Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-американдық аниматор, кинорежиссер және суретші (1900–1967)
German American animator, filmmaker, and painter (1900–1967)
Оскар Вильгельм Фишингер (22 маусым 1900 – 31 қаңтар 1967) – неміс-американдық абстрактілі аниматор, кинорежиссер және суретші. Ол компьютерлік графика мен музыкалық бейнелер пайда болғанға ондаған жыл бұрын абстрактілі музыкалық анимация жасаумен ерекше көзге түсті. Ол Фриц Лэнгтің 1929 жылғы «Айдағы әйел» атты алғашқы ғылыми-фантастикалық фильмдерінің бірі үшін арнайы эффекттер жасады және Диснейдің «Фантазия» фильміне әсер етті. Ол 50-ден астам қысқаметражды фильм түсіріп, 800-ге жуық сурет салған, олардың көпшілігі әлемдік музейлерде, галереяларда және жеке коллекцияларда сақталады. Оның фильмдерінің арасында 1947 жылғы «Motion Painting No. 1» фильмі бар, ол қазір АҚШ Конгресі кітапханасының Ұлттық кино тізіліміне енгізілген.
Oskar Wilhelm Fischinger (June 22, 1900 – January 31, 1967) was a German American abstract animator, filmmaker, and painter, notable for creating abstract musical animation many decades before the appearance of computer graphics and music videos. He created special effects for Fritz Lang's 1929 Woman in the Moon, one of the first sci fi rocket films, and influenced Disney's Fantasia. He made over 50 short films and painted around 800 canvases, many of which are in museums, galleries, and collections worldwide. Among his film works is Motion Painting No. 1 (1947), which is now listed on the National Film Registry of the U. S. Library of Congress.
Өмірбаян
Франкфурт маңындағы Гелнхаузен қаласында туған Фишингер мектепті бітіргеннен кейін, иелері Бірінші дүниежүзілік соғысқа алынғанға дейін орган жасау фирмасында оқушы болып жұмыс істеді. Келесі жылы ол сәулетшінің кеңсесінде суретші болып жұмыс істеді, бірақ ол да әскерге шақырылды. Дегенмен, денсаулығының жарамсыздығына байланысты, оны әскери қызметке қабылдамады. Соғыстан кейін Фишингер отбасы Франкфуртқа көшіп келді. Ол жерде Фишингер кәсіптік училищені бітіріп, оқушы болып жұмыс істеді, соңында инженер дипломын алды.
Born in Gelnhausen, near Frankfurt, Fischinger apprenticed at an organ building firm after he finished school until the owners were drafted into World War I. The next year he worked as a draftsman in an architect's office, until he too was called to duty. However, since he was too "unhealthy", he was rejected from combat duty. After the war, the Fischinger family moved west to Frankfurt. There Fischinger attended a trade school and worked as an apprentice, eventually obtaining an Engineer's Diploma.
