Кіріспе
The Matrix Morpheus – «Матрица» франшизасының ойдан шығарылған кейіпкері. Оны алғашқы үш фильмде және «Матрица: Нео жолы» видео ойынында Лоренс Фишберн сомдады, онда ол кейіпкерінің дауысын қайтадан жазған жалғыз актер болды. «Матрица: Жаңа тіршілікте» оның үлгісінде жасалған жасанды интеллект бағдарламасын Яхья Абдул-Матин II бейнелейді.
Morpheus ('/m//ɔr//f//i//ə//s/) is a fictional character in The Matrix franchise. He is portrayed by Laurence Fishburne in the first three films, and in the video game The Matrix: Path of Neo, where he was the only original actor to reprise his character's voice. In The Matrix Resurrections, an AI program based on him is portrayed by Yahya Abdul Mateen II.
Тұжырымдама және шығармашылық
Вачовскилер, «Матрица» франшизасының авторлары, Фишбернге өзінің рөлін Нил Гайманның «The Sandman» комикс сериясынан Морфей кейіпкеріне негіздеуді тапсырды. Студияның өтінішімен Гайман кейіннен фильм әлемінде өтетін «Голиат» атты қысқа әңгіме жазды. Морфей есімі грек мифологиясындағы арман құдайының аты, бұл кейіпкердің «Матрицаның» «арман әлеміне» қатысымен үйлеседі. Мифтік Морфей және оның отбасы, ішінде екі бауыр (Фобетор және Фантасос) Морфей қақпаларымен қорғалған арман әлемінде өмір сүрді, олардың күзетінде екі монстр тұрды. Қақпадан тыс, ұмытылу өзені және оның жанында Морфей әкесін жасыру үшін бір кезде үңгірге апарған, сондай-ақ ұмытылу өзені болды. Осы екіұштылық тақырыбы «Матрицадағы» Морфейге көшті, ол Неоға көк таблетканы (Матрицаны ұмытып, иллюзия әлемінде өмір сүруді жалғастыру) немесе қызыл таблетканы (ақиқаттың ауыр әлеміне ену) ұсынады. Фишберн 2021 жылғы «Матрица: Жаңа тіріліс» фильмінде өзінің рөлін қайта ойнамады. Ол: «Мен келесі «Матрица» фильмінде ойнамаймын, неге екенін Лана Вачовскиден сұрауыңыз керек, себебі менде жауап жоқ» деді. Морфей Сион қаласында өте танымал тұлға болып табылады. Ол «Матрицада» да белгілі, бірақ «Агенттер» іздеп жүрген қауіпті террорист ретінде, олар Федералды агенттер болып көрінеді, бірақ шындығында «Матрицаны» патрульдеуші, оған кез келген қауіпті жоятын саналы компьютерлік бағдарламалар. Басқа әуе кемесінің экипаждары сияқты, Морфей мен оның экипажы Сионды қорғауға және адамдарды «Матрицадан» азат етуге арналған. Өмірінің басында Морфей Ниобеге, басқа әуе кемесінің капитанына, романтикалық қызығушылық танытты. Морфей «Матрицада» тұратын одақтас Оракулға барғаннан кейін көп ұзамай олардың қарым-қатынасы суытылып кетті, ол Морфейге Адам мен машиналар арасындағы соғысты аяқтай алатын «Матрицадағы» Біреуді табатынын айтты. Сол сапардан бері Морфей өмірінің көп бөлігін «Матрицада» Біреуді іздеумен өткізді.
Тұлға
"Матрица" және "Матрица қайта жүктелді" фильмдерінде Морфей көптеген адамдарға, әсіресе өз командасының көпшілігіне шынайы шабыттандыратын көшбасшы және ықпалды ұстаз ретінде танылды, тіпті Тэнк "Морфей олар үшін әке де, көшбасшы да болды" деп айтқан болатын. "Матрица: Төңкеріс" фильмінде Морфейдің болжамға деген сенімі күйрегеннен кейін, ол алғашқы екі фильмдегідей күшті көшбасшы немесе кейіпкер болып көрінбейді, керісінше, көңілсіз және жеңілгендей көрінеді. Мықты сеніміне қарамастан, Морфей қауіпті жағдайларда да өз сенімдеріне сүйенудің орнына ақылға келгендігін көрсетті; мүмкін, оның жалғыз шынайы ақылға сыймас шешімі – Неоға қашуға мүмкіндік беру үшін қарусыз күйде Агент Смитке шабуылдауы болды.
