Кіріспе
Табиғатта кездесетін түрдің типтік пішінінің фенотипі өсірілген теңіз өнімдері компаниясы. Жабайы тип (WT) – табиғатта кездесетін түрдің типтік пішінінің фенотипі. Алғашқыда жабайы тип стандартты "қалыпты" аллельдің нәтижесі ретінде қарастырылған, стандартты емес "мутантты" аллельге қарама-қарсы. "Мутантты" аллельдер кең ауқымда өзгеруі мүмкін, тіпті популяция ішінде генетикалық өзгеріс орын алса, жабайы типке айналуы мүмкін. Генетикалық карталау технологияларының үнемі дамуы мутациялардың қалай пайда болатынын және басқа гендермен өзара әрекеттесіп фенотипті қалай өзгертетінін жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді. Қазіргі кезде гендік локустардың көпшілігі немесе барлығы түрдің географиялық ареалында әртүрлі жиілікте кездесетін әртүрлі аллельдік формаларда болады және бірыңғай жабайы тип жоқ екені анықталды. Дегенмен, жалпы алғанда, ең көп таралған аллель – яғни, ең жоғары гендік жиілігі бар аллель – жабайы тип деп есептеледі. Жабайы тип тұжырымы кейбір зертханалық организмдерде, мысалы, жеміс шыбыны *Drosophila melanogaster*-де пайдалы, онда көз түсі немесе қанат пішіні сияқты белгілердің стандартты фенотиптері ерекше фенотиптерді тудыратын нақты мутациялар арқылы өзгереді, мысалы, "ақ көздер" немесе "қанаты жетілмеген". Жабайы типтегі аллельдер "+" үстін сызықшасымен белгіленеді, мысалы, w+ және vg+ – қызыл көздер және толық өлшемді қанаттар үшін. Осы белгілерге жауапты гендерді манипуляциялау организмдердің қалай қалыптасатынын және белгілердің популяция ішінде қалай өзгеретінін түсінуге алып келді. Жабайы типтегі аллельдерді манипуляциялауға қатысты зерттеулер көптеген салаларда қолданылады, соның ішінде аурулармен күресу және коммерциялық тағам өндірісі.
the cultured seafood company
The wild type (WT) is the phenotype of the typical form of a species as it occurs in nature. Originally, the wild type was conceptualized as a product of the standard "normal" allele at a locus, in contrast to that produced by a non standard, "mutant" allele. "Mutant" alleles can vary to a great extent, and even become the wild type if a genetic shift occurs within the population. Continued advancements in genetic mapping technologies have created a better understanding of how mutations occur and interact with other genes to alter phenotype. It is now appreciated that most or all gene loci exist in a variety of allelic forms, which vary in frequency throughout the geographic range of a species, and that a uniform wild type does not exist. In general, however, the most prevalent allele – i. e., the one with the highest gene frequency – is the one deemed wild type. The concept of wild type is useful in some experimental organisms such as fruit flies Drosophila melanogaster, in which the standard phenotypes for features such as eye color or wing shape are known to be altered by particular mutations that produce distinctive phenotypes, such as "white eyes" or "vestigial wings". Wild type alleles are indicated with a "+" superscript, for example w+ and vg+ for red eyes and full size wings, respectively. Manipulation of the genes behind these traits led to the current understanding of how organisms form and how traits mutate within a population. Research involving the manipulation of wild type alleles has application in many fields, including fighting disease and commercial food production.
Медициналық қолдану
Жабайы тип пен "мутантты" фенотиптердің генетикалық тізбегі және осы гендердің экспрессиядағы өзара әрекеттесуі көптеген зерттеулердің нысаны болып табылады. Осы процестерді жақсырақ түсіну қазіргі кезде емделе алмайтын ауруларды, мысалы герпес вирусымен жұғуды алдын алу және емдеу әдістерін әкелуге үміттеніледі. Осы салалардағы үміттендірілетін зерттеулердің бір мысалы – жабайы типтегі мутациялар мен өкпе қатерлі ісігінің кейбір түрлері арасындағы байланысты зерттеу. Зерттеулер сонымен қатар жаңа вакциналарды жасау үшін вирустардың белгілі бір жабайы типтік қасиеттерін өзгертумен айналысады. Бұл зерттеулер Эбола вирусы және АИТС сияқты қауіпті вирустармен күресудің жаңа жолдарын табуға әкелуі мүмкін. Вирустардың түрлер арасында қалай өзгеретінін және адамдарға жұқтыруға қабілетті зиянды вирустарды анықтау үшін жабайы типтегі мутацияларды пайдаланатын зерттеулер де жүргізілуде.
Коммерциялық қолдану
Ең пайдалы қасиеттерін арттыруға бағытталған селекциялық шаралар – ауыл шаруашылығының негізі болып табылады, бұл эволюция процесін үдетіп, егіс дақылдары мен жануарларды ірілетуге және ауруларға төзімді етуге мүмкіндік берді. Генетикалық манипуляция одан да әрі барып, өсімдіктердің генетикалық өзгертілуіне әкелді, бұл тек егін өнімділігін ғана емес, сонымен қатар олардың қоректік құндылығын да арттырады. Бұл оқшауланған халықтарға басқа жағдайда қол жеткізе алмайтын өмірлік маңызды витаминдер мен минералдарды алуға мүмкіндік береді. Осы жабайы типтегі мутацияларды пайдалану арқылы өте құрғақ ортада өсетін өсімдіктер шығарылды, бұл планетаның үлкен бөлігін қоныстануға жарамды етті. Бұл гендер туралы білім арта келе, ауыл шаруашылығы одан да тиімді процесс болып дамиды, және осы процесс үнемі өсіп келе жатқан халықты қамтамасыз ету үшін маңызды рөл атқарады. Қолайлы гендерді күшейту, популяциядағы ең жақсы қасиеттердің әдеттегіден гөрі әлдеқайда жоғары пайызбен кездесуіне мүмкіндік береді, бірақ бұл практика кейбір этикалық мәселелерге орай пікірталас тудырады. Осы өзгерістердің нәтижесінде кейбір өсімдіктер мен жануарлар өз ата-бабаларымен салыстырғанда мүлдем танылмайтын болып кетті.