Кіріспе
Халықаралық көмекші тіл және қысқартылған жазу жүйесі
Dutton Speedwords, Speedwords-те Dutton Motez деп транскрипцияланады, – бұл халықаралық көмекші тіл, сондай-ақ әлемнің барлық тілдері үшін ағылшын алфавитін пайдаланатын қысқартылған жазу жүйесі. Оны Реджинальд Дж. Г. Даттон (1886–1970) ойлап тапты, ол бастапқыда Даттон стенографиясын (геометриялық жазу) насихаттайтын стенографиялық колледж басқарды, содан кейін Даттон стенографиясын қолдаумен қатар, Speedwords бойынша пошта арқылы (хабарласу) өзін-өзі оқыту курсын ұсынды. Оның қайтыс болғаннан кейін бизнесті оның қызы Елизавета жалғастырды.
Қолданылуы
Үш түрлі қолдануға болады: жазу, сөйлеу (диктант қоса), және конспекті жасау.
Жазу
Бұл Даттонның бастапқы ниеті еді. Speedwords әртүрлі ұлттық тілдерде сөйлейтін адамдарға Speedwords-ты аралық құрал ретінде пайдаланып қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беруге арналған. Бұл шағын сөздік қоры мен мағыналарының нақтылығының арқасында, түсініксіздіктерді болдырмау үшін мүмкін болды. Speedwords-тің барлық нұсқалары жазу үшін оптимизацияланған және жазылатын әріптердің санын азайтуға бағытталған.
Диктантты қоса алғанда сөйлеу
1935 жылы Speedwords-тің (көптеген дауыссыз әріптердің комбинацияларын қамтитын Халықаралық 2 әріпті жазу жүйесі деп аталған) алдыңғы нұсқасына қатысты сын-тегеулер 6 дауыссыз әріптердің тізбегін айтудың қиындығына қатысты болды. Speedwords бұл кемшілікті жойды.
Жазбалар жазу
"Өзіңді Даттон Speedwords-қа үйрету" Speedwords жүйесін конспектілеуге бейімдеді. Ол стандартты Speedwords-ті уақыт шектеусіз жазысқан хаттардан өзгертіп, жоғары жылдамдықпен жазба алуға мүмкіндік берді.
Speedwords-тің бәсекелестері
Speedwords-ке үш бәсекелесі бар. Олар: 1) әріптерді қысқарту арқылы жазу (stenography), 2) суреттер арқылы жазу (stenography), 3) стенографиялық емес жүйелер (яғни әліпбилік әріптерді пайдалану). Қысқартылған әріптер де стенографиялық жазу деп аталады. Геометриялық әріп формасының бір түрі шеңберлерге, шеңберлердің бөліктеріне және қатаң түрде көлденең, тік немесе диагональді орналастырылған түзу сызықтарға негізделген. Ең танымал мысалы – Питманның 1837 жылы жарық көрген стенографиясы, сондай-ақ Бойдтың 1903 жылы жарияланған буындық стенографиясы және Дуплоян стенографиясы сияқты көптеген аз танымал жүйелер. Бұл жүйелер әріптерді емес, дыбыстарды көрсететін символдарды қолданады, сондықтан сөздер айтылғандай жазылады. Геометриялық стильге қарсы, қолмен жазу кезіндегі қол қозғалысына негізделген скрипт стенографиясы бар. Оның бастапқы нұсқасы – Габельсбергер стенографиясы, ол Германияда пайда болып, Еуропаға тарады. Геометриялық немесе жартылай скрипт стенографиясы – геометриялық және скрипт жүйелерінің аралас нұсқасы. Оның ең танымал мысалы – 1888 жылы жарық көрген Грегг стенографиясы. Басқа мысалдарға Superwrite, Easyscript, Keyscript, Speedwriting, Quickscript, Breviograph, Stenoscript ABC және Teeline кіреді. Суреттер арқылы жазуды австриялық Чарльз К. Блис (1897–1985) ұсынды, ол 1949 жылы кез келген тілде сөйлейтін адамдар үшін әмбебап жазбаша тіл ретінде Blissymbolics-ті жасады. Бұл жүйе Esperanto сияқты жасалған тілдердің немесе ағылшын сияқты табиғи тілдердің проблемаларынан аулақ болды. Blissymbolics бастапқыда тек визуалды, сөйлеусіз тіл ретінде жоспарланған, бірақ негізгі сөздікпен жабдықталған, оны айтуға да болады. Стенографиялық емес немесе