Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық суретші және гравюрашы (1937 жылы туған)
British painter and printmaker (born 1937)
Тесс Джарэй (31 желтоқсан 1937 жылы туған) – британдық суретші және гравюрашы. 1968 жылдан 1999 жылға дейін UCL Слейд көркемсурет мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді. Соңғы жиырма жылда Джарэй көптеген маңызды қоғамдық өнер жобаларын аяқтады. 1995 жылы RIBA (Британдық сәулетшілердің Корольдік институты) құрметті мүшесі, ал 2010 жылы Корольдік академияның мүшесі атанды. Тесс Джарэйді Лондоннан Карстен Шуберт өкілдік етеді.
Tess Jaray (born 31 December 1937) is a British painter and printmaker. She taught at The Slade School of Fine Art, UCL from 1968 until 1999. Over the last twenty years Jaray has completed a succession of major public art projects. She was made an Honorary Fellow of RIBA (Royal Institute for British Architects) in 1995 and a Royal Academician in 2010. Tess Jaray is represented by Karsten Schubert, London.
Ерте өмір
1937 жылы Венада дүниеге келген Джарэй Англияның Вурчестершир ауылдық аймағында өсті. 1938 жылы нацистік Германияның Австрияны шабуы одан кейін еврей тегінен шыққан адамдардың онда өмір сүруі қауіпті болғандықтан, оның ата-анасы көшіп кетті. Джарэйдің әкесі Франц Фердинанд Джарэй – химиялық инженер және өнеркәсіптік ойлап табушы. Оның анасы Паулин Арндт Венадағы суретшілер мектебінде оқыған. Джарэйдің қарындасының әпкесі – галерея иесі Лия Бонди Джарэй, ол көптеген неміс экспрессионистерін Лондонға әкелуге жауапты болды. Вена сепаратистерінің басшысы Густав Климттің ықпалын айта келе, Джарэй: «Мен жасөспірім шағымда білген алғашқы суретшілердің бірі ол болды» деп жазды.
Born in Vienna in 1937, Jaray grew up in rural Worcestershire, England, where her parents emigrated in 1938 after the annexation of Austria by Nazi Germany made it unsafe for people of Jewish descent to live there. Jaray's father Franz Ferdinand Jaray was a chemical engineer and industrial inventor. Her mother, Pauline Arndt, attended Art School in Vienna. Jaray's great aunt was the gallerist Lea Bondi Jaray who was responsible for bringing many of the German Expressionists to London. Noting the influence of Gustav Klimt, leader of the Vienna Secessionists, Jaray has written that ‘He was one of the very first artists I learned about as a teenager.’
Саяхат, білім және ықпал
Он алты жасында Джарэй үйден шығып, Лондонның Сент-Мартинс өнер мектебінде сурет салуды оқыды. 1957 жылы бейнелеу өнеріндегі жалпы білімін аяқтағаннан кейін Джарэй Слейд бейнелеу өнері мектебіне қабылданды. Слейдте оқуға кепілдік берілген орынға ие болған ол Парижге сапар шегуге уақыт тапты, онда Марсель Прусттың бұрынғы үй шаруашылығын жүргізген Селесте Альбаре басқаратын қонақ үйде, Каннетт көшесі, 16-мызда тұрды. Парижде Джарэй бірнеше маңызды қарым-қатынас жасады, оның ішінде сол қонақ үйдің қонағы Валли Майерс және словен суретшісі Зоран Мушичпен. Бес айдан кейін Джарэй Лондонға Слейд колледжіне оқуға оралды. Сол кезде Уильям Колдстрим – сурет профессоры, ал өнер тарихшысы Э.Г. Гомбрих – өнер тарихы профессоры лауазымының соңғы жылында болды. Екі ықпалды тұлға да жас суретшінің ой-өрісіне әсер етті. Көркемсурет мектебін бітіргеннен кейінгі бірнеше жылда Джарэй екі саяхат стипендиясын алды. 1960 жылы ол Италияға Аббатствоның кіші саяхат стипендиясын алды. Бұл жерде Джарэй алғаш рет итальяндық сәулеттің күшін сезінді, сондай-ақ ол көруге барған өнердің әсерін таныды. Келесі жылы, 1961 жылы, ол Франция үкіметінің стипендиясын алды, бұл оған бірнеше ай Францияда тұрып, жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Парижде ол Стэнли Уильям Хейтердің 17-ші ательедегі гравюра студиясында жұмыс істеді.
