Кіріспе

Каноса-ди-Пулья, көбінесе жай ғана Каноса деп аталады, Италияның оңтүстігіндегі Апулия аймағындағы Барлетта-Андрия-Трани провинциясындағы қала және коммуна. Ол Бари мен Фоггия арасында, Мургия платосының солтүстік-батыс жиегінде орналасқан, бұл плато Офанто аңғарына және Гаргано тауынан Адриатика теңізіне дейінгі Таволиере делле Пулье кең жазықтарына көз жеткізеді. Каноса, римдік Канузиум, Апулияның маңызды археологиялық орталығы саналады және Италиядағы үздіксіз қоныстанған ең көне қалалардың бірі. Жергілікті мұражайлар мен жеке коллекцияларда көптеген вазалар және басқа археологиялық жәдігерлер сақталған. Бұл қала Канна шайқасындағы жеңілістен кейін римдіктердің Офанто өзені бойында паналаған жеріне жақын орналасқан және Антиохия князі Богемунд I-нің жерленген орны.

Атауы

Каноза – латын тіліндегі Canusium сөзінің итальян тіліндегі дамуы, грек тіліндегі Kanýsion (Κανύσιον) сөзінен туындаған, оның шығу тегі белгісіз. Латын комментаторы Сервийдің айтуынша, Canusium атауы жергілікті халықтың Афродитаға табынуымен байланысты болған "canis" ("ит") сөзінен шыққан. Басқа түсіндірулердің ішінде грек тіліндегі kháneon (χάνεον, "сиярақ тоқуға арналған себет"), Офанто өзені бойында көптеп өсетін сиярақтан; еврей тіліндегі chanuth ("таверна"); және этрусктің Canzna есімі бар. Соңғы жылдары көптеген ғимараттар құлап, жолдар бұзылды. Аймақ Мургияның төбелеріне дейін оңтүстікке қарай созылып жатыр және көбінесе жазық болып келеді. Рендина және Локоне алаптары осы үлкен аумаққа үлес қосады.

Климат

Каносада қалыпты орташа температуралы климат, жұмсақ көктем мен күз, суық қыс және жылы жаз мезгілдері басым. Айлық орташа температура қаңтарда Мурджано тауларының әсерінен төмендеп, тамызда жоғарылайды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері қыркүйектен сәуірге дейінгі кезеңде негізгі бөлігін құрайды. Каносаның климаттық жіктелуі – С климаттық аймағы.

Тарихқа дейінгі дәуір

Ежелгі гректер мен римдіктер Канузионның немесе Канузиумның негізін Гомердің батыры Диомедке жатқызды, бірақ археологтар бұл аймақта адамның болуын б.з.д. 7 мыңжылдыққа дейін анықтады. Диомедея далалары неолит дәуірінде (б.з.д. 6-4 мыңжылдықтар) Дауни тайпасының маңызды орталықтарының бірі болды. Офантина жазығындағы Топпичеллиде осы тайпамен байланысты болған бай аристократияның ғимараттары мен қабірлері табылды. Қазба жұмыстары кезінде этрус өнеріне ұқсас металл және янтарь бұйымдары да анықталды. Бірақ, сол кездегі адамдар латын және грек тілдерін еркін қолданғанын атап өткен жөн. Рим кезеңі бойы оның монеталарында грек жазулары сақталды. Via Traiana жолы 109 жылы қалаға жетті. 3-ші ғасырдың соңында ол Апулия және Калабрия II Корольдігінің астанасы болды.

