Кіріспе

Американың Миссури штатындағы өзен, ұқсас атаулармен бірге. Мерамек өзені (/m//ɛr//ᵻ//m//ae//k///), кейде Марамек өзені деп те жазылады (алғашқы АҚШ карталарында Марамек деп жазылған, бірақ кейіннен Мерамек деп өзгертілген) – АҚШ-тың Миссури штатындағы ең ұзын еркін ағып жатқан су жолдарының бірі. Өзен Салемнің оңтүстік-шығысынан басталып, 218 миль (351 км) саяхаттап, Арнольд пен Оквиллге жақын Миссисипи өзеніне құяды. Мерамек су алабы алты Миссури Озарк таулы аймағының округтерін қамтиды: Дент, Фелпс, Кроуфорд, Франклин, Джефферсон және Сент-Луис, сондай-ақ тағы сегіз округтің бөліктерін: Мари, Гасконад, Айрон, Вашингтон, Рейнольдс, Сент-Франсуа, Сент-Женевьева және Техас. Көзінен аузына дейін 312 метрге төмендейді. Жыл бойы кеме қатынасы Марамек бұлағынан жоғары, Сент-Джеймстің оңтүстігінде басталады. Мерамек өзенінің көлемі Құрғақ бұлақпен қосылған жерде артады, және кеме қатынасы Арнольдта (Миссури штаты) Миссисипи өзеніне құйғанша жалғасады.

Тарих

Атаудың шығу тегі белгісіз, бірақ кейбір адамдар бұл алгонкин тілінде 'қоршаулы балықтар өзені' немесе 'қоршаулы су' дегенді білдіруі мүмкін деп санайды. Атаудың ертедегі жазбалары Меарамигуа, Марамиг, Мирамег, Мерамексипи, Меррамек, Мерримак, Меармиг және Марамекквисипи болған. Бірінші еуропалық саяхатшы – француз иезуит миссионері Жак Гравие, ол 1699–1700 жылдары бұл өзенді зерттеген. Алғашқыда өзен маңызды өнеркәсіптік тасымал жолына айналды, қорғасын, темір және ағаш жазық түбі бар қайықтармен және аз суға жүзетін бу кемелерімен ағыс бойымен жіберілді. Бүгінде өзен туристік кемелермен және құм мен құрылтай тас тасымалдайтын баржалармен коммерциялық мақсатта қолданылады. Сонымен қатар, каноэ ұйымдастырушылары мен паромдық саяхаттар да оны пайдаланады. Өзен бойында және тік жарларға дейін көптеген жолдар салынған, олар арқылы жаяу жүргіншілер өзен жағасында қаздар, тұзбас құстар, сусарлар және өзен бойында кездесетін басқа да жабайы жануарларды көре алады.

Экология

Бір кезде бұл өзен Миссури штатындағы ең ластанған өзендердің бірі деп тізілген. Өзен бойындағы жергілікті және штаттық билік оны тазалау бойынша қадамдар жасады. Бүгінде өзен Миссури штатындағы ең алуан түрлі су қоймаларының бірі болып табылады. Өзенде қара шабақ, каналды сом, жалпақ сом, ірі ауызды шабақ, қайық балық, радугалық форель, қоңыр форель, тас басс, кішкентай ауызды басс, валлей, ақ шабақ және штаттың ең бай моллюск төсектері кездеседі. Құрып бара жатқан шығыс геллбендері (Cryptobranchus alleganiensis alleganiensis) да осы өзенде өмір сүреді. Мерамек өзені Миссури штатындағы үш "Қызыл ленталы" форель аймақтарының бірін қамтиды, онда дені сау радугалық және қоңыр форель популяциялары бар, ал өзенге құйылатын ірі бұлақтар осы түрлерге қажетті салқын сумен қамтамасыз етеді. "Қызыл ленталы" форель өзендерін Миссури табиғатты қорғау департаменті трофейлік өлшемдегі балықтарды өндіру үшін басқарады. Марамек бұлағы Миссури штатындағы бесінші ірі бұлақ болып табылады. Сент-Джеймстің оңтүстігінде орналасқан Марамек көктемгі саябағында тарихи темір зауыты мен форель шаруашылығы орналасқан.

Су тасқыны

Мерамек өзені су тасқынына қарсы бөгеттерсіз еркін ағатындықтан, су басуға ұшырайды. 1982 жылдың желтоқсанындағы су тасқынынан өзге, 2015 жылдың желтоқсанында және 2017 жылдың мамырында ірі су тасқындары болды. АҚШ Армиясының инженерлік корпусы салған 50 миллион долларлық бөгетпен қорғалған Вэлли-Парк қауымдастығы ғана зардаптан құтылды. Мемлекет тарихында алғаш рет 2015 жылы су тасқынынан I-55 тас жолын жабуға тура келді. Мерамек бойындағы су тасқыны қаупі күшейіп келеді, Еурока, Пасифик және Вэлли-Парк сияқты қалалар 2015-2017 жылдар аралығындағы 16 айдың ішінде екі рет "100 жылдық" су тасқынына дайындалуда. "Сент-Луис Пост-Диспетч" газетінің мақаласында "Екі жылдың ішінде болған екі апатты су тасқыны жай ғана бақытсыздық емес" делінген, ал су тасқынының себебі "ұайымдауға тұрарлық климаттық өзгерістерге" және "бөгеттер салу және су тасқыны аймақтарын дамыту арқылы су жолдарын тарылтып, кеңейтетін сәтсіз су тасқыны саясатына" байланысты екені айтылды.

Мерамек бассейнінің жобасы

Еркін ағып жатқан Мерамек өзені мен оның бірнеше салалары Инженерлер корпусы ұсынған бірнеше бөгеттермен тоғысу қаупінен мүжілді. 1927 және 1937 жылдардағы ауыр су тасқынынан кейін 1938 жылы АҚШ Конгресі жоғарғы Миссисипи және Мерамек өзендерінің бассейндеріндегі бірнеше ірі бөгеттерді мақұлдады. Екінші дүниежүзілік соғыс келіп жетті, жоспарлар кейінге шегерілді және өзгертілді, бірақ Мерамек бассейні жобасы 1960 жылдары ілгерілеуді бастады. Басты бөгет Миссури штатының Салливан қаласында, Мерамек мемлекеттік паркінде салынуы тиіс еді, ал бірнеше қосымша бөгеттер ағысқа қарсы орналастырылатын болды. Бұл жоспарлар 1960-1970 жылдардағы өркендеген экологиялық қозғалыс пен еркін ағып жатқан Мерамек өзенін демалыс үшін пайдаланатындардың қарсылығына тап болды. 1976 жылы Тетон бөгетінің қирауы жобаның дұрыстығына халықтың күмәнін арттырды. Халықтың қарсылығы жобаны қолдаған саясаткерлерді қайта қарастыруға мәжбүр етті. Сенаторлар Джек Данфорт пен Том Иглтонның өтінішімен Миссури губернаторы Кит Бонд он екі жақын ауданда міндетті емес референдум өткізуге рұқсат берді. 1978 жылдың 8 тамызында сайлаушылардың 64 пайызы бөгет салу туралы ұсынысты қабылдамады. Референдумның заңдық күші болмаса да, Конгресс оны қайта қарастырды. Президент Джимми Картер кезінде жобадан қаржыландыру тоқтатылды. 1981 жылы президент Рональд Рейган жобаны іске асыруға қатысты заңға қол қойды. Бұл Инженерлер корпусының жобасы құрылысы басталғаннан кейін тоқтатылған алғашқы жағдайлардың бірі болды және американдық экологиялық қозғалыстың маңызды жеңісі болды.