Доминиканың экс-премьер-министрі Рози Дуглас: Өмір жолы мен саяси қызметі

Кіріспе

Доминиканың премьер-министрі 2000 жылы Рузвельт Бернард "Рози" Дуглас (15 қазан 1941 – 1 қазан 2000) – Доминикалық саясаткер және адам құқықтарын қорғаушы. Ол 2000 жылдың ақпанынан бастап, қайтыс болғанша, сегіз ай бойы Доминиканың премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Рози Дуглас – марқұм Роберт Бернард Дугластың ұлы, ол бай бизнесмен, кокос плантациясының иесі және консервативті саясаткер болатын. Ол ұлдарын әлемдік мемлекет қайраткерлерінің құрметіне ат қойған (оның Эйзенхауэр, Атли және Аденауэр есімді бауырлары болған). Ол Доминиканың астанасы Розо қаласында білім алғаннан кейін Онтарио ауыл шаруашылығы колледжіне қабылданды. Дифенбекер 18 жастағы Дугласқа көмектесе алды және жергілікті депутат Брюс Робинсонды оны әуежайдан күтіп алуға жіберді. Дуглас саясатқа Канаданың жас консервативтік партиясының мүшесі ретінде, құрметті Джон Дифенбекердің жетекшілігімен қатысты. Дуглас Тори партиясының платформасын пайдаланып, Канадаға үй шаруашылығы бағдарламасы бойынша келген Кариб теңізі әйелдерінің мүддесін қорғады, әсіресе Новая Шотландияның Солтүстік Престон қаласында нашар жағдайда тұратын қара нәсілділер үшін жақсы тұрғын үй жағдайларын, Канададағы қара нәсілділер үшін тең жұмыс мүмкіндіктерін және Торилердің ұлттық платформасының бір бөлігі ретінде Канададағы расизмді жоюды талап етті. Алайда, ұлттық студенттік лидер Джо Кларк расизм мәселесін ұлттық деңгейде қарастырудан бас тартқан кезде Дуглас консерваторлардан кетіп қалды. Оның саяси көзқарастары Квебектегі үнді резервацияларында тұрғанда және 1960 жылдары Новая Шотландияның қара қауымдастықтарына барғанда түбірінен өзгерді. Сол жердегі қара нәсілділердің кедейлік жағдайы оған соншалықты әсер етті, ол "сол жерде-ақ" өмірін бүкіл әлемдегі қара нәсілділердің жағдайын жақсартуға арнауға шешім қабылдады. 1960 жылдардың соңында Торонто университетіндегі Масси лекцияларында Мартин Лютер Кингтің сөйлегенін естігеннен кейін Дуглас АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысының белсенді жақтаушысына айналды және Кинг пен Стокли Кармайкл сияқты адамдармен достық қарым-қатынас орнатты. Дуглас, Винсенттік крикетші және саяси белсенді Альфонсо Теодор Робертс, Новая Шотландиялық адам құқықтары жөніндегі белсенді Рокки Джонс және Антигуалық саяси белсенді Тим Гектор сияқты қоғамдық лидерлермен бірге Монреальдегі қара жазушылар конгресін ұйымдастырды. Бұл топқа әлемнің танымал қара экономистері, ғалымдары мен белсенділері кірді, олардың ішінде Гвианалық пан-африкалық Уолтер Родни, Тринидадтық марксист К. Л. Р. Джеймс, американдық азаматтық құқықтар лидері Анжела Дэвис және Қара пантералар партиясының лидері Бобби Сил болды.

