Кіріспе

Квебек провинциясының премьер-министрі 1966-1968 жылдары

Фрэнсис Дэниел Джонсон аға (9 сәуір 1915 – 26 қыркүйек 1968) – канадалық саясаткер және Квебек провинциясының 20-шы премьер-министрі, 1966 жылдан 1968 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет еткен.

Өмірбаян

Джонсон Канаданың Квебек провинциясының Данвилл қаласында дүниеге келген. Ол ирландтық тегі бар ағылшын тілінде сөйлейтін жұмысшы Фрэнсис Джонсон мен француз канадасы Мари Аделина Дэниелдің ұлы болды. Ол екі тілде тәрбиеленді, бірақ білімін толығымен француз тілінде алды. 1943 жылы Джонсон Рейн Гагнеге (1918-1994) үйленді. 1953 жылы ол өзінің сүйіктісі, Radio Canada хабаршысы Бертран Дюссоның екі рет оқтап жаралауынан аман қалды, ал ол кейін өз-өзіне қол жұмсады. Оның ұлдары Пьер Марк Джонсон мен Дэниел Джонсон кіші де Квебек провинциясының премьер-министрлері болды; ерекшесі, әрқайсысы әртүрлі партияға жетекшілік етті және екеуі де премьер-министр қызметінде бір жылдан кем уақыт болды, Пьер Марк 1985 жылы қысқа мерзімге тәуелсіздік қозғалысын қолдайтын Parti Québécois партиясының басшысы болды, ал Дэниел кіші 1994 жылы тоғыз айға федералист Квебек Либералдық партиясының басшысы болды, және екеуі де жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады.

Заң шығарушы органның мүшесі

Джонсон 1946 жылы қосымша сайлауда жеңіске жетіп, Багот ауданы үшін Заңнамалық Ассамблеяның Ұлттық Одақ мүшесі (МҰО) болды. Ол 1948, 1952, 1956 және 1960 жылдары қайта сайланды. 1955 жылы ол премьер-министр Морис Дюплессистің парламенттік көмекшісі қызметін атқарды және 1955 жылдан 1958 жылға дейін Палата Төрағасының орынбасары болды. Ол карикатурашылардың назарына ілігіп, олар оны Дэнни Бой кейіптесi ретiнде бейнеледі.

Министрлер кабинетінің мүшесі

Джонсон 1958 жылы Министрлер кабинетіне тағайындалды және 1960 жылғы сайлауға дейін, ода либералдар жеңіске жетті, су ресурстары министрі қызметін атқарды. Ол 1958 жылы Маник-5 су электр стансасы жобасын бастаған министр болды, ал оның құрметіне осы жобадағы Даниель Джонсон тоғаны оның атымен аталады.

Партия басшысы

Джонсон 1961 жылы Жан Жак Бертранға қарсы партия жетекшісі болып сайланды. Оның партиясы 1962 жылы Жан Лесаждың либералдарына қарсы сайлауда жеңіліске ұшырады, бірақ ол заң шығарушы органға қайта сайланды. 1965 жылы жазған «Égalité ou indépendance» («Теңдік немесе тәуелсіздік») кітабы оны Квебекке тәуелсіздік алу мүмкіндігін мойындаған Квебек саяси партиясының алғашқы басшысы етті. Ол, егер Канада британдық тәждің билігіндегі доминион статусына қанағаттанса, Квебек тәуелсіздікке ұмтылуы керек деді. Сондай-ақ, егер ағылшын тілді канадалықтар тәуелсіздік алғысы келмесе, Квебек оны жеке өз күшімен істей алатынын мәлімдеді. Оның осы мәселедегі ұстанымы беймаз болып көрінді. Кітабында жазғандай, оның ұстанымы – «қажет болған жағдайда тәуелсіздік, бірақ міндетті түрде емес», – дегенді білдірді. Бұл Канада премьер-министрі Уильям Лайон Маккензи Кингтің Екінші дүниежүзілік соғыстағы әскерге шақыру мәселесіндегі танымал сөзіне сілтеме жасады.

Премьер-министр

Сол бір ұранмен, "Теңдік немесе тәуелсіздік" деп, оның партиясы 1966 жылғы сайлауда жеңіске жетті және ол Квебек премьер-министрі болды, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды. Оның қызметі, басқа нәрселермен қатар, конституциялық мәселелер бойынша Канада үкіметімен туындаған шиеленістермен ерекшеленді, себебі Квебек премьері ретінде ол он тең провинцияның орнына екі тең ұлт тұжырымына негізделген Канада Конституциясын реформалау туралы ұсыныстар жасады.

Өлім

1968 жылдың шілдесінде Джонсон жүрек талмасына ұшырады, ол қыркүйектің ортасына дейін жұмыстан жаңылды. 25 қыркүйекте «Hydro Québec» мемлекеттік коммуналдық мекемесі Manicouagan 5 тоғанының құрылысы аяқталғанын атап өту үшін салтанатты шара ұйымдастырды. Монреаль, Квебек және Нью-Йорк қалаларынан жүздеген саяси қайраткерлер, саясаткерлер, коммуналдық компаниялардың басшылары, қаржыгерлер, инженерлер және журналистер ұшақпен құрылыс алаңына жеткізілді, онда банкет және ескерткіш тақта ашу рәсімі өтті. Қонақтардың арасында Джонсон, оның ізашары Жан Лесаж және 1962-1963 жылдары барлық жекеменшік коммуналдық мекемелерді «Hydro Québec»-ке біріктіруге жауапты болған бұрынғы Гидроресурстар министрі Рене Левеск болды. Банкетте түскен суреттерде үш адамның жақсы көңіл-күйде, қол ұстасып, күлімсіреп тұрғаны көрінеді, бірақ либералдық партияның жетекшісі мен оның бұрынғы министрі арасындағы қарым-қатынас Левесктің жақында «Mouvement Souveraineté Association» қозғалысына, «Квебек партиясының» алдағы бағасы болған қозғалысқа қосылуынан кейін шиеленісті болды. 1969 жылдың 26 қыркүйегінде, Джонсонның қайтыс болғанына бір жыл толуына орай, жаңа премьер-министр Жан Жак Бертран Джонсонның жесірі мен балаларымен бірге екі ескерткіш тақтаны ашып, оның ізашарының құрметіне тоғанды ресми түрде пайдалануға берді. Екі тақта да қазір кешеннің жоғарғы бөлігінде қатар орналасқан.

Партия жетекшісі сайлауы

Дэниел Джонсон 1962 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол 1966 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, 1968 жылы қызмет бабында қайтыс болды.