Кіріспе

Аргентинаның 26-шы президенті Педро Евгенио Арамбуру Сильвети (21 мамыр 1903 – 1 маусым 1970) – Аргентина армиясының генералы, 1955 жылдың 13 қарашасынан 1958 жылдың 1 мамырына дейін Аргентинаны диктатурамен басқарған. Ол 1955 жылы Хуан Перонға қарсы әскери төңкеріс болған «Революция Либертадора»ның маңызды қайраткері болды. 1970 жылдың 29 мамырында солшыл «Монтонерос» ұйымы оны құсырып алып, кек алу мақсатымен өлтірді. Бұрынғы режимін құлатуға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, ол 1956 жылдың маусымында армия генералы Хуан Хосе Валле және 26 перонист белсендісінің атылуына қатысқан.

Отбасы

Педро Эухенио Арамбуру Сильвети 1903 жылғы 21 мамырда Рио-Куарто қаласында дүниеге келді. Оның екі ата-анасы да Испанияда туған. Оның әкесі Карлос Панталеон Арамбуру Баск елінің Зестоа қаласында, ал анасы Леокадия Сильвети Наварраның Суриайн қаласында дүниеге келген. Оның сегіз бауырласы болған.

Аргентинаның президенті

Ол 1955 жылдың 13 қарашасынан 1958 жылдың 1 мамырына дейін Аргентинаның іс жүзіндегі президенті болды. Хуан Перонды құлатып жіберген Революция Либертадораның себептерінің бірі оның баспасөзге жасаған әрекеттері, оппозиция көшбасшыларын түрмеге қамауы және экономикалық тұрақсыздық болды. Мысалы, Перон өзінің жақтастарына оны сынаған газеттердің кеңселерi мен баспаханаларын қиратуға шақырды және Радикалды азаматтық одақ партиясының көшбасшысы Рикардо Балбинды түрмеге қамады. Осы әрекеттері үшін Перонға қарсы әскери Революция Либертадора 1958 жылы сайлау өткізуге рұқсат берген Арамбурудың үш жылдық әскери үкіметіне әкелді. Арамбурудың әскери үкіметі Перонды елден қуды және Перон партиясына сайлауға қатысуға тыйым салды. Перон 1973 жылға дейін Испанияда сүргінде өмір сүрді. Ол 1949 жылғы қайта сайлауға және мемлекеттік басқаруға бағытталған Конституцияны жойды және 1853/60 жылғы тарихи Конституцияның күшін қайта жаңартып, оның заңдылығын қалпына келтірді, бұл шешім кейіннен конституциялық құрылтайда бекітілді. Ол халық сайлаған президентке билікті мүмкіндігінше тезірек тапсыруға уәде берді. Ол өз үкіметінде лауазым атқарған әскерилердің сайлауға түспейтініне қоғам алдында міндеттеме берді.

Перонға қарсы саяси билік

1958 жылы президенттік өкілеттігі аяқталғаннан кейін Арамбуру әскери қызметтен кетіп, саясатқа толыққанды берілді. Ол 1963 жылы Аргентина халқы одағының (Unión del Pueblo Argentino, UDELPA) жетекшісі ретінде президенттікке кандидат болды, "UDELPA-ға дауыс беріңіз, ол қайта оралмайды" ("Vote UDELPA y no vuelve") деген ұранмен, бұл Перонға қатысты еді. Перонистерге тыйым салынғандықтан, президенттік сайлауда Артуро Умберто Илья президент болып сайланды, ал Арамбуру үшінші орынды иеленді. Бірақ әскерилер көптеген нақты билікті өздерінде сақтап, перонизмді де, оның басшысын да цензуралады. Аргентина демократиясының нәзіктігі 1966 жылы генерал Хуан Карлос Онгания басқарған әскери төңкеріспен Ильяның құлатылуында көрінді. 1970 жылы Арамбуру президенттікке мүмкін үміткер ретінде талқыланды.

Өлім

1970 жылы 29 мамырда түскі уақытта Арамбуру Буэнос-Айрестегі пәтерінен Монтонерос тобының екі мүшесі тарапынан, жас әскери офицерлер болып көрінгендердің қолына түсті. Монтонерос осы ұрлауды 1960 жылдары цитрус өнімдерін өндірген компанияның атымен "Операция Пиндапой" деп атады. Арамбурудың жоғалуы аргентиналық қоғамды бір ай бойы үлкен күдік пен алаңдаулықта ұстады, содан кейін Арамбурудың ұрланғаннан үш күн өткен соң өлтірілгені, масқара сот отырысынан кейін денесі Буэнос-Айрес провинциясындағы Карлос Техедор қаласының жанындағы Тимотедегі фермада жасырылғаны белгілі болды. Оған екі түрлі пистолеттен екі рет көкірекке оқ атқан. Марио Фирменич ұрлау мен кісі өлтіруге жауапкершілікті мойнына алды. Келесі апталарда Монтонерос тобынан жасалған мәлімдемелер бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен таралды. Олардың бұл әрекеттері 1956 жылы сәтсіз төңкеріске қатысқан жиырма жеті перонист белсендісінің өлім жазасына байланысты болды (қарсы шара).

Мұра

Арамбуру ұрланып, өлтірілгеннен кейін Аргентинадағы перонизмге қарсы күресшілер үшін шейітке айналды. Ал перонистер үшін Арамбурудың қаны төгілуі – арманның орындалуы болды және бұл Хуан Хосе Валле мен Рауль Танконың «Революция Либертадораға» қарсы жасаған сәтсіз көтерілісінен кейін атқарылған жазаға кек қайтарудың әділдігі ретінде қарастырылды.