Кіріспе

2001 жылы Джеймс Кэрролл жазған тарих кітабы «Константиннің қылышы: Шіркеу және яһудилер: Тарих» (2001) – бұрынғы қаһар Джеймс Кэрроллдің кітабы. Ол Рим-католик шіркеуінің діни антисемитизмнің ұзақ еуропалық тарихындағы рөлін, нәсілдік антисемитизмге дейінгі себеп ретінде көрсетеді. Яһудилерге қарсы зорлық-зомбылықтың басты себебі – яһудилерді христиан дініне өткізуге жасалған тымысы жоқ әрекеттер; кейбір дінтанушылар осы оқиғаның Екінші Келуді бастайтынына сенген.

Сипаттама

Кэрролл христиандық антииудаизмнің нацистік Германия жасаған Холокостқа сөзсіз алып келетіні туралы пікірді жоққа шығарады, бірақ ол шіркеудің «жұдагерлікке деген жек көру» ұзақ тарихы Гитлердің қылмыстарының негізін қалады деп санайды. Кэрролл сонымен қатар шіркеудің яһудилерге қатысты көзқарасы мен әрекеттерінің өзгеруі мүмкін болған көптеген «шешімді сәттерді» де атап көрсетеді. Кітапта келтірілген бір мысал – француз теологы және философы Пьер Абелард (1079–1142), егер оның ілімдері қабылданғанда, христиан догмасының бағытын және мәнін түбірінен өзгертетін еді. Кітапта сонымен қатар католик шіркеуі тарихындағы көптеген папалар мен танымал тұлғалардың әрекеттері егжей-тегжейлі талданады, әсіресе яһудилерге қарсы саясатты қолдағандар мен ресми антисемитизмді шектеуге тырысқандар, оның ішінде Сент-Августин, Клерволық Бернард, Николай Кузанский, III Иннокентий, IV Павел, IX Пий, XII Пий, XXIII Иоанн және II Иоанн Павел. Кітаптың атауы Константиннің крестін өзгертуіне сілтеме жасайды, Кэрроллдың пікірінше, христиандар шіркеудің алғашқы үш ғасырында қолданбаған, христиандықтың дамуына қатыгездік пен төзбеушілік рухын сіңірген бейнелі қылышқа айналдырған. Кэрроллдың бұл мәлімдемесі жалған болуы мүмкін, өйткені христиандар бейнелеген және христиандық өнерде қолданған кресттің алғашқы тарихи дәлелдері екінші ғасырдың соңына немесе үшінші ғасырдың басына, яғни Константин I-ден шамамен 100 жыл бұрын жатады. Кітап негізінде түсірілген деректі фильм 2007 жылдың тамызында кинофестивальдерде көрсетілді. Деректі фильм кітаптағыдай тақырыптарды зерттегенмен, кітап жарық көргеннен кейін болған оқиғаларға, әсіресе АҚШ Әуе күштері академиясындағы евангелистік үгітпен байланысты туған дауларға да назар аударады. Фильмді Орен Джакоби мен Джеймс Кэрролл жазды, режиссерлік жұмысын Орен Джакоби жүзеге асырды. Оны «Storyville Films» өндіріс компаниясы шығарды.