At the age of sixteen Jaray left home to study painting at Saint Martins School of Art in London. After completing her general education in fine art in 1957 Jaray was accepted to study at the Slade School of Fine Art. With a guaranteed place at the Slade she took time out to travel to Paris where she stayed at no.16 Rue des Cannettes in the hotel run by Marcel Proust's former housekeeper, Céleste Albaret. In Paris Jaray made several formative relationships including with fellow hotel guest Valli Myers and the Slovenian painter Zoran Mušič. After five months Jaray returned to London to attend the Slade. At that time William Coldstream was Professor of Painting and the art historian E. H. Gombrich was in his last year as Professor of Art History. Both messianic figures influenced the young artist's thinking. In the few years following art school Jaray was awarded two traveling scholarships. In 1960 she received the Abbey Minor Traveling Scholarship to Italy. Here Jaray experienced for the first time the impact of Italian Architecture, as well as the art she had gone there to see. The following year in 1961 she received the French Government Scholarship, which allowed her to return to France to live and work for some months. While in Paris she worked in the etching studio of Stanley William Hayter at Atelier 17.
Техника және оқыту
Жарайдың Италиядағы саяхаттарында кездескен Ренессанс архитектуралық кеңістіктері оның ерекше техникасының қалыптасуына зор әсер етті. Ол осы төбелерде қарапайым сызықтардың өзара әрекеттесіп, кеңістікті өзгертетінін, күшті эмоционалдық жауаптар тудыратынын байқады. Жасия Райхардт Жарайдың 60-шы жылдардағы суреттері туралы жазғанда, оларды '"төбе географиясы" деп атауға болатынын айтты, себебі олар төменнен қарағандағы интерьер көрінісін еске түсіреді. Оның суреттері сәулеттік перспектива арқылы жасырын сырды сездіреді. Суретші ретіндегі мансабының көп бөлігі геометрия, үлгі, қайталау және түстің кеңістікке қатысты әсерін зерттеуге арналды. Ол құратын үлгілер көрерменнің сезіміне әсер ететін кеңістіктік екіұштылықты және өзгермелі құрылымдарды тудырады. Сыншы Терри Питтстің сөзіне қарағанда, оның туындылары «декоративтік және үлгілер тарихының адамның негізгі тәжірибесімен және сезімдерімен байланысын сезінеді». Осы дамудың маңызды кезеңінде, 1964 жылы Жарай оқытушылыққа кірісті. Ол төрт жыл Хорнси өнер колледжінде сабақ берді, ал 1968 жылы Слейдтегі алғашқы әйел оқытушы болды. 1999 жылы Жарай Слейдтегі Көркем өнердің құрметті профессоры атанды.
The impact of Renaissance architectural spaces Jaray encountered on her travels in Italy were formative for the development of her distinctive technique. In these ceilings she saw how simple lines interacted to transform space, powerfully inducing emotional responses. Writing on Jaray's paintings of the 60s Jasia Reichardt said they could be called '"ceiling geography" because they suggest views of an interior seen from below Her paintings suggest some underlying mystery through the suggestion of architectural perspective.' Much of her career as a painter has been spent investigating the quality of effects geometry, pattern, repetition and colour have on space. The patterns she creates evoke spatial ambiguities and shifting structures which work on the viewer's perceptions in subtle ways. According to the critic Terry Pitts, her work ‘sense(s) the way in which history of decoration and patterning is embedded with elemental human experiences and impulses’. At this time of significant development, in 1964 Jaray began teaching. For four years she taught at Hornsey College of Art, before becoming the first female teacher at the Slade in 1968. In 1999 Jaray became Reader Emeritus in Fine Art at the Slade.
