Мүлік салымын шектеу туралы 13-қадам

Калифорнияның 13-ші ұсынысы: жылдық мүлік салымын 1%-ға дейін, жылдық өсімді 2%-ға дейін шектеу. Салық реформасы туралы толық ақпарат!

24 мин оқу

100%

Дереккөз: 1978 California Proposition 13 — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Дауыс беру арқылы қабылданған бастама, мүліктік салықты 1% шегінде ұстап, жылдық өсімді 2% деңгейінде шектеді.

Ballot initiative which capped property tax at 1% and yearly increases at 2%

Proposition 13 (officially named the People's Initiative to Limit Property Taxation) is an amendment of the Constitution of California enacted during 1978, by means of the initiative process. The initiative was approved by California voters on June 6, 1978 by a nearly two to one margin. It was upheld as constitutional by the United States Supreme Court in the case of Nordlinger v. Hahn, Proposition 13 is embodied in Article XIII A of the Constitution of the State of California. The most significant portion of the act is the first paragraph, which limits the tax rate for real estate:

text=Section 1. (a) The maximum amount of any ad valorem tax on real property shall not exceed one percent (1%) of the full cash value of such property. The one percent (1%) tax to be collected by the counties and apportioned according to law to the districts within the counties. The proposition decreased property taxes by assessing values at their 1976 value and restricted annual increases of assessed value to an inflation factor, not to exceed 2% per year. It prohibits reassessment of a new base year value except in cases of (a) change in ownership, or (b) completion of new construction. These rules apply equally to all real estate, residential and commercial—whether owned by individuals or corporations. The other significant portion of the initiative is that it requires a two thirds majority in both legislative houses for future increases of any state tax rates or amounts of revenue collected, including income tax rates. It also requires a two thirds majority in local elections for local governments wishing to increase special taxes. (A "special tax" is a tax devoted specifically to a purpose: e. g. homelessness or road repair; money that does not go into a general fund.) Proposition 13 has been described as California's most famous and influential ballot measure; it received enormous publicity throughout the United States. Passage of the initiative presaged a "taxpayer revolt" throughout the country that is sometimes thought to have contributed to the election of Ronald Reagan to the presidency during 1980. Of 30 anti tax ballot measures that year, 13 passed. The proposition has been called the "third rail" (meaning "untouchable subject") of California politics, and it is not popular politically for lawmakers to attempt to change it. As a consequence of Proposition 13, homeowners in California receive a property subsidy that increases the longer that they own their home. It has been described as a contributor to California's housing crisis, as its acquisition value system (where the assessed value of property is based on the date of its acquisition rather than current market value) incentivizes long time homeowners to hold onto their properties rather than downsize, which reduces housing supply and raises housing prices.

13-жоба (ресми атауы – Халық бастамасымен мүліктік салықты шектеу) – 1978 жылы бастамалық процедура арқылы қабылданған Калифорния Конституциясына енгізілген өзгеріс. Бұл бастаманы Калифорния сайлаушылары 1978 жылғы 6 маусымда шамамен екі есе көп дауыспен мақұлдады. АҚШ Жоғарғы Соты Нордлингерге қарсы Хан ісінде оның конституциялық екенін растады. 13-жоба Калифорния штаты Конституциясының XIII-А бабында бекітілген. Заңның ең маңызды бөлігі – жылжымайтын мүлікке салынатын салық ставкаларына шектеу қоятын бірінші параграф: text=Section 1. (а) Жылжымайтын мүлікке салынатын кез келген салықтың максималды мөлшері мүліктің толық ақшалай құнының бір пайызынан (1%) аспауы тиіс. Бір пайыздық (1%) салық округтер арқылы жиналады және заңға сәйкес округтердегі аудандарға бөлінеді. Бұл ұсыныс мүліктік салықты 1976 жылғы құны бойынша бағалау арқылы төмендетті және бағалау құнының жылдық өсімін инфляция деңгейіне дейін шектеді, ол жылына 2% аспауы керек. Меншік иесінің өзгеруі немесе жаңа құрылыстың аяқталуы сияқты жағдайларда ғана жаңа базалық жылдың құнын қайта бағалауға рұқсат етілмейді. Бұл ережелер барлық жылжымайтын мүлікке – жеке тұлғаларға немесе корпорацияларға тиесілі тұрғын үйлерге де, коммерциялық мүлікке де бірдей қолданылады. Бастаманың тағы бір маңызды бөлігі – болашақта мемлекеттік салық ставкаларының немесе жиналған кірістердің мөлшерін арттыру үшін екі заң шығарушы палатаның үштен екі көпшілігінің қажеттігі. Сондай-ақ, жергілікті биліктерге арнайы салықтарды арттыру қажет болған жағдайда жергілікті сайлауларда үштен екі көпшілік қажет. (Арнайы салық – нақты бір мақсатқа арналған салық, мысалы, тұрғын үйсіздерге көмек көрсету немесе жол жөндеу; ол жалпы қорға түспейді.) 13-жоба Калифорнияның ең танымал және ықпалды сайлау шарасы ретінде танымал; ол бүкіл АҚШ-та кеңінен жарияланды. Бастаманың қабылдануы бүкіл елде «салық төлеушілердің наразылығын» күткендей болды, бұл кейде Рональд Рейганның 1980 жылы президенттікке сайлануына әсер еткен деп есептеледі. Сол жылы ұсынылған 30 салыққа қарсы шараның 13-і мақұлданып, күшіне енді. Бұл ұсыныс Калифорния саясатының «үшінші рельсі» (яғни «қол сұғылмастан тиіс тақырып») деп аталады, сондықтан заң шығарушылардың оны өзгерту әрекеттері саяси жағынан танымал емес. 13-жобаның салдарынан Калифорниядағы үй иелері үйлерін қанша ұзақ уақытқа иеленсе, соншалықты мүліктік салық бойынша жеңілдік алады. Ол Калифорниядағы тұрғын үй дағдарысына ықпал еткен фактор ретінде қарастырылады, өйткені мүліктің сатып алу құны жүйесі (мүліктің бағасы нарықтық құнына емес, сатып алынған күніне байланысты есептеледі) үй иелерін ұзақ уақыт бойы меншіктерін сақтап қалуға ынталандырады, бұл тұрғын үй ұсынымын азайтады және бағаларды көтереді.

Жылжымайтын мүлік бойынша салық мөлшерлемесін шектеу

1-бөлім (а) Жылжымайтын мүлікке салынатын кез келген құн салығының ең жоғары мөлшері осындай мүліктің толық ақшалай құнының бір пайызынан (1%) аспауы тиіс. Бір пайыздық (1%) салық округтермен жиналады және заңға сәйкес округтердегі аудандарға бөлінеді. 13-ші қадам бойынша қабылданған заң мүлік салығы 1976 жылғы құны бойынша бағалануы керек деп жариялады және салықтың жылдық өсуі инфляция деңгейімен шектелді, ол жылына 2%-дан аспауы тиіс. Мүліктік салықты қайта бағалау тек а) меншік құқығы өзгергенде немесе б) жаңа құрылыс жұмыстары аяқталғанда ғана жүзеге асырылады.

