомалидің Могадишо қаласының солтүстігінде – 4 қаңтар – CARE ұйымының қызметкері шабуылда атып өлтірілді. Судан – 9 қаңтар – CARE ұйымының екі қызметкері қаза тауып, 2-еуі жоғалып кетті. Сомали – 31 қаңтар – Көмек көліктеріне жасалған шабуылда 20 адам қаза тапты. Эфиопия – 9 ақпан – Медициналық ұйымның бір қызметкері өлтірілгеннен кейін Эфиопияның бір бөлігінде жұмысын тоқтатты. Амбон, Индонезия – 22 мамыр – Шетелдік көмекшілер аралдан қауымдық зорлық-зомбылықтың күшеюінен қашу үшін шығып кетті. Сьерра-Леоне – 19 маусым – Британдық көмекші Алан Смит бүлікшілермен бір ай тұтқында болғаннан кейін босатылды. Бағдад, Ирак – 28 маусым – FAO ұйымының екі қызметкері атып өлтірілді. Оңтүстік Судан – 6 тамыз – 8 көмекші қызметкер Уганда шекарасына жақын жерде көліктеріне шабуыл жасалғанда қаза тапты. Атманбуа, Белу ауданы, Батыс Тимор, Индонезия – 6 қыркүйек – БҰҰ-ның бес қызметкері – Самсон Арегахен (жеткізу жөніндегі қызметкер); Карлос Касерес Коллазо (қорғау жөніндегі қызметкер); Перо Симунза (телекоммуникация операторы) және екі индонезиялық азамат кеңселеріне милиция шабуыл жасағанда қаза тапты. Макента, Гвинея – 17 қыркүйек – БҰҰ-ның бір қызметкері өлтіріліп, тағы біреуі ұрланды. Гвинея – 7 желтоқсан – Көтерілісшілер БҰҰ орталығын қиратқаннан кейін жүздеген адам қаза тапты. Ауғанстан – 9 желтоқсан – БҰҰ-ның миналарды жою бағдарламасында жұмыс істейтін жеті адам шабуылда қаза тапты. Ачех, Индонезия – 10 желтоқсан – Үш көмекші қызметкер қаза тапты. Бурунди – 30 желтоқсан – 20 адам қаза тапқанда британдық ерікті қызметкер де қаза тапты. Кигали, Руанда – 2 наурыз – Либериялық ерікті гуманитарлық көмекші Сэмюэл В. Саргбах көлігінде қаза тапты.
2001 жыл
Конго Демократиялық Республикасы – 27 ақпан – Халықаралық Қызыл Крест комитетінің алты қызметкері қаза тапты. Могадишу, Сомали – 27 наурыз – Қарулы адамдар "Дәрігерлерсіз шекаралар" ұйымының кешеніне шабуыл жасады. Алхан-Кала, Чечня – 18 сәуір – Атыс салдарынан көмекші Виктор Попков қаза болып, тағы екеуі жарақат алды. Тәжікстан – 16 маусым – Құтқарғандар гуманитарлық көмекшілердің тобын кепілге алып, ұсталған экстремистерді босатуды талап етті. Банда Ачех, Индонезия – 4 қазан – Қызыл Крест қызметкері, сондай-ақ тағы екі адам, азаптаудан кейін қаза тапты. Ауғанстан – 15 қараша – Талибан үш айлық тұтқындықтан кейін сегіз батыс көмекшісін босатты.
2002 жыл
Могадишу, Сомали – 23 ақпан – Шағын көмек ұйымын басқаратын швейцариялық әйел атып өлтірді. Могадишу, Сомали – 28 ақпан – Аймақ БҰҰ тұрақты өкілдігі үшін тым қауіпті деп жарияланғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң сомалилік БҰҰ қызметкері ұрланды. Дагестан – 12 тамыз – Махачкала қаласында голландиялық MSF қызметкері ұрланды. Ол 20 айдан кейін босатылды.
