Кіріспе
2003 жылы Роберт Сильвербергтің романы. Roma Eterna – американдық жазушы Роберт Сильвербергтің 2003 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы, ол Рим империясының қазіргі күнге дейін тірі қалған балама тарихын көрсетеді. Он тараудың әрқайсысы алғаш рет әңгіме ретінде жарияланған, олардың алтауы 1989 және 2003 жылдар аралығында «Азимовтың ғылыми фантастикасы» журналында жарық көрген.
Roma Eterna is a science fiction fixup novel by American writer Robert Silverberg, published in 2003, which presents an alternative history in which the Roman Empire survives to the present day. Each of the ten chapters was first published as a short story, six of them in Asimov's Science Fiction, between 1989 and 2003.
Сюжетке кіріспе
Бұл айырмашылықтың бастапқы нүктесі – израильдіктердің Мысырдан шығуының сәтсіздігі. Мұса мен көптеген израильдіктер суға батып, Һарон басқарған қалдықтары Мысырға құлдыққа қайтарылды, бұл жайлы азапты оқиға «Һарон кітабында» – Библияның басқаша нұсқасында мәңгілікке жазылды. Кейін еврейлер құлдықтан азат етіліп, біздің заманымыздың 20 ғасырына (Рим күнтізбесі бойынша 27 ғасыр) дейін Мысырда ерекше діни этникалық азшылық болып қалды, бір құдайға ғана табынушылық дінін ұстады. Әлемдік оқиғалар, империялар мен мәдениеттердің өркендеуі мен құлдырауы біздің тарихымыздағыдай Рим империясының бөлінуіне дейін шамамен бірдей болды, бірақ бұл тарихта ол христиандыққа айналмады. Батыс және Шығыс Рим империясының шапқыншылыққа қарсы бірлескен күші екеуін де құлаудан сақтап, империялық билікті сақтап қалды. Біздің тарихымызда ерте Исламға зор әсер еткен христиан дінінің болмауына қарамастан, Мұхаммед пайғамбарлық жолын бастады, бірақ ол көреген Рим адамының қолынан қаза тапты, осылайша Исламның бастапқы кезеңінде-ақ оның таралуына тосқауыл қойылды, ал Рим империясы арқылы монотеистік діндердің таралуына мүмкіндік болмады. Бір құдайға сенушілік Мысырдағы еврейлер сектасымен ғана шектелді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман шамамен 1500 жылдық кезеңдегі виньеткалар сериясы ретінде ұсынылған, оның көптеген тараулары рим саясатына қатысты, яғни Батыс және Шығыс империялардың бір-біріне үстемдік ету үшін күресі немесе шамамен Екінші Рим Республикасының құрылуы. Басқалары әлемді алғашқы рет римдіктердің айналып өтуі және Нова Романы (Орталық Америка) жаулап алуға жасаған сәтсіз әрекеттерін сипаттайды. Осы тарихта біздің тарихымыздың көптеген ерекшеліктері өзгерген жағдайларда қайталанады: 16 және 17 ғасырларға сай келетін кезеңде батыл теңізшілер мен авантюристтер болады, олар кейінгі ұрпақтар тарапынан романтикаландырылған, бірақ жақыннан қараса, жағымсыз қатыгез және қатал. 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың ортасында, ескі, ыдыраған тәртіп төңкеріспен құлатылып, одан кейін террор билігі орнап, республикашылдық қайта жанданады. Италия Рим империясының орталық бөлігі болып қала берсе де, онда сөйленетін латын диалекті итальян тіліне айналады, ал "Маркус" есімі "Марко" болып өзгереді. Вена өз императоры болмаған провинциялық астана болғанымен, оның халқы вальц билейді. 20 ғасырға келгенде адамдар кареталардың орнына көлікпен саяхаттайды, ал ғасырдың екінші жартысында ғарышқа ұшу мүмкіндігіне қол жеткізіледі. Роман Александриядағы еврей азаматтарының тобы Жерден зымыранмен ұшуға дайындалып жатқанда жазылған алғашқы оқиғамен аяқталады, бірақ зымыран ұшып кеткеннен кейін жарылады. Бірақ олар тағы да тырысады, Құдай оларды Рим билігіндегі Жерде емес, Уәде етілген жерге ие болуға таңдады деп сеніп. Кітаптағы сыншы Алма А. Хромиктің шынайы мақтауына ие болған жалғыз әңгіме – соңғы тарау, "Уәде етілген жерге", ол, әйтпелі айтқанда, римдіктерге немесе империяның жоғарғы сыныбына қатысты емес. Сериядағы бес әңгіме – "Соңының күтуі", "Аждаһаны танып білу", "Империяның батыры", "Цезарьмен әлемде" және "Террор билігі" – олардың алғашқы жариялануы кезінде Альтернативті тарих саласындағы Sidewise сыйлығына ұсынылды, бірақ ешқайсысы жеңіске жетпеді.