Ерте мансап
Франкфуртта Фишингер театр сыншысы Бернхард Дибольдпен кездесті, ол 1921 жылы Фишингерді абстрактілі фильмнің негізін қалаушы Уолтер Раттманның еңбектерімен және тұлғасымен таныстырды. Осы кезде Фишингер түрлі-түсті сұйықтықтармен және балауыз, саз сияқты үш өлшемді модельдеу материалдарымен тәжірибе жасады. Ол "Балауыз кесу машинасы" деп аталатын құралды ойлап тапты, ол тік кескішті кинокамераның жалюзиімен синхронды жұмыс істеуге мүмкіндік берді, бұл қалыпталған балауыз бен саздан жасалған бөліктердің тізбекті кескіштерін тиімді түсіруге ыңғайлы жағдай жасады. Фишингер машинасы туралы Раттманға хат жазды, ол қызығушылық танытты. Мюнхенге көшкеннен кейін Фишингер балауыз кесу машинасына Раттманға лицензия берді, ол оны Лотте Рейнигердің "Принц Ахмедтің оқиғалары" атты анимациялық ертегі фильмі үшін фон жасауға пайдаланды, қозғалатын фондар мен сиқырлы көріністерді құрды. Осы кезеңде Фишингер машинаны қолданып көптеген абстрактілі сынақтар түсірді. Олардың кейбіреулері бүгінде "Балауыз эксперименттері" деген атаумен таралды. 1924 жылы Фишингер американдық кәсіпкер Луи Сильмен бірлесіп, ересек көрермендерге арналған сатирикалық мультфильмдер шығару үшін компания құрды. Оның мұрағатында "Пьеррет I" атты бір фильм сақталған. Ол сондай-ақ абстрактілі фильмдер мен тәжірибелерін жасауды жалғастырды, жаңа және әртүрлі техникаларды, соның ішінде бірнеше проектормен көрсетуді сынады. "1926 және 1927 жылдары Фишингер әртүрлі музыкалық қосымшалармен бірнеше проекторлы киношоуларын ұйымдастырды. Бұл шоулар "Fieber (Қызба)", "Vakuum" және "Macht (Қуат)" деп аталды". Қаржылық қиындықтарға тап болған Фишингер алдымен отбасынан, содан кейін үй иесінен қарыз алды. Соңында, қарыздардан қашу үшін Фишингер 1927 жылдың маусым айында Мюнхеннен Берлинге жасырын түрде аттанды. Ол өзімен қажетті жабдықтарын ғана алып, 350 шақырымды жаяу өтіп, көп жылдардан кейін "Мюнхеннен Берлинге дейін жаяу жүру" фильмі ретінде жарық көрген жеке кадрларды түсірді.
In Frankfurt, Fischinger met the theatre critic Bernhard Diebold, who in 1921 introduced Fischinger to the work and personage of Walter Ruttmann, a pioneer in abstract film. At this time, Fischinger was experimenting with colored liquids and three dimensional modelling materials such as wax and clay. He invented a "Wax Slicing Machine", which synchronized a vertical slicer with a movie camera's shutter, enabling the efficient imaging of progressive cross sections through a length of molded wax and clay. Fischinger wrote to Ruttmann about his machine, who expressed interest. Moving to Munich, Fischinger licensed the wax slicing machine to Ruttmann, who used it to make some backgrounds for Lotte Reiniger's The Adventures of Prince Achmed, an animated fairy tale film, making the moving backgrounds and magic scenes. During this time Fischinger shot many abstract tests of his own using the machine. Some of these are distributed today under the assigned title Wax Experiments. In 1924, Fischinger formed a company with American entrepreneur Louis Seel to produce satirical cartoons that tended toward mature audiences. One survives in his film estate, Pierrette I. He also continued to make abstract films and tests of his own, trying new and different techniques, including multiple projector performances. "In 1926 and 1927, Fischinger performed his own multiple projector film shows with various musical accompaniments. These shows were titled Fieber (Fever), Vakuum, and Macht (Power)'". Facing financial difficulties, Fischinger borrowed from his family, and then his landlady. Finally, in an effort to escape bill collectors, Fischinger decided to surreptitiously depart Munich for Berlin in June 1927. Taking only his essential equipment, he walked 350 miles through the countryside, shooting single frames that were released many decades later as the film Walking from Munich to Berlin.
