Кіріспе
Британдық клавишашы (1938–1985) әнші кейде Ян Стюарт деп танылады. Ян Эндрю Роберт Стюарт (18 шілде 1938 – 12 желтоқсан 1985) – британдық клавишашы және Rolling Stones тобының құрылтайшыларының бірі. 1963 жылғы мамыр айында менеджер Эндрю Луг Олдхэмнің тілегімен, ол топтың бейнесіне сай емес деп танылып, құрамнан шығарылды. Ол өмірінің соңына дейін екі он жылдан астам уақыт бойы жол менеджері және пианиношы болып қызмет етті, ал 1989 жылы топтың қалған мүшелерімен бірге Рок-н-ролл даңқы залына енгізілді.
the singer sometimes known as Ian Stuart
Ian Andrew Robert Stewart (18 July 1938 – 12 December 1985) was a British keyboardist and co founder of the Rolling Stones. He was removed from the lineup in May 1963 at the request of manager Andrew Loog Oldham who felt he did not fit the band's image. He remained as road manager and pianist for over two decades until his death, and was posthumously inducted into the Rock and Roll Hall of Fame along with the rest of the band in 1989.
Ерте өмір
Стюарт Шотландияның Фиф округінің Шығыс Неук аймағындағы Питтенвеймде, анасының отбасылық шаруашылығында, Кирклачта дүниеге келді және Саттон қаласында, сәулетші Джон Стюарт пен Энни Блэк қызының ұлы болып өсті. Ол Лондонның Кингстон-апон-Темза қаласындағы Тиффин мектебінде білім алды. Стюарт (көбінесе Стю деп атайды) алты жасында фортепианода ойнауды бастады. Ол банджо да тартып, екі аспапта да әуесқойлар тобымен бірге ойнады.
The Rolling Stones тобындағы рөлі
Ритм-н-блюз, буги-вуги, блюз және биг-бенд джаз жанрын ұнататын Стюарт Лондондық химиялық компанияда кеме жөнелткіші болып жұмыс істеген кезде, 1962 жылғы 2 мамырда «Жаз жаңалықтарында» Брайан Джонстың музыканттарды іздеп, ритм-н-блюз тобы құру туралы жарияланымына ең бірінші жауап берді. Мик Джаггер мен Кит Ричардс маусым айында қосылды, ал Дик Тейлор (кейін Pretty Things тобының мүшесі) бас гитарада, Мик Авори (кейін Kinks тобының мүшесі) барабанда ойнап, 1962 жылғы 12 шілдеде Марки клубында «Rollin’ Stones» деген атпен алғашқы концертін өткізді. Ричардс Стюартпен танысуы туралы былай деді: «Ол тұрақты жұмысынан бөлек, джаз клубтарында буги-вуги фортепианода ойнайтын. Ол ойнағанда менің де басымды айырды. Мен ешқашан ақ нәсілді пианистті осылай ойнағанын естімеген едім». 1962 жылдың желтоқсаны мен 1963 жылдың қаңтарында Билл Уайман мен Чарли Уоттс қосылып, бассистер мен барабаншылардың орнын алмастырды. Осы кезеңде Стюарт Империялық химиялық өнеркәсіпте жұмыс істеді. Топтың басқа мүшелерінің ешқайсысының телефоны болмады; Стюарт былай деді: «ICI-дегі менің үстелім – Stones ұйымының бас кеңсесі болды. Менің нөмірім «Жаз жаңалықтарында» жарияланды және мен жұмыста Stones тобының тапсырыстарын қабылдадым». Ол сондай-ақ топты және олардың жабдықтарын концерттеріне тасымалдау үшін фургон сатып алды. 1963 жылдың мамыр айының басында топтың менеджері Эндрю Лог Олдхэм Стюарт енді сахнада болмауы керек екенін, алты мүше танымал топ үшін тым көп екенін және ескі, денелі және тік жақты Стюарттың имиджіне сәйкес келмейтінін айтты. Ол Стюартқа жол менеджері болуын және жазуларда фортепианода ойнауын ұсынды. Стюарт бұл төмендетуді қабылдады. Ричардс былай деді: «[Сту] оны қалай сату керектігін түсінген шығар, ол үйлесімсіз болады, бірақ ол әлі де маңызды рөл атқара алады. Мен оған "Жарайды, өзіңді жегіп ал" десем, ол "Жарайды, мен сені айдап апамын" деді. Мұндай жүрек керек, бірақ Стюдің жүрегі үлкен еді». Стюарт фургонына құрал-жабдықтарды тиеп, топты концерттерге алып барды, гитараның ішектерін ауыстырды және Уоттстың барабандарын өзі ойнайтындай етіп орнатты. «Мен оған ешқашан ашу айтқан емеспін», - деді Уоттс олардың қарым-қатынасы туралы. Ол сондай-ақ алғашқы онжылдықтарда топтың көптеген альбомдарында фортепианода және кейде органмен ойнады, сонымен қатар сын айтты. Стюарт қайтыс болғаннан кейін Мик Джаггер былай деді: «Ол бұл топтың «Honky Tonk Women» және тағы да көптеген әндермен дөңгелекке айналуына көмектесті. Біз бір ғана Стюдың пікірін білуге тырыстық. Біз ән жазып немесе репетиция жасап жатқанда оның мақұлдауын алғымыз келді. Біз оның ұнағанын қалаймыз». Стюарт 1964 және 1986 жылдар аралығында шыққан барлық Rolling Stones альбомдарына фортепиано, орган, электр фортепиано және/немесе перкуссиямен қатысты, олардың «Their Satanic Majesties Request», «Beggars Banquet» және «Some Girls» альбомдарынан басқа. Стюарт топпен көп жұмыс істеген жалғыз клавишник емес: Джек Ницше, Никки Хопкинс, Билли Престон және Иан Маклаган оның жұмысын толықтырды. Стюарт 1969, 1972, 1975–76, 1978 және 1981–82 жылдардағы турларда өз таңдауы бойынша номерлерде фортепиано ойнады. 