Кіріспе
Эстония муниципалитеттерінің шолуы
Муниципалитет (көпше түрі omavalitsused) – Эстонияның ең кіші әкімшілік бөлінісі. Әр муниципалитет өзін-өзі басқару бірлігі болып табылады және өкілдік және атқарушы органдарына ие. Эстониядағы муниципалитеттер елдің бүкіл аумағын қамтиды. Эстонияда муниципалитеттер екі түрге бөлінеді:
қалалық муниципалитеттер немесе қалалар (linnad, жекеше linn)
ауылдық муниципалитеттер немесе приходтар (vallad, жекеше vald). Олардың арасында мәртебелік ешқандай айырмашылық жоқ. Муниципалитеттерде бір немесе бірнеше елді мекен болуы мүмкін. 5 қалалық муниципалитеттен (Хаапсалу, Нарва-Йеэсуу, Пайде, Пярну және Тарту) және 1 ауылдық муниципалитеттен (Рухну) басқа барлығы тек бір елді мекенді қамтиды. 2017 жылдан бастап «аудандық приходтар» деген ұғым жойылды, яғни бір ғана аудандық типтегі елді мекеннен тұратын ауылдық муниципалитеттер болмайды. Рухну приходында бір ғана ауыл бар, сондықтан ол «ауылдық приход» болып саналады. Кейбір муниципалитеттер аудандарға бөлінеді. Таллин қаласының 8 қалалық ауданында (linnaosad, жекеше linnaosa) өзін-өзі басқару құқығы шектеулі, ал басқа қалалық аудандар әкімшілік мақсаттар үшін құрылған. Кейбір ауылдық аудандарда (osavallad) өзін-өзі басқару құқығы шектеулі, ал басқа ауылдық аудандарда мұндай құқық жоқ. Муниципалитеттердің халқы Таллиннің 427 500 тұрғынынан басталып, Рухнудың 68 тұрғынына дейін жетеді. Бұрын муниципалитеттердің үштен екісінің халқы 3000-нан аз болғандықтан, олардың көпшілігі қызмет көрсету және әкімшілік функцияларды орындау үшін бірлесіп жұмыс істеуді тиімді деп санаған. 2017 жылдың қазан айында әкімшілік реформа аяқталғаннан кейін барлығы 79 муниципалитет құрылды, оның 15-і қалалық, ал 64-і ауылдық. Қазіргі муниципалитеттердің 51-і бірігу нәтижесінде құрылған, ал 28-і өзгеріссіз қалды. Реформадан кейін 5000-нан аз халқы бар шағын муниципалитеттердің саны 169-дан 15-ке дейін азайды. Кеңесшілердің саны 2026-дан 1019-ға дейін қысқарды. 2022 жылы 36 муниципалитетте (45,56%) халық саны азайды. Муниципалитеттер:
Urban municipalities or towns (linnad, singular linn)
Rural municipalities or parishes (vallad, singular vald). There is no other status distinction between them. Municipalities may contain one or several settlements. All but 5 urban municipalities (Haapsalu, Narva Jõesuu, Paide, Pärnu and Tartu) plus 1 rural municipality (Ruhnu) contain only one settlement. As of 2017, there are no longer any "borough parishes", i. e. rural municipalities with only one borough type settlement. Ruhnu Parish contains only one village and is therefore a "village parish". Some municipalities are divided into districts. The 8 urban districts (linnaosad, singular linnaosa) of Tallinn have limited self government, while other urban districts are formed for administrative purposes. Some rural districts (osavallad) have limited self government, while other types of rural districts do not. Municipalities range in population from Tallinn with 427,500 inhabitants to Ruhnu with 68. Previously, as over two thirds of the municipalities had a population of under 3,000, many of them found it advantageous to co operate in providing services and carrying out administrative functions. After the administrative reform was completed in October 2017, there are total of 79 municipalities, 15 of which are urban and 64 rural. 51 of the present municipalities were the result of mergers, 28 remain unchanged. After the reform small municipalities with under 5,000 inhabitants have been reduced from a number of 169 to 15. The number of councillors was reduced from 2,026 to 1,019. In 2022, 36 municipalities (45.56%) had falling population numbers. The municipalities are:
Жергілікті билік органдарының құрылымы
Әр муниципалитетте жергілікті басқару және кеңес бар. Кеңес (воликогу) – муниципалитет тұрғындары үш жыл мерзімге сайлайтын өкілдік орган. Кеңес мүшелері төрағаны (volikogu esimees) сайлайды, ол кеңес жұмысын ұйымдастырады және муниципалитеттің өкілі болып табылады. Үкімет (valitsus) – кеңес құратын атқарушы орган. Оны төрт жылға тағайындалатын қала әкімі (қалаларда linnapea, ауылдық округтерде vallavanem) басқарады. Қала әкімі кеңес төрағасы бола алмайды. Үкімет мүшелерін қала әкімі кеңестің мақұлдауымен тағайындайды.