әліпбилік жүйелер әліпбилік әріптерді толықтыру үшін тыныш белгілерді қолдануы, әріптерді үлкен әріппен жазғанда мағынасын өзгертуі немесе әліпбилік емес символдарды қосуы мүмкін. Олардың ішіндегі ең танымал – Esperanto. Даттон Speedwords-тің сөздік қоры кішірек екенін және Esperanto тілінде сөйлесу немесе жазу үшін қажетті кеңінен зерттеуді қажет етпейтінін дұрыс айтып, оны Esperanto-ның басты бәсекелесімен салыстырды. Speedwriting (сонымен қатар қысқаша ағылшын жүйелері деп те аталады) деген осыған ұқсас аты бар жылдам жазу жүйесін Эмма Дирборн Колумбия университетінің Симмонс колледжінде ойлап тапты және 1925 жылы жариялады. Оның әдісі ағылшын тілінің дыбыстарын бейнелеу үшін әріптер мен тыныш белгілерді қолданды, оларды теру машинасына түсіруге болады. Дирборн бастапқыда оқытуды франчайзингке айналдырды, содан кейін құқықтарды әртүрлі компанияларға сатты, олар одан әрі өзгерістер жасады және оны АҚШ-та және басқа тілдерде (мысалы, испан тілінде) сатты. Басқа әдістерге Personal Shorthand (Briefscript деп те аталады) және Keyscript кіреді. Форкнер стенографиясы 1955–1995 жылдар аралығында Питман стенографиясына балама ретінде ұсынылды, бірақ қазіргі таңда оқытылмайды. Дұрыс айтылудың өлшемі – Халықаралық фонетикалық қауымдастық жасаған Халықаралық фонетикалық әліпби (IPA). Оны қолмен немесе пернетақтада оңай басып шығаруға болады, бірақ оның ережелері сөздіктерде және басқа анықтамалық материалдарда айтылуын көрсету үшін жиі қолданылмайды. Даттон Speedwords-ке назар аударудың себебі – оның пернетақтада қолдануға мүмкіндік беретін қатаң әліпбилік шектеулері және Даттон жүйесінде енгізген практикалық қолдану мүмкіндіктері.
Жылдам сөздердің қағидалары
Барлық басылымдарда Даттон Speedwords-тің әртүрлі принциптерін сипаттайды, бірақ принциптердің біріктірілген тізімі жоқ. Оларды былайша қорытындылауға болады: сөздік қорын бүкіл үнді-еуропалық тілдер отбасынан, әсіресе сөздердің халықаралық деңгейдегі танылуын барынша арттыра отырып таңдаңыз, яғни тілдерде ортақ болатын сөзді іріктеңіз (Өздеріңізге Даттон Speedwords-ін үйретіңіз, 1951, 90-бет). Horn-ның 1925 жылғы сөздердің қолданылу жиілігі туралы талдауына сүйене отырып, осы сөздерді қысқартыңыз. Ең көп қолданылатын сөздерге ең қысқа қысқарту берілді. Сондықтан ең жиі қолданылатын сөздердің кейбіреулері тек бір әріптен тұрады (Teach Yourself Dutton Speedwords, 1951, 5-бет). Сөздікті жоғары жиіліктегі сөздерге негізделген құрылымда жасаңыз. 1000 сөздік көлемдегі сөздер күнделікті әңгімелердің 85%-ын, ал 3000 сөздік көлемдегі сөздер 98%-ын қамтиды, сондықтан Speedwords үшін сөздіктің 2%-ына ғана қарапайым ереже қажет. Даттон бұл жағдайда сөзді толық жазуды ұсынады. Бір Speedword-тің бір ғана мағынасы болуы керек, нәтижесінде Даттон "негізгі сөздер" деп атаған базалық сөздік пайда болады (Speedwords Dictionary, 1945, 7-бет). Грамматикалық ерекшеліктерден аулақ болыңыз, сонда негізгі сөз зат есім, етістік, сын есім, үстеу ретінде де қолданылуы мүмкін (Speedwords Dictionary, 1945, 5-бет). Қатынастарды көрсету үшін немесе антонимдер жасау үшін жұрнақтарды қосу арқылы басқа мағыналарды құруға болады (Speedwords Dictionary, 1945, 3-бет). Бұл тәсіл дұрыс болғанымен, оның артықшылықтары мен төменде талқыланатын кемшіліктері бар. Speedwords жазу және айту үшін жасалған, сондықтан Даттон айтылу ережелерінің кейбір нұсқауларын берді, олар төменде келтірілген.