Матрица
"Матрица" атты алғашқы көркем фильмде Морфей өзін Нео деп атайтын хакер Томас А. Андерсонды табысты іздеп табады және қадағалайды. Неоны тұтқындап, сұраққа тартып, оған бақылау құрылғысын орнатуға тырысқан агенттермен қауіпті жағдайға тап болғанына қарамастан, Морфей мен оның командасы оны таба алады. Морфей Неоға екі таңдау ұсынады: қызыл таблетканы ішу, ол Неоның денесін нақты әлемде табуға мүмкіндік беретін іздеу бағдарламасын іске қосып, "Набуходоносор" экипажына оны құтқаруға көмектеседі, немесе көк таблетканы ішу, бұл Неоны Матрицада қалағандай өмір сүруге және сенуге қалдырады. Нео қызыл таблетканы таңдайды. Содан кейін "Набуходоносор" экипажы Неоның денесін Матрица электр стансасынан шығарып алып, Жер бетінің астындағы суық канализациядан құтқарады. Морфей Неоға Матрицадан қашуға көмектесу арқылы тәуекел етеді, себебі Матрицада тым ұзақ өмір сүрген адамдардың санасы шындықты қабылдауда қиындыққа тап болуы мүмкін. Бастапқыда Нео Морфей шындықты түсіндіргенде күмәнданады, Морфей осы үшін кешірім сұрайды. Нео Оракулға барғаннан кейін көп ұзамай Морфей агенттер тарапынан тұтқындалады, олар оның санасына кіруді жоспарлайды. Морфей, әуе кемесінің капитаны ретінде, Сионның бас компьютеріне кіру кодтарына ие болғандықтан, кеме экипажының аман қалған мүшелері Морфейді Матрицадан ажыратуға дайын тұрады, оның санасы мен денесін қайта қоспай, бұл оны өлтіруге әкеледі. Бірақ Нео мен Троица Морфейді батыл және сәтті құтқару үшін Матрицаға қайта кіреді. Нео Троицаны тікұшақ апатынан құтқарып, Морфейдің Неоның шынымен Таңдалған екендігіне сенгенін растайды. Нео құтқарылғаннан кейін қысқа уақыттан соң Агент Смит тарапынан өлтіріледі, бірақ қайта тіріліп, машиналардың күзетшілері кемені жоймай тұрып "Набуходоносорға" оралады.
Матрицаның қайта жүктелуі
Екінші фильмде, "Матрица: Қайта жүктелу" Морфей соғыстың аяқталуына жақындап қалғанына көз жеткізеді. Рухани және ықпалды көшбасшы Морфей, барлық кемелерге Сионнан қалаға оралу бұйрығына қарамастан, Оракулмен байланыс күту үшін Матрицада қалуға бір әуе кемесін көндіреді. Осының салдарынан ол Сион қорғаныс күштерінің қолбасшысы Джейсон Локктың ашуына ұшырайды; бірақ Морфейдің әрекеттерін қала басқарушы органының мүшесі, кеңесші Хаманн қорғайды. Тринити мен Ниобе көмегімен Морфей, Матрицаның көптеген жасырын аймақтарына, соның ішінде Машиналық қаланың орталық компьютеріне және Матрицаның бағдарламалық жүрегіне қол жеткізе алатын, қуғынға түстірген бағдарлама – Кілт жасаушыны табысты алып қалады. Морфей Неоға Набуходоносорға оралуға дейін Көздің есігін ашуға көмектеседі. Нео Матрицаға кіргеннен кейін және жаңа ақпаратпен Матрицадан оралғаннан соң, Морфейге Пайғамдық – бұл Бірді Көзке жеткізіп, Нео ішіндегі бағдарламаны Матрицаға таратуға арналған бақылау жүйесі екенін айтады, бұл Матрицаны қайта жүктеуге мүмкіндік береді, ал Сион машиналармен жойылса, Бір және қызыл таблеткалар оны қайта жасайды. Кенеттен күзетшілердің шабуылы Набуходоносорды жояды, бұл Морфейдің соғыстың нәтижесіне сенімін одан әрі күңкіртетіп жібереді. Кемесінің қирағанын көргенде, ол Киелі кітаптағы Набуходоносордың сөздерін келтіреді: "Мен түс көрдім, бірақ енді ол түс менің қолымнан шығып кетті". Экипаж капитан Роланд басқаратын Мьёльнир әуе кемесімен құтқарылады, ол Ниобе басқаратын Логос кемесімен күш біріктіреді.
