Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Австрия математигі (1887–1956)
Austrian mathematician (1887–1956)
Иоганн Карл Август Радон (16 желтоқсан 1887 – 25 мамыр 1956) – австриялық математик. Оның докторлық диссертациясы вариациялар есебіне арналған (1910 жылы Вена университетінде).
Johann Karl August Radon ('/r//eɪ//.//d//ɑː//n/; 16 December 1887 – 25 May 1956) was an Austrian mathematician. His doctoral dissertation was on the calculus of variations (in 1910, at the University of Vienna).
Өмір
Радон Австрия-Мажарстанның Богемия аймағындағы Тецшен қаласында, қазіргі Чехияның Děčín қаласында дүниеге келген. Ол 1910 жылы Вена университетінде докторлық дәрежесін алды. 1910/11 оқу жылының қысқы семестрін Геттинген университетінде өткізді, содан кейін Брнодағы неміс техникалық университетінде, ал 1912 жылдан 1919 жылға дейін Вена техникалық университетінде ассистент болып жұмыс істеді. 1913/14 жылдары Вена университетінде абилитациядан өтті. Көздің нашар көруіне байланысты соғыс уақытында әскерге шақырудан босатылды. 1919 жылы ол жаңадан құрылған Гамбург университетінің кезекті профессоры, 1922 жылы Грайфсвальд университетінің, ал 1925 жылы Эрланген университетінің кезекті профессоры болды. Содан кейін 1928-1945 жылдары Бреслау университетінде ординар профессор қызметін атқарды. Инсбрук университетінде қысқа уақыт болғаннан кейін 1946 жылдың 1 қазанында Вена университетінің математика институтының ординар профессоры болды. 1954-1955 жылдары Вена университетінің ректоры болып қызмет етті. 1939 жылы Радон Австрия ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, ал 1947 жылы толық мүшесі болып сайланды. 1952-1956 жылдары осы академияның математика және табиғат ғылымдары класының хатшысы болды. 1948-1950 жылдары ол Австрия математикалық қоғамының президенті болды. Иоганн Радон 1916 жылы орта мектеп мұғалімі Мария Ригелеге үйленді. Олардың үш ұлы кішкентай жасында немесе бала кезінде қайтыс болды. Олардың қызы Бриджит 1924 жылы дүниеге келді, ол 1950 жылы австриялық математик Эрих Буковицке тұрмысқа шықты және Инсбрук университетінде математика ғылымдарының кандидаты дәрежесін алды. Бриджит Венада тұрады. 1987 жылы Вена университетінде оның қола бюстінің ашылуында Курт К. Кристиан сипаттағандай, Радон мейірімді, жақсы мінезді, студенттері мен әріптестері тарапынан жоғары бағаланған, асыл тұлға болды. Ол тыныш ғалымдай көрінгенімен, сонымен қатар әлеуметтік және тойға дайын адам еді. Ол музыканы жақсы көріп, үйде достарымен бірге музыка ойнайтын, өзі де керемет скрипкашы және жақсы әнші болған. Оның классикалық әдебиетке деген сүйіспеншілігі өмір бойы сақталды. 2003 жылы Австрия ғылым академиясы есептеу және қолданбалы математика институтын құрып, оны Иоганн Радонның есімімен атады (қараңыз, төмендегі сыртқы сілтеме).
Radon was born in Tetschen, Bohemia, Austria Hungary, now Děčín, Czech Republic. He received his doctoral degree at the University of Vienna in 1910. He spent the winter semester 1910/11 at the University of Göttingen, then he was an assistant at the German Technical University in Brno, and from 1912 to 1919 at the Technical University of Vienna. In 1913/14, he passed his habilitation at the University of Vienna. Due to his near sightedness, he was exempt from the draft during wartime. In 1919, he was called to become Professor extraordinarius at the newly founded University of Hamburg; in 1922, he became Professor ordinarius at the University of Greifswald, and in 1925 at the University of Erlangen. Then he was Ordinarius at the University of Breslau from 1928 to 1945. After a short stay at the University of Innsbruck he became Ordinarius at the Institute of Mathematics of the University of Vienna on 1 October 1946. In 1954/55, he was rector of the University of Vienna. In 1939, Radon became corresponding member of the Austrian Academy of Sciences, and in 1947, he became a member. From 1952 to 1956, he was Secretary of the Class of Mathematics and Science of this Academy. From 1948 to 1950, he was president of the Austrian Mathematical Society. Johann Radon married Maria Rigele, a secondary school teacher, in 1916. They had three sons who died young or very young. Their daughter Brigitte, born in 1924, obtained a Ph. D. in mathematics at the University of Innsbruck and married the Austrian mathematician Erich Bukovics in 1950. Brigitte lives in Vienna. Radon, as Curt C. Christian described him in 1987 at the occasion of the unveiling of his brass bust at the University of Vienna, was a friendly, good natured man, highly esteemed by students and colleagues alike, a noble personality. He did make the impression of a quiet scholar, but he was also sociable and willing to celebrate. He loved music, and he played music with friends at home, being an excellent violinist himself, and a good singer. His love for classical literature lasted through all his life. In 2003, the Austrian Academy of Sciences founded an Institute for Computational and Applied Mathematics and named it after Johann Radon (see the external link below).