Select its vocabulary from the entire Indo European language family, particularly maximising the internationality of words, that is, selecting a word that is common between languages, (Teach Yourself Dutton Speedwords, 1951, page 90). Abbreviate those words guided by a 1925 analysis by Horn on the frequency of words. The most frequently used words were allocated the shortest abbreviation. So the most frequent words have just one letter (Teach Yourself Dutton Speedwords, 1951, page 5). Structure the vocabulary around high frequency words. A 1,000 word vocabulary handles 85% of daily conversation while a 3,000 word vocabulary handles 98% of daily conversation so Speedwords only needs a simple rule for 2% of its vocabulary. Dutton seems to suggest that the solution is to write out the word in full. Make one Speedword have only one meaning which results in a basic vocabulary which Dutton calls 'keywords' (Speedwords Dictionary, 1945, page 7). Avoid grammatical differences, so a keyword can also refer to noun, verb, adjective, adverb (Speedwords Dictionary, 1945, page 5). Create other meanings by adding suffixes to show relationships or create antonyms (Speedwords Dictionary, 1945, page 3). While this approach is sound, it has both advantages and a few disadvantages discussed below. Speedwords was meant to be written and spoken, so Dutton provided some guidelines on pronunciation which is included below.
Speedwords-тің шет тілдеріндегі нұсқалары
"Өздеріңізге Даттон Speedwords-ті үйретіңіз" (88-бет) кітабында Даттон: "Бұл Speedwords курсын екі жарты шардың барлық маңызды тілдерінде жариялау жоспарланған" дейді. Бірақ бұл іске аспады. Бұл кедергінің себебі (а) эквиваленттердің (соның ішінде жұрнақтардың қолданылуы) шетел тілдерінде сәйкес келмеуі, (б) Speedwords-тің шетел тілдеріндегі нұсқаларын жазуға авторлар табылмауы, (с) баспагердің болмауы, немесе (d) Speedwords аударғанда аномалиялар мен қиындықтар туындап, ағылшын және шетел тілдеріндегі нұсқалары біртекті болмауы мүмкін. Бұл мәселе әлі де нақты белгілі емес.
Dutton Speedwords-ті сипаттайтын көздер
Speedwords туралы ақпараттың үш негізгі көзі бар: (1) Даттон баспасынан шыққан Speedwords кітапшалары/буклеттері, (2) Teach Yourself сериясынан шыққан Teach Yourself Dutton Speedwords кітабы және (3) үшінші тараптан шыққан басылымдар, түсіндірулер мен веб-беттер (қараңыз, сілтемелер).
Даттон кітапшалары/флагерлері
1933 және 1951 жылдар аралығында жарық көрген "Даттон Спидвордс" кітапшаларының барлығы қазірде басылымнан түсіп қалды. Өте сирек кітапханаларда осы кітапшалардың бар екендігі тіркелген. Осы бетті дайындауға көмектескен пайдалы материал – "Спидвордс" сөздігі. Онда 4000 негізгі сөз және олардан туындаған 10000 "Спидворд" ағылшын сөзі мен ағылшын-“Спидворд” сөздері бар.
"Өзіңді жылдам сөздермен үйрету" (1951, 1962, 1971, 1973)
Даттон Speedwords деп аталатын жазба дайындауға және конспекті жасауға бағытталған, қолжетімді нұсқасы 1951 жылы "English Universities Press" баспасы шығарған "Өз-өзіңді оқыт" сериясында қатты мұқабамен жарық көрді. Ол 1959 және 1962 жылдары қайта басылды (екі жылда да ерекше сары түсті сыртқы қаптамасымен). 1971 жылы түзетілген басылым жарық көрді. 1973 жылы жұмсақ мұқабамен қайта басылды. 1971 жылы жасалған жалғыз өзгерістер жоғары жылдамдықты сөздік қосымшасының 1-бөлігінде болды (137–147-беттер). High Speed қосымшасының 2-бөлігі, тек қана ағылшын тіліндегілерге арналған, 1951 жылғы түпнұсқалық және 1971 жылғы түзетілген басылымдар арасында өзгеріссіз қалды. 1951 және 1971 жылғы басылымдардың көшірмелерін екінші қолдан табу салыстырмалы түрде оңай. 1951 жылғы басылым және оның 1962 жылғы қайта басылымы, 1971/1973 жылғы жаңартылған басылымға қарағанда жоғары сапалы қағазға басылған, ол сарғайған және оңай жыртылатын беттерге ие. 1951 және 1971 жылғы басылымдарда қателер бар. Бұл толық емес тізім: 83-параграф екі рет кездеседі: 8-сабақта және жоғары жылдамдықты қосымшада. Speedwords тізіміндегі жазбалар көбінесе әліпбилік тәртіппен орналаспайды: мысалы, "Альфавиттік Speedwords" тізімінде "fon" және "for" сөздері дұрыс ретпен келмейді (94-бет).
