Кіріспе

Үлкен ішектің тік ішектен сигмоидтық бөлігіне дейін медициналық тексеру.

Сигмоидоскопия ("сигма" – грек тіліндегі "s/ς" әрпін, "eidos" – көру, "scopy" – қарау деген сөздерден тұрады, яғни "s/ς" тәрізді нысаның ішіне қарау) – бұл тік ішектен бастап үлкен ішектің сигмоидтық бөлігіне дейін жүргізілетін, аз инвазивті медициналық тексеру. Сигмоидоскопияның екі түрі бар: икемді сигмоидоскопия, ол икемді эндоскопты пайдаланады, және қатаң сигмоидоскопия, ол қатаң құралды пайдаланады. Көбінесе икемді сигмоидоскопияға басымдық беріледі. Сигмоидоскопия колоноскопияға ұқсас, бірақ олар бірдей емес. Сигмоидоскопия ішектің ең шеткі бөлігі – сигмоидтық бөлігіне дейін ғана тексеруді жүргізеді, ал колоноскопия бүкіл үлкен ішекті тексереді.

Иілгіш сигмоидоскопия

Иілгіш сигмоидоскопия дәрігерге үлкен ішектің ішін, тік ішек арқылы сигмоид деп аталатын сол жақ бөлігіне дейін қарауға мүмкіндік береді. Дәрігерлер осы процедураны диареяның, іш ауруының немесе ішек қатуының себебін анықтау үшін пайдаланады. Сонымен қатар, олар қатерсіз және қатерлі полиптерді, төменгі бөлігіндегі (төмен түсетін) және тік ішектегі қатерлі ісіктің ерте белгілерін іздейді. Иілгіш сигмоидоскопия арқылы дәрігер ішек қан кетуін, қабынуын, қалыптан тыс өсулерді және төменгі бөлігіндегі (төмен түсетін) және тік ішектегі жараларды көре алады. Иілгіш сигмоидоскопия үлкен ішектің жоғары немесе көлденең бөлігіндегі (ішектің үштен екі бөлігінде) полиптерді немесе қатерлі ісікті анықтау үшін жеткіліксіз. Дегенмен, сигмоидоскопиямен үлкен ішектің салыстырмалы түрде шағын бөлігін ғана тексеруге болып жатса да, қарастырылатын жерлер колоректальді қатерлі ісік сияқты ауруларға жиі шалдығатын аймақтарды білдіреді, мысалы, тік ішек. Процедура кезінде пациент тексеру үстеліне бүйірімен жатады. Дәрігер тік ішекке қысқа, иілгіш, жарықтандырылған түтік енгізеді және оны ақырындап ішекке бағыттайды. Бұл түтік сигмоидоскоп деп аталады. Осы түтік тік ішек пен ішектің ішкі бетінің суретін береді, бұл дәрігерге осы органдардың қабығын мұқият тексеруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, түтік осы органдарға ауа құйып, оларды кеңейтеді, бұл дәрігерге жақсырақ көруге көмектеседі. Егер тік ішекте немесе ішекте полип немесе қабынулы тіндер сияқты ерекше нәрсе байқалса, дәрігер оны түтік арқылы енгізілген құралдарды пайдаланып алып тастай алады. Дәрігер алынған тін үлгісін (биопсияны) зертханаға тексеруге жібереді. Сигмоидоскопияның ықтимал асқынуларына ішек қан кетуі және тесілуі жатады. Алайда, мұндай асқынулар сирек кездеседі. Иілгіш сигмоидоскопия 10-20 минутқа созылады. Процедура кезінде пациент іштің төменгі бөлігінде қысым мен жеңіл спазмды сезінуі мүмкін, бірақ ішектегі ауа шыққаннан кейін жағдайы жақсарады.