2003 жыл
Газа секторы – 16 наурыз – Израиль қорғаныс күштерінің (ИДФ) бульдозері палестиналықтардың үйін бұзуын тоқтатуға тырысқан кезде Халықаралық ынтымақтастық қозғалысының (ISM) американдық мүшесі Рейчел Корри қаза тапты. Газа секторы – 11 сәуір – Том Хурндал, британдық фотосурет студенті және ISM мүшесі, ИДФ снайперынен қаза тапты. Хурндал комада жатып, тоғыз айдан кейін қайтыс болды. Оның өлтірушісі Тайсир Хайбті адам өлтіру және әділетке кедергі келтіргені үшін сегіз жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ ол жазасының алты жарым жылын өткеннен кейін босатылды. Бағдад, Ирак – 19 тамыз – Канал қонақ үйіндегі БҰҰ штаб-пәтеріне жасалған бомбалау салдарынан кем дегенде 24 адам, соның ішінде БҰҰ-ның Ирактағы арнайы өкілі Серджо Виейра де Мелло қаза тапты, 100-ден астам адам жараланды. Бағдад, Ирак – 27 қазан – Халықаралық Қызыл Крест комитетінің (ХҚК) ғимаратына жасалған шабуылда кем дегенде 12 адам қаза тапты. Газни, Ауғанстан – 16 қараша – БҰҰ қызметкері Бетина Гойслард автокөлікпен келе жатқанда мотоциклмен келген қарулы адамдардың қолынан қаза тапты. Кандагар, Ауғанстан – 24 наурыз – ХҚК қызметкері Рикардо Мунгия Кандагардың солтүстігіндегі шабуылда атылып, қаза тапты. Ол Ауғанстанда су инженері болып жұмыс істеп, жергілікті әріптесімен бірге келе жатқанда, олардың көлігін белгісіз қарулы адамдар тоқтатты. Ол жақыннан атып өлтірілді, ал оның әріптестеріне қашып кетуге рұқсат берілді. Бұл оқиға ХҚК-ні Ауғанстандағы операцияларын уақытша тоқтатуға мәжбүр етті.
2004 жыл
Кабул, Ауғанстан – 26 ақпан – Санайи даму қоры үшін жұмыс істейтін бес ауғанстандық Кабулдың солтүстік-шығысында шабуылға ұшырап қаза тапты. Мосул, Ирак – 15 наурыз – Ларри Эллиотт, Жан Довер Эллиотт, Карен Дениз Уотсон және Дэвид Макдональд көлікпен келе жатып атыс салдарынан қаза тапты. Олар Оңтүстік баптистер халықаралық миссионерлік кеңесінің АҚШ миссионерлері еді. Кандагар, Ауғанстан – 28 сәуір – Ауғанстанның Кандагар провинциясының Панжваи ауданындағы шабуылда екі ауғанстандық көмекші және бір әскер қаза тапты. Бадгис провинциясы, Ауғанстан – 2 маусым – Хайрхана мен Кала-э-Нау арасындағы жолда "Шекарасыз дәрігерлер" ұйымының бес қызметкері қаза тапты, осының салдарынан MSF Ауғанстаннан толықтай шығарылды. Қаза тапқан қызметкерлердің есімдері: Хелен де Бейр, Виллем Квинт, Эгиль Тайнес, Фасил Ахмад және Бесмилла. Солтүстік Дарфур, Судан – 10 қазан – "Балаларды құтқару" ұйымының көлігі Ум-Барро аймағында танкіге қарсы минаға шалдықты. Көлікте болған екі қызметкер қаза тапты, атап айтқанда Раф Буллик (британдық, бағдарлама менеджері, Солтүстік Дарфур) және Нуредин Иса Тайеб (судандық, су инженері).
2005 жыл
Бағдад, Ирак – 16 сәуір – Конфликтке ұшыраған азаматтар орталығының (CIVIC) негізін қалаушы Марла Рузичка және оның ирактық аудармашысы Фаиз Али Салим әуежай жолындағы қанаушылық шабуыл салдарынан қаза тапты. Оңтүстік Судан – 5 қараша – Халықаралық көмек көрсету қызметінде жұмыс істеген Коллин Ли, әйелі мен жүргізушісімен бірге болған джипіне LRA тобы шабуыл жасағанда көз жұмды.