Мемлекеттік комиссиялар
1985 және 2000 жылдар аралығында Джарай көп уақытын қоғамдық тапсырыстарды орындауға арнады, архитектуралық кеңістік және өрнек туралы білімін қоғамдық орындардағы ірі жобаларға қолданды. Оның сексенінші жылдардағы маңызды жұмысы – Лондон Виктория вокзалы үшін жасалған терраццо өрнегінің дизайны. Тоқсаншы жылдары ол Бримгемдегі Centenary Square алаңындағы төсеме, шамдар мен қоршауларды (2018 жылы бұзылған); Уэйкфилд соборының аумағын; Лидс қалалық ауруханасындағы Юбилей алаңын; және Мәскеудегі жаңа британ елшілігінің алдындағы аумақты да аяқтады.
Between 1985 and 2000 Jaray devoted much of her time to working on public commissions, applying her understanding of architectural space and pattern to large scale projects in public spaces. Her significant work of the eighties was a terrazzo pattern design for London Victoria train station. In the nineties she completed further large scale public projects including paving, lamps and railings in Centenary Square, Birmingham (torn up in 2018); Wakefield Cathedral Precinct; Jubilee Square at Leeds General Infirmary; and the forecourt for the new British Embassy in Moscow.
Жазу
Карьерасы бойы Жарай жазуды өз жұмысын талдаудың бір жолы ретінде пайдаланды. Алайда, 90-жылдардың ортасынан бастап Жарай басқа суретшілердің туындылары туралы жиі жаза бастады. Осы туындылардың бірнешеуі көрмелерге арналған каталогтарда және BBC Radio 3 арнасының "The Essay" бағдарламасында жарияланды. 2001 жылы Жарай неміс жазушысы В.Г. Себальдпен бірлесіп көрме және кітап жасады. Лондондағы Purdy Hicks галереясында Себальдтың "Сатурн сақиналары мен Вертиго" романдарынан үзінділерге Жарайдың көркем жауабының он алты жұбы көрсетілді. Кейін сол жылы Себальдтың жиырма үш микроөлеңі Жарайдың суреттерімен бірге "For Years Now" жинағында топтастырылды. Бұл кітап Себальдтың сол жылдың желтоқсан айындағы қазасынан аз бұрын Лондондағы Short Books баспасында жарық көрді. Жарайдың өнер және өмір туралы эсселері мен ойлары 2010 жылы Lenz Books баспасында жарық көрген "Painting: Mysteries & Confessions" жинағында жинақталды. 1995 жылы Жарай қала құрылысына қосқан үлесі үшін RIBA (Британдық сәулетшілердің Корольдік институты) құрметті мүшесі аталды. 2010 жылы Жарай Корольдік академик болып сайланды. Ол Лондонда тұрады және жұмыс істейді.
Throughout her career Jaray has used writing as a way to reflect upon her work. However, from the mid nineties Jaray started increasingly to write about other artists’ work. Several of these pieces have appeared as catalogue essays for exhibitions and on BBC Radio 3's The Essay. In 2001 Jaray collaborated with the German writer W. G. Sebald to realise an exhibition and book. FROM THE RINGS OF SATURN AND VERTIGO at Purdy Hicks Gallery, London presented sixteen pairings of Jaray's visual response to fragments from Sebald's novels The Rings of Saturn and Vertigo. Later that year twenty three of the writer's micropoems were brought together with Jaray's paintings in For Years Now. It was published by Short Books in London shortly before Sebald's death in December that year. A selection of Jaray's essays and reflections on art and life were collected in Painting: Mysteries & Confessions published in 2010 by Lenz Books. In 1995 Jaray was made Honorary Fellow of the RIBA (Royal Institute for British Architects) for her contribution to urban design. In 2010 Jaray was elected Royal Academician. She lives and works in London.