Paragraph number 83 occurs twice: once in Lesson 8, and, also in the High Speed Appendix. Lists in Speedwords are frequently not in alphabetical order: for example, 'fon' and 'for' in the Alphabetic Speedwords list is out of order (page 94).
Speedwords және жариялау күндері
Даттон Speedwords және оның алдыңғысы – Даттон стенографиясын жасауға тырысты. Даттон стенографиясын жасағаннан кейін, ол оны жетілдіруді жалғастырды. Бірақ содан кейін, стенографияның кемшіліктерін байқаған Даттон, Даттон стенографиясын жасайды. Даттон стенографиясы да көп рет қайта қарастырылды. Даттон Speedwords-ті жетілдіруді ешқашан тоқтатқан жоқ, оның пайдасын жариялап, сатуға және хат арқылы оқыту курсы ретінде ұсынды. Төменде Даттон өмірі бойы жариялаған басылымдардың бірнешесі келтірілген.
Оқыту/оқу әдісі
Speedwords-ті Даттон мен оның қызы 2-дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыстан кейін хат арқылы оқыту курсы ретінде ұсынды. Олардың курсын ол әзірлеген, кең көлемді кітапшалар тобы қолдады. Көптеген кітапшалар уақыт жолағы бөлімінде тізімделген. Даттонның ұйымы немесе үшінші тараптар ұсынатын курсқа қатысу мүмкіндігі қазір жоқ. Форкнер стенографиясы сияқты бірнеше жүйелер, жүйені оқыған кезде ұзын қолмен жазудың орнына қысқаша белгілерді пайдалануға баса назар аударды. Көптеген жүйелер минутына 50 сөзден астам диктант жылдамдығына қол жеткізуге болады деп мәлімдеді. Олардың барлығын оқуға бір жыл немесе одан да көп уақыт керек. Даттонның Speedwords жүйесін оқуға шамамен бір аптадан екі аптаға дейін уақыт кетеді. TYDS (9-бет) кітабында Даттон өзінің жазбаларынан алынған деректерді келтіреді, онда жүйені оқу 20 мен 24 сағатты, ең басы 30 сағатты алады. Есте сақтауды жақсарту үшін Даттон жеке Speedwords белгілерін бір немесе екі рет алмастыруға болады деп келіседі. Алайда, Даттон Speedwords жүйесінің барлық бөліктерін жылдам оқуға болатынын, сондықтан оны бөліп-бөліп оқудың қажеті жоқ екенін айтады. Кейде веб-сайт авторлары немесе блогерлер Speedwords-тің таңдамалы тұжырымдамасын (әдетте, бір және екі әріпті Speedwords) әдістің иллюстрацияларымен немесе ерекшеліктерімен бірге ұсынады. Олар ұсынылмайды, себебі олар Даттонды қате көрсетуі немесе толық емес болуы мүмкін. Даттон Speedwords-тің ерекшелігі – оның егжей-тегжейлілігі және Даттонның кітапшаларында берген кең нұсқаулары.
Оқу ресурстары
Бірнеше бақытты адамдар Даттонның 1940–1951 жылдар аралығында жарық көрген "Жылдам сөздер" кітапшаларын оқи алады. Кітапшалар қолжетімді басқа кітапшаларды ұсынады, бірақ олардың өзара байланысын түсіндірмейді. Сондықтан, оларды қалай пайдалану туралы қысқаша сипаттама келтіріледі. Негізінде, өзара байланысты төрт кітапша бар. Барлығы да қажет. Олар: (1) "Оқулық". (2) "Қосымша". Онда оқулықтағы жаттығуларға қосымша жаттығулар мен жауаптар берілген. (3) "Толықтыру". Ол қосымша жаттығулар арқылы білімді арттыру үшін жауаптарымен бірге ұсынады. (4) Екі тілді сөздік. Бұл "Жылдам сөздердің" (басылымға байланысты 3000 мен 10000 аралығындағы) ағылшын тіліндегі эквиваленттерінің, сондай-ақ ағылшын тілінен "Жылдам сөздерге" іздеу тізімінің алфавиттік тізімі. Сөздікте Даттонның кіріспе түсініктемесі бар, ол сөздікті түсіну және пайдалану үшін өте құнды. Олар шығарылған уақытына байланысты "Даттон Жылдам сөздері", "Даттон Екі есе Жылдам сөздері", "Даттон Жастар Жылдам сөздері" немесе "Даттон Әлемдік Жылдам сөздері" деп аталуы мүмкін. Олар әртүрлі уақытта әртүрлі атаулармен жарық көрді және шағын айырмашылықтарға ие. Әдетте әрқайсысының бірнеше басылымы болады. Кейінгі басылымдар (1946 жылғы немесе, мүмкіндігінше, 1951 жылғы) ең толық және жаңартылған. Оларда соңғы басылымда жасалған өзгерістер туралы түсіндірулер болады. Ең көп таралған беделді дереккөз – "Өзіңізді Даттон Жылдам сөздеріне үйретіңіз". Ол жазба дайындауға бағытталған (2-бет, 4-тармақ). Онда сегіз сабақ, қосымша және шамамен 1000 "Жылдам сөз" бар.
