Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Толқын кесілген платформа, жағалау платформасы, жағалаудағы орындық немесе толқын кесілген жартас – эрозия нәтижесінде пайда болған, теңіз жартасының түбінде немесе көлдің, шығанақтың немесе теңіздің жағалауында кездесетін тар, жазық аймақ. Толқын кесілген платформалар көбінесе су деңгейі төмендеген кезде, үлкен, жазық тас беттері түрінде жақсы көрінеді. Кейде платформаның құрлыққа қарайтын жағы құммен жабылып, жағажайды құрайды, сондықтан платформаны су деңгейі төмендегенде немесе дауыл кезінде құм жылғанда ғана анықтауға болады. ТОК
Narrow flat area created by erosion
A wave cut platform, shore platform, coastal bench, or wave cut cliff is the narrow flat area often found at the base of a sea cliff or along the shoreline of a lake, bay, or sea that was created by erosion. Wave cut platforms are often most obvious at low tide when they become visible as huge areas of flat rock. Sometimes the landward side of the platform is covered by sand, forming the beach, and then the platform can only be identified at low tides or when storms move the sand. TOC
Құрылу
Толқын кесу платформалары жойғыш толқындар жар бетін соққанда пайда болады, негізінен абразия, коррозия және гидравликалық әсердің нәтижесінде жоғары және төменгі су белгілері арасында жардың астын ойып, толқын кесу ойығын қалыптастырады. Бұл ойық кейін үңгірге айналады. Толқындар осы бөліктің астын қазып, үңгірдің шатыры қысым, тоңу-еру процесі немесе биологиялық әсерлерден шаршайды және құлайды, нәтижесінде жар құрлыққа қарай шегінеді. Үңгірдің табаны толқын кесу платформасын құрайды, себебі абразия құлаған материалды ұсақ бөлшектерге жіктейді, ал жардың кейбір бөліктері теңізге шайылуы мүмкін. Бұл материал платформаның соңында шортанды жағажайды қалыптастыруы мүмкін. Ұдайы толқын әрекетінің салдарынан толқын кесу платформасы өте қиын орта болып табылады және тек белгілі бір организмдер ғана осындай экологиялық ортаны пайдалана алады.
Wave cut platforms form when destructive waves hit against the cliff face, causing an undercut between the high and low water marks, mainly as a result of abrasion, corrosion and hydraulic action, creating a wave cut notch. This notch then enlarges into a cave. The waves undermine this portion until the roof of the cave cannot hold due to the pressure and freeze thaw or biological weathering acting on it, and collapses, resulting in the cliff retreating landward. The base of the cave forms the wave cut platform as attrition causes the collapsed material to be broken down into smaller pieces, while some cliff material may be washed into the sea. This may be deposited at the end of the platform, forming an off shore beach. Because of the continual wave action, a wave cut platform represents an extremely hostile environment and only certain organisms can utilize such a niche.
Ежелгі үлгілерді қолдану
Көне толқынмен ойылған платформалар бұрынғы теңіз және көл деңгейлерінің куәсі болып табылады. Көтерілген және тасталған платформалар, кейде қазіргі жағалаулардың артында кездеседі, геологиялық өткенде теңіз деңгейінің жоғары болғанын көрсетеді және изостатикалық түзетулерді анықтауға қолданылады. Ғылыми мерзімдеу әдістерін қолдану арқылы немесе платформада табылған теңіз қазбаларын зерттеу арқылы платформаның қашан пайда болғанын анықтауға болады, соның арқасында географияшылар мен геологтарға өткендегі белгілі уақыттағы теңіз деңгейі туралы мәліметтер ұсынылады. Бұл көрсеткіш Ұлыбританияда және басқа да бұрын мұздықпен жабылған аймақтарда жердің мұзбен қапталмағаннан кейін көтерілу жылдамдығын есептеу үшін пайдаланылған. Егер жағалау сызығы сейсмик әрекеттердің салдарынан өзгеретін болса, онда бұрынғы теңіз деңгейлерін көрсететін және түрлі жер сілкіністерінен туындаған көтерілу мөлшерін көрсететін бірнеше платформалар болуы мүмкін.
Ancient wave cut platforms provide evidence of past sea and lake levels. Raised and abandoned platforms, sometimes found behind modern beaches, are evidence of higher sea levels in the geological past, and have been used to identify areas of isostatic adjustment. By using scientific dating methods, or examination of marine fossils found on the platform, it is possible to work out when the platform was formed, thus giving geographers and geologists information about sea levels at known times in the past. This has been used in the United Kingdom and other previously glaciated areas to calculate the rate at which land is rising now that it is no longer covered in ice. Where the coastline itself is changing due to seismic action, there may be a series of platforms showing earlier sea levels and indicating the amount of uplift caused by various earthquakes.
"Төңілді кесу" терминінің қолданылуы
Тренхейл, Сунамура және Массалинк пен Хьюздің пікірінше, «толқынмен кесілген платформа» термині енді қолданылмауы керек, себебі ол жағалау платформалары толқындардың әрекетінен пайда болады деген қате пікірге негізделген, бұл әрқашан рас емес. Жағалау платформалары, салыстыратын өзен және көл платформалары сияқты, сапролит және басқа да сынықтарды толқындар мен ағыстардың су астындағы тау жынысы бетін қалдыру арқылы пайда болатын эрозиялық құрылымдар болып табылады.
According to Trenhaile, Sunamura, and Massalink and Hughes, the term 'wave cut platform' should no longer be used as it assumes that shore platforms are the result of wave action, which is not always true. Shore platforms, like comparable river and lake platforms, are erosional features that develop when removal of saprock and other debris by waves and currents leaves behind a bedrock surface below the water table.