Элеонора Фарджен: Балалар әдебиетінің авторы (1881-1965)

Кіріспе

Ағылшын балалар әдебиеті авторы (1881–1965)

Элеонора Фарджон (13 ақпан 1881 – 5 маусым 1965) – балалар әңгімелері мен пьесалары, поэзия, өмірбаян, тарих және сатира жанрында жазған ағылшын авторы. Оның көптеген шығармаларына Эдвард Ардицзоне сурет салған. Оның хаттарының бір бөлігі де жарияланған. Ол көптеген әдеби сыйлықтарға ие болды, ал Балалар кітаптары үйі жыл сайын оның құрметіне Элеонора Фарджон сыйлығын тартады. Ол триллер жазушысы Джозеф Джефферсон Фарджонның қарындасы болған.

Өмірбаян

Ескерту: Төменде "Библиография" тақырыбындағы өмірбаяндар мақалада нақты сілтемелердің қажеттілігін жоймайды. Элеонора Фарджон 1881 жылғы 13 ақпанда дүниеге келген. Бенджамин Фарджон мен Мэгги (Джефферсон) Фарджонның қызы Элеонора әдеби отбасында өскен; оның екі інісі, Джозеф және Герберт Фарджон жазушылар, ал үлкені, Гарри Фарджон композитор болды. Әкесі яһуди болған. Отбасында "Нелли" деп аталатын Фарджон кішкентай, ұялшақ, нашар көретін және балалық шағында денсаулығы нашар болған қыз еді. Ол үйде оқыды, көбінесе кітаптармен қоршалған шатырда уақытын өткізді. Әкесі оны бес жасынан бастап жазуға ынталандырды. Ол өзінің отбасы мен балалық шағын "Тоқсанның тоғызыншы жылдарындағы балабақша" (1935) атты автобиографиялық шығармасында суреттейді. Ол ағасы Гарримен ерекше жақын болды. Фарджон бес жасқа келгенде, олар театрлық пьесалар мен әдебиеттегі кейіпкерлерге айналып, қиялға толы ойынды бастады. Бұл ойын, бастапқы кейіпкерлердің әріптерімен аталатын T. A. R., олардың жиырмасыншы жылдарының ортасына дейін жалғасты. Фарджон бұл ойынның өзіне "жазуды қуанышқа айналдыратын жеңілдік" сыйлағанын айтады. Ол өмірінің көп бөлігін Лондонның әдеби және театрлық ортасында өткізгенімен, Фарджонның шабыты көбінесе балалық шағынан және отбасылық демалыстардан туды. 1907 жылы Франциядағы демалыс оған трубадур туралы әңгіме жасауға түрткі болды, кейіннен ол өзінің ең танымал кітабындағы "Ермек бағындағы Мартин Пиппин" атты саяхатшы минстрель ретінде қайта жаңартылды. Оның алғашқы жариялымдарының бірі – 1908 жылы жарық көрген "Pan Worship" атты өлеңдер жинағы және 1916 жылғы "London Town-ның балалар өлеңдері". Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде отбасы Сассекске көшіп келді, ондағы пейзаж, ауылдар мен жергілікті дәстүрлер оның кейінгі жазуына терең әсер етті. "Мартин Пиппин" оқиғалары Сассексте орын алады. Он сегіз жасында Фарджон ағасы Гарридің музыкасына опереттаның либреттосын жазды, ол кейіннен композитор және музыка мұғалімі болды. Ол сондай-ақ өзінің кіші інісі Гербертпен, Шекспирді зерттеуші және драмалық сыншымен де жұмыс істеді. Олардың туындылары: "Патшалар мен ханышалар" (1932), "Екі гүл шоғыры" (1938), "Аркадиядағы фил" (1939) және "Шілекті шұлық" (1944). Фарджонның көптеген әдеби талант иелерімен достығы болды, соның ішінде Д.Х. Лоуренс, Уолтер де ла Маре, Роберт Фрост және Элизабет Майерс. Бірнеше жыл бойы ол ақын Эдвард Томас пен оның әйелімен жақын достық қарым-қатынаста болды. 1917 жылы сәуірде Аррас шайқасында Томас қаза болғаннан кейін, ол оның әйелі Хеленмен жақын байланыста болды. Кейіннен ол олардың хат алмасуының көп бөлігін жариялады және олардың қарым-қатынасы туралы "Эдвард Томас: Соңғы төрт жыл" (1958) кітабында толыққанды мәлімет берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Фарджон ақын, журналист және диктор болып жұмыс істеді. Көбінесе псевдониммен жарияланатын Фарджонның өлеңдері "The Herald" (Tomfool), "Punch", "Time and Tide" (Chimaera), "The New Leader" (Merry Andrew), "Reynolds News" (Tomfool) және басқа да көптеген мерзімді басылымдарда жарық көрді. Оның "Геральд", "Рейндольдс Ньюс" және "Нью Лидер" газеттеріндегі тақырыптық жұмыстары 1920 және 30-шы жылдардағы кез-келген социалистік ақынның ең жетістікті туындыларының бірі болды. Фарджон ешқашан үйленбеген, бірақ ағылшын тілі мұғалімі Джордж Эрлмен отыз жыл бойы достық қарым-қатынаста болды. 1949 жылы Эрл қайтыс болғаннан кейін, ол актер Денис Блейклокпен ұзақ достық байланыс орнатты, ол бұл туралы "Элеонора, Фарджон портреті" (1966) кітабында жазды. 1950 жылдары ол үш ірі әдеби сыйлыққа ие болды. 1955 жылғы британдық балалар кітаптары үшін Карнеги медалінің де, 1956 жылғы Ханс Кристиан Андерсен медалінің де тұсаукесерінде "Кішкентай кітапхана" аталды. Фарджон 1965 жылғы 5 маусымда Лондонның Хэмпстед қаласында қайтыс болды. Ол Хэмпстедтегі Сент-Джон шіркеуінің солтүстік бөлігінде жерленген. Балалар кітабының шеңбері, баспагерлер қоғамы жыл сайын балалар кітаптарына ерекше үлес қосқан жеке тұлғаларға немесе ұйымдарға Элеонора Фарджон сыйлығын табыс етеді. Оның шығармашылығы жапон аниматоры Хаяо Миядзакидің жұмысына әсер еткен. Ол 1958 жылы Эдвард Томаспен достығы туралы "Элеонора Фарджонның естеліктерінің бірінші кітабы" деп атаған және келесі томдардың жоспарларын белгілегенмен, 1965 жылы қайтыс болғанға дейін оны аяқтаған жоқ. Оның немересі Аннабель Фарджон (1919–2004) аяқталмаған жазбаларын әпкесі туралы "Таң сынып жатыр" (1986) атты өмірбаянына енгізді.