Speedwords-тің халықаралық және ағылшын/отандық қолданылуы
Оқуға әсер ететін маңызды факторлардың бірі – үнді-еуропа тілдерінде сөйлейтін адамдар арасындағы қарым-қатынас. Speedwords-тің оқу жылдамдығы алдыңғы біліммен байланысты. Ол сөздік қоры мен сөйлем құрылымы тұрғысынан ағылшын тіліне бағдарланған. Даттон (TYDS, 90-бет) үнді-еуропалық емес тілдерде сөйлейтін адамдардың жаттау процесі баяу болатынын, бірақ сөздік қоры меңгерілгеннен кейін олар сөздік қорын оңай кеңейте алатынын айтады. Бұл оқушының Даттон Speedwords-ты халықаралық қарым-қатынас үшін немесе тек ағылшын тілінде қолдануға арналған нұсқауда сипаттайтынын әрдайым есінде ұстауы керек екенін білдіреді. Тек ағылшын тілінде қолдану халықаралық қарым-қатынасқа зиян келтіретін жеңілдіктерге жол береді. Бұл жеңілдіктерді былайша жинақтауға болады:
Using selected synonyms found in English which are designated by the word being given a capital letter. For example, 'O' for 'sir' (TYDS, page 35, para 35). Recognising an even wider range of synonyms and additional words that are not distinguished in any way from the internationally usable Speedwords (See, for example, TYDS, pages 148 154). Abbreviating some Speedwords (contractions) which may be inconsistent with international use. For example, 'Bil' for 'bill' when there already is 'bil' used for 'account'. Using Speedwords with abbreviations which will be meaningless in international use. For example, omit the 'i' from 'bil' (TYDS, page 141, para 85). Creating compounds with additional suffixes. For example, the new suffix ' c' is used to tion, tious, cious, tial, ture, sure while ' m' is used to express ment, (TYS, page 152, rule 14). Creating compounds of Speedwords which may be inconsistent with international use. For example, 'ze' + 'nav' is abbreviated 'zev' (page 56, para 60). Consequently, the learner of Speedwords needs to be aware that some of the extensions they make and use, may inhibit rather than facilitate international communication.
* Ағылшын тіліндегі таңдалған синонимдерді қолдану, олар үлкен әріппен белгіленеді. Мысалы, "О" – "мырза" (TYDS, 35-бет, 35-тармақ).
* Халықаралық қолданыстағы Speedwords-тан ешқандай айырмасы жоқ, тіпті кең ауқымды синонимдер мен қосымша сөздерді тану (мысалы, TYDS, 148-154 беттер).
* Халықаралық қолданысқа сәйкес келмейтін Speedwords-тың (қысқартулардың) қысқартылуы. Мысалы, "bil" сөзі "есеп" үшін де, "шот" үшін де қолданылады.
* Халықаралық қолданыста мағынасыз болатын қысқартулармен Speedwords-ты қолдану. Мысалы, "bil" сөзінен "i" әрпін жою (TYDS, 141-бет, 85-тармақ).
* Қосымша жұрнақтармен қосылыстар жасау. Мысалы, жаңа "c" жұрнағы "tion", "tious", "cious", "tial", "ture", "sure" сөздерін білдірсе, ал "m" жұрнағы "ment" сөзін білдіреді (TYS, 152-бет, 14-ереже).
* Халықаралық қолданысқа сәйкес келмейтін Speedwords қосылыстарын жасау. Мысалы, "ze" + "nav" – "zev" деп қысқартылады (56-бет, 60-тармақ).