2006 жыл
Вавуния, Шри-Ланка – 15 мамыр – Норвегиялық босқындар кеңесінің қызметкері жұмыстан оралғанда атып өлтірілді. Муттур, Шри-Ланка – 6 тамыз – Аштыққа қарсы күрес тобының 17 жұмыскері өлтірілген күйде табылды. Олар 2004 жылғы цунамиден кейін жаңару жұмыстарында болған. Бұл аймақта бір аптадан астам қатал шайқас жүрді. (Муттур қырғынына қараңыз.)
2008 жыл
Кабул, Ауғанстан – 14 қаңтар – Серена қонақ үйіне жасалған шабуылда алты адам, оның ішінде АҚШ-тан келген кем дегенде бір гуманитарлық көмекші Тор Хесла қаза тапты. Кандагар, Ауғанстан – 26 қаңтар – Гуманитарлық көмекші және оның ауған жүргізушісі ұрланып, қайтыс болған деп есептеледі. Кисмайо, Сомали – 28 қаңтар – Médecins Sans Frontières (MSF) ұйымының хирург, логист және жүргізушісі аурухана мен олардың базасы арасында шабуылға ұшырағанда қаза тапты. Чад – 1 мамыр – Save the Children UK ұйымының ел директоры Хаджер Хадид маңында машинасына шабуыл жасалғанда атып өлтірілді. Коломбо, Шри-Ланка – 16 мамыр – Норвегиялық босқындар кеңесінің Баттикалоадағы қызметкері елордаға сапармен бара жатқанда ұрланып, қайтыс болған деп есептеледі. Аруша, Танзания – 30 маусым – Foodwatershelter коммерциялық емес ұйымында жұмыс істейтін австралиялық азамат тонау кезінде қаза тапты. Логар провинциясы, Ауғанстан – 13 тамыз – Халықаралық құтқару комитетінің (IRC) үш әйел қызметкері мен олардың жергілікті жүргізушісі Кабулға қайтып келе жатқанда жасалған шабуылда қаза тапты. Олардың бірі – америкалық азамат. Сомали аймағы, Эфиопия – 22 қыркүйек – Medecins du Monde ұйымында жұмыс істейтін медбике мен дәрігер Фадигарадле ауылында ұрланып, Сомалиге әкетілді. Олар 4 айдан кейін босатылды. Мерка, Сомали – 17 қазан – Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасының (WFP) аға бағдарламалық көмекшісі мешіттен шыққанда атып өлтірілді. Кабул, Ауғанстан – 20 қазан – SERVE Afghanistan ұйымының гуманитарлық көмекшісі жұмысқа бара жатқанда қаза тапты. Гурилель, Сомали – 25 қазан – Iida көмек ұйымының жергілікті қызметкері жұмыстан қайтып келе жатқанда қаза тапты.
2009 жыл
Йеменде бірнеше көмекші қызметкерлер ұрланды. Екі чечен көмекші қызметкері ұрланып, өлтірілді. Сомали, Бакул, 19 сәуірде екі «Дәрігерлерсіз шекаралар» ұйымының дәрігері ұрланып, 9 күннен кейін босатылды. Танзания, Занзибарда ирландиялық қайырымдылық ұйымының қызметкері қарақшылық кезінде қаза тапты. Чад, 4 тамызда «Дәрігерлерсіз шекаралар» ұйымының логистігі мен оның чадтық көмекшісі Адеде ұрланды. Чадтық көмекшісі одан кейін жақын уақытта босатылып, логистік бір айдан кейін босатылды. Пәкістан, 5 қазанда Біріккен Ұлттар Ұйымының 3 қызметкері ел астанасы Исламабадтағы Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы кеңсесіне жасалған қанаушылық шабуылда қаза тапты. Судан, Батыс Дарфур, 22 қазанда Халықаралық Қызыл Крест комитетінің француз делегаты 5 айдан кейін ұрланып, босатылды. Ауғанстан, 28 қазанда үш талибан шабуылшысы Кабулдегі Бехтар қонақ үйіне шабуыл жасап, 5 Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкері, екі ауған қауіпсіздік қызметкері және бір ауған азаматын өлтірді. Президент сайлауында жұмыс істеп жатқан БҰҰ-ның тағы тоғыз қызметкері жараланды. Орталық Африка Республикасы, Биро, 22 қарашада Triangle Generation Humanitaire ұйымының екі француз көмекші қызметкері ұрланып, Дарфурда 4 ай бойы ұсталып, кейін босатылды.