Мемлекеттік жауапкершілік

Мемлекет жергілікті органдарға мүлік салығы түсімдерін бөлу жауапкершілігін алды. «Алтадена кітапханасы ауданы Бладгудқа қарсы» ісінде, 192 Cal. App. 3d 585 (1987 жылғы маусым), Калифорния штатының екінші апелляциялық соты 13-қадамға сәйкес арнайы салықтар үшін сайлаушылардың үштен екісінің (2/3) келісімін қажет ету талабы азаматтардың бастамаларына да қолданылатынын анықтады.

Шығу тегі

13-жобаның пайда болу тарихына қатысты бірнеше теория бар. Осы әңгімелерді қолдайтын немесе оларды жоққа шығаратын дәлелдер әртүрлі.

Отставкаға шыққан тұрғын үй иелерінің орын ауыстыруы

Бір түсіндірмесі – тұрақты кірісі бар егде жастағы калифорниялықтар мүлік салығын төлеуде қиындықтарға тап болды, ол Калифорнияның халқының өсуі, тұрғын үйге деген сұраныстың артуы және инфляцияның нәтижесінде өсті. 1970 жылдардағы күшті инфляцияға байланысты тұрғын үй мүлкін қайта бағалау мүлік салығын соншалықты арттырды, кейбір зейнеткерлер бұрын сатып алған үйлерінде тұруға шамалары келмеді. 2006 жылы «Law & Society Review» журналында жарияланған зерттеу осы түсіндірмені қолдады, егде жастағы сайлаушылардың, үй иелерінің және салықтың өсуін күтетін сайлаушылардың 13-қадамға дауыс беруі ықтимал екенін хабарлады. 13-қадам Калифорнияда салық салдарынан туындаған көші-қонды болдырмауға бағытталған жалғыз заң емес. 1977 жылы қабылданған Калифорнияның салық төлеуді кейінге шегеру бағдарламасы «зейнеткерлік жасқа жеткен, соқыр немесе мүгедектік белгісі бар үй иелеріне, егер олар белгілі бір талаптарға жауап берсе, негізгі тұрғын үйлері үшін ағымдағы жылғы мүлік салығын кейінге шегеруге мүмкіндік береді».

Мектептерді қаржыландыруды теңестіру

Тағы бір түсіндірме - 13-жоба 1971 және 1976 жылдардағы Калифорния Жоғарғы Сотының "Серано против Прист" ісі бойынша шешімінен күш алды, ол Калифорния мектептерінің қаржыландыруын бай аудандардан кедей аудандарға жергілікті мүлік салығын қайта бөлу арқылы белгілі бір деңгейде теңестірді. Осы түсіндірмеге сәйкес, әулетті аудандардағы мүлік иелері төлеген салықтары енді өздерінің жергілікті мектептеріне пайда әкелмейтінін сезінді және салықтарын шектеуді жөн көрді. Бұл түсіндірменің бір кемшілігі - "Серано" шешімі және мектептерді қаржыландыруды теңестіру Калифорния сайлаушылары арасында қолдауға ие болды.

Мемлекеттік басқаруды кеңейту

Тағы бір түсіндірме бойынша, 1978 жылға дейінгі жылдары Калифорния штатының шығындары күрт өскен, ал сайлаушылар одан әрі өсуді шектеуге тырысқан. Бұл түсіндірмені қолдайтын дәлелдер шектеулі, себебі калифорниялықтардың үкіметтің мөлшері мен рөлі жөніндегі көзқарастары мен 13-қадамға қатысты пікірлерін байланыстыратын ешқандай зерттеу жүргізілмеген. Калифорния штатының үкіметінің өскені рас. 1973 және 1977 жылдар аралығында Калифорния штаты мен жергілікті биліктің жан басына шаққандағы шығындары ұлттық көрсеткіштен 8,2%-ға жоғары болды. 1949 жылдан 1979 жылға дейін Калифорниядағы мемлекеттік сектордағы жұмыспен қамту жеке сектордағыдан асып түсті. 1978 жылы Калифорнияның еңбекке қабілетті халқының 14,7%-ы мемлекеттік және жергілікті қызметкерлерді құрады, бұл 1950-ші жылдардың басындағы көрсеткіштен шамамен екі есе көп. Бұл бағалаушылардың достары мен жақтастарына салық төлемдерімен сәйкес келетін, жасанды түрде төмен бағалау арқылы сыйлық беруі анықталды. Бұл салдарлар 1966 жылы 80-қадамды (AB 80) қабылдауға әкелді, ол бағалауды нарықтық құнға сәйкес ету стандарттарын енгізді. AB 80 қабылдағаннан кейін нарықтық құнға оралу көптеген үй иелері үшін бағалаудың екі таңбалы пайыздық өсуін білдіруі мүмкін. Нәтижесінде, Калифорнияның көптеген үй иелері бағаның бірден және күрт өсуін, сонымен бірге осы бағаланған құнға салық ставкаларының өсуін бастан өткерді, ал салық түсімдері алыс аймақтарға қайта бөлінетіні туралы естіді. Салық жүйесінің байлар мен жақын байланыстары бар адамдарға деген жақсылығына қатысты сын 1970-ші жылдарға дейін сақталды. Меншік иесінің өзгеруі кезінде төмен бағаланған құн, мүліктің жаңа базалық жыл құнына сәйкес келетін ағымдағы нарықтық құнды толықтыру үшін қайта бағалануы мүмкін, бірақ болашақ бағалаулар да жаңа базалық жыл құнының 2%-дық жылдық максималды өсуімен шектеледі. Мүліктің меншік иесінің өзгеруінен басқа, қосымша құрылыс немесе жаңа құрылыс сияқты белгілі бір жағдайларда да қайта бағалауға болады. Егер мүліктің нарықтық құны оның бағалау құнынан төмен болса, мысалы, жылжымайтын мүлік нарығының төмендеуі кезінде, бағалау құны төмендетіледі. Мүлікті бағалауды төмендету 13-қадамда қарастырылмаған, бірақ 1978 жылы 13-қадамды өзгертетін 8-қадам (Сенат Конституциялық түзету №67) қабылдануы арқасында мүмкін болды. Мұндай жылжымайтын мүлік нарығының төмендеуі және бағалаудың төмендеуі 2009 жылы болды, осы кезде Калифорния штатының теңдестіру кеңесі теріс инфляцияға байланысты мүлік салығының базалық жыл құнының төмендеуін жариялады. Калифорниядағы мүлік салығы – бұл мүліктің құнына байланысты өсетін және төмендейтін салық.