Using selected synonyms found in English which are designated by the word being given a capital letter. For example, 'O' for 'sir' (TYDS, page 35, para 35). Recognising an even wider range of synonyms and additional words that are not distinguished in any way from the internationally usable Speedwords (See, for example, TYDS, pages 148 154). Abbreviating some Speedwords (contractions) which may be inconsistent with international use. For example, 'Bil' for 'bill' when there already is 'bil' used for 'account'. Using Speedwords with abbreviations which will be meaningless in international use. For example, omit the 'i' from 'bil' (TYDS, page 141, para 85). Creating compounds with additional suffixes. For example, the new suffix ' c' is used to tion, tious, cious, tial, ture, sure while ' m' is used to express ment, (TYS, page 152, rule 14). Creating compounds of Speedwords which may be inconsistent with international use. For example, 'ze' + 'nav' is abbreviated 'zev' (page 56, para 60). Consequently, the learner of Speedwords needs to be aware that some of the extensions they make and use, may inhibit rather than facilitate international communication.
Осылайша, Speedwords-ты оқып үйренушілер олар жасап, қолданатын кейбір кеңейтулер халықаралық қарым-қатынасты жеңілдетпей, керісінше, қиындатуы мүмкін екенін білуі керек.
Using selected synonyms found in English which are designated by the word being given a capital letter. For example, 'O' for 'sir' (TYDS, page 35, para 35). Recognising an even wider range of synonyms and additional words that are not distinguished in any way from the internationally usable Speedwords (See, for example, TYDS, pages 148 154). Abbreviating some Speedwords (contractions) which may be inconsistent with international use. For example, 'Bil' for 'bill' when there already is 'bil' used for 'account'. Using Speedwords with abbreviations which will be meaningless in international use. For example, omit the 'i' from 'bil' (TYDS, page 141, para 85). Creating compounds with additional suffixes. For example, the new suffix ' c' is used to tion, tious, cious, tial, ture, sure while ' m' is used to express ment, (TYS, page 152, rule 14). Creating compounds of Speedwords which may be inconsistent with international use. For example, 'ze' + 'nav' is abbreviated 'zev' (page 56, para 60). Consequently, the learner of Speedwords needs to be aware that some of the extensions they make and use, may inhibit rather than facilitate international communication.
Фонеология және орфография
Даттон орфографиясы тұрақсыз. Ол төмендегі фонеологиямен үйлестірілген.
Стресс
Басы бірінші буынға түседі (бірінші дауысқа), бірақ кері қосымша o әрқашан басыла түседі, ал етістік префикстері u (ұлағос) және y (өткен шақ) ешқашан басылмайды.
Морфологиясы мен синтаксисі
Тамыр сөздер сын есім, есім, етістік немесе үстеу ретінде қолданылуы мүмкін. "Даттон Speedwords Dictionary" (1951, Лондон, Dutton Publications) кітабында былай делінген: "Ағылшын тілі, көптеген басқа табиғи тілдер сияқты, 'ыстық' сын есімі мен 'жылу' есімі үшін бөлек сөздерге ие, бірақ 'суық' сөзі контекстке қарай есім немесе сын есім ретінде қолданылуы мүмкін. 'Суық' сөзіне қатысты қолданылатын логикалық принцип 'ыстық' сөзіне де қолданылуы мүмкін; сондықтан Speedword жағдайға қарай 'жылуды' немесе 'ыстықты' білдіреді. Ағылшын тілінде 'cold' есімі мен 'cold' сын есімі арасында ешқандай айырмашылық жоқ болғандай, 'fast' сын есімі мен 'fast' үстеуі арасында да айырмашылық жоқ (ағылшын тілінде 'slowly' сөзіне сәйкес 'fastly' деген сөз жоқ). 'Жылдам' сын есіміне қатысты принципті басқа сипаттағыштарға да қолдануға болады, сондықтан 'әдемі' мен 'әдемі түрде' дегендерді ажыратудың қажеті жоқ. Бұл халықаралық хат-хабарларда Speedword bel сөзі 'сұлулықты', 'сұлу' және 'сұлу түрде' мағыналарын білдіре алатынын білдіреді. Етістіктер мен есімдер де ұқсас түрде алмастырылуы мүмкін, себебі 'жұмыс', 'жауап' және 'мақтау' сияқты ағылшын сөздерінің әрқайсысы ортасына қарай етістік немесе есім ретінде қолданылуы мүмкін, сондықтан кез келген сөз екі қызметті атқаруы мүмкін. Ағылшын тілінде 'fail' етістігінің есімдік түрі 'failure', ал 'pay' етістігінің есімдік түрі 'payment'; бірақ 'without fail' және 'in his pay' сияқты күнделікті тіркестерде қажетсіз айырмашылық жойылған. Speedword саясаты Гордиан түйінін кесіп, pa сөзі 'төлем' немесе 'төлеу', pre сөзі 'дайындау' немесе 'дайындық', kok сөзі 'тамақ пісіру' немесе 'тағам', men сөзі 'есінде сақтау' немесе 'жад' мағыналарын білдіреді, және т.б. Дегенмен, сөздердің белгілі бір түрлеріне қатысты грамматикалық жұрнақтар бар.
