Кіріспе

Мектеп немесе кеңседе жиі қолданылатын үстел түрі.

Үстел немесе бюро – мектепте, кеңседе, үйде немесе осы сияқты оқу, кәсіби немесе тұрмыстық қызметтер үшін, мысалы, оқу, жазу немесе компьютер сияқты құралдарды пайдалану үшін қолданылатын жалпақ жұмыс беті бар жиһаз. Үстелдерде көбінесе кеңсе құралдарын және қағаздарды сақтауға арналған бір немесе бірнеше шумақ, бөлімшелер немесе ұялар болады. Қарапайым үстелдерден өзгешелігі – олардың құрылымы. Кейбір үстелдер үстел пішіндес емес, мысалы, гардероб үстелі – үлкен шкафқа енгізілген үстел, ал портативті үстел адамның тізесіне қоюға жеңіл болады. Көптеген адамдар үстелді пайдаланғанда оған сүйеніп отырады, сондықтан үстел мықты болуы керек. Көбінесе адамдар жеке орындыққа немесе кіріктірілген орындыққа (мысалы, кейбір мектеп үстелдерінде) отырып жұмыс жасайды. Ал кейбір адамдар тұрып жұмыс істеу үшін тік үстелдерді пайдаланады.

Этимология

"Деск" сөзі 14 ғасырдың ортасынан бері қазіргі латын тіліндегі desca ("жазуға арналған үстел") деген сөзден пайда болған. Бұл, латын тіліндегі "дискус" немесе "диск" сөздерінен шыққан көне итальян тіліндегі "деско" ("үстел") сөзінің өзгеру түрі.

Тарих

Үстел стиліндегі жиһаз классикалық антикалық дәуірде немесе Таяу Шығыс, не Қиыр Шығыстағы сауатты өркениеттердің басқа да ежелгі орталықтарында қолданылмаған сияқты, бірақ нақты дәлелдер жоқ. Орта ғасырлық суреттерде оқу және жазу үшін арнайы жасалған және құрастырылған жиһаздың алғашқы үлгілері көрсетілген. 15 ғасырда жылжымалы әріптермен басу машинасы ойлап табылғанға дейін, әрбір оқырман потенциалды түрде жазушы немесе баспагер, не екеуі де болуы мүмкін еді, себебі әрбір кітап немесе басқа да құжат қолмен көшірілуі керек болды. Үстелдер кітап белгілері мен жазу құралдары үшін ұялармен және ілгектермен жабдықталған. Қолжазбалар кейде үлкен және ауыр болғандықтан, сол кездегі үстелдер көбінесе массивті құрылымға ие болды. Ренессанс және одан кейінгі дәуірлердің үстелдері салыстырмалы түрде жіңішке құрылымға ие болды, ал ағаш өңдеу шеберлігі арта бастаған сайын, жиһаз жасау жеке кәсіпке айналды. 18 ғасырдың соңынан бастап.

Индустриялық дәуір

Алғашқы үстел формаларының жетілдірілуі 19 ғасырда айтарлықтай болды, себебі бумен жұмыс істейтін машиналар өнеркәсіптік революцияның бірінші кезеңінің соңында арзан ағаш қағазын жасауға мүмкіндік берді. Бұл кеңседе жұмыс істейтін адамдардың санын арттырды. Осы кеңсе қызметкерлерінің саны өскен сайын, олар үшін үстелдер жаңа, бумен жұмыс істейтін ағаш өңдеу машиналарын пайдалана отырып, көптеп жаппай өндірілді. Бұл үстел өндірісіндегі алғашқы айқын бөлініс болды. Одан бері шебер ағаш шеберлері байлардың үйлері мен кеңселерi үшін шешілген санда мұқият жасалған үстелдерді жасауды жалғастырды, ал үстелдердің басым көпшілігі машиналық құралдармен партияларға бөлінген бөлшектерден біліктілігі төмен жұмысшылармен жылдам құрастырылды. Сондықтан, антикварлық үстелдің жасы ғана оны шедевр етеді деп айтуға болмайды, себебі сапаның бұл айырмашылығы жүз жылдан астам бұрын болған. Көбірек қағаз және хат алмасу күрделірек және арнайы үстелдерге деген қажеттілікті күшейтті, мысалы, классикалық цилиндрлі үстелдің жаппай өндірілген, ламелдік нұсқасы. Бұл күнделікті жұмыстың аяғында барлық құжаттарды тізімдеудің қажеті болмай, үнемі өсіп келе жатқан қағаз ағынын жылдам және арзан бақылауға алудың жолы болды. Қағаз құжаттары көлемді болғандықтан жеке файлдық шкафтарда сақталды. Хаттар мен басқа құжаттар енді оралып немесе қайта бүктеліп, содан кейін жинақталатын және белгіленетін болды, одан кейін үстелдің үстіндегі немесе астындағы шағын бөлімшелерге орналастырылатын. Белгілі Вуттон үстелі және басқалары «көкшелі» стильдің соңғы көріністері болды. Кейбір жаңа үстелдердің беттері әртүрлі пішіндерге және бұрыштарға өзгертілуге болатын, бұл суретшілерге, жобалаушыларға және инженерлерге өте қолайлы болды.