Another explanation that has been offered is that spending by California's government had increased dramatically during the years prior to 1978, and voters sought to limit further growth. The evidence supporting this explanation is limited, as there have been no studies relating Californians' views on the size and role of government to their views on Proposition 13. It is true that California's government had grown. Between 1973 and 1977, California state and local government expenditures per $1,000 of personal income were 8.2% higher than the national norm. From 1949 to 1979, public sector employment in California outstripped employment growth in the private sector. By 1978, 14.7% of California's civilian work force were state and local government employees, almost double the proportion of the early 1950s. These assessors were found rewarding friends and allies with artificially low assessments, with tax bills to match. These scandals led to the passage of Assembly Bill 80 (AB 80) in 1966, which imposed standards to hold assessments to market value. The return to market value in the wake of AB 80 could easily represent a mid double digit percentage increase in assessment for many homeowners. As a result, a large number of California homeowners experienced an immediate and drastic rise in valuation, simultaneous with rising tax rates on that assessed value, only to be told that the taxed monies would be redistributed to distant communities. Cynicism about the favoritism of the tax system towards the wealthy and well connected persisted into the 1970s. At the time of the change in ownership the low assessed value may be reassessed to complete current market value that will produce a new base year value for the property, but future assessments are likewise restricted to the 2% annual maximum increase of the new base year value. The property may be reassessed under certain conditions other than a change of ownership, such as when additions or new construction occur. The assessed value is also subject to reduction if the market value of the property declines below its assessed value, such as during a real estate slump. Reductions of property valuation were not provided for by Proposition 13 itself, but were made possible by the passage of Proposition 8 (Senate Constitutional Amendment No. 67) during 1978 that amended Proposition 13. Such a real estate slump and downward reassessments occurred during 2009 when the California State Board of Equalization announced an estimated reduction of property tax base year values due to negative inflation. The property tax in California is an ad valorem tax meaning that the tax assessed generally increases and decreases with the value of the property.

Салықтарды төмендету

13-жоба қабылданғаннан кейінгі жылы жергілікті билік органдарына түсетін мүлік салығының түсімдері штат бойынша шамамен 60%-ға төмендеді. Алайда, 2003 жылға қарай жергілікті билік органдары жинаған инфляцияға сәйкес түзетілген мүлік салығы 1978 жылғы деңгейден асып, артып келеді. 2009 жылы «Хауард Джарвис салық төлеушілер қауымдастығы» атты адвокаттық ұйым 13-жоба Калифорния салық төлеушілерінің төлеген салықтарын жалпы сомада 528 миллиард долларға төмендеткенін бағалады. Басқа бағалаулар 13-жоба Калифорнияның жан басына шаққандағы жалпы салық жүктемесін немесе мемлекеттік шығындарын азайтпаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Tax Foundation зерттеу институты 1978 жылы калифорниялықтардың мемлекеттік табыстың 12,4%-ына (жан басына шаққандағы салықты жан басына шаққандағы табысқа бөлгенде) тең салық жүктемесі бойынша үшінші орында болғанын хабарлады (инфляцияға сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы салық 3300 доллар). Калифорнияда жоғары шекті табыс пен капиталдан алынатын табысқа салық ставкалары ең жоғары, сондай-ақ корпоративтік салық пен сату салығы бойынша да ең жоғары ондыққа кіреді. 2016 жылы Калифорнияда жан басына шаққандағы мүлік салығы түсімдері 17-орында болды, бұл 1996 жылы 31-орыннан 1559 долларға өсті. 2019 жылы WalletHub Калифорнияның штаттық тиімді мүлік салығы мөлшерлемесін 0,77% мөлшерінде 443 400 долларлық штаттың үй нарығының орташа құнына қолданды; орташа үй құнына төленетін 3,414 долларлық жылдық мүлік салығы АҚШ-та 9-орында тұрды.

Мүліктік салық бойынша теңгерім

13-жоба мүліктің сатып алынған кездегі бағалау құнын белгілейді (ол сатып алу құны жүйесі деп аталады), сондай-ақ жылдық бағалау 2%-ға дейін өсуі мүмкін. Осының салдарынан, бірдей құнды мүліктердің бағаланған құны, тіпті олар бір-біріне жақын орналасқан болса да, айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. 1993 жылғы Калифорния университеті мен Калифорния штатының бірлескен зерттеу бағдарламасы – Калифорниялық саясат семинарының (қазір Калифорниялық саясатты зерттеу орталығы) баяндамасында, сатып алу құнына негізделген мүлік салығы жүйесі мүлік салығын төлеу мүмкіндігімен байланыстырады және табыс құрылымына прогрессивті әсер етеді делінген. Лос-Анджелес округіндегі барлық бағалауларды нақты нарықтық құнға дейін көтеріп, мүлік салығы мөлшерлемесін төмендетуге бағытталған, кірісті бейтарап ететін реформа қарт жастағы және аз қамтылған отбасыларға зиян келтіруі мүмкін екені айтылды. Салық және экономикалық саясат институты (ITEP) 13-жоба сияқты мүлік салығының шектеулерін тиімсіз деп санайды және төлеу қабілетіне негізделген мүлік салығын алу үшін «құбылыс бұзушы» шектеулерді немесе үй иелігінен босатуды ұсынады; алайда 2018 жылы ITEP Калифорнияның салық кодексін АҚШ-тағы ең прогрессивті кодекс деп атады, бұл оның жоғары шекті табыс және капитал табысы ставкаларымен байланысты. Байлық акциялар, облигациялар немесе бизнес үлестері сияқты «материалдық емес» активтерге иелік етумен байланысты болғандықтан, олар байлық салығынан босатылады. ITEP-тің пікірінше, жылжымайтын мүлікке салынатын мүлік салығына негізделген регрессивті мемлекеттік салық үлестірулері теңсіздікті күшейтеді және 2018 жылы АҚШ-тың барлық штаттары арасында Калифорнияның салық кодексі теңсіздікті ең көп азайтты.

Қаржыландырудың құбылмалылығы

Калифорния заң шығарушы сарапшысы кеңсесінің 2016 жылғы есебінде жергілікті билікке түсетін мүлік салығы түсімдері 13-қадамды қабылдауға дейін де, кейін де біршама тұрақсыз болғаны анықталды. 13-қадам базаны тұрақтандырғанымен, оған дейін билік базадағы өзгерістерді өтеу үшін жыл сайын салық мөлшерлемесін өзгертіп отырды.

Жаңа үй құрылысының фискалдық әсері

Калифорния құрылыс индустриясы қауымдастығының мәліметінше, орташа бағадағы үйдің салынуы тұрғын үй "өзін-өзі ақтамайды" деген пікірге қарсы келіп, аз ғана оң фискалдық әсер етеді. Бұл қауымдастық жаңа үйлер алғаш сатылған кездегі құнымен бағаланатынын айтады. Сонымен қатар, жаңа үйлердің жоғары құнына байланысты, жаңа көшкендердің әулеттік жағдайы жақсы болып, олар сатудан түсетін салықтан көбірек кіріс әкелуі және қабылдаған қаланың әлеуметтік қызметтерін аз пайдалануы мүмкін.

Қызметтерге бағытталған салықтар

Басқалар осы теріс әсерлердің нақты себебі – сайланған шенеуніктерге қоғамның ақшасын тиімді жұмсауға деген сенімсіздік екенін айтады. Бизнесті жақсарту аудандары – мүлік иелерінің қосымша мемлекеттік қызметтер алу үшін өздеріне салық салуды таңдаған бір жолы. Мүлік иелері осы бағытталған салықтарды жалпы салықтардан қабылдауға ыңғайлырақ деп санайды.