N. B.: The biographies listed under the "Bibliography" subhead below do not eliminate the need for specific citations within the article. Eleanor Farjeon was born on 13 February 1881. The daughter of Benjamin Farjeon and Maggie (Jefferson) Farjeon, Eleanor came from a literary family; her two younger brothers, Joseph and Herbert Farjeon, were writers, while the eldest, Harry Farjeon, was a composer. Her father was Jewish. Farjeon, known to the family as "Nellie", was a small, timid child, who had poor eyesight and suffered from ill health throughout her childhood. She was educated at home, spending much of her time in the attic, surrounded by books. Her father encouraged her writing from the age of five. She describes her family and her childhood in the autobiographical A Nursery in the Nineties (1935). She and her elder brother Harry were especially close. Beginning when Farjeon was five, they began a sustained imaginative game in which they became various characters from theatrical plays and literature. This game, called T. A. R. after the initials of two of the original characters, lasted into their mid twenties. Farjeon credited this game with giving her "the flow of ease which makes writing a delight". Although she lived much of her life among the literary and theatrical circles of London, much of Farjeon's inspiration came from her childhood and from family holidays. A holiday in France in 1907 was to inspire her to create a story of a troubadour, later refashioned as the wandering minstrel of her most famous book, Martin Pippin in the Apple Orchard. Among her earliest publications is a volume of poems called Pan Worship, published in 1908, and Nursery Rhymes of London Town from 1916. During World War I, the family moved to Sussex where the landscape, villages and local traditions were to have a profound effect upon her later writing. It was in Sussex that the Martin Pippin stories were eventually to be located. At eighteen, Farjeon wrote the libretto for an operetta, Floretta, to music by her brother Harry, who later became a composer and teacher of music. She also collaborated with her youngest brother, Herbert, Shakespearian scholar and dramatic critic. Their productions include Kings and Queens (1932), The Two Bouquets (1938), An Elephant in Arcady (1939), and The Glass Slipper (1944). Farjeon had a wide range of friends with great literary talent including D. H. Lawrence, Walter de la Mare, Robert Frost and Elizabeth Myers. For several years she had a close friendship with the poet Edward Thomas and his wife. After Thomas's death in April 1917 during the Battle of Arras, she remained close to his wife, Helen. She later published much of their correspondence, and gave a definitive account of their relationship in Edward Thomas: The Last Four Years (1958). After World War I Farjeon earned a living as a poet, journalist and broadcaster. Often published under a pseudonym, Farjeon's poems appeared in The Herald (Tomfool), Punch, Time and Tide (Chimaera), The New Leader (Merry Andrew), Reynolds News (Tomfool), and a number of other periodicals. Her topical work for The Herald, Reynolds News and New Leader was perhaps the most accomplished of any socialist poet of the 1920s and 30s. Farjeon never married, but had a thirty year friendship with George Earle, an English teacher. After Earle's death in 1949, she had a long friendship with the actor Denys Blakelock, who wrote of it in the book Eleanor, Portrait of a Farjeon (1966). During the 1950s, she received three major literary awards. Both the 1955 Carnegie Medal for British children's books and the inaugural Hans Christian Andersen Medal in 1956 cited The Little Bookroom. Farjeon died in Hampstead, London on 5 June 1965. She is buried in the north churchyard extension of St John at Hampstead. The Children's Book Circle, a society of publishers, present the Eleanor Farjeon Award annually to individuals or organisations whose commitment and contribution to children's books is deemed to be outstanding. Her work is cited as an influence by the Japanese animator Hayao Miyazaki. Although she entitled her 1958 book on her friendship with Edward Thomas Book One of The Memoirs of Eleanor Farjeon, and outlined the plans for subsequent volumes, she never completed this prior to her death in 1965. Her niece Annabel Farjeon (1919–2004) incorporated the unfinished writings into her biography of her aunt Morning has Broken (1986).