Берлин
Берлинге келген Фишингер туысынан ақша қарыз алып, Фридрихштрасседе студия ашты. Көп ұзамай ол әртүрлі фильмдерге арнайы эффектілер жасауға кірісті. Дегенмен, оның мультфильмдер жөніндегі ұсыныстарын продюсерлер мен дистрибьюторлар қабылдамады. 1928 жылы Фриц Ланг режиссерлік еткен «Айдағы әйел» (нем. Frau im Mond) көркем фильміне жұмысқа қабылданды, бұл оған біраз уақытқа дейін тұрақты жалақы әкелді. Бос уақытында ол қағазға көмірмен анимация жасаумен тәжірибе жасады. Ол халықтық және классикалық музыкаға сәйкес келетін бірнеше абстрактілі этюдтер жасады. Алғашқы этюдтердің бірнешеуі Electrola компаниясының жаңа пластинкаларымен синхрондалды және алғашқы кинотеатрларда пластинканы жарнамалап, оларды белгілі бір мағынада алғашқы музыкалық бейнеклиптерге айналдырды. 1-ден 12-ге дейінгі этюдтер жақсы қабылданды және олардың көптегені бүкіл әлемге, тіпті Жапония мен Оңтүстік Америкаға таратылды. Оның №5 этюді 1931 жылы «Түсті музыканы зерттеу конгресінде» сәнді сыналысқа ие болды. 1932 жылы Universal Pictures америкалық көрермендер үшін этюдтердің бірінің тарату құқығын сатып алды. Фишингер клиенттердің фильмдері мен жарнамалары үшін жасаған арнайы эффектілер оны «Фридрихштрассенің сиқыршысы» деп атауға себеп болды. 1932 жылы Фишингер өзінің туған қаласы Гельнхаузеннен шыққан туысы Эльфриде Фишингерге үйленді. 1933 жылдан кейін нацистер билікті нығайтқаннан кейін абстрактілі фильмдер мен өнер қауымдастықтары және тарату мүмкіндіктері тез жоғалып кетті, себебі нацистер «дегенеративті өнер» деп атаған нәрсеге қарсы саясатын енгізді. Оның ағасы Ханс Фишингер 1939 жылы Гамбургте өзінің «Tanz der Farben» (Түстер биі) атты абсолюттік фильмін көрсетті. Оскар Фишингер фильмдер түсіруді, сондай-ақ жарнамалар жасауды жалғастырды, олардың ішінде темекі компаниясы үшін «Мурати грейфт айн» (Мурати іске кіріседі немесе Мурати алға жылжып келеді) (1934) және «Толираг» жарнама агенттігі үшін «Крейсе» (Шеңберлер) (1933–34) фильмдері бар. Түсті Мурати жарнамасы, оның stop motion анимациялық темекілері бүкіл әлемде көрсетілді. Фишингер 1935 жылы «Композиция в синем» атты абстрактілі туындысын аяқтады. Ол сыншылар тарапынан жақсы қабылданды және кең таралған мифқа қарамастан, заңды түрде тіркелді. Metro Goldwyn Mayer агенті Голливудтағы шағын өнер театрында «Композиция в синем» және «Мурати» фильмдерінің көшірмелерін көрсетті, ал Эрнст Любич фильмдерге және көрермендердің осы қысқаметражды фильмдерге деген ынтасына таң қалды. Paramount Pictures агенті Фишингерге телефон соғып, АҚШ-та жұмыс істеуге дайын екенін сұрады, ал Фишингер дереу келісті.
Arriving in Berlin, Fischinger borrowed some money from a relative and set up a studio on Friedrichstraße. He soon was creating special effects for various films. His own proposals for cartoons were not accepted by producers or distributors, however. In 1928, he was hired to work on the feature film Woman in the Moon (German: Frau im Mond), directed by Fritz Lang, which provided him a steady salary for a time. On his own time, he experimented with charcoal on paper animation. He produced a series of abstract Studies that were synchronized to popular and classical music. A few of the early Studies were synchronized to new record releases by Electrola, and screened at first run theatres with a tail credit advertising the record, thus making them, in a sense, the very first music videos. The Studies — Numbers 1 through 12 — were well received and many were distributed to first run theatres worldwide, as far as Japan and South America. His Studie Nr. 5 screened at the 1931 "Congress for Colour Music Research" to critical acclaim. In 1932, Universal Pictures purchased distribution rights to one of the Studies for the American public. The special effects Fischinger did for clients' films and commercials led to his being called "the Wizard of Friedrichstraße". In 1932, Fischinger married Elfriede Fischinger, a first cousin from his hometown of Gelnhausen. As the Nazis consolidated power after 1933, the abstract film and art communities and distribution possibilities quickly disappeared as the Nazis instituted their policies against what they termed "degenerate art". His brother Hans Fischinger showed his absolute film "Tanz der Farben" (i. e. The Dance of Colors) in Hamburg in 1939. Oskar Fischinger continued to make films, and commercials and advertisements, among them Muratti greift ein (translated as Muratti Gets in the Act, or Muratti Marches On) (1934), for a cigarette company, and Kreise (Circles) (1933–34), for the Tolirag advertising agency. The color Muratti commercial with its stop motion dancing cigarettes screened all over the world. Fischinger managed to complete his abstract work Komposition in Blau in 1935. It was well received critically, and contrary to popular myth, was legally registered. An agent from Metro Goldwyn Mayer screened prints of Komposition in Blau and Muratti in a small art theatre in Hollywood, and Ernst Lubitsch was impressed by the films and the audience's enthusiastic response to the shorts. An agent from Paramount Pictures telephoned Fischinger, asking if he was willing to work in the United States, and Fischinger promptly agreed.