Матрицалық төңкерістер
Үшінші фильмде, "Матрица: Төңкерістер" фильмінде, Морфей біршама көңілсіз болады және енді Сион мен оның халқына не болатынын түсінуде қиындықтар туындайды. Енді өзінің кемесі болмағандықтан, ол Линкпен (Набуходоносордың операторы) бірге Роланд басқаратын Mjolnir әуе кемесінде орналасады. Морфей Неоның Сионды құтқара алуына деген сенімін жаңартады және Неоның санасы Мобиль авеню деп аталатын компьютерлік әлемде тұтқындалғанын, бірақ тікелей қосылмағанын білсе де, Тринитиге оны табуға көмектеседі. Морфей Тринитимен бірге Оракулға шақырылады, және Оракулдың күзетшісі Серафпен бірге, Меровингтің қамалына барып, Мексикалық тұйыққа дейін барып, Неоны құтқаруға көмектеседі. Морфей Нео мен Тринитиге соғысты тоқтату үшін Logos әуе кемесімен Машиналар қаласына аттанғандарына қоштасады. Морфей Ниобеге Mjolnir әуе кемесімен Сионға қауіпті сапарда көмектеседі. Кеме машиналардың алғашқы шабуылын кемедегі электромагниттік импульстік қару арқылы сәтті тоқтатады. Күзетшілер екінші шабуыл толқынын тоқтатқанда, Морфей олар үшін Нео күресіп жатқанын түсінеді. Нео бұрынғы Агент Смитты жеңгеннен кейін, енді адамдар мен машиналарға қауіп төндіретін вирус ретінде күзетшілер шегінгенде, Морфей мен Ниобе қуанышпен құшақтасады, ал Неоның құрбандығы арқасында бітімге келген Сион халқының шуылы көтеріледі. Матрицадағы Набуходоносор экипажының алғашқы құрамынан Морфей ғана Сионның азаттығын көретін жалғыз тірі қалған мүшесі. Фильм трилогиясы бойындағы шындықтың субъективтілігіне сілтеме жасай отырып, "Матрица: Төңкерістер" фильміндегі Морфейдің соңғы сөзі, күзетшілер Сионнан шегінгенде, "Бұл шындық па?" - деген сұрақ болады.
Матрицалық қайта тірілулер
Төртінші фильмде, "Матрицаның қайта тірілуінде" Морфейдің жаңа нұсқасы, бұрынғыда Неоның басылған естеліктеріне негізделген модальдың бір бөлігі ретінде, Неоның сезімталдықпен жасаған бағдарламасы, Багс тарапынан Матрицадан босатылады. Бастапқыда Морфей – Неоның Агент Смит және Морфей туралы естеліктерінің қосындысы. Ол "Матрицадағы" Смит сияқты мақсатты сақтайды, Агенттер Уайт пен Джонс қатарындағы жетекші Агент ретінде қызмет етеді. Багс модальға сұғып кіріп, "Смитті" босатып алғаннан кейін, ол Морфейдің бейнесін қабылдап, Неоны Матрицадан тауып, босату үшін Багске қосылады. Морфей Неоға жақын арада SWAT шабуылына байланысты эвакуация кезінде Deus Machina ішінде пайда болады. Ол Неоға Қызыл таблетканы ұсынады, бірақ Неоны қабылдамайды, ал Морфей оны көндіруге тырысқанда SWAT-пен күресуге мәжбүр болады. Неоны Багс жинағаннан кейін, Морфей Неоны тыныштандыру үшін, Неоның видео ойынынан клиптерді фондық музыка ретінде пайдаланып, оған ностальгия сезімін ұялату үшін "орта мен жағдайды" қолдануды шешеді. Нео Қызыл таблетканы қабылдағаннан кейін, Морфей Токиодағы пойызбен келе жатқанда, "swarm режимі" әсерімен адамдармен шайқасады, Неоны Матрицадан, бортындағы жуынатын бөлмедегі айна арқылы шығуға ынталандырады. Нео мен топ Иоға жеткенде, қазіргі көшбасшы болып табылатын қарт Ниобеге барады. Ол жаңа қаланың адамдар мен машиналармен бірлесіп салынғанын, ал оракул оларды жоғалып кеткенінен бұрын алдағы қауіп туралы ескерткенін айтады. Содан кейін Ниобе Неоны Морфейдің мүсініне жетелеп әкеледі, оған кеңестегі жоғары орынға сайланғанын, бірақ жаңа күштің ескертулерін елемегенін, Неоның дұрыс істегеніне сенгенін айтады (60 жыл ішінде Сион қирап, Морфей қаза тапқанын білдіреді). Морфей "Мнемосин" кемесіне нанобот денесімен пайда болады және Неоны Матрицада Троицаны іздеу үшін Иодағы тұтқындықтан қашуға шақырады, нәтижесінде оны кемеге сәтті құтқарады. Кейін ол Багске оның экипажын "swarm" адамдарынан құтқаруға көмектеседі.
