Кіріспе

Ризаль муниципалитеті, Филиппин

Родригес, ресми түрде Родригес муниципалитеті, Филиппиннің Ризаль провинциясындағы 1-сыныпты қалалық муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 443 954 адамды құрайды, бұл оны елдегі ең көп халқы бар муниципалитет етеді. Плебисцит арқылы бекітілуі күтілуде, Республикалық заң № 11812 Batas Pambansa Blg. 275-ті жойды және бастапқы муниципалды атауы Монтальбанға қайтаруды көздеді. Бұл провинцияның ең солтүстік қаласы, Сан-Матео, Ризаль және Метро Маниладан келген Кесон-Ситиден кейін орналасқан. Қала Сьерра-Мадре тау тізбегінің етегінде жатыр және Ризаль провинциясының ең үлкен қаласы болып табылады. Сондай-ақ, бұл орын Бернардо Карпио жырларымен байланысты Монтальбан шатқалының орналасқан жері. Шатқал Памитин қорғалған ландшафты деп танылған қорғаулы аумақтың бір бөлігін құрайды. Муниципалитет оңтүстікте Сан-Матео және Антиполо, Ризальмен, солтүстікте Норзагарей және Сан-Хосе-дель-Монте, Булаканмен, батыста Кесон-Сити және Калуканмен, ал шығыста Генерал-Накар, Кесонмен шектеседі. Бұл Филиппиннің ең бай муниципалитеттерінің бірі, 2016 жылы үшінші орынды иеленді. Муниципалитет 1901 жылдың 11 маусымында Филиппин Комиссиясының № 137 заңымен құрылған Ризаль провинциясына қосылды, бұрын Манила провинциясының бір бөлігі болған.

Ұсынылған қала

2018 жылдың өзінде қалалық Санггуниянг Баян № 60, 2018 сериялы қаулысын қабылдады, онда Филиппин Сенатының президенті Висенте Сото III және Өкілдер Палатасының спикері Глория Макапагал Арройо арқылы Родригесті қалаға айналдыру туралы заң жобасын бірлесіп ұсынуға өтініш айтылды.

Қаланың Монталбан атауына қайтару ұсынысы

2019 жылдың ортасынан соңына дейін, ресми шешім қабылдалар алдында, қала әкімі Денис Эрнандестің мерзіміндегі муниципалдық үкімет қаланың атын Монтальбан деп атауға көшті. Нақты мысалдарға ресми құжаттарда, кеңсе атауларында және хат-хабарларда Родригес атауын қолдануды тоқтату, сондай-ақ муниципалдық үкіметтің "Родригес" орнына "Монтальбан" атауын көрсететін өңделген муниципалдық мөрді пайдалану кірді. 2020 жылдың ақпан айында құрылған күні ретінде 1871 жыл көрсетілген жаңа муниципалдық мөр қолданылды. 2020 жылдың сәуірінде муниципалитет өзінің 149-шы құрылтай күнін (Арау нг Монтальбан) тойлады; ал өткен жылдың сәуірінде, 1909 жыл құрылған күні ретінде танылған кезде, муниципалитет өзінің 110-шы құрылтай мерейтойын тойлаған еді. 2022 жылғы 21 қаңтардағы Жергілікті басқару комитетінің Сенаттағы тыңдауында Филиппиннің Ұлттық тарихи комиссиясы ұсынылған шараға ешқандай қарсылық білдірмеді және ұсынылған өзгеріс тек муниципалитеттің атына қатысты екенін нақтылады; Родригестің есімімен аталған муниципалитеттегі ғимараттар, мектептер сияқты құрылыстар мен басқа да нысандар ұсынылған заң жобасына кірмейді және сақталуы керек. Заң жобасына ұсақ түзетулер енгізіліп, 31 қаңтарда үшінші және соңғы оқылымда мақұлданды. Палата Сенаттың түзетуін қабылдады және заң жобасы президенттің қол қоюына жіберілді. 2022 жылғы 2 маусымда Республикалық заң № 11812, Родригес муниципалитетінің атын Монтальбанға қайтару және Batas Pambansa Blg. 275 заңын жою туралы заң күшіне енді. Плебисциттің нақты кестесі әлі бекітілмеген, оны Сайлау комиссиясы бақылайды.