Сатуды ынталандыру, тұрғын үйдің жоғары құны

13-жоба тұрғын үй нарығының тепе-теңдігін өзгертеді, себебі ол мүлікті сатуға деген ынтаны азайтып, қазіргі мүлікті сақтап қалуға, оны жаңартуға немесе жаңа, жоғары мүлік салығын төлеуден қашу үшін отбасы мүшелеріне беруге мүмкіндік береді. 13-жоба Калифорниядағы муниципалитеттерге түсетін мүлік салығы түсімдерін азайтады. Олар мемлекеттік қаржыландыруға көбірек тәуел етуге мәжбүр болып, тәуелсіздігі мен басқару құқығын жоғалтуы мүмкін. Муниципалитеттерге қол жеткізіліп отырған салық сомасы, басымен, жүзеге асырылған мүлік аударымдарының санына байланысты. Бірақ, қазіргі мүлік иелері мүліктерін сатпай, сақтап қалуға ынталанғандықтан, осы салық жүйесінде мүлік аударымдарының саны азаяды. Калифорнияда басқа елдер мен штаттардан көшіп келу деңгейі жоғары. Бұл ережелер кейіннен өзгертілді; қазіргі заң бойынша, заңды тұлғаның бақылауы немесе меншік құқығының өзгеруі оның жылжымайтын мүлкін, сондай-ақ оның бақылауындағы тұлғалардың жылжымайтын мүлкін қайта бағалауға алып келеді. Коммерциялық және жалға берілетін мүлікті қолдану, мүлікті бағасы төмен болған кезде сатып алған жеке тұлғалар мен корпорацияларға артықшылық пен үлкен пайда табуға мүмкіндік береді. Бұл бастапқы науқаннан өзгеше, онда Джарвис мүлік салығын төмендету үй иелерін жалға алушыларға үнемделген ақшаны беруге мәжбүрлейтінін айтқан, ал жалға алушылар 1970 жылдардағы жоғары инфляция салдарынан тез өсіп жатқан жалға төлемдеріне наразы болған. Бірақ көптеген үй иелері мұны істемеді, бұл жалға бақылауын енгізуге себепкер болды.

Мүлікті берудің заңсыздығы

Кейбір кәсіпорындар Калифорния заң шығарушы органы жасаған Proposition 13 іске асыру ережелеріндегі мүліктік иеліктің өзгеруін анықтайтын заңдағы тіршілік тесігін пайдаланды. Осы тесіктен пайдалану үшін кәсіпорындар қайта бағалаудан қашу үшін серіктестіктің бақылауы 50% аспауына көз жеткізуі керек. Заң шығарушы орган бұл тесікті 2/3 дауыспен жаба алады. 2018 жылы Калифорнияның теңестіру кеңесі бұл тесікті жабу арқылы жаңа салық түсімдері жылына 269 миллион долларға дейін артатынын бағалады. Бұл тесікті жабуға бірнеше заңдық әрекеттер жасалды, бірақ ешқайсысы сәтті болған жоқ. Бөлінген ролді жақтаушылар Proposition 13-тің мақсаты тұрғын үй мүлігіне салынатын салықтың күрт өсуін қорғау болғанын айтады және Proposition 13-ті коммерциялық мүлікке кеңінен қолдану – бұл тесік, ал қарсыластары сайлаушылардың Proposition 13-ті коммерциялық мүлікке де таратуға ниеттенгенін айтады. Олар 1978 жылы сол уақыттағы губернатор Джерри Браун ұсынған 8-ші қадамды (Proposition 13-пен бірге дауысқа салынған) 53-47% дауыспен қабылдады, ал Proposition 13-ті шамамен 65% дауыспен қабылдады. Proposition 13 қабылданғаннан кейін жарияланған Los Angeles Times газетінің мақаласы соңғы түсіндірмені қолдап, былай деді: «Сайлаушылар не істеп жатқанын нақты білгеніне еш күмән жоқ. Шындығында, Los Angeles Times Channel 2 News сауалнамасында, сейсенбі күні сайлау учаскесінен шыққан 2500-ге жуық сайлаушы сауалнаманы толтырды, нәтижесінде 8-ші қадам [бөлінген ролдік балама] және 13-ші қадам көптеген сайлаушылар үшін өзара байланыссыз баламалар ретінде қарастырылды, тіпті сайлаушылар екі шараға да дауыс беріп, қауіпсіздікке көз жеткізе алғанмен де. 13-ші қадамға дауыс бергендердің тек бесідің бірі ғана 8-ші қадамға дауыс берді, ал 8-ші қадамды 13-ші қадамға «жоқ» деп дауыс бергендердің 91% қолдады. 13-ші қадам 8-ші қадамға қарағанда салықтан жеңілдік берудің күшті шарасы ретінде жарнамаланды. Сайлаушылар оны дәл осылай қабылдады және олар осыны қалады».

Some businesses have exploited a property transfer loophole in Proposition 13 implementing statutes created by the California Legislature that define what constitutes a change in property ownership. To take advantage of this loophole, businesses only have to make sure that no partnership exceeds the 50% mark in control in order to avoid a reassessment. The Legislature could close this loophole with a 2/3 vote. In 2018, the California Board of Equalization estimated that closing this loophole would raise up to $269 million annually in new tax revenue. There have been several legislative attempts to close the loophole, none of which have been successful. Proponents of split roll have said the intent of Proposition 13 was to protect residential property taxes from spiking and say the broad application of Proposition 13 to commercial property is a loophole while opponents say voters deliberately sought to extend Proposition 13 protections to commercial property by rejecting a split roll measure promoted by then Governor Jerry Brown, Proposition 8, in 1978 (on the same ballot as Proposition 13), by a vote of 53–47%, and instead passed Proposition 13 with nearly 65% of the vote. A Los Angeles Times article published shortly following the passage of Proposition 13 supported the latter interpretation, stating: "There is no question that the voters knew exactly what they were doing. Indeed, The Los Angeles Times Channel 2 News Survey, in which almost 2,500 voters filled out questionnaires as they left the polls Tuesday, revealed that Propositions 8 [the split roll alternative] and 13 were seen by most voters as mutually exclusive alternatives, even though it was entirely possible for voters to play it safe by voting for both measures. Among those who voted for Proposition 13, only one in five also voted for Proposition 8, while Proposition 8 was endorsed by fully 91% of those who voted "no" on Proposition 13. Proposition 13 was advertised as a stronger tax relief measure than Proposition 8. That is exactly how the voters saw it, and that is exactly what they wanted."

