Кіріспе

Грег Иганның 1999 жылғы романы — Грег Иганның 1999 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Инженер және ғылыми-фантастикалық әдебиет сыншысы Карен Бернхам, Эганның романдары ғылыми және әлеуметтік-саяси талқылауларға «әдемі» стильде терең бойлап, осы әңгімелерге үлес қосатынын айтты. Бернхам Грег Иганның ғылыми фантастикадағы шеберлігі мен көркемдік көзқарасына арналған кітап жазды, сонымен қатар, өте жасырын Эганмен эксклюзивті сұхбат жүргізді. Грег Иган Батыс Австралия университетін математика ғылымдарының бакалавры дәрежесімен бітірді. «Терназия» романында американдық әдебиет сыншысы Н. Кэтрин Хейлс, Эганның кванттық механиканың санамен қалай қиылысуы мүмкін екенін тұжырымдағанын, бұл оның математикалық теорияларды зерттеуінің нәтижесі екенін талдайды. Эган «Негіздер» атты серияда кванттық механиканың негіздерін зерттейді, сонда оның көркем шығармаларындағы ғылыми теорияны түсінуге талпынған жанкүйерлерге қазіргі физиканың негізгі ұғымдарын түсіндіреді. Эган Австралияның босқындар мен пана іздеушілерге қатысты саясатына наразылығын білдірді. «Терназия» романының соңғы сөзінде Эган Австралияның ұстау орталықтарының қатал жағдайларын және 2001 жылғы «Тампа» оқиғасын, оның Австралияның шекараны қорғау саясатын күшейткенін атап өтеді. Ол өзінің осы «атаулылықты» хабарлауға «шынайы міндеттілік» сезінетінін мәлімдейді. Эган босқындарды қолдау қозғалысына белсенді қатысты, ұсталған босқындарды аралап, Австралияда жаңа өмір іздегендерді үйіне қабылдады. Бұл Эганның «Терназия» романының пейзажын құру кезіндегі зерттеулері мен шабыт көзінің маңыздылығын көрсетеді. Босқындық тәжірибесі мен көші-қонның салдары оның «Distress» (1995), «Zendegi» (2010) және «Teranesia» (1999) сияқты романдарынан көрінеді, онда Прабхир мен Мадхурси Канададан пана сұрайды. Американдық философ және мәдениет сыншысы Стивен Шавиро «Терназия» романының Индонезиядағы этностық және діни қақтығыстардың көші-қон арқылы қандай салдарға әкелетінін зерттейтінін айтады. «Терназия» романының алғы сөзінде Эган Альфред Рассел Уоллес жазған «Малай архипелагы» (1869) атты ғылыми саяхаттар журналына алғыс айтады. Ол сондай-ақ Тим Севериннің «Дәмді аралдарға саяхат» еңбегін еске алады, онда Севериннің экспедициясы туралы баяндалады, ол Уоллес алғаш зерттегеннен 140 жыл өткен соң жасалған. Бұл романның Эганның Оңтүстік Моллакус аралдарының экологиясын бейнелеуіне әсер етті.

Тақырыптар

Бұл роман сексуалдық және гендерлік мәселелер, биологиялық эволюция, сана және рационалдық туралы өзара байланысты пікірлерді қамтиды.

Жыныстық қатынас

Тернезияның жарыққа шығу алдындағы көптеген сұхбаттарында Эган, Тернезияның басты тақырыбы биологиялық эволюция және «сексуалдық қатынас» екенін айтады. Кристофер Палмер, ғылыми фантастика саласында сарапшы, фантастика авторы ретінде Тернезиядағы гендерлік стереотиптерді жоюға Эганның қатыстылығын талдайды. Палмер бұл ойды қолдап, Тернезияда Эганның рационализм және өз еркімен шешім қабылдау туралы әңгімелер айтуға бейім екенін көрсетеді. Ол Тернезияның Эганның кейіпкерлерге негізделген романдарының бірі екенін, Прабирдің өзін-өзі анықтауы мен рационалды ойлауының түбі әкесінің Үнді рационалистік қауымдастығымен байланысына дейін барып жететінін атап өтеді. Саймон Петри, танымал ғылыми фантастика жазушысы және Aurealis сыйлығының төрешісі, «Тернезияның» Эганның басқа романдарынан кейіпкерлерге баса назар бергендіктен ерекшеленетінін айтады. Нью-Йорк ғылыми фантастикасын зерттеуші Грег Л. Джонсон мен Петри екеуі де Эганның «Тернезиясының» негізгі күші кейіпкерлердің дамуында, әсіресе басты кейіпкер Прабирде екенін, оның эмоционалдық дағдарысы жауап берушілерді ғылыми жаңалықтардан гөрі көбірек қызықтыратынын мәлімдейді. Гримвуд Эганның дін, саяси тартыс және индонезиялық империализм сияқты маңызды тақырыптарды жеткілікті түрде зерттемейтінін, Прабирдің мотивациясын құруда олқылықтар қалдыратынын сынға алады. Технология мен ғылымның әдеби байланысында сарапшы Н. Кэтрин Хейлс, Эганның «Тернезия» романының сана тұжырымдамаларын «мыңжылдық қайта қарастырудан» өткізетінін айтады. Әдебиет және ғылыми фантастика сарапшысы, жазушы Кристофер Палмер Эганның эволюцияның биологиялық тұжырымдамаларын қалай байланыстырып, адамдардың кемшіліктеріне, мысалы, жаңылысулар мен импульстік әрекеттерге мысал келтіретінін көрсетеді.