Голливуд
1936 жылғы ақпанда Голливудқа келгеннен кейін Фишингерге Paramount студиясында кеңсе, неміс тілінде сөйлейтін хатшылар, ағылшын тілі мұғалімі және аптасына 250 доллар жалақы берілді. (2017 жылғы доллармен есептегенде 4400 доллар, инфляцияға сәйкес түзетілген). Ол Эльфридемен эмигранттар қауымдастығымен араласты. Өз жұмысының басталуын күтіп, Фишингер суреттер салып, эскиздер жасады. Ол бастапқыда «Радиодинамика» деп аталған, бірақ бүгінде «Аллегретто» деп танылатын фильмді дайындады, ол Ральф Райнгердің «Радиодинамика» мелодиясына өте үйлесімді болды. Бұл қысқаметражды фильмтің «1937 жылғы үлкен көрсетілім» (1936) көркем фильміне енгізу жоспарланған. Алайда Paramount тек қара-ақ түспен шығаруды жоспарлаған, және Фишингер жұмысын бастағанда оны хабарламады. Paramount Фишингердің фильмін түсті сынауға да рұқсат бермеді. Фишингер келісімшартынан босатылуын сұрап, Paramount студиясын тастап кетті. Бірнеше жылдан кейін Хилла фон Ребайдың көмегімен және Объективті емес сурет салу мұражайының (кейін Гуггенхайм) берген гранты арқылы ол Paramount-тан фильмді сатып ала алды. Фишингер кельдерді қайта өңдеп, қайта бояп, өзінің қанағаттануына сай түсті нұсқасын жасады, оны «Аллегретто» деп атады. Биограф Уильям Морицтің айтуынша, бұл визуалды музыка тарихындағы ең көп көрсетілген және сәтті фильмдердің бірі болды, сондай-ақ Фишингердің ең танымал фильмдерінің бірі еді. Фишингердің Америкадағы фильмдер жасау әрекеттерінің көпшілігі қиындықтарға толы болды. Морицтің сөзіне сәйкес, Фишингер Франц Листтің екінші венгр рапсодиясына «Оптикалық поэма» (1937) фильмін MGM үшін жазды, бірақ студияның есеп жүйесіне байланысты пайда таппады. Ол Уолт Диснейдің «Фантазиясы» (1940) үшін Д-минордағы И.С. Бахтың Токката және Фугасын жасады, бірақ Дисней оның дизайнын бейнелірек ету үшін өзгерткендіктен, оған авторлық құқық берілмеді. Уильям Морицтің мәліметінше, Фишингер «Пиннокио» (1940) фильміндегі Көкшаңырақтың сияқтысының анимациясына үлес қосты. 1950 жылдары Фишингер бірнеше анимациялық телерекламалар жасады, соның ішінде Muntz TV үшін жасалған жарнама да бар. Объективті емес сурет салу мұражайы оған Америкаға адалдығын көрсету үшін Джон Филип Соузаның маршымен фильмді синхрондауды тапсырды, содан кейін Бахтың Бранденбург концертінің 3-ші концертіне фильм түсіруді талап етті, тіпті ол өзінің объективті емес бейнелерінің тұтастығын сақтау үшін дыбыссыз фильм жасағысы келді. Фишингер 1942 жылы «Радиодинамика» атты үнсіз фильмді құрастырды. Фильмдер жасаудан көңілі қалған Фишингер шығармашылықты іздеу үшін майлы бояуға көбірек назар аударды. Морицтің айтуынша, Гуггенхайм қоры анимациялық фильмді сұрап алғанмен, Фишингер Бахтың «Қозғалыс суреті №1» (1947) фильмін жасады, ол сурет салу процесін көрсетеді, әрбір штрих жасағанда бір кадр түсіріледі, ал көп қабатты стиль Бахтың музыкасының құрылымын ғана көрсетеді, ешқандай тығыз синхрондаусыз. Ол жеке фильмдеріне (кейбір коммерциялық жұмыстардан басқа) ешқашан қаржы алмағанымен, «Қозғалыс суреті №1» 1949 жылы Брюссельдегі Халықаралық эксперименталды фильмдер конкурсында Гран-при жеңіп алды. Фишингердің үш фильмі 1984 жылғы Анимация Олимпиадасының әлемдегі ең ұлы фильмдер тізіміне де енді. 1967 жылдың 31 қаңтарында ол 66 жасында қайтыс болды. Академияның киноархиві Оскар Фишингердің көптеген фильмдерін сақтап қалды, соның ішінде «Қозғалыс суреті №1», «Төртбұрыштар» және «Шығанақтар» фильмдері де бар.