Басқа салықтар құрылды немесе көтерілді

Калифорниядағы жергілікті билік органдары енді 13-қадамға байланысты және мүлік салығы түсімдерінің жоғалтылуына (бұрын қалаларға, округтерге және басқа да жергілікті мекемелерге түскен) байланысты кірістерді сақтау немесе арттыру үшін шығармашылық стратегияларды қолданады. Мысалы, Калифорнияның көптеген жергілікті билік органдары жақында 13-қадам заң күшіне енгенге дейін салынған мүлік салығынан толық немесе ішінара төленетін мемлекеттік қызметтер үшін учаске салығы сияқты арнайы салықтарға сайлаушылардың келісімін сұрады. Мұндай салықтар 1982 жылғы Қоғамдық инфрақұрылым туралы заңда (көбінесе Mello Roos деп аталады) қарастырылған. Сату салығының ставкалары 6%-дан (13-қадамға дейінгі деңгей) 7,25%-ға және кейбір жергілікті билік аумақтарында одан да жоғары деңгейге дейін өсті. 1991 жылы Калифорния Жоғарғы соты Rider v. Сан-Диего округі ісінде Сан-Диего округінің түрме және сот ғимаратын салуға бағытталған сату салығы конституцияға қайшы екенін шешті. Сот салық қаражаты нақты бағдарламаларға, емес жалпы шығындарға бағытталғанын ескеріп, оны 13-қадам бойынша «арнайы салық» деп санайды және сайлаушылардың үштен екісінің келісімін қажет етеді, ал салық қарапайым көпшілік дауысымен қабылданған. Осындай арнайы салықтар мен төлемдерді енгізу 1996 жылы қабылданған Калифорнияның 218-қадамының («Салықтарға дауыс беру құқығы туралы заң») мақсаты болды. Бұл конституциялық түрде жергілікті үкімет салықтарына және жылжымайтын мүлікке байланысты кейбір салық емес төлемдерге, мысалы, пайданы бағалауға және белгілі бір мүлікке байланысты алымдар мен төлемдерге сайлаушылардың келісімін талап етеді.

Штаттың басқа аймақтарына қарағанда, жағалаудағы мегаполистерге әсері көбірек

13-жоба Сан-Франциско және Лос-Анджелес сияқты жағалаудағы ірі қалаларға пропорционал емес әсер етеді, онда тұрғын үй бағалары ішкі аймақтардағы төмен бағалы тұрғын үйлерге қарағанда жоғары. Ұлттық экономикалық зерттеулер бюросы мәліметінше, қосымша зерттеулер 13-жобаның артықшылықтары салық базасын қайта бөлудің және жоғалған салық түсімдерінің жалпы құнынан басып өтетінін анықтауы мүмкін.

Жергілікті билік өкілеттігін мемлекет өкілеттігіне беру

Жергілікті билік мемлекеттік қаржыға көбірек тәуелді болып, мемлекеттің жергілікті қауымдастықтар үстінен билігі күшейді. 2011 жылы "Экономист" журналы "Өзінің кіші үкімет құру туралы сылтауларына қарамастан, 13-қадам Калифорнияның қаржысын орталықтандырып, оны жергілікті биліктен мемлекеттік билікке көшірді" деп мәлімдеді.

Нәтижесінде жоспарға енгізілген өзгерістер, қызмет көрсетулердің құны немесе нашарлауы, жаңа ақылар

Мүліктік салықтан түсетін түсімдердің азаюына байланысты жергілікті билік органдары жалпы кірістер қорын сату салығынан көбірек тәуелді болды. Кейбіреулер бұл үрдіс "жер пайдаланудың салыққа бағынуына" әкелді деп санайды, яғни жер пайдалану туралы шешімдерге жаңа жобаның кіріс әкелу қабілеті әсер етеді. 13-қадам жергілікті билік органдарын тұрғын үй құрылысының орнына ірі сауда орталықтары мен автосалондар сияқты жаңа коммерциялық жобаларды тартуға ынталандырды, себебі коммерциялық жобалар сату салығы және бизнес лицензиялары салығы арқылы кіріс әкеле алады. Бұл тұрғындарға жақсы мүмкіндіктер ұсынатын басқа салалар мен жұмыс түрлерінің өсуін тежеуі мүмкін. Сонымен қатар, қалалар тапшылықты өтеу үшін қызметтерді қысқартты және баждарды арттырды, әсіресе жаңа жобаларға қажетті қосымша қызметтер мен инфрақұрылымның құнын салу үшін дамытушылардан жоғары баждар жиналды. Бұл шығындар әдетте ғимаратты сатып алушыға ауыстырылады, ол ғимарат құнына кіретін мыңдаған баждар туралы білмейді. Мемлекеттік мектептерді мемлекеттік қаржыландыру жүйесіне енгізілген өзгерістерде 13-қадамның рөлін жоққа шығаруға тырысты, себебі негізінен мүліктік салықтан қаржыландырылатын мектептер конституцияға қайшы деп танылды (төмен және жоғары кірісті аймандар арасындағы қаржыландыру айырмашылығы Конституцияның 14-қосымшасындағы тең қорғау ережесін бұзады деп есептелді) "Серрано против Прист" ісінде, және 13-қадам осы істің нәтижесінде ішінара қабылданды. 13-қадам күшке енген алғашқы жылы мемлекеттік және жергілікті салық түсімі күрт төмендеді. Мемлекеттік мектептерге жұмсалатын қаражатты бағалаудың бір көрсеткіші – мемлекеттің білім беруге жеке табыстан жұмсайтын пайызы. Ел бойынша шамамен 4,5%, ал Калифорния бойынша 4,0% болған ең жоғары көрсеткіштер 1970-ші жылдардың басында тіркелді. 1975 жылдан 1985 жылға дейінгі он жылдық аралығында ел және Калифорния мемлекеттік білім беруге жұмсайтын қаражаттың үлесі азайды. 1970-2008 жылдар аралығында Калифорния білім беруге елдегіден төмен үлес жұмсады. 2010 жылғы сұхбатта Ю.К.С.Д. экономика профессоры Джулиан Беттс: "Бұл шығындарға қатысты айтсақ, 1978-1979 жылдар шамасында мектептерге жұмсалатын қаражат күрт азайды. Біз басқа штаттармен салыстырғанда айтарлықтай төмендедік және әлі де оларға жете алмаймыз" деді. 1977 жылдан 2010 жылға дейін Калифорнияда сыныптардың саны ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырғанда тұрақты түрде өсті, "ал ұлттық орташа көрсеткіш 1970 жылдан бері азайып келеді". 1970-ші жылдарда бір оқушыға жұмсалатын қаражат ұлттық орташа көрсеткішпен шамалас болды. Есептеу ставкалары бойынша, "1997-1998 жылғы доллармен өлшенгенде, Калифорния 1969-1970 жылдары мемлекеттік мектептерге елдегі басқа штаттарға қарағанда бір адамға шаққанда 100 долларға артық жұмсады". 1981-1982 жылдардан 2000 жылға дейін Калифорния АҚШ-тың басқа штаттарына қарағанда әр оқушыға тұрақты түрде аз қаражат жұмсады, бұл туралы АҚШ Экономикалық талдау бюросы және Калифорнияның қоғамдық саясат институты жинаған деректерден көрінеді. 30-қадам қабылданғаннан кейін оқушы-мұғалім арақатынасы жақсарды, ал Ұлттық білім беру қауымдастығының сауалнамасына сәйкес, 2018 жылы Калифорния 50 штат арасында мұғалімдердің бастапқы жалақысы бойынша екінші орында тұрды. "Серрано против Прист" ісі мектептерге қаржыландыруды теңестіргеннен бөлек, 2013 жылы Калифорния заң шығарушылары Жергілікті бақылау қаржыландыру формуласын (LCFF) құрды, бұл кедейлікте немесе күтімдегі балалардың үлесі және аудандағы ағылшын тілін үйренушілердің үлесі арқылы анықталатын жоғары қажеттіліктері бар оқушылар тобына ие мектеп округтеріне көбірек ресурстар берді, сондай-ақ кемсітілген мектеп округтеріне "қосымша қаржыландыру" ретінде қосымша 20% немесе одан да көп қаражат бөлді.

