Кіріспе

Иондық заттың ерітіндідегі ерігіштігінің төмендеуі, оған ортақ ион қосылған кезде. Химияда, ортақ ион әсері – иондық шөгіндіге ортақ ионы бар ерігіш қосылысты ерітіндіге қосу арқылы иондық шөгіндінің ерігіштігінің төмендеуі. Бұл құбылыс иондық байланыс/бөлінудің тепе-теңдік реакциясы үшін Ле Шателье принципінің салдары болып табылады. Бұл әсер көбінесе тұздардың және басқа да нашар электролиттердің ерігіштігіне қатысты байқалады. Тұздың иондарының біреуін қосымша қосу, тұздың жауын-шашынға түсуіне әкеледі, бұл тұздың екі ионының концентрациясын ерігіштік тепе-теңдігіне жеткенше төмендетеді. Бұл әсердің негізі – бастапқы тұз бен қосылған химиялық заттың біреуінде ортақ ионның болуы.

Ерекшеліктер

Көптеген өтпелі металл қосылыстары күрделі иондардың түзілуіне байланысты осы ережені бұзады, бұл жағдай иондық ерітінділерден тұздардың қарапайым тұнбалануына қатысты тепе-теңдіктерге жатпайды. Мысалы, мыс(I) хлориді суда ерімейді, бірақ хлорид иондары қосылғанда, мысалы, тұз қышқылы қосылғанда еріп кетеді. Бұл ерігіш CuCl₂⁻ кешенді иондардың пайда болуына байланысты.

Қалыпты емес иондық әсер

Кейде тұздың құрамына кірмейтін иондарды қосу тұздың ерігіштігін арттыруы мүмкін. Бұл "тұз қосу" құбылысы "әдеттегі емес ион әсері" (сондай-ақ "тұз әсері" немесе "әртүрлі ион әсері") деп аталады. Бұл орын алуына себеп – жалпы иондық концентрацияның артуы ерітіндідегі иондардың бір-біріне тартылуын маңызды факторға айналдырады. Бұл балама тепе-теңдік иондарды тұнба түзілу реакциясына қолжетімсіз етеді. Бұл құбылыс "бейтарап ион әсері" деп те аталады.