1976 жылы Стюарт былай деді: «Ақша туралы сөйлесеңіз болады, бірақ Stones жасаған ақша оларға көп пайда әкелген жоқ. Бұл оларды қиын жағдайға түсірді. Олар тіпті өз елдерінде өмір сүре алмайды», - деп атап өтті ол, топ мүшелерінің жоғары табыстары мен авторлық төлемдерден салықты азайту үшін салықтан тыс елде тұруын айтып. Стюарт топтың есірткіге құмарлығы мен той-томалақ өмір салтынан алшақ болды. «Менің ойымша, ол мұны ақымақтық деп қарады», - деді гитарист Мик Тейлор. «Менің ойымша, ол Брайанның не болғанын көргендіктен. Мен оның бетінен «Exile on Main Street» фильмін түсіру кезінде жағдайдың біршама бұзыла бастағанын байқадым. Менің ойымша, оған өте қиын болды. Бәріміз де солай едік». Стюарт гольф ойнады, ал жол менеджері ретінде курстары бар қонақ үйлерді артық көреді. Ричардс былай деп есіне алады: «Біз қалада ойнаған кезде, онда қыздар көп болады, олар жақындасуды қалайды және біз де оларға жақындасуды қалаймыз. Бірақ Стю бізді қаладан он шақырым қашықтықтағы қонақ үйге орналастырмақ. Таңертең оянғанда, мына сылтамалар бар. Біз өлімге талдық, біраз іс-әрекет іздеп жүрміз, ал Стю Гленэйглс ойнайды».
Басқа жұмыстар
Стюарт Led Zeppelin-нің "Rock and Roll" әнін (Led Zeppelin IV альбомынан) және "Boogie with Stu" әнін (оның лақап атымен аталған, Physical Graffiti альбомынан) жазды. Екеуі де дәстүрлі рок-н-ролл стилінде болды және оның буги-вуги орындау өнерісін қамтыды. Ол 1971 жылы Howlin' Wolf-тың "The London Howlin' Wolf Sessions" альбомында Эрик Клэптон, Ринго Старр, Клаус Вурманн, Стив Винвуд, Билл Уайман және Чарли Уоттспен бірге орындады. Сонымен қатар, ол Джордж Торугуд пен Destroyers тобының 1982 жылғы "Bad to the Bone" альбомында фортепиано мен органмен ойнады. Ронни Лейнмен бірге телеарнада концертте де өнер көрсетті. 1966 жылдың 5 қаңтарында Билл Уайман Стюарт пен Railroaders үшін "Stu Ball" әнін Лондондағы IBC студиясында жаздырды, онда Стюарт пианинода, Уайман бас-гитарада, Кит Ричардс (гитара) және Тони Михан (добыл) орындады. 1981 жылы Стюарт пен Чарли Уоттс "Bad Penny Blues" әніне үлес қосты, ол The Blues Band тобының "These Kind of Blues" альбомында жарық көрді. Олар Чарли Уоттспен бірге Rocket 88 тобының негізін қалады.
Жеке өмір
Стюарт 1967 жылдың 2 қаңтарында Синтия Дилленге үйленді. Ұлы арқылы оның төрт немересі бар.
Өлім және өлімнен кейін танылу
Стюарт 1983 жылы The Rolling Stones-тің Undercover альбомына үлес қосты және 1985 жылы Dirty Work (1986 жылы жарық көрген) альбомын жазу кезінде қатысты. 1985 жылдың желтоқсан айының басында Стюарттың тыныс алуы қиындады. 12 желтоқсанда ол проблеманы тексеру үшін клиникаға барды, бірақ күтпеген жүрек ұстамасынан қайтыс болды. Стюарт 47 жаста еді. The Rolling Stones 1986 жылдың ақпан айында Лондонның 100 клубында Rocket 88 тобына арналған концерт берді, онда Dirty Work альбомының соңында Стюарттың "Key to the Highway" блюз стандартын орындаған 30 секундтық үзіндісі қосылды. 1989 жылы The Rolling Stones Rock and Roll Hall of Fame-ге енген кезде, Стюарттың есімін қосуды сұрады. 2010 жылы Кит Ричардс өзінің "Өмір" атты автобиографиясында былай деді: "Иан Стюарт. Мен әлі де оның үшін жұмыс істеймін. Мен үшін The Rolling Stones – оның тобы. Оның білімі мен ұйымдастыру қабілеті болмаса, біз ешқайда жетпес едік". 2011 жылдың 19 сәуірінде пианист Бен Уотерс "Boogie 4 Stu" атты Иан Стюартқа арналған құрмет альбомын шығарды. Альбомға жазылған әндердің бірі – Боб Диланның "Watching the River Flow" әні, оны The Rolling Stones Билл Уайманмен бірге орындады. Бұл Уайманның 1992 жылдан бергі бұрынғы тобымен бірінші рет қайта қосылуы болды. Стюарт 2017 жылы Шотландия музыкалық сыйлықтарында құрметпен еске алынды. Джаггер, Ричардс, Вуд және Уоттс марапаттау рәсіміне видео үзінділер жіберді, ал сыйлықты Стюарттың әйелі мен ұлы қабылдады.