Due to the reduction in revenue generated from property tax, local governments have become more dependent on sales taxes for general revenue funds. Some maintain that this trend resulted in the "fiscalization of land use", meaning that land use decisions are influenced by the ability of a new development to generate revenue. Proposition 13 has increased the incentive for local governments to attract new commercial developments, such as big box retailers and car dealerships instead of residential housing developments, because of commercial development's ability to generate revenue through sales tax and business licenses tax. This may discourage growth of other sectors and job types that may provide better opportunities for residents. Additionally, cities have decreased services and increased fees to compensate for the shortfall, with particularly high impact fees levied on developers to impose the cost of the additional services and infrastructure that new developments will require. These costs are typically shifted to the building's buyer, who may be unaware of the thousands in fees included with the building's cost. disputed the attribution of the decline to Proposition 13's role in the change to state financing of public schools, because schools financed mostly by property taxes were declared unconstitutional (the variances in funding between lower and higher income areas being deemed to violate the Equal Protection Clause of the Fourteenth Amendment to the Constitution) in Serrano vs. Priest, and Proposition 13 was then passed partially as a result of that case. Proposition 13 caused a sharp decrease in state and local tax collection in its first year. One measure of K 12 public school spending is the percentage of personal income that a state spends on education. From a peak of about 4.5% for the nation overall, and 4.0% for California, both peaking in the early 1970s, the nation overall as well as California spent declining percentages on public education in the decade from 1975 to 1985. For the longer period of 1970–2008, California had always spent a lower percentage than the rest of the nation on education. UCSD Economics Professor Julian Betts stated in a 2010 interview: "What all this means for spending is that starting around 1978–1979 we saw a sharp reduction in spending on schools. We fell compared to other states dramatically, and we still haven't really caught up to other states." From 1977 up until 2010, in California there had been a steady growth of class sizes compared to the national average, "which have been decreasing since 1970." During the 1970s, school spending per student was almost equal to the national average. Using discount rate, "measured in 1997–1998 dollars, California spent about $100 more per capita on its public schools in 1969–1970 than did the rest of the country." From 1981 to 1982 up until 2000, California had consistently spent less per student than the rest of the U. S., as demonstrated by data collected by the U. S. Bureau of Economic Analysis and by the Public Policy Institute of California. Pupil teacher ratios decreased since the passage of Proposition 30, and according to a National Education Association survey, California had the second highest starting teacher salary among the 50 states in 2018. In addition to the Serrano v. Priest decision which equalized school funding between school districts, in 2013, California lawmakers created the Local Control Funding Formula (LCFF), providing greater resources to school districts with student populations having higher needs, being determined by the rate of children in poverty or foster care and the rate of English language learners in the district, and adding an additional 20% or more in "supplemental funding" to disadvantaged school districts.

Танымалдық

13-жоба Калифорнияның ықтимал сайлаушылары арасында тұрақты түрде танымал, олардың 64% -ы 2017 жылғы жағдай бойынша үй иелері болды. Калифорнияның Қоғамдық саясат институтының 2018 жылғы сауалнамасында 57% калифорниялықтар 13-жобаны негізінен жақсы нәрсе деп санайды, ал 23% -ы негізінен жаман нәрсе деп санайды. 65% ықтимал сайлаушылар бұл негізінен жақсы нәрсе деп санайды, сонымен қатар: 71% республикашылар, 55% демократтар және 61% тәуелсіздер; 54% 18 мен 34 жас аралығындағы адамдар, 52% 35 пен 54 жас аралығындағы адамдар және 66% 55 жастан асқан адамдар; 65% үй иелері және 50% жалға алушылар. Демографиялық топтың 50%-дан кем бөлігі 13-жобаны жақсы деп санайтын, бұл 39% -ға тең афроамерикалықтар. Сондай-ақ, сауалнамада калифорниялықтардың 40% және ықтимал сайлаушылардың 50%-ы 13-жобаның жаңа арнайы салықтар үшін көпшілік талаптары жергілікті билік қызметтеріне жақсы әсер еткенін, ал 20% калифорниялықтар мен ықтимал сайлаушылар оның жаман әсер еткенін айтты, ал қалғандары әсер етпеді деп ойлады. Шварценеггер мұндай әрекет саяси тұрғыдан ақылға қонымсыз және губернаторлық мансабын аяқтауы мүмкін деп сеніп, "Мен Уорренге егер ол 13-жобаны тағы да атаса, оған 500 секіру жасауы керектігін айттым" деді. Гавин Ньюсом 2010 жылы The Bay Citizen газетіне берген сұхбатында 13-жобаның әділдігі туралы сұрағанда: "Саяси шындықтар демократтар, тек республикашылар мен тәуелсіздер ғана емес, 13-жобаның тұрғын үй жағынан түзетулеріне қарсы. Коммерциялық және өнеркәсіптік жағынан, талқылауға көбірек ашық сияқты. Әрине, бұл қиын уақыт, өйткені сіз өндірісті өз мемлекетіңізге қайтаруға тырысасыз, және сіз қазірдің өзінде бізге шекаралас мемлекеттер арасында шығын айырмашылығы бар, сіз қазір олардың коммерциялық және өнеркәсіптік кеңістіктегі мүлік салығы бойынша ауыртпалығын арттырғыңыз келмейді." 2011 жылы Калифорния губернаторы Джерри Браунның айтуынша, мәселе 13-жобада емес, "Бұл 13-жобадан кейін заң шығарушы орган не істеген, 13-жобадан кейін не болғаны" – заң шығарушы орган жергілікті биліктің өкілеттігін қысқартқан. 2014 жылы сұхбаттасу барысында ол 13-жобаға балама ретінде үгіт-насихат жүргізу үшін "соғыс қорын" құрмағанына өкініш білдірді. Губернатор Браун 1970 жылдардың ортасында өзінің 13-жобаға балама ұсыныс жасауға болатын соғыс қорын құрудағы сәтсіздіктерінен сабақ алғанын айтты. Губернатор Браун Калифорния саясатындағы үшінші жол – заңды өзгертуге тырыспайтынын нақты айтты. "13-жоба – ешқашан күмән тудырмауға тиіс қасиетті доктрина", – деді ол. 58-жоба мен 1996 жылғы 193-жоба арасында, 58-жобаны ата-аналарға да қатыстыра отырып, Калифорнияның Заңнамалық талдаушы кеңсесінің (LAO) 2017 жылғы есебіне сәйкес, 2015 жылы аяқталған онжылдықта штаттағы 20 үйдің біріне шамамен бір жыл сайынғы 200 үйдің біріне орташа мөлшерде босату берілді. Олар 2015 жылы барлық босатылғандар үшін мүлкіне салынатын салықтан түсетін жалпы жылдық кірісті 1,5 миллиард долларға немесе жалпы мемлекеттік мүлік салығынан түсетін кірістің шамамен 2,5% -ға тең деп есептеді. Бұл заң кейбір адамдарға ата-анасының үйінде тұруға мүмкіндік берсе де, мұрагерлік үйлерді жалға алуға немесе басқа мақсатқа пайдалануға ынталандыратынын атап өтті. Есепте бұл бостандық жалға алушылардың санының азаюына себепші болды делінген.