География

Родригес – таулы қала. Солтүстігінен оңтүстігіне дейін, қаланың айналасын еңісті жоталар, төбелер мен тау тізбектері безендіреді. Шындығында, қаланың шамамен 27 пайызы таулар мен беткейлермен жабылған. Қаланың ең биік нүктесі – Ирид тауы, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Родригес Ризаль облысының жалпы аумағының бір бөлігін құрайды және 11 барангайды қамтиды. Родригестің экономикалық қызметтеріне ауыл шаруашылығы және Авилон зообағы сияқты сауда түрлері кіреді.

Биіктік және еңіс

Родригес аймағының жер бедері көбінесе қиын, оның жалпы ауданының 83% жоталар, төбелер және тау тізбектерінен тұрады. Қалған 17% жазық жерлер мен төбелі далалар муниципалитеттің оңтүстік-батыс бөлігінде және Сан-Матео муниципалитетінің солтүстік бөлігінде орналасқан. Төбелі беткейлер Марикина өзені аңғарын құрайды, онда су биік жерлерден Марикина өзені мен оның салаларына оңтүстік-батыс жағынан ағып түседі. Бұл батыс жазық жерлердің биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Жазық жерлердің батыс бөлігі Кэсон қаласының аймағына қарай біртінде көтеріледі. Родригестің таулы аймақтары орталық және шығыс бөліктерінде орналасқан, солтүстіктен оңтүстікке қарай созылатын көлбеу жоталар мен тау тізбектері бар. Бұл тау тізбектеріндегі жер бедерінің еңісі 30-50% аралығында. Өте тік төбелер мен таулардың еңісі 50% астам. 18-30% еңіске ие төбелі аймақтар да кездеседі. Бұл биік жерлерді Танай, Пурай және Родригес өзендері кесіп өтеді.

Көлік

Муниципалитетте қолданылатын негізгі көлік түрлері – джипнейлер, трициклдер, UV Express және автобустар. Сан-Матео, Марикина және Кубао қалалары арқылы Кесон қаласында Маркос тас жолымен қатынайтын джипнейлер бар, ал кейбіреулері Сан-Матеодағы Батасан жолы арқылы Кесон қаласындағы Филкоаға, ал тағы басқалары Родригесті Кесон қаласындағы Литекс жолымен байланыстырады. UV Express көліктері Кесон қаласындағы Кубао және Каинтадағы Санта-Люсия Гранд Молл бағыттары бойынша жүреді. 2010 жылдары Кесон қаласындағы Солтүстік EDSA және Манила қаласындағы Киапо бағыттарына қызмет көрсететін қосымша UV Express көліктері пайда болды, ал Кубао бағыты Марикина және Паятас жолы арқылы жүреді. Бұрын Манила теміржол компаниясы Сан-Матео, Марикина және Пасиг аудандары арқылы қызмет көрсеткен, Санто Росарио шіркеуінің артындағы Барангай Балиттеде аяқталатын теміржол желісі болған. Бұл желі ұзақ уақыттан бері бұзылып, теміржол жолы Даанг Бакал деп аталатын қаражолға айналдырылды. 1980 жылдары осы қалада "паток" джипнейлерінің пайда болғаны белгілі. Бұл джипнейлер жолдағы тәртіпсіздігімен танымал. Осыған қарамастан, олар жолаушылардың арасында танымал болғандықтан "паток" деп аталды, яғни "танымал". Олар бүгінгі күнге дейін осы қалада қатынайды, көбінесе Монтальбан-Кубао бағыты арқылы Маркос тас жолымен жүреді. Осы уақыттан бері бұл джипнейлер Ризал провинциясымен қатар Марикинаға да тарады. Макикина автокөлік тасымал корпорациясының (MALTC) автобустары ғана Макати және Параняке сияқты алыс жерлерге тұрақты түрде қатынайды. Алайда, COVID-19 пандемиясы кезінде Жер көлігін франшизалау және реттеу кеңесі (LTFRB) қалалық автобустардың бағыттарын қайта құру жүйесін енгізді. Қазіргі уақытта Монтальбанды астана Маниламен және Параняке интеграцияланған терминалдық айырбасымен байланыстыратын қалалық автобус бағыты бар. Сан-Матео теміржолының жобасы Родригес муниципалитетін 2-ші жеңіл теміржол желісімен байланыстырады, онда 6 станция салынып жатыр.