Кіріспе
Пекин қаласының орталығындағы ескерткіш қақпасы – Пекин қақпасы. Тяньаньмэнь (Тяньаньмэнь, немесе Аспаннан жіберілген бейбітшілік қақпасы) – Қытайдың Пекин қаласының орталығындағы ескерткіш қақпа, Пекин императорлық қаласының алдыңғы қақпасы. Қаланың орталық бизнес ауданына жақын орналасқан және ұлттық символ ретінде кеңінен танымал. 1420 жылы Мин әулеті тұсында салынған Тяньаньмэнь Императорлық қалаға кіретін қақпа болды, оның ішінде Тыйым салынған қала орналасқан. Тяньаньмэнь алаңына солтүстік жағынан орналасқан, ал олардың арасында Чанъань даңғылы өтеді.
the Beijing gate
The Tiananmen '/t//j//ɛ//n//ə//n//m//ə//n/ (also Tian'anmen, or the Gate of Heaven Sent Peace, is a monumental gate in the city center of Beijing, China, the front gate of the Imperial City of Beijing, located near the city's Central Business District, and widely used as a national symbol. First built during the Ming dynasty in 1420, Tiananmen was the entrance to the Imperial City, within which the Forbidden City was located. Tiananmen is located to the north of Tiananmen Square, and is separated from the plaza by Chang'an Avenue.
Атауы
Қақпаның қытайша атауы (天安门/天安門), тиісінше "көк", "бейбітшілік" және "қақпа" деген қытай таңбаларынан тұрады, сондықтан атау әдетте "Көктегі бейбітшілік қақпасы" деп аударылады. Дегенмен, бұл аударма шамалы бұрмалаушы, себебі қытайша атау "көктен нұсқау алып, мемлекетті басқару және елді тыныштықта ұстау" (受命于天,安邦治國) деген әлдеқайда ұзын тіркестен шыққан. Маньчжу тіліндегі аударма, Abkai elhe obure duka, қақпаның бастапқы мағынасына жақын және сөзбе-сөз "Көкпен келісімді қамтамасыз ететін қақпа" деп аударылуы мүмкін. Бұл қақпаның императорлық қаланың солтүстік жағында Дианмен (地安門, Dì'ānmén; Маньчжу: Na i elhe obure duka) деп аталатын қарсы тұратын қақпасы болды, оны шамамен "Жердегі бейбітшілік қақпасы" деп аударуға болады.
Тарих
Алғашында бұл қақпа «Чэнтяньмэнь» немесе «Аспан жарлығын қабылдау қақпасы» деп аталды. Кейіннен ол бірнеше рет қиратылып, қайта салынды. Алғашқы ғимарат 1420 жылы салынды және Нанкиндегі императорлық ғимараттағы аттас қақпаның үлгісімен салынған. 1457 жылдың шілдесінде қақпаны найзағай толығымен өртеп жіберді. 1465 жылы Чэньхуа императоры құрылыс министрі Зигуиге (自圭) қақпаны қайта салуды бұйырды. Осылайша, қақпаның дизайны бастапқы пайфанг түрінен бүгінгідей қақпа ғимаратына өзгертілді. Мин әулетінің соңындағы соғыста, 1644 жылы Ли Цзичэн бастаған көтерілісшілер қақпаны өртеп тастады, осыдан қақпа тағы бір зардап шекті. Цинь әулеті орнағаннан кейін және Маньчжулардың Қытайды жаулап алуынан кейін қақпа 1645 жылы қайтадан салына бастады және 1651 жылы аяқталып, қазіргі атауы берілді. Қақпа 1969-1970 жылдары тағы да қайта құрылды. Сол кезде қақпа 300 жылдан астам уақыт бұрын салынған еді және 1950-1960 жылдары көп пайдаланылғандықтан, ол нашарлап кеткен. Қақпа ұлттық символ болғандықтан, Чжоу Энлай қайта құру жұмыстарын құпия ұстауды бұйырды. Бүкіл қақпа мұңғажарлармен жабылып, жоба ресми түрде «жаңарту» деп аталды. Қайта құру мақсаты қақпаның сыртқы түрінде өзгеріс жасамау, сонымен бірге оны жер сілкінісіне төзімді ету және лифт, сумен жабдықтау және жылыту жүйесі сияқты заманауи жабдықтарды орнату болды.