2010 жыл
Газа секторы 31 мамыр Израиль теңіз күштері Газаға көмек жеткізуге және Израиль теңіз блокадасын бұзуға тырысқан "Газа бостандық флотилиясының" 9 мүшесін өлтірді. Газа флотилиясына жасалған шабуыл бүкіл әлемде кең пікірталас тудырды. 6 маусым, Абеше, Чад Oxfam GB ұйымында жұмыс істейтін логист ұрланды. Ол 10 күннен кейін Суданмен шекараға жақын жерде қауіпсіздік күштерімен құтқарылды. Ауғанстан 7 тамыз Христиандық көмек агенттігінде жұмыс істеген 10 ер және әйел адам Талибан жасаған шабуылда қаза тапты. Елде көз клиникасын басқарған ауғанстандық екі аудармашы, алты америкалық, британдық әйел және неміс әйел оқтан жарақаттанды. Талибан өкілі Сабулла Мужахид кейіннен олардың АҚШ-тың миссионерлері және тыңшылары болғандықтан өлтірілгенін мәлімдеді.
2011 жыл
Нигерия 26 тамыз Біріккен Ұлттар Ұйымының Абуджадағы штаб-пәтеріне жанкешті автомобиль шабуыл жасап, кем дегенде 18 адам қаза тауып, ондаған адам жарақат алып, ғимарат қатты қирады. "Боко Харам" жауапкершілікті өз мойнына алды. Сирия 7 қыркүйек Белгісіз шабуылдаушылар жедел жәрдем көлігіне шабуыл жасап, үш құтқарушыны жарақаттады, ал Хомста тасымалданған жараланған науқас пен құтқарушылардың бірі Хакам Драк Сибай жарақаттарынан көз жұмды. Сомали 23 желтоқсан Біріккен Ұлттар Ұйымының екі көмекші қызметкері мен үшінші әріптесі Хиран облысының Матабан қаласында атып өлтірілді. БҰҰ қызметкерлері, Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы үшін жұмыс істейтін, азық-түлік таратуды және ішкі қоныс аударушылар лагерьдерін бақылап отырды. Біріккен Ұлттар Ұйымының Матабандағы операциялары уақытша тоқтатылды. Могадишу, Сомали 29 желтоқсан MSF ұйымында жұмыс істейтін дәрігер мен логист атып өлтірілді. Дадааб, Кения: Médecins sans Frontières ұйымында жұмыс істейтін екі испандық әйел қарулы адамдар тарапынан ұрланып, 2013 жылдың шілдесінде босатылды.
2013 жыл
Алеппо, Сирия: "Өмірге қолдау" ұйымының қызметкері Кайла Мюллер 2015 жылы ИИДҰ-ға (ДАИШ) ұрланып, қаза болды.
2014 жыл
Ауғанстан: Херат қаласында мотоциклмен келген екі адам Халықаралық көмек миссиясының, христиандық медициналық қайырымдылық ұйымының екі фин жұмыскерін атып өлтірді. Әйелдер таксиде болған кезде оққа ұшты. Сирия: Британдық көмекші Дэвид Которн Хейнс Түркия шекарасына жақын Идлиб провинциясындағы Атме босқындар лагері маңынан ұрланды. Ол итальяндық көмекші жұмыскер және кейін босатылған екі сириялықпен бірге тұтқындалды. Украина: Донецкте Халықаралық Қызыл Крест комитетінің (ICRC) қызметкері снарядтан қаза тапты.
2015 жыл
Ауғанстан. 30 қазан. АҚШ әскерінің Кундуз ауруханасына жасаған әуе шабуылы салдарынан «Шекарасыз дәрігерлер» ұйымының 42 қызметкері мен науқасы қаза болды.