Дайындық

Иілгіш сигмоидоскопия толыққанды және қауіпсіз болуы үшін тоқ ішек пен тік ішек толығымен бос болуы керек, сондықтан науқас процедурадан 12-24 сағат бұрын тек мөлдір сұйықтықтарды ғана ішуі тиіс. Бұған сорпа, аспан, желатин, сүзілген жеміс шырыны, су, қарапайым кофе, қарапайым шай немесе диеталық газдалған сусындар жатады. Процедурадан бір күн бұрын немесе процедураға дейін науқасқа лаксатив (мысалы, макрогол, лактулоза сияқты) және/немесе клизма жасалады, яғни ішектерді тазартатын сұйық ерітінді беріледі. Егер тексеру көкбауыр иілімінен аспаса, бұл процедура кезінде седация қажет емес.

Қатты сигмоидоскопия

Қатты сигмоидоскопия ануректальды аурулар, мысалы, қан кету немесе қабынулы ішек аурулары сияқты жағдайларда, әсіресе жалпы медициналық практикада және педиатрияда пайдалы болуы мүмкін. Тексеруді жүргізу үшін науқас сол жағына, Симс позасында жатып алуы керек. Ішек алдымен клизма арқылы тазартылады, содан кейін тік ішекке саусақпен тексеру жасалады. Сигмоидоскоп майланып, обтуратормен бірге кіндікке қарай жалпы бағытта енгізіледі. Бағыт өзгертіліп, дәрігер тікелей көру арқылы тереңірек ену үшін обтуратор алынып тасталады. Тік ішекті кеңейту үшін ауа үрлеуге арналған балға қолданылады. Сигмоидоскоптың ұшының бүйірлік қозғалыстары Хьюстон клапаны мен ректосигмоидтық қосылыстың өтетін жерін жеңілдетеді.

Артықшылықтары

Бірнеше зерттеулер сигмоидоскопияның колоректальды қатерлі ісікті анықтаудағы әлеуетті пайдасын көрсетті. 2009 жылы Норвегияда жүргізілген зерттеуде жеті жылдық нәтижелер толыққанды болмады. <blockquote>Біз колоректальды қатерлі ісіктен болатын жалпы өлім-жітімнің (27% азайды) және ректосигмоидтық қатерлі ісіктен болатын өлім-жітімнің (37% азайды) төмендеу тенденциясын анықтадық, бірақ бұл скринингке қатысу мақсатын ескеретін талдау бойынша статистикалық тұрғыдан маңызды емес еді. Скринингтен өткен адамдар арасындағы (яғни, тек скринингке жататын топ емес, шын мәнінде скринингтен өткен адамдар – бұл деректер жиынтығында іріктеу қате болуы мүмкін) өлім-жітімнің сәйкес келуі 59% және 76% құрады, екеуі де бақылау тобымен салыстырғанда статистикалық тұрғыдан маңызды болды. Зерттеулер сигмоидоскопияның "жалпы колоректальды қатерлі ісіктің пайда болуын және өлім-жітімін 31 пайызға төмендеткенін", ал "ішектің төменгі бөлігіндегі (дистальды ішек) қатерлі ісіктің пайда болуын скринингтен өткендерде бақылау тобымен салыстырғанда шамамен 50 пайызға төмендеткенін" көрсетті. Жалпы ішек қатерлі ісігінен болатын өлім-жітім 43%-ға азайды (яғни, 200 скринингке бір қатерлі ісік, ал 500 скринингке бір қатерлі ісіктен болатын өлімнің алдын алуға болады). Зерттеу сондай-ақ, әсердің тұрақты екенін көрсетті – бір рет сигмоидоскопия жасау 11 жылдық зерттеу кезеңінде қатерлі ісікке шалдығу деңгейін төмендетті.

Қауіптері

Жалпы алғанда қауіпсіз деп есептелсе де, сигмоидоскопия құралымен ішек қабырғасын жырту мүмкіндігі өте сирек кездеседі, мұндай жағдайда жыртылған жерді дереу операциямен тіктеп алу қажет болуы мүмкін. Сонымен қатар, полипті алып тастау кейде тоқтату қиын жергілікті қан кетуге алып келуі мүмкін, оны хирургиялық араласу арқылы тоқтату қажет.