Сипаттама
Ғимарат ұзын, кең және биік. Империяның басқа да ресми ғимараттары сияқты, қақпаның өзінде де ерекше сәулеттік шатырлық безендірулер бар. Екі арыстан қақпаның алдында тұр, тағы екеуі көпірлерді күзетіп тұр. Қытай мәдениетінде арыстандар адамдарды зұлым рухтардан қорғайды деп есептеледі. Қақпаның алдында екі тас бағана тұр, әрқайсысының үстінде жануар (хоу) бейнеленген. Бастапқыда бұл орнатулар қарапайым халыққа өз шағымдарын жазу немесе бағаналарға петицияларды жабыстыру арқылы білдіруге арналған. Алайда, Императорлық қаланың алдындағы үлгілер таза әсемдік үшін жасалған, оның орнына император үкіметінің құдіреттілігін көрсетеді. Батыс және шығыс қабырғаларында үлкен плакаттар ілінген; сол жақтағысында "Қытай Халық Республикасы ұзақ өмір сүрсін", ал оң жақтағысында "Әлем халықтарының Ұлы ынтымақтастығы ұзақ өмір сүрсін" деп жазылған. Оң жақтағы плакат ҚХР құрылған күнінде "Орталық Халық Үкіметі ұзақ өмір сүрсін" деп жазылған, бірақ кейін ол "Әлем халықтарының Ұлы ынтымақтастығы ұзақ өмір сүрсін" деп өзгертілген. 1964 жылы екі плакатта да дәстүрлі емес, жеңілдетілген қытай тіліндегі әріптер қолданылды. Бұл тіркестің мағынасы зор, себебі "ұзақ өмір сүрсін" деген сөз тіркесі, Императорлық қала сияқты, дәстүрлі түрде Қытай императорларына ғана арналған, бірақ қазір ол қарапайым халыққа да қолжетімді. Алдыңғы жақтағы қарау орындары Халықаралық жұмысшылар күнінде (1 мамыр) және Қытай Халық Республикасының Ұлттық күнінде (1 қазан) пайдаланылады. Орындарының алдында Императорлық қаланың ор қазығы орналасқан, ол әлі де сумен толтырылған, бірақ қазір декоративті жарықтандырылған фонтандар бар. Ежелгі заманда Тяньаньмэнь қақпасы Пекинге кіретін кезде Йонгдинг қақпасы, Цянмэнь қақпасымен бірге ең маңызды қақпалардың бірі болған. Ішкі жаққа қарай жылжумен, келесі қақпа "Тік қақпа" болып табылады, оның дизайны Тяньаньмэнь қақпасына ұқсас; оның артында Тыйым салынған қаланың оңтүстік кіреберісі орналасқан, ол Меридиан қақпасы деп аталады.
Тарих
Қақпаның Императорлық қаланың алдындағы орналасуы және Тяньаньмэнь алаңында болған тарихи оқиғалар қақпаның зор саяси маңызын анықтайды. 1925 жылы Қытайды ұлтшыл үкімет басқарған кезде Сунь Ятсеннің қайтысынан кейін оның үлкен суреті қақпаға ілінді. 1945 жылы Жапония үстінен жеңіс күнін тойлау үшін Чан Кайшынің суреті ілінді. 1949 жылдың 7 шілдесінде Екінші Қытай-жапон соғысын еске алу мақсатында Чжу Дэ мен Мао Цзэдунның портреттері ілінді. Қытай Халық Республикасының 1949 жылдың 1 қазанында құрылған күнінен бастап қақпаға Маоның жеке суреті ілінеді. Портрет жыл сайын Ұлттық мереке алдында жаңасына ауыстырылады. Бір ғана рет, 1953 жылдың 9 наурызында, ол уақытша Иосиф Сталиннің портретімен алмастырылды. Бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. 1989 жылы Тяньаньмэнь алаңындағы 1989 жылғы наразылықтар мен қырғын кезінде Юй Донгюэ сияқты үш наразы Юй Донгюэ портретке жұмыртқа лақтырып шабуыл жасады. Юй өмір бойына бас бостандығынан айырылды, бірақ 2006 жылы 17 жыл өткен соң кепілдікпен босатылды. 2007 жылдың 12 мамырында Маоның суреті өртенді. Осы оқиғаға байланысты 35 жастағы, Урумчи қаласынан келген жұмыссыз ер адам тұтқындалды. Портреттің шамамен 15 пайызы зақымданып, кейін жөндеу жұмыстары жүргізілуге тиіс болды. 2010 жылдың 5 сәуірінде наразылық білдірген адам пластик бөтелкеге толтырылған сияны портрет жанындағы қабырғаға лақтырды. Ол дереу тұтқындалды.
Ұлттық рәміз
Тарихи маңызы бар болғандықтан, Тяньаньмэнь Қытай Халық Республикасының мемлекеттік гербінде бейнеленген. Одан әрі, ол Қытай Халық Республикасы шығарған маркалар мен монеталардың дизайнында да қолданылған.
Қоғамдық қолжетімділік
Тяньаньмэнь жұртшылыққа аптаның әр күні сағат 8:30-дан 17:00-ге дейін ашық. Билеттерді Weixin (Wechat) Mini Program арқылы онлайн брондау қажет, кем дегенде бір күн бұрын. Сол күні немесе сол жерде билет сатып алу мүмкін емес. Бейжің метросының 1-желісі Тяньаньмэньнің екі жағындағы Тяньаньмэнь батыс және Тяньаньмэнь шығыс стансаларында тоқтайды. 1, 2, 5, 52, 82, 120, 观光1, 观光2, 夜1, 夜2 және 夜17 қалалық автобустары Тяньаньмэньге жақын аялдамаларда тоқтайды.