Орта ғасырлар

Қала орта ғасырдың басында да өркендеп, "епископтар қаласы" деп аталды, кейіннен қаланың қадірлі қамқоршысы ретінде танылды. Аймақ Ломбардтардың шапқыңшылығы кезінде ауыр қасіреттерге ұшырады, осы шапқыңшылықтар Беневенто герцогтығының және одан кейін болған мұсылман шапқыңшылықтарының негізін қалады. 9 ғасырдың басында мұсылмандар қаланы толығымен қиратты, ал 844 жылы епископ Анджеларий әулиелер Руфин, Меморус және Сабиннің қабірлерін Бариге көшірді. Одан кейін Папа Сергий II оны Бари және Каносаның епископы етіп бекітті – бұл атақ 1986 жылға дейін Бари архиепископтарының тағайындалған титулы болып сақталды. (Қазіргі таңда титулдық орын ретінде сақталған.) 963 жылы Каноса бұрынғы римдік қаладан төмен жақта қайта салынды. Нормандар Сицилия Корольдығын құрғанға дейін ол Ломбардтардың гастальдаты болып қала берді. Роберт Гвискардың ұлы Антиохиялық Богемонд I (1111 ж. қайтыс болды) тұсында қала бұрынғы маңыздылығының бір бөлігін қайта иеленді. Тиберио Капече 1712 жылы "Каноса князі" атанды. Италияның Бірлік соғыстары мен 1851 жылғы құрылыстарды қиратқан ауыр жер сілкінісінен кейін Каноса сарайлардың салынуымен көрсетілгендей, негізінен буржуазиялық қала болып қала берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан зардап көрмеген қала 1930 жылғы Ирпиния жер сілкінісінен ауыр зардап шекті. 1943 жылдың 6 қарашасында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас әскерлер 8 қыркүйектегі қарулы келісімге жеткеннен кейін аймақты бомбалады. Сан-Франческо және Сан-Биажио шіркеулері мен қала әкімдігі сияқты бірнеше ғимараттар зардап шекті, нәтижесінде 57 адам қаза тапты. 2001 жылдың сәуірінде Каноса қаласы трагедияны еске алу үшін азаматтық батырлық үшін қола медальмен марапатталды. 1962 жылдың 17 қыркүйегінде президенттің жарлығымен Каноса қаласына тарихи дәстүрлері мен қауымдастықтың еңбегі үшін қала атағы берілді. 1980 жылы Каноса тағы да жер сілкінісінен зардап шекті. Қазіргі уақытта Каноса экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына, сондай-ақ қызмет көрсету саласына (археология, туризм) және өнеркәсіп пен қолөнерге, оның ішінде тоқыма, тамақ өңдеу және өндіріс салаларына негізделген.

Сан-Сабино соборы

Сан-Сабино соборы 8 ғасырда Ломбард герцогы Арехис II Беневенто, Сан-Люсио және Санкт-Петердегі ерте христиандық орындары тасталып кеткеннен кейін салдырған. Бастапқыда Әулие Иоанн мен Пауылға арналған, 1101 жылдың 7 қыркүйегінде Папа Паскаль II-нің бұйрығымен Қаносалық Әулие Сабиннің есімімен аталып, қасиеттінің қалдықтары склепке көшірілгеннен кейін шамамен төрт жүз жыл өткен соң бұл ат берілді. 1916 жылы Папа Бенедикт XV оны собор деп мойындады. Базиликаның жоспары латын кресті пішіндес, оны бес күмбез және үш терезе арқылы жарық түсетін апсида жабады, ал орталық бөлігі собордың қасиетті қорғаушысын бейнелейтін витражмен әсемделген. Бұл романдық/византиялық сәулет өнерінің бір үлгісі. Ғибадатхананың астында крипта, әулиенің қасиетті орны орналасқан. Аркалар Коринфтік капителдері бар мрамор бағаналармен сүйеніп тұр, олар қираған ежелгі ескерткіштерден алынған. Собор алаңнан үш фут төмен орналасқан. Оны құрайтын тастардың тозуы мен түсі, осы құрылысты әртүрлі дәуірлерде дамытқан түрлі өркениеттердің іздерін көрсетеді. Собор Екінші дүниежүзілік соғыстың қасіретті бомбалауынан зардап шеккен. Алайда, жылдар бойында осы артефакттардың көптеген бөліктері (алтын мен қоладан жасалған құнды зергерлік бұйымдар, керамика, қызыл суреттер және аскос) қабір тонаушылардың салдарынан жоғалып кетті (немесе жеке меншікке өтті). Көбінесе осындай орындарда қайтыс болған адамның арғы өмірге өтуін бейнелейтін аллегориялық фрескалар кездеседі (deductio ad inferos). Ең маңыздылары – Сербер, Лаграста, Боккафорно және Гоплиттер. Тағы да көптеген экспонаттар жергілікті мұражайда сақталуда. Қаладан алыс емес, сазды топырақтың тереңдігінде Санта-София некрополі жатыр. Шамамен 4-ші ғасырда христиандар үшін пайдаланылған, ол христиандарға қарсы қудалау кезінде пайда болған басқа қабірлердің үстінен созылған. 1960 жылдардың шамасында табылған және қазірде қайта жаңартылуда.

Сан-Пьетро базиликасы

Сан-Пьетро базиликасы христиан дәуірінің алғашқы кафедралық соборы болды, кейіннен Канозаның қадірлісі – Әулие Сабиноның (556) бейітіне айналды. Кешен үш бөлімді, апсидасы және Санкт-Петер шіркеуінен бұрын үлкен атриумдық галереясы бар, сондай-ақ тұрғын үй және зират қызметтерін атқаруға арналған бірнеше ғимараттармен шектеледі: мавзолей, епископ Сабиноның бейіті, тамақ дайындауға арналған үлкен кірпіш пеш және, мүмкін, епископтың резиденциясы болған дом. Мұнда мозаикалар мен дорикалық-иондық капительдер де кездеседі. 2001 жылдан бері Фоггия және Бари университеттері аймақтың барлық бөлігінде жүйелі қазба жұмыстарын жүргізіп жатыр.