Болаттан жасалған нұсқалары

19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында кеңсе жұмысы мен үстел өндірісінде шағын өрбу пайда болды, бұл кішкентайрақ және арзан электр пресстерін, тиімді көміртек қағазын енгізумен және жазу машинасының кеңінен қабылдануымен байланысты болды. Ауыр қағаз жүгін көтеруге және жазу машиналарының соққысына төзімді болу үшін болат үстелдер енгізілді. Осының нәтижесінде "жазу машинасы үстелі" пайда болды – кейде дөңгелектерде болатын, ал жазбаны оңайлату және ыңғайлырақ ету үшін қақпақтар арқылы кеңейтілетін беті бар, стандартты немесе дәстүрлі үстелге қарағанда белгілі бір биіктікте салынған платформа. "Аяғы" жазу машинасына қосымша ретінде пайдаланылатын L пішіндес үстел де танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін фотокөшірудің таралуымен тағы бір үлкен кеңейіс болды. Қағаз жұмысы кеңсе қызметкерлерінің санын арттырды, кеңсе жалдау ақысының өсуіне байланысты олардың жұмыс беттері кішірейді, ал қағаз тікелей мұрағат шкафтарына немесе арнайы құжаттарды басқару орталықтарына жіберіліп, микрофильмге айналдырылатын болды, немесе екеуі де қолданылды. Бірнеше әріптесті бірге отыруға арналған модульдік үстелдер кеңінен таралды. Тіпті басшылардың немесе менеджерлердің үстелдері де арзан фанерадан немесе ағашпен қапталған талшықтан жасалған, көптеп өндірілетін тауарға айналды, себебі ақ жағалы қызметкерлерді басқаратын адамдардың саны одан да арта түсті.

Студенттік үлгілер

Студенттік үстел – бастауыш, орта немесе жоғары білім алушыларға арналған кез келген үстел түрі. Анна Бредин 1880-ші жылдардың соңында бір бөліктен тұратын мектеп үстелін жобалап, патент алды, ол ағаш орындық пен арқалыққа тікелей бекітілген үстел бөлімінен құралды. Осыған дейін Америкадағы студенттердің көпшілігі үлкен үстелдерде орындықтарда немесе ұзын орындықтарда отыратын. Үйде "студенттік үстел" термині жасөспірімдердің немесе оқушылардың бөлмесінде пайдалануға арналған кішкентай тұғырлы үстелді немесе жазу үстелін білдіреді. Бұл көбінесе бір тұғыры ғана бар және үстел бетінің үштен екі бөлігін құрайтын тұғырлы үстел. Мұндай үстелдер тұғырының орналасуына қарай "сол тұғырлы үстел" және "оң тұғырлы үстел" деп аталады. Бұл үстелдер ересектерге арналған үстелдерге қарағанда төменгі болады. Кейде үстел тікелей орындыққа жалғастырылады. Үстелдер көбінесе болаттан немесе ағаштан жасалып, көптеп өндіріліп, тұтынушылар нарығында сатылады.