Proposition 13 is consistently popular among California's likely voters, 64% of whom were homeowners as of 2017. A 2018 survey from the Public Policy Institute of California found that 57% of Californians say that Proposition 13 is mostly a good thing, while 23% say it is mostly a bad thing. 65% of likely voters say it has been mostly a good thing, as do: 71% of Republicans, 55% of Democrats, and 61% of independents; 54% of people age 18 to 34, 52% of people age 35 to 54, and 66% of people 55 and older; 65% of homeowners and 50% of renters. The only demographic group for which less than 50% said that Proposition 13 was mostly a good thing was African Americans, at 39%. The survey also found that 40% of Californians, and 50% of likely voters said that Proposition 13's supermajority requirement for new special taxes has had a good effect on local government services provided to residents, while 20% of both Californians and likely voters said it had a bad effect, and the remainder felt it had no effect. Schwarzenegger, believing that such an act would be inadvisable politically and could end his gubernatorial career, said, "I told Warren that if he mentions Proposition 13 again he has to do 500 sit ups." Gavin Newsom, when asked about the fairness of Proposition 13 in a 2010 interview with The Bay Citizen, said: "The political realities are such that Democrats, not just Republicans and Independents, are overwhelmingly opposed to making adjustments in terms of the residential side of Prop. 13. On the commercial and industrial side, there seems to be a lot more openness to debate Of course, it's a difficult time to do that when you're trying to encourage manufacturing back into your state, and you already have a cost differential between states that border us, you don't want to now increase their burden in terms of property tax on that commercial and industrial space." In 2011, California Governor Jerry Brown was quoted as saying that it wasn't Proposition 13 that was the problem, but "It was what the Legislature did after 13, it was what happened after 13 was passed" because the legislature reduced local authorities' power. In a later interview in 2014, he lamented that he hadn't built up a "war chest" with which to campaign for an alternative to Proposition 13. Governor Brown said he'd learned from his failure in the mid 1970s to build a war chest that he could have used to push an alternative to Proposition 13. Governor Brown was definitive that he would not seek to change the law, a third rail in California politics. "Prop. 13 is a sacred doctrine that should never be questioned," he said. Between Proposition 58 and 1996 Proposition 193, which extends Proposition 58 to grandparents, a 2017 report from California's Legislative Analyst's Office (LAO) found that roughly one out of 20 houses statewide received the exemption in the decade ending in 2015, at an average rate of one out of every 200 houses per year. They estimated total foregone yearly property tax revenue for all exemptions ever received at $1.5 billion in 2015, or about 2.5% of total statewide property tax revenue. The report said that while the exemption made it possible for some to live in their parents' house, it likely incentivized the conversion of inherited houses into rental property or other uses. The report said the exemption probably created downward pressure on rents while causing more Californians to be renters rather than homeowners.

1986 жылғы 60-шы ұсыныс

60-жоба 55 жастан асқан үй иелеріне осы уақыттағы үйлерінің салыққа тартылатын құнын жаңа үйге көшіруге мүмкіндік береді, егер жаңа үй сол округте орналасқан, құны тең немесе кем болса және ескі үй сатылғаннан кейін екі жыл ішінде сатып алынса.

1988 90 - ұсынысы

90-шы ұсыныс 1986 жылғы 60-шы ұсынысқа ұқсас болды, себебі ол 55 жастан асқан үй иелеріне ағымдағы үйлерінің салынатын салық мөлшерін басқа округтегі жаңа үйге көшіруге мүмкіндік берді, егер сол округ мұндай көшіруге рұқсат берсе.

1996 жылғы 193-жоба

193-жоба 1986 жылғы 58-жобаны кеңейтіп, немересінің әкесі мен анасы екеуі де қайтыс болған жағдайда, әжесі мен атасы немерелеріне өздерінің негізгі тұрғын үйін және 1 миллион долларға дейін (инфляцияға индекстелмеген) өзге жылжымайтын мүлікті мүліктік салықты қайта бағалаусыз беруге рұқсат берді. Ол дауыс берушілердің 67 пайызының қолдауымен қабылданды.

1996 218 ұсынысы

"Салықтар бойынша дауыс беру құқығы туралы заң" деп аталатын 218-ұсыныс – 1996 жылғы 5 қарашада Калифорния сайлаушылары бекіткен конституциялық түзету. 218-ұсынысты Говард Джарвис салық төлеушілер қауымдастығы 13-ұсыныстың конституциялық жалғасы ретінде ұсынды. Бұл ұсыныс жергілікті билік органдарының жылжымайтын мүлікке және мүлікпен байланысты алымдар мен төлемдерді, мысалы, мүлікке коммуналдық қызметтер үшін пайданы бағалау мүмкіндігіне конституциялық шектеулер белгілейді. 218-ұсыныстағы бағалау және мүлікпен байланысты алымдар мен төлемдерге қатысты реформалар Калифорнияның жергілікті билік органдарының 13-ұсыныс бойынша жергілікті салықтарды көтеру үшін қажетті үштен екі дауыс беру талабын айналып өтетін кіріс көздерін пайдалануына жауап ретінде жасалды. Сондай-ақ, ол жергілікті билік органдарына, оның ішінде жарғылық қалаларға, жергілікті салықты енгізуге, арттыруға немесе ұзартуға сайлаушылардың келісімін алуды талап етеді. Бұдан бөлек, конституциялық тұрғыдан жергілікті сайлаушыларға жергілікті салықтарды, алымдарды, төлемдерді немесе жиналатын сомаларды азайту немесе жою үшін бастама көтеру құқығы беріледі, соның ішінде дауыс беру бюллетенінде шараны тіркеу үшін қажетті қол жинау талаптарын едәуір төмендету қарастырылған.

2000 39-тарау

39-жоба жергілікті мектеп облигацияларын бекіту үшін қажетті дауыс берудің екі үшін бірінен (2/3) 55%-ға дейін төмендетілген көпшілік шегін белгіледі.

2010 жылғы 26-жоба

26-шы ұсыныс 13-ші ұсыныс негізінде мемлекеттік салықтарды бекіту үшін заң шығарушылардың үштен екісінің дауысы қажеттігі үшін "салық" терминіне конституциялық анықтама енгізді.