Нарықтар

Азық-түлік базары (сондай-ақ алаң деп те аталады) күн сайын Piazza Galuppi алаңында өтеді, қазіргі уақытта жаңару кезеңінде, ал дәстүрлі апталық базар әр бейсенбіде (кейбір ерекшеліктермен) Санкт-Джонс (далалық алаң деп аталады) алаңында өткізіледі.

Наурыз

Константинопольдің Әзіресі (айдың 1-ші сейсенбісі) – VIII ғасырдан бері келе жатқан дәстүр бойынша Константинопольдің Әзіресі қасиетті орнына қажылық сапар. Санта-Тереза ​​парафиясы ұйымдастырған 14 стациялық Жол ашу рәсімі (Via Crucis).

Маусым

St Maria Altomare (1 маусым) Иса, Мария және Жүсіп шіркеуі ұйымдастырған жергілікті мерекелер.

Қараша

Ескендіриялық Әулие Екатерина шейіт (25 қараша)

Экономика

Каносина экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына байланысты. Тарихи, археологиялық және туристік ресурстар келушілердің көптеп келуіне мүмкіндік береді. Алайда, қаланың айналасындағы аймақтарға орталық орналасуы текстиль және тағам өнеркәсібіндегі белгілі бір компаниялардың құрылуына себеп болды.

Ауыл шаруашылығы

Бұл жер Каноса Мургия мен Тавольере делле Пульья аралығында, Локоне көлінен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Аймақтың қолайлы температурасының арқасында инжір, тікенді алмұрт, бадам, лампашони, персик және вишня өндірісі дамыған, сондай-ақ репа, қызылша және рукула сияқты басқа да көкөністер мен бақша өнімдері өсіріледі. Жақында (2005 жылы) жергілікті өнімдерге төмен баға қойылғанына байланысты шаруалар арасында пікір келіспеушіліктер мен наразылықтар туды, бұл қозғалыстың тоқырауына және қылмыстық оқиғалардың тіркелуіне байланысты қақтығыстарға әкеп соқты. Айналасындағы шаруашылықтарда мал өсіру (ірі қара, қой және ешкі) сүт және ірімшік өндірісін қамтамасыз етеді, олар жергілікті сүт өнеркәсібіне жіберіледі.

Қолөнер

Қолмен тоқылған себеттер немесе саз ыдыстардың жасалуы әлі де жиі кездеседі. Ескі заманнан келе жатқан, мысалы, аяқ киім жасау сияқты қолөнерлер де әлі де дамып келеді.

Өнеркәсіп

Стратегиялық жол торабы ретіндегі рөлі қалаға жеміс-жидектер мен дәрі-дәрмектер сияқты тауарлардың тарату орталықтарын орналастыруға мүмкіндік берді. Соңғы онжылдықтарда Каносада бірнеше шарап зауыттары мен зәйтүн майы өндіріс орталықтары, сондай-ақ ірі макарон фабрикасы дамыды. 2000 жылдардың басынан бері Каноса аумағында салыну жоспарланған қоқыс өртеу зауыты көптеген наразылық акциялары мен демонстрацияларға себеп болды. Қалалық әкімдік пен зауыт өндірушілері арасындағы ұзақ және күрделі сот процесінен кейін, 2007 жылдың наурыз айында Мемлекеттік кеңестің шешімімен құрылыс рұқсаты жойылды.

Жолдар мен автомобиль жолдары

Каноса оңтүстік Италияның ең маңызды автокөлік жолдары торабының жанында орналасқан. 1973 жылдан бері A16 автожолы (Неаполь – Каноса, сондай-ақ Екі теңіз тас жолы деп те аталады) A14 автожолымен (Болонья – Таранто, сондай-ақ Адриатика тас жолы деп те аталады) қиылысады. Каносадағы бақылау бекеті Неапольден 172 км, Болоньядан 611 км және Тарантодан 133 км қашықтықта орналасқан. Күн сайын шамамен 15-20 мың автомобиль, ал пік сағаттарда 40-45 мыңға дейін көлік өтеді, сондай-ақ Каносаның ақы төлемелі жолы кеңейтіледі.

Темір жолдар

Каносада теміржол станциясы бар, қазіргі уақытта Барлетта-Спинаццола бағытында. Жоба 1861 жылы басталған, бірақ 1888 жылы желіні салу үшін Оңтүстік теміржол компаниясымен келісім жасалған. Теміржол 1895 жылғы 1 тамызда қолданысқа берілді. 1990-жылдардан бастап бағыттың ұзындығы айтарлықтай қысқартылды.