Upon arriving in Hollywood in February 1936, Fischinger was given an office at Paramount Studios, German speaking secretaries, an English tutor, and a weekly salary of $250. ($4400 in 2017 dollars, adjusted for inflation). He and Elfriede socialized with the émigré community. As he waited for his assignment to begin, Fischinger sketched and painted. He prepared a film which was originally named Radio Dynamics, but known today as Allegretto, tightly synchronized to Ralph Rainger's tune "Radio Dynamics". This short film was planned for inclusion in the feature film The Big Broadcast of 1937 (1936). However, Paramount only planned to release in black and white film, which was not communicated to Fischinger when he began his work. Paramount would not allow even a test in color of Fischinger's film. Fischinger requested to be let out of his contract and left Paramount. Several years later, with the help of Hilla von Rebay and a grant from the Museum of Non Objective Painting (later The Guggenheim), he was able to buy the film back from Paramount. Fischinger then redid and re painted the cels and made a color version to his satisfaction which he then called Allegretto. According to biographer William Moritz, this became one of the most screened and successful films of visual music's history, and one of Fischinger's most popular films. Most of Fischinger's filmmaking attempts in America suffered difficulties. According to Moritz, Fischinger composed An Optical Poem (1937) to Franz Liszt's Second Hungarian Rhapsody for MGM, but received no profits due to studio bookkeeping systems. He designed the J. S. Bach Toccata and Fugue in D Minor sequence for Walt Disney's Fantasia (1940), but quit without credit because Disney altered his designs to be more representational. According to William Moritz, Fischinger contributed to the effects animation of the Blue Fairy's wand in Pinocchio (1940). In the 1950s, Fischinger created several animated TV advertisements, including one for Muntz TV. The Museum of Non Objective Painting commissioned him to synchronize a film with a march by John Philip Sousa in order to demonstrate loyalty to America, and then insisted that he make a film to Bach's Brandenburg Concerto No. 3, even though he wanted to make a film without sound in order to affirm the integrity of his non objective imagery. Secretly, Fischinger composed the silent film Radio Dynamics (1942). Frustrated in his filmmaking, Fischinger turned increasingly to oil painting as a creative outlet. According to Moritz, though the Guggenheim Foundation specifically requested a cel animation film, Fischinger made his Bach film Motion Painting No. 1 (1947) as a documentation of the act of painting, taking a single frame each time he made a brush stroke—and the multi layered style merely parallels the structure of the Bach music without any tight synchronization. Although he never again received funding for any of his personal films (only some commercial work), the Motion Painting No. 1 won the Grand Prix at the Brussels International Experimental Film Competition in 1949. Three of Fischinger's films also made the 1984 Olympiad of Animation's list of the world's greatest films. On January 31, 1967, he died at the age of 66. The Academy Film Archive has preserved many of Oskar Fischinger's films, including Motion Painting No. 1, Squares, and Spirals.