2020 жылғы 19-жоба

2018 жылы 5-жоспардың жеңілісінен кейін Калифорния жылжымайтын мүлік агенттері қауымдастығы бұрынғы бастамаларына ұқсас тағы бір шараны демеушілік етті. Ол 2020 жылдың қараша айындағы дауыс беру бюллетенінде пайда болды және сайлаушылар оны тар маржамен мақұлдады. Бұл шара 55 жастан асқан барлық үй иелеріне штаб ішінде көшуге, өмір бойында үш ретке дейін көшуге мүмкіндік береді. Бұл шараны 58-ші және 193-ші жоспарларды тек мұрагерлікке өткен негізгі тұрғын үйлерге немесе фермаларға шектеу арқылы қаржыландырылады, сондай-ақ өлім кезінде нарықтық құны 1 миллион долларға дейін болатын, инфляцияға сәйкес түзетілген босату лимиті белгіленеді және мұрагердің тұрғын үйде тұруын жалғастыруы немесе қайта бағалауға ұшырауы талап етіледі (бұл талап фермалық мүлікке қолданылмайды).

Өзгерту немесе жоюға сәтсіз әрекет

1978 жылы қабылдалынан бері 13-қадамды заңнама, сот шағымдары және қосымша референдумдар арқылы өзгертуге көптеген талпыныстар жасалды. 1992 жылы АҚШ Жоғарғы Соты «Нордлингер Ханға қарсы» заңдық дауды қарады және кейіннен 13-қадамның конституциялық екенін 8-1 дауыспен шешті.

Амадор аңғарының орта мектептер одағының орта мектебі ауданы қарсы Мемлекеттік теңестіру кеңесі (1978)

Амадор аңғарының біріккен одақтық жоғары мектеп округі мен Мемлекеттік теңестіру кеңесі Калифорния Жоғарғы Сотының ісі болды, онда аталған мектеп округі 13-қадамның конституциялықтығына шағымданып, күдік келтірді. Шешімде штаттың жоғарғы соты бастама конституцияны "өзгерте" алмайды деп бекітті; бірақ 13-қадам Калифорния Конституциясына түзету болды, өзгерту емес.

Нордлинглер Ханға қарсы (1992)

1988 жылы Стефани Нордлингер Лос-Анджелес аймағында жылжымайтын мүлік сатып алған, және 13-қадамның талаптарына сәйкес, мүліктің жаңа құнына қайта бағалаудан өтуі қажет болды. Нордлингердің мүлігіне жасалған қайта бағалау оның салық ставкаларына 36% арттыруға себеп болды, ал оның көршілері өз мүліктері үшін әлдеқайда төменгі ставкаларымен төлеуді жалғастырды. Салық салудағы осы теңсіздіктен көңілі қалған Нордлингер бұл қайта бағалауды заң алдындағы жақсылыққа жатқызды және Лос-Анджелес округінің салық бағалау кеңсесіне, сондай-ақ оның бас бағалаушысы Кеннет Ханға шағымдануға бел буды. Кейіннен Нордлингер АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне енген Тең Қорғау ережесіне сүйене отырып, Лос-Анджелес округінің салық сарапшысы Кеннет Ханды сотқа берді. Жоғарғы Сот Нордлингерге қарсы Хан ісі бойынша шешім шығарып, 13-қадамның конституциялық екенін мәлімдеді. Көпшілік пікірін жазған судья Гарри Блэкмун Калифорнияның "жергілікті аудандарды сақтау, сабақтастық және тұрақтылыққа құқылы мүддесі бар" екенін, сондай-ақ мүлікке біраз уақыт инвестиция салған иелерді жаңа иелерден өзгеше қараудың қабылдандығын атап өтті. Егер біреу ережеге қарсы болса, сатып алмауды таңдай алады. Үйін сатып алғаннан кейін отыз жыл өткен соң, қазір зейнеткерлік жасына жеткен және кірісі шектеулі Нордлингер сол үйге жылына 3400 доллар салық төледі, ал оның құны 900 000 долларға дейін өсті.

Басқа да заңдық даулар

2011 жылдың желтоқсанында Калифорния университетінің бұрынғы ректоры Чарльз Е. Янг, АҚШ-тың 9-шы апелляциялық сотының зейнеткер федералды судьясы Уильям Норрис басқаратын адвокаттар тобымен бірге сотқа шағым түсірді. Олар «13-қадамды» күштен шығаруға талап қойды, ол штаттық салықтарды арттыру үшін заң шығарушы органның үштен екі (2/3) көпшілік дауысының қажеттілігін бекітеді.

Мүлікті берудің заңдық тесігін жабу үшін заңдық әрекеттер (2014, 2015, 2018 және 2020 жылдар)

2014 жылы штаттық заң шығарушы органдағы екі партиялық коалиция мүліктік құқықтарды берудегі олқылықты жабуға жақын болды, бірақ прогрессивті саясатшылар, ұйымдасқан еңбек ұйымдары және қоғамдық ұйымдар қолдау көрсетпегендіктен бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 2015 және 2018 жылдары республикашылдардың осы олқылықты түзетуге бағытталған әрекеттері демократтардан құралған штаттық заң шығарушылар тарапынан заңнамалық комитетте тоқтатылды. 2020 жылы республикашылдар осы олқылықты жабуға тағы бір әрекет жасады. Демократ Дон Перата, Калифорнияның бұрынғы сенат жетекшісі, оның партиясы 13-қадамды жоюға қатысты ұстанымды негіздеу үшін осы олқылықты ашық қалдырды деді.

2018 жылғы 5 ұсыныс

5-жоба 1986 жылғы Калифорниялық 60-жобаны және 1988 жылғы Калифорниялық 90-жобаны 55 жастан асқан (немесе басқа да талаптарға сай) барлық үй иелері басқа үйге көшкенде мүлік салығы бойынша жеңілдіктер алу арқылы кеңейтетін болды. Оны Калифорния жылжымайтын мүлік агенттері қауымдастығы демеледі. Калифорния заңнамалық сарапшысының кеңсесі бұл шара жергілікті билік органдарына алғашқы бірнеше жылда жылына шамамен 100 миллион долларға түсетінін, ал уақыт өте келе жылына 1 миллиард долларға (2018 жылғы бағамен) дейін өсетінін бағалады. 2018 жылғы 6 қарашада өткен дауыс беруде сайлаушылардың шамамен 58% қарсы дауыс берді, нәтижесінде жоба қабылданбады.

2020 жылғы Калифорнияның 15-жобаны

15-жоба (сонымен қатар, «бөлінген рөл» деп те аталады) – 2020 жылғы қарашада Калифорния штаты бойынша өткен жалпы штаттық дауыс беруде қарастырылған конституциялық түзету ұсынысы. Бұл ұсыныс 13-жобаны өзгерту арқылы салықтарды көтеруді көздеген, коммерциялық және өнеркәсіптік мүліктің нарықтық құны бойынша қайта бағалауын талап ететін, соның ішінде жеке тұлғаға тиесілі коммерциялық және өнеркәсіптік мүлікті де қамтитын. Дауыс беру нәтижесінде, бұл шара қабылданбады, дауыс берушілердің 52 пайызы ұсынысқа қарсы дауыс берді.

Мұрағаттық жинақтар

Калифорниялық салық реформасы қауымдастығының жинағы, 1976–1979 жж. Жинаққа нұсқаулық, Калифорния мемлекеттік кітапханасы, Калифорния тарихы бөлмесі. 13-қадамға қатысты Джудит Стэнлидің тақырыптық іс қағаздарына нұсқаулық. Арнайы жинақтар мен мұрағаттар, UC Irvine кітапханалары, Ирвин, Калифорния.