Кіріспе
1921 жылғы Канаданың федералды сайлауы 1921 жылғы 6 желтоқсанда Канаданың 14-ші Парламентінің Канаданың Халық қатарына мүшелерді сайлау үшін өтті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданы басқарған Одақ үкіметі жеңіліске ұшырады және оның орнына жас көшбасшы Уильям Лайон Маккензи Кинг басқаратын Либералдық үкімет келді. Жаңа үшінші партия – Прогрессивтік партия сайлауда екінші орынды иеленді. 1911 жылғы сайлаудан бері елді консерваторлар басқарды, алдымен премьер-министр Роберт Борденнің, содан кейін премьер-министр Артур Мигеннің басшылығымен. Соғыс кезінде консерваторлар әскери міндеттемені қолдаған Либералды унионистермен бірігіп, Одақ үкіметін құрды. Алайда, бірқатар Парламент мүшелері (депутаттар), көбінесе квебектер, сэр Уилфрид Лориеге адал қалды және тәуелсіздіктерін сақтады. Лорие қайтыс болғаннан кейін, оның орнын онтариолық Маккензи Кинг басты. 1919 жылғы федералды бюджеттен кейін, бұрынғы либералды батыстың унионист депутаттарының бірқатары бюджеттегі ауыл шаруашылығы өнімдеріне қойылған жоғары салықтарға наразылық білдіріп, Одақ үкіметінен шығып кетті. Томас Александр Крерар басқарған топ Прогрессивтік партия деп аталды. Сонымен қатар, 1919 жылғы Виннипег жалпы ереуілінен кейін саяси қозғалысын ұйымдастырған Виннипегтік Дж. С. Вудсворт сияқты бірқатар Еңбек жақтастары да болды. Миген ереуілшілерді күштеп басуда маңызды рөл атқарды, бұл оған ұйымдасқан еңбекшілердің наразылығын тудырды. Миген «Юнионист» партиясын торилер мен либералдардың тұрақты одағына айналдыруға тырысып, оны Ұлттық либералды және консервативті партия деп атады, бірақ атауды өзгерту сәтсіз аяқталды, ал көптеген Юнионист либералдары Либералдық партияға оралды немесе жаңа Прогрессивтік партияға қосылды. Прерия провинцияларындағы еңбек дауы мен шаруа қожалықтарына қойылған салықтардан басқа, 1917 жылғы әскери міндеттеме дағдарысы торилердің табысына елеулі әсер етті, партияны Квебекте сайлауға мүмкін емес ете білді. Бұл сайлау консерваторлар қабылдаған реформалардың арқасында Канаданың көптеген әйелдеріне дауыс беруге рұқсат берген алғашқы сайлау болды. Бес әйел де сайлауға түсті. Прогрессивтік партияның Агнес Макфейл Канаданың алғашқы әйел депутаты болып сайланды. Парламент осы сайлауда үш топқа бөлінді. Кингтің либералдары бір орынмен көпшілік үкіметті құрды, бірақ Квебектің барлық аймағын, теңіз провинцияларының көп бөлігін және Онтарионың жақсы бөлігін жеңіп алды. Прогрессивтік партия, оның ішінде Альбертаның Біріккен фермерлері (UFA), Батыста үстемдік құрып, Онтариодағы орындықтардың үштен бірін жеңіп алды. Либералды және консервативті кандидаттар Альбертада орын алмады, 10 UFA және екі Еңбек кандидаттары провинцияның 12 федералды орынын иеленді. Алайда партия Онтарионың шығысында тек бір орынды жеңіп алды. Екінші орынды иеленгенімен, ресми оппозиция құрудан бас тартты. Бұл 1993 жылға дейін либералды немесе (Прогрессивті) консерваторлардан басқа партия екінші орынды иеленген жалғыз федералды сайлау болды. Консерваторлар сол уақытқа дейін федералды деңгейдегі биліктегі партиялардың ең көп орыннан айырылды. Олар прогрессивтілерге қарағанда аз орын алды (бірақ халықтың дауысы көп болғанына қарамастан), бірақ ресми оппозицияны құрды. Консерваторлар Онтарионың көп бөлігінде жеңіске жетті және Маритимдер мен Британдық Колумбияда қолдау тапты, бірақ Прерияда немесе Квебекте орын алмады. Үш тәуелсіз Еңбек депутаты сайланды: Дж. С. Вудсворт 1919 жылғы Виннипег жалпы ереуіліндегі рөліне байланысты өз орнын жеңіп алды, ал Калгариде Уильям Ирвин мен Джозеф Твид Шоу сайланды.
