Уильям Элфинстон: Шотландия саяхатшысы және Абердин университетінің негізін қалаушысы

Кіріспе

Уильям Эльфинстон (1431 – 25 қазан 1514) – шотланд мемлекет қайраткері, Абердиннің католик епископы және Абердин университетінің негізін қалаушы.

Өмірбаян

Глазго қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, сондай-ақ Уильям Эльфинстон, кейін Глазго университетінің өнер факультетінің алғашқы деканы болды. Анасы Драмланриг алғашқы иегері сэр Уильям Дугластың қызы Маргарет Дуглас болуы мүмкін деген пікір бар. Кіші Уильям Эльфинстон Гласгоу жоғары мектебінде, содан кейін Глазго университетінде білім алып, 1452 жылы философия магистрі дәрежесін алды. Шіркеу соттарында қысқа мерзімге заңгер болып жұмыс істегеннен кейін дін қызметкеріне бекітіліп, 1465 жылы Глазгодағы Тронгейттегі Сент-Михаил шіркеуінің пасторы болды. Төрт жыл өткен соң Париж университетінде оқуын жалғастырды, онда канондық құқықтан дәріс берді, сосын Орлеанға барып, сол жердегі университеттің оқытушысы болды. 1474 жылға дейін Шотландияға оралып, университет ректоры және Глазго кафедрасының ресми өкілі тағайындалды. Бұдан әрі жоғарылауына мүмкіндік болды, бірақ көп ұзамай Эльфинстонға маңызды міндеттер жүктелді, ол 1481 жылы Росс епископы болды. Шотландия Парламентінің мүшесі болды және Шотландия королі Джеймс III оны Франция королі Людовик XI және Англия королі Эдуард IV-ке дипломатиялық миссиямен жіберді. 1483 жылы Абердин епископы болып тағайындалды, бірақ оның киелілену рәсімі төрт жылға кешіктірілді; сондай-ақ, 1485 жылы Ричард III қайтыс болғаннан бұрын да, кейін де Англияға миссиямен жіберілді. Парламент отырыстарына тұрақты қатысып жүрсе де, епископтық міндеттерін атқаруын жалғастырып, собордың нысанын сақтап отырды. 1488 жылдың басында Лорд-канцлер болып тағайындалды, бірақ корольдің келесі маусымда қайтыс болуына байланысты қызметтен кетіп, Абердинге зейнетке шықты. Дипломат ретінде оның қызметтеріне жаңа король Джеймс IV Шотландия тез арада мұқтаж болды, ол оның тапсырмасымен Англия мен Франция корольдеріне, сондай-ақ Германия королі Максимилиан I-ге, Киелі Рим императорына барды. 1492 жылы Шотландияның жеке мөрінің сақтаушысы болып тағайындалып, шотландтар мен голландтар арасындағы дауды реттегеннен кейін Эльфинстонның соңғы жылдары Абердин университетін құрумен өтті. Паптың бұйрығы 1494 жылы алынды, ал Абердинді университет орнына айналдырған корольдық жарлық 1498 жылы жарияланды. Король аздаған қаржылай қолдау көрсетті. Париж университетінің үлгісі бойынша құрылған және негізінен заң мектебі ретінде қарастырылған университет, Эльфинстон мен оның досы Гектор Боэстің беделінің арқасында шотланд оқу орындарының ең танымал және сүйіктісіне айналды. "Туған Күніндегі Қасиетті Мария" колледжінің құрылысы 1506 жылы аяқталды. Эльфинстон сонымен қатар Сент-Махар соборының орталық мұнарасын салды және Ди өзенінің үстінен салынған алғашқы тас көпірдің құрылысына қаржы жұмсады. Ол қоғамдық істерге қатысуын жалғастыра отырып, 1513 жылдың қыркүйегінде Флодден шайқасына әкелген Англияға қарсы жауынгерлік саясатқа қарсылық көрсетті. Эдинбургте қайтыс болды. 1503 жылы Эльфинстон саудагерлер Джеймс Мерчемстон және Джеймс Хоммиллмен, сондай-ақ итальяндық қаржыгер Жером Фрескобальдимен бірге корольдің Маргарет Тюдорға үйленуі үшін күміс заттар мен жиһаз сатып алумен айналысты. Эльфинстон Шотландияға баспа өнерін енгізуге және "Абердоненс бревиарийін" шығаруға жауапты болды. Ол осы жинақтағы кейбір өмірбаяндық мақалаларды жазған және Шотландия тарихына қатысты материалдарды жинаған болуы мүмкін.

He was born in Glasgow. His father, also William Elphinstone, later became the first Dean of the Faculty of Arts at the University of Glasgow. It has been suggested that his mother may have been Margaret Douglas, daughter of Sir William Douglas, the first laird of Drumlanrig. William Elphinstone junior was educated at the High School of Glasgow and then the University of Glasgow, taking the degree of M. A. in 1452. After practising for a short time as a lawyer in the church courts, he was ordained a priest, becoming rector of St. Michael's Church, Trongate, Glasgow, in 1465. Four years later he went to continue his studies at the University of Paris, where he became reader in Canon law, and then, proceeding to Orléans, became lecturer in the university there. Before 1474 he had returned to Scotland, and was made academic rector of the university, and official of the see of Glasgow. Further promotion followed, but soon more important duties were entrusted to Elphinstone, who was made Bishop of Ross in 1481. He was a member of the Parliament of Scotland, and was sent by James III of Scotland on diplomatic missions to Louis XI of France and Edward IV of England. In 1483 he was appointed Bishop of Aberdeen, although his consecration was delayed for four years; and he was sent on missions to England, both before and after the death of Richard III of England in 1485. Although he regularly attended the meetings of parliament he continued with his episcopal duties, and maintained the fabric of the cathedral. Early in 1488 he was made Lord High Chancellor, but on the king's death in the following June he left office, and retired to Aberdeen. As a diplomat, his services were quickly required by the new king, James IV of Scotland, in whose interests he visited the kings of England and France, and the German king, Maximilian I, Holy Roman Emperor. Having been made Keeper of the Privy Seal of Scotland in 1492, and having arranged a dispute between the Scots and the Dutch, Elphinstone's later years were mainly spent in the foundation of the University of Aberdeen. The papal bull was obtained in 1494, and the royal charter which made Aberdeen the seat of a university is dated 1498. A small endowment was provided by the king. The university, modelled on that of Paris and intended principally as a law school, soon became the most famous and popular of the Scots seats of learning, largely due to the prestige of Elphinstone and his friend, Hector Boece, the first rector. The building of the college of the Holy Virgin in Nativity, now King's College, was completed in 1506. Elphinstone also built the central tower of St Machar's Cathedral, and funded the building of the first stone bridge over the River Dee. Continuing to participate in public affairs he opposed the policy of hostility towards England which led to the Battle of Flodden in September 1513. He died in Edinburgh. In 1503, Elphinstone was involved with the merchants James Merchamestoun and James Hommyll, and Italian financer Jerome Frescobaldi buying silverware and furnishings for the king's marriage to Margaret Tudor. Elphinstone was partly responsible for the introduction of printing into Scotland, and for the production of the Breviarium Aberdonense. He may have written some of the lives in this collection, and gathered together materials concerning the history of Scotland.