Кіріспе

Formula One Grand Prix – Formula One жарысы.

Қытай Гран-присі – Formula One әлем чемпионатының кезеңі. Бұл жарыс 2004 жылдан 2019 жылға дейін жыл сайын өткізіліп келді және 2025 жылға дейін өткізуге келісім шарт жасалған. 2020 жылдан 2023 жылға дейін Қытайдағы COVID-19 пандемиясының салдарынан жарыс тоқтатылды. Қазіргі таңда Шанхай халықаралық трассасында, Цзядин ауданы, Шанхай қаласында өтіледі. Герман Тильке жобалаған және 2004 жылы ашылған, құны 240 миллион АҚШ доллары болатын Шанхай трассасы, бес жыл өткен соң 6 миллиард доллар тұратын Абу-Даби трассасы ашылғанға дейін Formula One-дағы ең қымбат трасса болып саналды. Трассада Formula One күнтізбесіндегі ең қиын бұрылыстардың бірі орналасқан: 1- және 2-бұрылыстар – бұл 270 градусқа бұрылатын, радиусы бұрылыс барысында азаятын оң жақ бұрылыстардың комбинациясы.

Тарих

1990 жылдардың басында Қытай үкіметі F1 жарысын өткізуге ұмтыла бастады. 1996 жылы Қытайдың оңтүстігіндегі Гуандун провинциясындағы Чжухай қаласында Чжухай халықаралық трассасы ашылғаннан кейін, 1999 жылғы F1 әлем чемпионатының күнтізбесіне жарыс уақытша қосылды. Бірақ трасса FIA стандартына сай келмеді, сондықтан жарыс күшін жойды. 2002 жылы Шанхай халықаралық трассасының басшылығы, Макао Гран-приін ұйымдастырушылардың көмегімен, 2004 жылдан 2011 жылға дейін Қытай Гран-приін өткізу үшін Формула 1 менеджментімен жеті жылдық келісімшартқа қол қойғандығы туралы хабарланды. 2010 жылы 2004 жылы жасалған бастапқы жеті жылдық келісімді ұзарту туралы ресми хабарлама болған жоқ. Дегенмен, 2010 жылғы Шанхай жарысынан кейін, әртүрлі трассалармен келісімшарттарды басқаратын Берни Экклстоун 2011 жылғы күнтізбе туралы: "Біз ештеңе жоймаймыз. 20 жарыс – 25 жарысқа дайындалып жатырмыз" деді. F1 және әлем чемпионатының қытай кезеңін ұйымдастырушылар арасындағы келісім 2011 жылдың ақпанында ғана қол жеткізілді. Келісімге келудегі басты себеп – жарысты өткізу үшін F1-ге төленетін төлем мөлшері болды. Ұйымдастырушылар жыл сайын шығынға ұшырағандықтан, талап етілген төлемді төлеуден бас тартты, бұл F1 жарысын өткізу үшін төленетін ең жоғары төлемдердің бірі екені хабарланды. F1 басшылары төлемді төмендеткен сияқты, ал F1 жарысын өткізу туралы жаңа келісім 2017 жылға дейін сақталды. 2017 жылдың қыркүйегінде жарысты өткізу үшін үш жылдық жаңа келісімшартқа қол қойылды, бұл жарысты 2020 жылға дейін күнтізбеде қалдырды. 2019 жылы Формула 1 әлем чемпионатының 1000-шы туры өтті. 2020 жылғы Гран-при 19 сәуірге жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылып, соңында тоқтатылды. Одан бері жарыс өткізілген жоқ; 2021, 2022 және 2023 жылдарғы F1 маусымдарындағы жарыстар жоспарланған, бірақ кейіннен жойылды. Гран-при 2024 жылы Формула 1 күнтізбесіне қайта оралды.

Қосымша жарыстар

2004 жылы Формула BMW Азия, Porsche Carrera Cup Asia және Азия Формула Renault Challenge тұңғыш Қытай Гран-приін қолдады. Соңғысы 2005 жылы сақталмады. 2008 жылы GP2 Asia Series қолдау жарысына айналды, ал Formula BMW Asia Formula BMW Pacific деп қайта аталды. 2009 жылы Porsche Carrera Cup Asia жалғыз қолдау жарысы болды. Бұл 2015 жылы TCR International Series қолдау жарысына қосылғанға дейін осылай болды, бірақ ол бір жыл ғана жалғасты. 2019 жылы Қытай Формула Гран-приі мен Shell Helix FIA F4 Қытай чемпионаты қолдау жарыстары ретінде өтті.