Rosie Douglas was the son of the late Robert Bernard Douglas, a wealthy businessman, coconut farmer, and conservative politician who named his boys after world statesmen (he had brothers named Eisenhower, Attlee, and Adenauer). He was schooled in Dominica's capital, Roseau, before being accepted to study agriculture at the Ontario Agricultural College. Mr. Diefenbaker was able to assist Douglas, aged 18 at the time, and sent local MP Bruce Robinson to collect him at the airport. Douglas became involved in politics as a member of the young Conservative Party of Canada, under the guidance of the right honourable John Diefenbaker. Douglas used his platform within the Tory Party to advocate on behalf of Caribbean women who came to Canada under the domestic scheme, better housing conditions for blacks living in substandard conditions, particularly in North Preston, Nova Scotia, equal employment opportunities for blacks in Canada, and addressing racism in Canada as part of the Tories' national platform. However, Douglas left the conservatives when national student leader Joe Clark refused to address the issue of racism on a national level. His political views also changed radically when he went to live on Indian reserves in Quebec, and visited Nova Scotia's black communities in the 1960s. The impoverished conditions of black people there affected him to the point he decided "there and then" that he would devote his life to improving the lot of black people around the world. By the late 1960s, after hearing Martin Luther King Jr. speak at the Massey Lectures at the University of Toronto, Douglas had become an active supporter of the civil rights movement taking place in the United States, befriending the likes of King and Stokely Carmichael. Douglas, along with community leaders like Vincentian cricketer and political activist Alphonso Theodore Roberts, Nova Scotian human rights activist Rocky Jones, and Antiguan political activist Tim Hector, organized The Montreal Congress of Black Writers. This group featured renowned black economists, scholars, and activists from around the world, including Guyanese Pan Africanist Walter Rodney, Trinidadian Marxist C. L. R. James, American civil rights leader Angela Davis, and Black Panther Party leader Bobby Seale.

Сэр Джордж Уильямс ісі және тұтқындалуы

Сер Джордж Уильямс университетінде қара түсті студенттер нәсілшілікке қарсы наразылық көрсетуді бастаған кезде, Дуглас бұл кезде Макгилл университетінде магистратура бағдарламасын жалғастырып болыпты. Осы уақыт аралығында ол Тори партиясында күшті көшбасшылық қабілеттерін дамытып, Британдық Батыс Үндістан студенттері қауымдастығының президенті қызметін атқарды және Верден крикет клубының вице-президенті болып жұмыс істеді. Ол 1969 жылғы «Сер Джордж Уильямс ісі» деп белгілі болған оқиғаның бұқаралық ақпарат құралдарын жақсы меңгерген көшбасшысы ретінде көзге түсті.

Доминикаға оралу және халықаралық қызмет

Депортациядан кейін Дуглас әлемдік аренада кең ауқымды саяси қызмет атқарды, Социалистік Интернационалмен байланыс жасады, Кубамен, Қытай Халық Республикасымен және Кеңес Одағымен қарым-қатынас орнатты, доминикандық студенттер үшін жүздеген стипендия ұсынды. Дуглас сондай-ақ Ливияда орналасқан Дүниежүзілік Матабаның атқарушы төрағасы болды, бұл ұйым бүкіл әлемдегі партизандық қарсылық қозғалыстарын оқытып, кеңес берді. Осы лауазымында ол полковник Каддафиді Локербидегі жарылысқа қатысқан күдіктілердің ісі бойынша британдықтармен келіссөздер жүргізуге көндірді және апартеидті құлатуға және Нельсон Манделаны босатуға үлкен үлес қостан Африка Ұлттық Конгресі (АҰК) сияқты апартеидке қарсы қозғалыстарды қолдады. Дуглас өзінің қызметінде ешқандай экстремизмнің жоқ деп есептейді, себебі оның барлық әрекеттері зұлымдықпен күресуге және Каддафи режимі тұрақты қолдау көрсеткен Нельсон Манделаны босатуға бағытталған. "Барлық доминикандықтар Манделаның азаттығын қалады", - дейді ол. "Манделаның азаттығы жексенбі күні таңертеңгілік серуен емес, адамдар соғысқан, өлген және өлтірген революциялық күрес болды". Дүниежүзілік Матабаның атқарушы төрағасы ретінде Дуглас Ирактың Кувейттен шығуын қамтамасыз ету үшін келіссөздер жүргізген топтың құрамында болды, соның арқасында Персыш шығанағындағы соғыстың алдын алуға мүмкіндік туды. 1996 жылғы 20 қаңтарда Нью-Йоркте өткен санкцияларға қарсы форумда сөйлеген сөзінде Дуглас былай деді: "Мен 1990 жылы Иракқа бардым. Шындығында, соғыс басталмай тұрып екі күн бұрын, соңғы рейспен Бағдаттан шықтым. Алғашқы санкциялар 1990 жылдың тамызында енгізілді. Осы кезде де балалар дәрі-дәрмек жетіспеушілігінен көз жұма бастады. Мен ауруханаларды аралап, оны өз көзіммен көрдім. Бұл санкциялардың енгізілгеніне 6 ай болғанда және соғыс әлі басталмаған кезде болды. Енді бес жылдан кейін санкциялардың күшейе түсуімен Ирактың балалары қаншалықты қиын жағдайға түсетінін көзге елестете аласыздар. Әрбір бала лайықты өмір сүруге және өз елінің жемісі мен байлығынан пайда алуға құқылы. Америка балалары үшін жақсы болса, Ирак, Иран, Куба, Вьетнам, Қытай және әлемнің барлық балалары үшін де жақсы".

