Кіріспе
Джайнизмнің екі негізгі мектебінің бірі – Светамбара (/ʃ//w//ɛ/'/ʌ//m//b//ə//r//ə/; сонымен қатар Шветамбара, Шветамбара, Светамбара немесе Светамбар деп те жазылады) – джайнизмнің екі басты тармағының бірі, екіншісі – Дигамбара. "Светамбара" сөзі санскрит тілінде "ақ киім киген" деген мағынаны білдіреді және оның аскеттерінің ақ киім кию дәстүріне қатысты, бұл оларды аскеттері жалаңаш жүретін "көк киім киген" Дигамбара джайнистерінен ерекшелейді. Светамбаралар аскеттердің міндетті түрде жалаңаш болуына сенбейді. Светамбара және Дигамбара дәстүрлері киім талаптары, ғибадатханалар мен иконография, джайнизмнің әйел монахтарына қатысты көзқарастар, аңыздар және маңызды деп санайтын мәтіндер сияқты тарихи айырмашылықтарға ие. Қазіргі уақытта Светамбара джайнистік қауымдастықтары негізінен Гуджарат, Раджастан және Махараштраның жағалау аймақтарында кездеседі. Индуизм және джайнизмді зерттеуші ғалым Джеффри Д. Лонгтың сөзіне сәйкес, Үндістандағы джайнистердің шамамен төрттен бес бөлігі – Светамбаралар.
The Śvetāmbara (/ʃ//w//ɛ/'/t//ʌ//m//b//ə//r//ə/; also spelled Shwetambara, Shvetambara, Svetambara or Swetambar) is one of the two main branches of Jainism, the other being the Digambara. Śvetāmbara in Sanskrit means "white clad", and refers to its ascetics' practice of wearing white clothes, which sets it apart from the Digambara or "sky clad" Jains whose ascetic practitioners go nude. Śvetāmbaras do not believe that ascetics must practice nudity. The Śvetāmbara and Digambara traditions have had historical differences ranging from their dress code, their temples and iconography, attitude towards Jain nuns, their legends and the texts they consider as important. Śvetāmbara Jain communities are currently found mainly in Gujarat, Rajasthan and coastal regions of Maharashtra. According to Jeffery D. Long, a scholar of Hindu and Jain studies, about four fifths of all Jains in India are Śvetāmbaras.
Тарих
Светамбара мәтіндері 454 жылы Валлабиде Девардхигани Кшамашараманың қолдауымен Валлабидің Ұлы кеңесінде кодификацияланды. Светамбралардың көпшілігі – муртипуджакалар, яғни олар ғибадатханаларда белсенді түрде құлшылық етеді, Тиртханкаралар мен маңызды джайнистік қасиетті әйелдердің бейнелеріне және мүсіндеріне табынады. Ал қалғандары түрлі субтрадицияларға бөлінеді, онда джайналық ғибадатханалар мен залдары салынып, пуджа шағын түрде өткізіледі, немесе ғибадатханалар, бейнелер мен мүсіндерді салу және пайдалануға белсенді түрде қарсылық көрсетіледі және одан қашынылады. Бұл субтрадициялар 14-шы ғасырдан 18-шы ғасырға дейін пайда болды. Ғибадатханаларға, бейнелерге және мүсіндерге қарсы шыққан маңызды джайни ғалымдарының бірі – Лонка Шах (шамамен 1476 жыл). Бұл кейінгі субтрадициялар негізінен Станкаваси және Терапант ордендері болып табылады. Ерте отаршылдық дәуірдегі бақылаушылар мен 20-шы ғасырдың басындағы Малвания сияқты джайни жазушылары мүсінге табынуға қарсы осы қозғалыстың джайнизмге исламның ықпалы болуы мүмкін деген гипотезаны ұсынды, бірақ кейінгі зерттеулер бұл субтрадициялардың Ахимса (бейбітшілік) қағидасы бойынша ішкі дау мен пікірталастан туындағанын көрсетеді. Жаңа қозғалыстар ғибадатханалардың немесе кез келген құрылыстардың, бейнелердің және мүсіндердің салынуы, сондай-ақ пуджа рәсімдерінің топырақ, ағаш және басқа материалдардағы ұсақ жаратылыстар мен микроскопиялық тіршілік формаларына зиян келтіріп, оларды өлтіретінін, демек, олардың бейбітшілік қағидасына қайшы келетінін дәлелдеді. Жаңа Светамбара субтрадициялары тіпті сөйлескенде де ахимсаны сақтау үшін ауыздарын ақ матамен немесе мухапаттимен жабады. Осылайша олар кішкентай организмдерді жұту ықтималдығын азайтады. Терапант ордені күшті түрде иконаға қарсы және әлемнің көптеген бөліктерінде миллиондаған жақтастары бар. Матурадан табылған ерте джайни бейнелері біздің заманымыздың 5-шы ғасырының соңына дейін Дигамбара иконаларын көрсетеді, содан кейін Светамбара иконалары пайда бола бастайды.