Кіріспе

Бұл Ауғанстанның пошта маркалары және почта тарихына шолу.

Алғашқы мөртабандар

Алғашқы маркалар 1871 жылы пайда болды. Олар дөңгелек пішіндес, тесігі жоқ, қара түсті, айналасында үш номиналдың біреуін көрсететін араб жазуы бар арыстанның басы бейнеленген. Арыстан, шер, мемлекет басшысы Шер Али Ханды білдірді, өйткені ол арыстанның батылдығы үшін аталған болатын. Көптеген каталогтар мен ертедегі коллекционерлер бұларды қате түрде "тығрыс" деп атаған. Жою үшін марканың бір бөлігін кесіп немесе жыртып тастаған. Пошта мөрімен жою 1891 жылға дейін енгізілмеді. Жапырақшадағы әрбір дизайн жеке-жеке гравюраланған, сондықтан маркалардың сыртқы түрі айтарлықтай өзгешеленеді. Шер Алидің көптеген басылымдары оңай қолжетімді, ал кейбіреулері жүздеген АҚШ долларына сатылады. Шер Алиді британдықтар жеңгеннен кейін, 1880 жылы Абдур Рахман Хан таққа отырды, ал келесі жылы жаңа маркалар шығарылды, олар әлі де дөңгелек, бірақ ортасында арыстанның басы емес, жазулар болды. Дөңгелек дизайн дәуірі 1891 жылы "Афғанстан Корольдығы" үшін тікбұрышты маркалармен аяқталды. Үш дизайннің барлығы араб жазуымен жазылған және көк түсті болып басылған. 1892 жылғы маркада мешіт қақпасы мен қиылысқан зеңбіректерден тұратын ұлттық мөр бейнеленген; ол түсті қағазға қара түсті басылған; кем дегенде 10 түрлі түсті қағаз қолданылған, және барлық түстердің бірдей құны болса да, көптеген реңктер бар. 1894 жылы осы дизайнның қарапайым нұсқалары жасыл қағазға басылды. 1898 жылғы ұлттық мөрдің түрлі түсті қағаздағы басылымдары тұрақты шығарылмады. 1907 жылы алғашқы рулеткалы маркалар шығарылды, сонымен қатар бүтін мешіт бейнеленген, әр түрлі әшекейлермен. 1909 жылы мешіт сегіз бұрышты жұлдыз үлгісінің ішінде бейнеленген. Осы аралық кезеңде көптеген ресми емес маркалар басылып, таратылды, оларды 2000 жылы Талибан кезінде Ауғанстанның пошта қызметі, ал кейіннен 2003 жылы Карзай үкіметі мойынсұнбады. Талибан режимі құлатылғаннан кейін және Ауғанстан пошта басқармасы қайта құрылғаннан кейін маркалар өндірісі қайта басталды. Тынығудан кейінгі алғашқы марка 2002 жылғы мамырдағы Ахмад Шах Масудты бейнелейтін марка болды, ол 1980 жылдары Ауғанстанды Кеңес Одағынан қорғаған және кейіннен Талибандарға қарсы қарсылық қозғалысын басқарған әскери генерал және ұлттық батыр еді. Ауғанстан Ислам Республикасы кезінде 2004 жылдан 2021 жылға дейін пошта қызметі "Ауған Поштасы" ретінде пошта кеңселерi мен қызметтер желісін қайта құруға қол жеткізді, бірақ 2017 жылдан кейін Ахмад Вахид Уайс жаңа компания директоры болғаннан кейін бұл жылдамдады. Осы уақытқа дейін негізгі қызмет пошта мен посылкаларды тасымалдау болып қала берді. 