After his deportation, Douglas pursued a broad range of political activity on the world stage getting involved with the Socialist International, building relations with Cuba, The People's Republic of China, and the Soviet Union securing hundreds of scholarships for Dominican students. Douglas also became the Executive Chairman of the Libyan based World Mathaba, a group that trained and advised guerrilla resistance movements worldwide. In this capacity he persuaded Colonel Gaddafi to begin negotiations with the British for the trial of suspects in the Lockerbie bombing, and supported anti apartheid movements such as the African National Congress (ANC), which provided critical support to the toppling of apartheid and the freeing of Nelson Mandela. In Douglas's view, there was nothing extremist about his activities, centred as they were on defeating despots and freeing Nelson Mandela, who was steadfastly supported by the Gaddafi regime. “All Dominicans supported the freedom of Mandela,” he says. “And the freedom of Mandela wasn't a cakewalk on a Sunday morning it was a revolutionary struggle in which people fought, died, and killed.” Douglas, in his capacity as Executive Chairman of the World Mathaba, was also part of a negotiating team seeking an Iraqi withdrawal from Kuwait to avert the Gulf War. Speaking at the anti sanctions forum in New York on 20 January 1996, Douglas stated: "I visited Iraq in 1990. In fact, left Baghdad two days before the war really began, on probably the last flight out. They had first imposed sanctions in August 1990. So even at that time, children were already dying because of a lack of medicines. I visited hospitals and saw it. And that was six months into the sanctions and before the war actually began. So you can imagine how after five years, with a tightening of those sanctions, the children of Iraq are suffering. All children have a right to a decent life, all children have the right to benefit from the fruits and resources of their country. What is good for the children of America is also good for the children of Iraq, Iran, Cuba, Vietnam, China all over the world."

Ұлттық саясат

Доминикаға оралғанда Дуглас Ұлыбританиядан толық саяси тәуелсіздік алу үшін күрескен Халықтық тәуелсіздік комитетін құрды, бұл 1978 жылы Доминиканың тәуелсіз мемлекет болуына жағдай жасады. Тәуелсіздік алғаннан кейін үкіметте сенатор болғаннан соң, Дуглас Пайкс Буш сайлау округінен сайлауда жеңіске жетіп, 1985 жылы парламент депутаты болды. Ол Доминика Еңбек партиясының халықаралық хатшысы қызметін атқарды, ал 1992 жылы ағасы Майкл Дугластың қазасынан кейін партия басшысы болды. Ол Доминиканың Ұлттық еркіндік партиясымен коалиция құрып, 3 ақпан 2000 жылы билікке келді. Өзінің уәдесіне сәйкес, 2000 жылдың мамырында Дуглас Доминиканың премьер-министрі ретінде Канадаға ресми сапармен оралды, онда канадтық әріптестерімен екіжақты келісімдер жүргізді. Ол сол кездегі канадтық баспасөзде: "Иә, мен осы құрбандықтың нәтижесіне лайық деп санаймын", - деген мәлімдеме жасады, түрмеде өткізген уақытына және Канададан депортацияланғанына сілтеме жасап: "Мен өзімді ақталып сезінемін". Премьер-министр Дуглас Доминиканы жоғары табысқа ие экономикаға айналдыруды мақсат еткен амбициялық бағдарламаны іске қосты. Ол халықаралық әуежай құрылысы үшін қытай тарапымен 300 миллион АҚШ доллары көлеміндегі меморандумға қол қойды, Францияның екі департаментінің арасында орналасқан Доминиканың Еуропалық Одақпен ерекше қарым-қатынас орнатуға тырысты, Тони Блэрдің британдық Лейборист партиясымен, Лионель Жоспеннің француз социалистік партиясымен, Герхард Шрёдердің неміс социал-демократиялық партиясымен және Скандинавия, Италия мен Португалиядағы басқа да социал-демократиялық партиялармен байланысты нығайтты. Дуглас сондай-ақ Канададан дамуға бағытталған қаржыландыруды ұлғайтуды, Доминиканы ақпараттық технологиялар орталығына айналдыру үшін шведтік көмекті, экожүйелік туризм мен медициналық туризмге шетелдік инвестицияларды және Африкамен экономикалық ынтымақтастықты арттыруды көздеді. Ол афроамерикандықтарды Доминикаға инвестиция салуға шақырды, ал Конгресс қара нәсілділер тобынан Кариб теңізі аймағының мүдделерін Вашингтонда, американдық еврейлер Израиль үшін лобби жасағандай қорғауды сұрады. Билікке келгеннен кейін сегіз ай өткен соң, 2000 жылдың 1 қазанында Дуглас Портсмут қаласындағы үйінде қайтыс табылған күйде табылды. Ол күні бұрын Австралия, Тайвань, Канада және Ливияға жасаған мемлекеттік сапарларынан оралған, онда Дүниежүзілік Матабаның қайта құрылуына қатысқан. Триполиде өткен конференцияда Дугластан басқа, Зимбабве президенті Роберт Мугабе, Буркина-Фасо президенті Блез Компаоре, Намибия президенті Сэм Нужома, Чад президенті Идрис Деби, Мали президенті Альфа Умар Конаре, Гамбия президенті Яхья Джамме, Сенегал президенті Абдулай Вад, Ислам Ұлтының басшысы Луис Фарахан, Сандинист азаттық фронтының жетекшісі Даниэль Ортега және полковник Муаммар Каддафи сөз сөйледі. Кариб теңізі Матабасының жалғыз басшысы ретінде Дуглас әлемдік саяси және экономикалық сын-қатерлерге қарсы тұру үшін Кариб теңізі, Африка және афроамерикандық топтар арасындағы байланысты нығайтуға ұмтылды. Пьер Шарль оның ізбасары болып тағайындалды, бірақ 2004 жылдың қаңтарында қайтыс болды, бұл Рузвельт Скеритке Доминиканың премьер-министрі лауазымын иеленуге жол ашты.