Компьютерлердің әсері

1980 жылдардың соңына дейін кеңселерде жұмыс үстелі қағаздар мен "бизнес машиналары" үшін қолданылатын орын болды, бірақ жеке компьютерлер ірі және орта бизнестерде кеңінен тарала бастады. Жаңа кеңселерге "тізе тесігі" бар стенкалар енгізілді, олар терминал немесе жеке компьютер мен пернетақтаға арналған орын қызметін атқаратын. Көп ұзамай кеңсе дизайнында "U пішіндес" кеңселер де пайда болды, олар артқы стенка мен алдыңғы үстел арасында қосымша жұмыс бетін ұсынатын. 1990 жылдар басындағы Солтүстік Америкадағы экономикалық төмендеу кезінде көптеген менеджерлер мен кеңсе қызметкерлері бұрынғыдай мәтінмен жұмыс істеу және басқа да функцияларды орындауға мәжбүр болды, бұл жұмыстың бұрын тіктеп жазу бюролары мен хатшылар атқарған. Бұл "U пішіндес" кеңселерде компьютерді орталыққа қою қажеттігін тудырды. Компьютерлердің қолданылуы артып, "компьютер қағазы" кеңсе тауарындарының біріне айналды. Осы қағаз өндірісінің басталуы "қағазсыз кеңсе" туралы арманға жол ашты, онда барлық ақпарат тек компьютер мониторларында ғана көрсетілетін еді. Бірақ жеке құжаттарды басып шығарудың қарапайымдылығы және компьютер мониторында мәтінді оқудың ыңғайсыздығы көптеген құжаттарды басып шығаруға себеп болды. Қағазға арналған орын компьютер мониторлары, компьютерлер, принтерлер, сканерлер және басқа да қосымша құрылғыларға қажетті кеңістікпен күресті. Көбірек орынды қамтамасыз ету үшін кейбір үстел компаниялары розеткалар мен кабельдерді басқару сияқты қосымша заттарды үстелдің артқы жағындағы жабын панеліне бекітіп, үстел бетіндегі электрлік тәртіпсіздікті азайтуға тырысты. 1990 жылдардағы "технологиялық гүлдену" кезінде кеңсе қызметкерлерінің саны және кеңсе жалдау құны артты. Кубик үстел Солтүстік Америкада кеңінен қабылданды, өйткені бұл жұмыс орындарының көлемін азайтусыз бір кеңістікте көбірек қызметкерлерді орналастырудың экономикалық жолы болды. Кубик қабырғалары бұрын үстелдің бетіне қалдырылған қағаздар мен басқа да заттарды ілу үшін жаңа орынға айналды. Тіпті компьютер мониторларының жиектері де ескертпелер мен визиткаларды ілу үшін қолданылатын. 2000 жылдардың басында жеке кеңселердегі қызметкерлер компьютерлерді бүйінен және артқа орналастыру жиһазының арқасында қонақтарға немесе әріптестерге компьютер экранының мазмұнын көрсетуді қиындататынын байқады. Өндірушілер бұл мәселеге "алға қаратылған" үстелдерді жасау арқылы жауап берді, онда компьютер мониторлары "U пішіндес" жұмыс орнының алдыңғы жағына орналастырылған. Компьютер мониторының алға қаратылуы әріптестермен сәлемдесу үшін көздің ашық болуына және экранда көрсетілген ақпаратты бірлесіп қарауға мүмкіндік береді. Көлемді ЭЛТ мониторларды жазық панельді ЖК мониторлармен алмастыру үстелдерде едәуір орын босатты. Бірақ дисплейлердің көлемі көбінесе экранда бірнеше терезелерді көрсету үшін, бір уақытта көбірек ақпаратты көрсету үшін ұлғайды. Жаңа дисплейлердің жеңіл салмағы мен жұқа профилі оларды иілгіш қолдарға орнатуға мүмкіндік берді, осылайша оларды қажет болғанда көруге немесе жолдан шығаруға және жиі реттеуге болады.

Белгілі мысалдар

Овалдық кабинеттегі Резолют үстелін көптеген АҚШ президенттері, оның ішінде Джон Ф. Кеннеди, Рональд Рейган және Барак Обама қолданған. Ол, американдық кеме тапқан, достық пен ізгі ниет белгісі ретінде Ұлыбританияның Виктория патшайымына қайтарылған, тастап кетілген британдық кеменің ағашынан жасалған. Виктория патшайым бұл үстелді Англияның Чатем қаласындағы Корольдік теңіз кеме жасау шеберханасынан Уильям Эвенденге тапсырып, 1880 жылы президент Рутерфорд Б. Хейске сыйға тартты. Бюро дю Рой (byʁo dy ʁwa, Корольдің үстелі), сондай-ақ Людовик XV-тің ролл-топ хатшысы деп те аталады, бұл Людовик XV билігінің соңында салынған және қазір Версаль сарайында орналасқан, өте әсем безендірілген патшалық цилиндрлі үстел. Генрих VIII-нің жазу үстелі – шамамен 1525-1526 жылдары Генрих VIII үшін жасалған көшпелі жазу үстелі. Қазіргі уақытта Виктория және Альберт мұражайында сақталуда. Бұл үстел корольдік шеберханалардың өнімі болып табылады және Англия Корольдігіне континенттік суретшілер әкелген әшекейлік мотивтермен сәнделген.