2020 жылдардың басында халыққа осы қызметтерге қол жеткізу үшін 3000-ға жуық пошта пункті болды: әрбір провинцияға бір немесе екі пошта кеңсесі, кем дегенде бір пошта агенті немесе агенттік. Уайс өз қызметін жүк тасымалы мен электрондық саудаға да кеңейтті. Пошта маркалары 2001-2017 жылдар аралығында тұрақсыз болды, 2008-2017 жылдар аралығында тек үш марка шығарылды. Алайда, көбірек маркалар шығаруды жергілікті мүмкіндіктер шектеді. Президент Ашраф Ғани Ауғанстанда мемлекеттік құжаттарды басып шығаруды қалады, бірақ 2017 жылы мемлекеттік баспахана Сухуктың марка басу және перфорациялауға қолданылатын машиналары болмады. Бұрынғы филателия басшысы Уәлид Савиз филателист Питер Хорнунға 2018 жылы рәсімдерде ұсынылған Шафиқ, Ауғанстан шафраны және Президент Мұхаммед Дауд Хан маркалары сапасы төмен және аз санда басылған немесе маркаларға жарамсыз қағаздарда (Абу Райхан әл Бируни маркасы үшін фотоқағазда) басылған деп куәлік берді. 2019 жылы шетелдегі баспаханаларда басып шығарудың арқасында сапа жақсарды. Ауғанстан тәуелсіздігінің 100 жылдығына арналған, король Аманулла ханның бейнесі бар марка Қытайда басылып, оны Кабулдағы Қытай елшілігі насихаттады. Ганди маркасының 150 жылдығы мен Үнді-Афған достығы маркасы Үндістан мемлекетінің Хайдарабадтағы қауіпсіздік баспасында, Кабулдағы Үндістан елшілігінің көмегімен жасалды, бірақ басқалар сияқты аз санда (шамамен 5000). Талибан билікті қайтадан қолға алғанға дейін шығарылған соңғы марка 2021 жылғы қаңтар айында Жалалабадта 2019 жылы қаза тапқан жапондық гуманитарлық көмекші Тецу Накамураға арналған еді. Оны Сухук баспасынан басып шығарды, оны көптеген шетелдік және Жапониядағы саяхатшы беделді адамдарға ұсынды. 2021 жылы филателиялық қызмет ауғандық маркалар тарихы туралы веб-сайт пен онлайн-дүкенде жұмыс істеді. Талибандар Кабулды 2021 жылдың тамызында басып алды. Талиб Маулана Рахматулла Маки Ауған Постының президенті болып тағайындалды. Күздің 2022 жылға дейін компания пошта операцияларына басымдық берді. Бұрынғы кезеңнен шығарылған маркалардың ешқайсысы сатылмады. Күздің 2022 жылы осы маркаларды коллекционерлерге сатуға рұқсат берілді, бірақ оларды поштаға пайдалануға болмайды. Маркалардың жетіспеуі (олардың басылған саны немесе 2021 жылдан бергі тыйымдалуы) Ауғанстандағы пошта хаттарында кемінде 2010 жылдардың ортасынан бері марка болмағанын білдіреді. Ауған Поштасының қызметкерлері бос конверттерді сатады және жіберуші хат-хабарларын дайындағаннан кейін мазмұнын тексереді; содан кейін қызметкер пошта бағасы бойынша шот-фактураны басып шығарады. Жіберуші осы шот-фактураны мемлекеттік банк Банк е Милли Афғанның кассасына төлеуі керек және банк квитанциясымен қайта оралуы керек. Содан кейін оның хаты ақша төленген ретінде қабылданады. Бұл процедура пошта қызметкерлерінің жемқорлығын болдырмау үшін жасалған. 2023 жылғы қаңтар айында Ауған Поштасының орынбасары директоры Хамед Насери маркалар шығаруға дайындалып жатты: жаңа Қош Тепа каналы, соңғы АҚШ әскерінің кетуі және шафран өндірісі туралы. Мүмкін, 2019 жылғы Ганди маркасы қайта шығарылуы мүмкін. Басып шығару орнын шетелде табу және Талибанның Ауғанстан Ислам Эмираты халықаралық санкцияларға, әсіресе қаржылық аударымдарға тап болғандықтан веб-дүкен ашу қиындықтарды тудырды.