2016 жыл
Сирия: Маңызды гуманитарлық көмек тасымалдайтын жүк көліктерін түсіріп жатқанда шамамен жиырма бейбіт тұрғын мен САРК қызметкері қаза тапты. Көмектің көп бөлігі жойылды. Нигерия: Борно штатында гуманитарлық көлік колоннасына шабуыл жасалып, ЮНИСЕФ қызметкері жарақат алды. Ауғанстан: Гуманитарлық жұмыс істеп жүрген бес эмират азаматы (Мұхаммед Али Зайнал Аль Бастаки, Абдулла Мохаммед Эсса Обаид Аль Кааби, Ахмет Рашид Салим Али Аль Мазруи, Ахмет Абдул Рахман Ахмад Аль Тунайджи және Абдул Хамид Сұлтан Абдулла Ибрагим Аль Хаммади) террористік бомбалық шабуылдың салдарынан қаза тапты.
2017 жыл
Нигерия 17 қаңтар Борно штатының Ранн қаласындағы босқындар лагеріне жасалған үкіметтік әуе шабуылынан 6 көмекші қызметкер қаза тауып, 8 адам ауыр жарақат алды, сондай-ақ көптеген азаматтар қаза болды. Сомали 14 қазан Могадишуде көлік құралына орнатылған жарыққыш құрылғысынан 6 көмекші қызметкер қаза тауып, 13 адам ауыр жарақат алды.
2019 жыл
Кабул, Ауғанстан: Біріккен Ұлттар Ұйымының даму бағдарламасының гуманитарлық көмекші қызметкерлеріне шабуыл жасалып, олардың бірі – Анил Радж қаза тапты. Тәуелсіз гуманитарлық зерттеу ұйымы Humanitarian Outcomes жүргізген сауалнама көрсеткендей, 2019 жылы гуманитарлық көмекшілерге қарсы рекордтық 277 ірі шабуыл жасалған. Бұдан өзге, сол жылы 483 гуманитарлық көмекші қызметкер қаза тапты, ұрланды немесе жарақат алды, бұл 1997 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш.
2020 жыл
Кабул, Ауғанстан: Қарулы адамдар "Дәшт-е Барчи" ауруханасының перзентханасына шабуыл жасап, кем дегенде 24 адамды өлтірді, оның ішінде аналар, кішкентай балалар және "Дәрігерлерсіз шекаралар" ұйымының акушері бар. Нигер: Шабуыл нәтижесінде сегіз адам қаза тапты, оның жетісі француздық үкіметтік емес ұйым ACTED-тің қызметкерлері, ал бірі – олардың жетекшісі болды. Йемен: Аден әуежайына жасалған шабуылда кемінде үш Халықаралық Қызыл Крест комитетінің қызметкері қаза тауып, тағы үш адам жарақат алды. Нигерия: Борно штатында ACF ұйымының 5 көмекші қызметкері жихадшылар тарапынан ұрланып, кейін өлім жазасына кесілді.
2021 жыл
Эфиопия: Тиграй аймағында "Дәрігерлер шегінен тыс" ұйымының үш қызметкері қаза болды.
2023 жыл
Газа: Израиль әскерлері Газада екі бөлек оқиғада бес Халықаралық Қызыл Крест және Қызыл Жартыай Қоғамының (IFRC) мүшесін, бір палестиналық жедел жәрдем жүргізушісін және төрт палестиналық фельдшерді өлтірді. Газа: Израиль әскерлері 7 қазан мен 2 қараша аралығында Газада 72 БҰҰ-ның Палестинаны қайта құру және жұмыс агенттігінің (UNRWA) қызметкерін өлтірді. UNRWA мәліметінше, бұл "жақындағы тарихтағы қысқа мерзімде қақтығыста қаза тапқан БҰҰ-ның азаматтық көмекшілерінің ең көп саны".
2024 жыл
Газа: 2024 жылғы 2 сәуірде Газа жолағындағы көліктеріне соққан Израильдің әуе шабуылынан World Central Kitchen ұйымының жеті көмекші қызметкері мен олардың палестиналық жүргізушісі қаза болды.