Кіріспе
Бордетелла бронхисептика – Бордетелла туысына жататын кішкентай, грамм-теріс, таяқша тәрізді бактерия. Ол иттер мен басқа жануарларда жұқпалы бронхит тудыруы мүмкін, бірақ адамдарға сирек жұғады. Өшек жөтелін (сазды жөтел) тудыратын міндетті адам патогені – B. pertussis-ке жақын; B. bronchiseptica қоршаған ортада ұзақ мерзімге дейін тіршілік ете алады.
Bordetella bronchiseptica is a small, gram negative, rod shaped bacterium of the genus Bordetella. It can cause infectious bronchitis in dogs and other animals, but rarely infects humans. Closely related to B. pertussis—the obligate human pathogen that causes pertussis (whooping cough); B. bronchiseptica can persist in the environment for extended periods.
Патогенез
Адамдар B. bronchiseptica табиғи тасымалдаушылары емес, ол көбінесе кіші сүтқоректілердің (мысықтар, иттер, қояндар сияқты) тыныс жолдарына жұғады.
Ветеринариялық патогенез
Ветеринарияда B. bronchiseptica әртүрлі жануарларда түрлі патологияларға алып келеді. Бұл иттер, шошқалар және қояндар үшін қауіпті ауру, сондай-ақ мысықтарда, жылқыларда және теңіз түлкілерінде де кездеседі. Патогенді анықтау үшін ПТР-тест қолданылады. Шошқаларда B. bronchiseptica және Pasteurella multocida бірлесіп әрекет ететін атрофиялық ринитті тудырады, бұл мұрын қуысының соңғы бөлігіндегі (саусақ) турбиналардың өсуін тоқтатып, деформациясына әкеледі. Иттерде B. bronchiseptica жедел трахеобронхиттің себебі болады, ол әдетте кеуекті, қырылдаған жөтелмен сипатталады. Кеннель жөтеліне иттердің аденовирусы 2, иттердің параинфлюэнза вирусы немесе бірнеше патогендердің комбинациясы да себеп болуы мүмкін. B. bronchiseptica жұқтырған мысықтарда трахеобронхит, конъюнктивит және ринит (жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясы – ЖТЖИ), мандибулярлық лимфаденопатия және пневмония көрінеді. Дегенмен, мысықтарда ЖТЖИ герпес вирусы, калицивирусы, Микоплазма түрлері немесе Chlamydia psittaci арқылы да туындауы мүмкін.
2022 жылғы індет
2022 жылдың соңында, H3N2 ит тұмауы штаммымен және басқа да тыныс жолдарының инфекцияларымен бірге Bordetella bronchiseptica ішкі қабынуының көбеюі байқалды. Бұл, ішінара, COVID-19 пандемиясы кезіндегі қоғамдық денсаулық сақтау шаралары жеңілдетілгеннен кейін адамдардың саяхаттарының артуы және кеңселердің қайта ашылуына байланысты болды, нәтижесінде көптеген иттер пансионаттар мен күндізгі күтім орталықтарында бірге орналастырылды. Пандемиядан кейін үй жануарларын ұстау әдеттерінің өзгеруі жануарлар бейімделу орталықтарының толығуына да себеп болды.