Back at home, in his native Dominica, Douglas launched the Popular independence Committee which agitated for full political independence from Great Britain, helping to pave the way for Dominica to become an independent nation in 1978. After serving as a senator in the post independence government, Douglas won the election for his Paix Bouche constituency, becoming an MP in 1985. He served as the International Secretary of the Dominica Labour Party, eventually becoming leader in 1992 after the death of his brother Michael Douglas. He formed a coalition with the moderate Dominica Freedom Party and began office on 3 February 2000. True to his promise, in May 2000 Douglas returned to Canada on an official state visit as the Prime Minister of Dominica, holding bilateral talks with his Canadian counterparts. He was quoted in the Canadian press at the time as stating: "Yes, I feel the sacrifice was worth it," referring to his time in jail and deportation from Canada: "I feel exonerated." As Prime Minister Douglas set out on an ambitious agenda of establishing transforming Dominica into a high income economy. He signed a US$300 million MOU with the Chinese for the building of an international airport, sought to establish a special relationship with the European Union with Dominica being sandwiched between two Departments of France, built stronger ties with the British Labour Party of Tony Blair the French Socialist Party of Lionel Jospin, the German Social Democratic Party of Gerhard Schroder and other social democratic parties in Scandinavia, Italy and Portugal. Douglas also sought increased development spending from Canada, Swedish assistance in transforming Dominica into an information technology centre, foreign direct investment in eco tourism and medical tourism, and increased economic cooperation with Africa. He appealed directly to African Americans to invest in Dominica, and for the Congressional Black Caucus to lobby for the Caribbean in Washington in same way American Jews did for Israel. After only eight months in office, Douglas was found dead on 1 October 2000 in his house in Portsmouth. He had returned the day before from state visits to Australia, Taiwan, Canada and Libya for the reconvening for the World Mathaba. Among the leaders addressing the conference in Tripoli in addition to Douglas were President of Zimbabwe Robert Mugabe, Burkina Faso President Blaise Compaore, Namibia President Sam Nujoma, Chad President Idriss Deby, Mali President Alpha Oumar Konaré, Gambia President Yahya Jammeh, Senegal President Abdoulaye Wade, Nation of Islam Leader Louis Farrakhan, leader of the Sandinistian Liberation Front Daniel Ortega, and Colonel Muammar Gaddafi. Douglas, as the only Caribbean Mathaba leader, sought greater connections between Caribbean, African, and African American groups to confront global political and economic challenges. Pierre Charles was named as his successor, but died in office in January 2004, paving the way for Roosevelt Skerrit to assume the position as Prime Minister of Dominica.