"The English language, like most other natural languages, is inconsistent in having separate words for the adjective 'hot' and the noun 'heat' whereas the same word 'cold' can function as either a noun or an adjective according to its context. What applies to 'cold' can logically apply also to 'hot'; consequently the Speedword he denotes either 'heat' or 'hot', according to circumstance. "Just as there is no distinction in English between the noun 'cold' and the adjective 'cold', so there is none between the adjective 'fast' and the adverb 'fast' (there being no English word 'fastly' corresponding to 'slowly'). What applies to the adjective 'fast' can logically apply also to other qualifiers, and consequently, there is no necessity to differentiate between, say, 'beautiful' and 'beautifully'. This means that, in international correspondence, the Speedword bel can convey not only 'beauty' and 'beautiful' but 'beautifully' as well
"Verbs and nouns are similarly interchangeable, for in the same way that each of the English words 'work', 'answer' and 'praise' can function either as a verb or noun according to its environment, so can any other word have a dual role. In English the noun form of the verb 'fail' is 'failure', and of 'pay' 'payment'; but in everyday expressions such as 'without fail' and 'in his pay' the unnecessary distinction has been eliminated the Speedword [sic? or speeedwords] policy is to cut the Gordian knot and make pa mean either 'pay' or 'payment', pre either 'prepare' or 'preparation', kok 'cook' or 'cookery', men 'remember' to 'memory', and so on throughout." There are, however, grammatical affixes pertinent to particular parts of speech.
Speedwords-тің мүмкін өркендеулері
Speedwords-ті жақсартуға үш мүмкіндік бар, олар екіұштылықты жоюға, кемшіліктерді жоюға және шатастықты сейілтуге мүмкіндік береді. Бұл мәселе талқыланды. Басты екіұштылық терминологиялық сипатта. Даттон TYDS-те үш терминді бір-біріне ауыстырып қолданады: «түбір сөз» (9, 88-бет), «радикал» (88-бет), «сөз түбірі» (51, 52-бет) және «сөз отбасы» (89-бет). Ол кейде оларды бірдей мағынада қолданады, яғни сабақты білдіреді – бұл бөлінбейтін элемент (TYS 88-бет). Ал кейде бөлінбейтін элементті, сондай-ақ префикс, суффикс немесе бөлінбейтін элементтердің қосындысын білдіреді (TYDS, 158-бет). Осылайша, олардың арасын ажырату мүмкіндігінен айырылады. Үш терминді бөлінбейтін элементті білдіру үшін ғана пайдалану және префикс немесе суффикс қосу үшін «ұзарту» терминін қолдану әлдеқайда оңай болар еді. «Қосылыс» сөзі бұрынғы қолданысын сақтайды. Одан да жаңылдыратыны, ол тағы бір «сөз отбасы» терминін қосады (TYDS, 89-бет). Бұл бөлінбейтін элемент пен оның барлық префикстері мен суффикстерін білдіре ме, әлде жоқ па, белгісіз. Даттон сондай-ақ «негізгі сөздер» дегенді айтады, яғни префикстер мен суффикстер қосылатын негізгі немесе маңызды түбір сөздер. Демек, оқушы үшін Speedwords сөздігінің негізгі лексикасы қандай екендігі туралы екіұштылық туындайды. Бұл мәселені нақтылау үшін қосымша зерттеулер жүргізілуде. Анық кемшілік бар. Даттон жеке білімін пайдаланып, оларды оңай түзетуге және кеңейтілген TYDS басылымына енгізуге болар еді. Басты кемшілік – ол таңдаған Speedwords-тің қалыптасу логикасын сипаттамауы. «Өзіңің күшіңмен Speedwords-ті үйрену» кітабының