Жазу

Фарджонның ең көп жарияланған шығармасы – 1931 жылы шотландтық Бунессан ауылымен байланысты ескі гэль тіліндегі әуенге жазылған "Morning has Broken" әнұраны. 1971 жылы Кэт Стивенс орындағанда ол халықаралық хитке айналды. Ән АҚШ-тың Billboard Hot 100 хит-парадының алтыншы, 1972 жылы АҚШ-тың Easy Listening хит-парадының бірінші және Канаданың RPM журналы хит-парадының төртінші орындарына жетті. Ол сондай-ақ, "Адамдар, шығысқа қараңдар!" атты Рождестволық ән жазды, ол әдетте ескі француз мелодиясымен орындалады және көбінесе балалар хорларымен шырқалады. Фарджон BBC-нің "Сіз музыкаңызды әкелдіңіз бе?" бағдарламасы үшін жазды. Бұл сериалды 1930-шы жылдары Квентин Тод ойлап тапты. Фаржонның балаларға арналған пьесалары, мысалы, "Сары әже" пьесасы, 1950-ші және 1960-шы жылдары мектептерде жиі қойылды, себебі оларды орындау жас балалардың және оларды қоюға мұғалімдердің мүмкіндіктеріне сай болды. Кейбір пьесаларда көптеген ұсақ рөлдер бар, бұл сыныптың орындауын жеңілдетеді, ал басқаларында үш немесе төрт орындаушы ғана бар. Фаржонның кітаптарына "Мартин Пиппин алма бағында" (1921) және оның жалғасы "Мартин Пиппин дала ромашкаларында" (1937) кіреді. Бұл кітаптар Францияда пайда болды, онда Фаржон трубадур туралы жазуға шабыттанды, бірақ шын мәнінде олар Сассексте өтеді және нақты ауылдардың, әктас жартастар мен Уилмингтонның Ұзын адамы сияқты ерекшеліктердің сипаттамаларын қамтиды. "Алма бағында" кездейсоқ музыкант Мартин Пиппин өзінің сүйіктісі күзетілген егін бақшасына баруын өтінген ғашық егіншіге кездеседі, ол алты ант берген бойжеткенмен бірге күзетілуде. Мартин Пиппин құтқаруға асығады және жас әйелдерге махаббат туралы әңгімелер айтып, олардың сенімін жеңіп алады. Бұл кітап балаларға арналған болғанымен, алты махаббат тарихы, Шарль Перроның "Ару мен Ырысқор" және "Золушка" сияқты ертегілеріне ұқсас формада, бала үшін емес, жас солдат Виктор Хаслам үшін жазылған, ол Фаржон сияқты Эдвард Томасқа жақын дос болған. Әңгімелердің тақырыптарында сүйікті адамнан айрылу, адалдықтан шығу және махаббаттың ешқашан келмейтіндей сезілетін әйелдің сағынышы бар. "Мартин Пиппин дала ромашкаларында" атты жалғасы Мартин алты қызды ромашка гүлдерінен тізбек жасау кезінде ойын-сауықпен қамтамасыз етеді. Бұл жолы балаларға арналған алты әңгімеден бірі – "Элси Пиддок ұйқыда секіріп кетеді", ол жеке жарияланды және Фаржонның барлық әңгімелерінің ең жақсысы деп есептеледі. "Кішкентай кітапхана" – оның ең жақсы әңгімелерінің жинағы, ол 1955 жылы Эдвард Ардиццоне салған суреттерімен Оксфорд университетінің баспасында жарық көрді. Фарджон осы еңбегі үшін Кітапхана қауымдастығынан жыл сайынғы Карнеги медалін жеңіп алды, бұл британдық автордың жылдың ең жақсы балалар кітабы деп танылды.

Farjeon's most widely published work is the hymn "Morning has Broken", written in 1931 to an old Gaelic tune associated with the Scottish village Bunessan, which in 1971 became an international hit when performed by Cat Stevens, reaching number six on the U. S. Billboard Hot 100, number one on the U. S. easy listening chart in 1972, and number four on the Canadian RPM magazine charts. She also wrote the Advent carol "People, Look East! ", usually sung to an old French melody, and often performed by children's choirs. She wrote for the BBC's Have You Brought Your Music? The series was devised by Quentin Tod during the 1930s. Farjeon's plays for children, such as those to be found in Granny Gray, were popular for school performances throughout the 1950s and '60s because they were well within the capabilities of young children to perform and of teachers to direct. Several of the plays have a very large number of small parts, facilitating performance by a class, while others have only three or four performers. Farjeon's books include Martin Pippin in the Apple Orchard (1921) and its sequel, Martin Pippin in the Daisy Field (1937). These books, which had their origins in France when Farjeon was inspired to write about a troubadour, are actually set in Sussex and include descriptions of real villages and features such as the chalk cliffs and the Long Man of Wilmington. In Apple Orchard, the wandering minstrel Martin Pippin finds a lovelorn ploughman who begs him to visit the orchard where his beloved has been locked in the mill house with six sworn virgins to guard her. Martin Pippin goes to the rescue and wins the confidence of the young women by telling them love stories. Although ostensibly a children's book, the six love stories, which have much the form of Charles Perrault's fairy tales such as Beauty and the Beast and Cinderella, were written not for a child but for a young soldier, Victor Haslam, who had, like Farjeon, been a close friend of Edward Thomas. Among the stories, themes include the apparent loss of a loved one, betrayal, and the yearning of a woman for whom it appears that love will never come. The sequel, Martin Pippin in the Daisy Field concerns six little girls whom Martin entertains while they are making daisy chains. The six stories, this time written for children, include "Elsie Piddock Skips in her Sleep" which has been published separately and is considered the finest of all Farjeon's stories. The Little Bookroom is a collection of what she considered her best stories, published by Oxford University Press in 1955 with illustrations by Edward Ardizzone. Farjeon won the annual Carnegie Medal from the Library Association for that work, recognising the year's best children's book by a British subject.