The 1921 Canadian federal election was held on December 6, 1921, to elect members of the House of Commons of Canada of the 14th Parliament of Canada. The Union government that had governed Canada through the First World War was defeated, and replaced by a Liberal government under the young leader William Lyon Mackenzie King. A new third party, the Progressive Party, won the second most seats in the election. Since the 1911 election, the country had been governed by the Conservatives, first under the leadership of Prime Minister Robert Borden and then under Prime Minister Arthur Meighen. During the war, the Conservatives had united with the pro conscription Liberal Unionists and formed a Union government. A number of Members of Parliament (MPs), mostly Quebecers, stayed loyal to Sir Wilfrid Laurier, however, and they maintained their independence. When Laurier died, he was replaced as leader by the Ontarian Mackenzie King. After the 1919 federal budget, a number of western unionist MPs, who were former Liberals, left the Union government in protest against high tariffs on farm products imposed by the budget. Led by Thomas Alexander Crerar, the group became known as the Progressive Party. Also running were a number of Labour advocates, foremost amongst them J. S. Woodsworth of Winnipeg, who had organized their political movement after the Winnipeg general strike of 1919. Meighen had played a key role in violently suppressing the strikers and this earned him the animosity of organized labour. Meighen attempted to make the "Unionist" party a permanent alliance of Tories and Liberals by renaming it the National Liberal and Conservative Party, but the name change failed, and most Unionist Liberals either returned to the Liberal fold or joined the new Progressive Party. Besides the labour strife and farm tariffs in the Prairie provinces, the Conscription Crisis of 1917 had a lasting effect on Tory fortunes by making the party virtually unelectable in Quebec. The election was the first in which the majority of Canadian women were allowed to vote, thanks to reforms passed by the Conservatives. Five women also ran for office. Agnes Macphail of the Progressive Party was elected as the first woman MP in Canada. Parliament was split three ways by this election. King's Liberals won a majority government of just one seat but won all of Quebec, much of the Maritime Provinces, and a good portion of Ontario. The Progressive Party, including the United Farmers of Alberta (UFA), won the second largest number of seats, dominating the West, and winning almost a third of the seats in Ontario. Liberal and Conservative candidates were shut out in Alberta, with 10 UFA and two Labour candidates taking the province's 12 federal seats. The party won only one seat east of Ontario, however. Despite winning the second most seats, it declined to form the official opposition. It would be the only Canadian federal election before 1993 in which a party other than the Liberals or the (Progressive) Conservatives won the second most seats. The Conservatives lost the most seats up to that time of any governing party at the federal level. They won fewer seats than the Progressives (despite having more popular votes) but wound up forming the official opposition. The Conservatives won much of Ontario and had some support in the Maritimes and British Columbia but won no seats in the Prairies or in Quebec. Three Independent Labour MPs were elected: J. S. Woodsworth won his seat largely from his role in the 1919 Winnipeg general strike, and William Irvine and Joseph Tweed Shaw were elected in Calgary.
Көпшіліктікі ме, азшылықтыкі ме?
Бұл сайлаудан кейін парламентте құрылған үкімет азшылық үкіметі болды. Патшаның партиясы сайлауда орын саны бойынша шағын артықшылыққа ие болғанымен, отставкалар парламентті шағын артықшылықтан азшылыққа айналдырды. Либералдық партия консервативті кандидаттарға екі қосымша сайлауда жеңіліп қалды, бірақ прогрессивтерден екі орын ұтып алды, сондықтан олардың көпшілігі бұл жеңілістерге ұшырамады. 1924 жылдың 25 қарашасынан бастап парламент таратылғанға дейін, консерваторлардың бұрынғы орынында өткен қосымша сайлауда жеңіске жеткендіктен, олар екі орындық көпшілікке ие болды. Прогрессивтік фракция либералдар мен консерваторлардан гөрі біртұтас болмады, себебі «Джинджер» тобы және Альбертаның жартылай тәуелсіз Біріккен фермерлер тобы құрылды. Фермер депутаттары, басқа нәрселермен қатар, партия жетекшісі мен ұйымдастырушының еркіне бағыну сияқты дәстүрлі парламенттік дәстүрлерді қабылдамайтындарын уәделеген еді. Көптеген прогрессивтер депутаттың сайлаушылардың тілегіне сәйкес болған жағдайда партиялық шешімге қарсы дауыс беруге құқылы болуы керек деп таласқан. Осының нәтижесінде Кинг маңызды дауыс берулерде оны қолдайтын жеткілікті прогрессивтік депутаттарды әрқашан таба алды және көбінесе жұмысқа жарамды көпшілікке ие болды, бірақ төрт жылдан кейін оның үкіметі шатасудың салдарынан болған жағымсыз дауыспен құлатылды.
Сайлау жүйесі
Парламент депутаттарының көпшілігі бір жеңімпазды анықтайтын қарапайым көпшілік дауыс беру жүйесі бойынша сайланды; Оттава мен Галифакс екі мандатты округтер болды, онда әр сайлаушы Көпшілік блогы жүйесі бойынша екі дауыс беруге құқылы болды.
Облыс бойынша нәтижелер
Партия атауыBCABSKMBONQCNBNSPEYKЖалпыЛибералдық орын: 3 1 3 21 65 5 16 4 118 Халық дауысы (%): 29.8 15.8 18.7 18.9 30.1 70.2 50.2 52.4 45.7 47.6 41.2 Прогрессивтік орын: 3 8 15 11 20 1 58 Дауыс (%): 11.7 39.6 61.7 41.9 25.6 3.1 8.7 10.2 12.3 21.1 Консервативтік орын: 7 36 5 149 Дауыс (%): 47.9 20.3 16.3 24.4 38.8 18.5 39.4 32.3 37.2 51.1 30.0 Еңбекші орын: 2 1 3 Дауыс (%): 6.8 11.1 0.8 5.7 2.3 0.7 3.5 4.8 2.7 Тәуелсіз орын: 2 2 Дауыс (%): 3.5 7.4 1.9 6.6 1.7 1.3 Альберта Біріккен шаруалары орын: 2 2 Дауыс (%): 12.9 0.7 Тәуелсіз консервативтік орын: 1 1 Дауыс (%): 0.9 0.3 0.4 Альберта Біріккен шаруалары орын: 1 1 Дауыс (%): 0.3 0.1 Тәуелсіз прогрессивтік орын: 1 1 Дауыс (%): 0.3 0.1 Жалпы орын саны: 13 12 16 15 8 26 5 11 16 4 12 3 5 Партиялар, ешқандай орын жеңбеген: Басқалар Дауыс (%): 0.4 0.2 2.4 0.6 1.6 5.2 1.0 Социалистік дауыс (%): 1.8 0.1 Тәуелсіз либералдық дауыс (%): 0.2 0.1