барлық басылымдарындағы «Даттон Speedwords-ін талдау» (TYDS, 7–9-беттер) атты алғашқы тарауында ол қолданған кейбір қағидаларды сипаттайды. Мысалы, жиі қолданылатын сөздерді талдау үшін Хорнның әдісін пайдаланып, Speedwords сөздігін қаншалықты қысқартуды немесе кемуін анықтау, сондай-ақ бірнеше еуропалық тілдерге ортақ сөздерді пайдалану. Бірақ бұл Speedwords сөздігіне жаңа техникалық сөздер мен тіркестерді қалай қосуға болатыны туралы жүйелі есеп емес. Бұл Speedwords-тің дана таңдалғанын көрсетпейді де. Басты кемшіліктер белгілі бір Speedwords-тің мағынасын түсінудегі қарама-қайшылықтардан туындайтын шатасуды жеңуден туындайды, себебі Speedwords-ті қалыптастырудың әртүрлі әдістері бар. Төрт түрлі шатасу болуы мүмкін. Біріншіден, Speedwords-тің мағынын түсіну бірнеше мүмкін мағыналарды тудырады. 20 суффикс бар (TYDS, 90-бет). Speedwords суффиксін Speedwords-ке қосу тәжірибесі Speedwords-тің түбір сөз (яғни бөлінбейтін элемент) немесе Speedwords пен суффикс екенін анықтауды қиындатады. Мысалы, Speedwords «de» – күн, «deb» – қарыз, ал «debe» – кеше. «e» суффиксі салыстырмалы түрде үлкейтуді білдіреді (TYDS, 37-бет). Сондықтан, білімсіз түсінік бойынша «debe» – үлкен қарыз. Даттонның бұл қарсылыққа жауабы – оларды жаттау керек. Екіншіден, жиі қолданылатын Speedwords-тің қысқартылуы жаңа Speedwords жасау арқылы сөздік қорын көбейтеді. Мысалы, «debe» (кеше) «db» деп, ал «jecen» (пайыз) «jc» деп қысқартылады. Даттон бұл қарсылыққа тағы да жауап береді: оларды жаттау керек. Үшіншіден, кейбір түсініксіз сәйкессіздіктер бар. Мысалы, «La» – керемет, «Mla» – одан да керемет. «M» сондай-ақ «Мырза» сөзінің аббревиатурасы ретінде қолданылады. Бұл L әрпінің кіші әріппен жазылуы және «m» нені білдіреді деген қателік пе, әлде жоқ па, белгісіз. Соңында, Даттон Speedwords-тің қолданыстағы Speedwords-ке тең болмаса, оларды қосылыс ретінде біріктіруге шақырады. Бұл сөздікте жоқ болғандықтан танылмайтын жаңа Speedwords-ті жасайды. Даттонның бұл қарсылыққа жауабы – оларды жаттау керек. Бұл кемшілік сөздік қорын ұлғайтып, сөздік қорын кішірейтудің артықшылығын азайтады. Қорыта айтқанда, бұл кемшіліктерді жоюға болады. Екіұштылықты 493 элементарлық Speedwords тізімі бар Speedwords басылымының көшірмесін алу арқылы шешуге болады, бірақ оны алу мүмкін емес. Ол Speedwords-ті қалыптастыру логикасын да қамтуы мүмкін. Кемшіліктер басқаша жойылған жөн. Кейбір Speedwords-ті бірден өзгертудің орнына, аффикстер жүйесін (префикс, суффикс) қайта қарастыру қажет. Префикстердің санын азайту керек. Кейбір шатасулар бар (мысалы, үлкейту және жағымды, TYDS, 37–38, 34-беттер). Толықтыру суффиксі дұрыс емес жұпты немесе реттіліктен шығуын білдіреді (TYDS, 50–51-беттер), мысалы, «ze» – жіберу, ал «zes» – әкелу. Кішірейту суффиксі шаманы білдірмейді (TYDS, 51-бет), мысалы, «do» – тірі, ал «dot» – сапар. Префикстің қолданылуы Speedwords-ті жасырады, себебі бірінші әріпті бірден тану мүмкін емес. Бұл ұсыныстар Speedwords-ті оңай тануға мүмкіндік береді, себебі элементарлық түбір сенімді түрде танылады. Көрініп тұрғанындай, 1980-жылдары мен 1990-жылдары Speedwords кемшіліктерін түзетуге бірнеше әрекеттер жасалған, бірақ олар қазір тексеруге және бағалауға қолжетімді емес. Жақсартулар 1933 және 1951 жылдарғы Даттонның жарияланымдарын оқуға байланысты, олар әдіс пен логиканы ашуы мүмкін.