Люмиграф
1940 жылдардың аяғында Фишингер Лумиграфты (1955 жылы патенттелген) ойлап тапты, оны кейбіреулер жаңылысып, түстік органның бір түрі деп атады. Фишингер Лумиграфты коммерциялық өнімге айналдырып, оны кез келген адамға қолжетімді етуді жоспарлаған, бірақ бұл орындалмады. Аспап резеңкеленген экранға басып, оны түрлі түсті жарық сәулесіне енгізу арқылы бейнелер жасады. Көрнекі құрал ретінде экранның мөлшері орындаушының қол жеткізе алатын қашықтығымен шектелді. Лумиграфты басқару үшін екі адам қажет болды: біреуі экранды бейнелерді жасау үшін иеленсе, екіншісі сигнал бойынша жарықтардың түсін өзгертетін. Құрылғының өзі дыбыссыз болды, бірақ түрлі музыкамен сүйемелдеп орындалды. Фишингер 1950 жылдардың басында Лос-Анджелесте және Сан-Францискода бірнеше рет өнер көрсетіп, әртүрлі классикалық және эстрадалық музыка туындыларын орындады, көптеген адамдар машинаның таңғажайып бейнелеріне әсерленді. 1964 жылы Лумиграф «Уақыт саяхатшылары» ғылыми-фантастикалық фильмінде пайдаланылды, онда ол «люмикорд» деп аталды, бірақ бұл Фишингердің ниеті емес, фильмнің продюсерлерінің шешімі болды. Фишингердің ұлы Конрад тіпті екі түрлі өлшемдегі машина жасады. Оның қайтысынан кейін жесірі Эльфриде және қызы Барбара Уильям Морицпен бірге Еуропа мен АҚШ-та Лумиграфпен өнер көрсетті. Бүгінде аспаптардың бірі Франкфурттағы Неміс кино мұражайының қорында сақталады, ал қалған екеуі Калифорнияда орналасқан. 2007 жылдың ақпан айында Барбара Фишингер Франкфуртта, ал 2012 жылы Амстердамда түпнұсқа Лумиграфта өнер көрсетті.
In the late 1940s Fischinger invented the Lumigraph (patented in 1955) which some have mistakenly called a type of color organ. Fischinger had hoped to make the Lumigraph a commercial product, widely available for anyone, but this did not happen. The instrument produced imagery by pressing against a rubberized screen so it could protrude into a narrow beam of colored light. As a visual instrument, the size of its screen was limited by the reach of the performer. Two people were required to operate the Lumigraph: one to manipulate the screen to create imagery, and a second to change the colors of the lights on cue. The device itself was silent, but was performed accompanying various music. Fischinger gave several performances in Los Angeles and one in San Francisco in the early 1950s, performing various classical and popular music pieces, and many were impressed by the machine's spectacular images. In 1964 the Lumigraph was used in the science fiction film The Time Travelers, in which it became a "lumichord", although this was not Fischinger's intent, but the decision of the film's producers. Fischinger's son Conrad even built two more machines in different sizes. After his death, his widow Elfriede and daughter Barbara gave performances with the Lumigraph, along with William Moritz, in Europe and the US. Today one of the instruments is in the collection of the Deutsches Filmmuseum in Frankfurt, and the other two are in California. In February 2007 Barbara Fischinger performed on the original Lumigraph in Frankfurt, and in 2012 in Amsterdam.