"Матрица" онлайн-жосығы
"Матрица онлайн" ойынының 1.2 тарауында Морфей машиналарға шыдамсыздық танытып, Неоның денесін қайтаруды талап етеді. Көптеген жауапсыз үндеулерден кейін, Морфей Матрица бойынша террористік шабуылдарды бастайды. Бұл шабуылдар қару түрінде көрінеді, олар Матрицаның ішкі құрылымын (кодын) барлық адамдарға, тіпті әлі оянбағандарға да көрсетеді. Бұл жаппай үрейге және шындықты көруге дайын емес адамдардың оянуына себеп болды. Морфейдің симулякрын күзеткендерді жою арқылы, Матрицадан босатылған "қызыл таблеткалар" Морфейдің бомбаларын деактивациялаудың жолын тапты. 2005 жылғы 26 мамырдағы ойын оқиғаларында (ойынның ресми сайтында тіркелгендей), Морфей Румбар су тазарту станциясына кодты бомба орнатады. Бомбаны орнатқаннан кейін, ол Ассасин деп танылатын, бетперделі және жұмбақ тұлғаның өзін қуатынын сезеді. Морфей станциядан қашып құтылады, бірақ ол кеткеннен кейін Ассасин Матрица кодын манипуляциялап, қабырғадағы желдеткіштен шығады. Морфей дайындықсыз шабуылға ұшырайды және Ассасиннің оқтарынан қашып үлгермейді. Ол оқ жарақатынан көз жұмады. Кейбір ойыншылар Морфей кейіпкерінің өліміне қарсы шықты, себебі Матрица енді "Тез шығу" (Emergency Jack Out) жаңартуын ұсынады, бұл "қызыл таблеткаларға" Матрица ішінде өлтірілген жағдайда болатын тұрақты өлімді болдырмайды. Бұл мүмкіндік "қызыл таблетканың" өмірін өлімге әкелмейтін жарақаттармен сақтап қалуға мүмкіндік береді. Кейіннен Ассасиннің оқтарында бұл технологияны айналып өтетін жаңа кодты шифрлау түрі, "өлтіру коды" бар екені анықталды. Бұл кодтарды жасау өте қиын, көбінесе нысананың қалдық өзіндік бейне деректерінің тікелей үлгісін қажет етеді, сондықтан олар өте сирек және тек ең қатал және арнайы жағдайларда ғана қолданылады. Бұл кодтар оқиғаның кейінгі бөлігінде де қолданылды, Аптекашы кейіпкерінің функционалдығының негізі болды және Оракулдың Олигархияны жаралау жоспарының тақырыбына айналды. Дегенмен, Морфейге жасалған қастандылықтан бұрын, бірнеше таңдалған "қызыл таблеткаларға" оның "көрінбей қалатынын" және жасырынатынын мәлімдейтін электрондық хат жіберілгендігіне байланысты, жалған өлім туралы әңгімелер мен кең таралған сенімдер әлі де кеңінен таралған.
Симулякра
6-тарауда Морфейге ұқсайтын бір бейне пайда болды. Ол RSI хабары түрінде келді, көрінеу, Нақты Әлемнен тараған және Неоның тірі қалғаны және Машиналардың қолында тұтқын болғаны туралы шатасқан хабарларды таратты. Кейіннен бұл "Генералдың" Сион мен Машиналар арасында дүрлік тудыру үшін жасаған жалған екені анықталды. Ол екі тарап арасындағы қақтығысты қайта жақтандырып, өзіне мақсат табуды үміттенеді. Сион мұрағаттарынан жасалған Морфей симулякры, капитанның жазбаларынан құрылып, өзінен-өзі өшірілуге бағынған кезде маңызды рөлге ие болды. Бастапқы бағдарламасына қарсы келіп, өшірілуден бас тартқан бағдарлама уақыт өте келе өзін-өзі тану және саналылық деңгейін арттырды. Бұл Машиналарға Сионның 6-рет қырылуы кезінде алынған Сион RSI деректер қорын ашуға көмектесті, бұл Кифриттердің Жаңа Сионды ашқаннан кейін жаңадан басталған соғыс күш-жігерінің бір бөлігі болды. Алайда, бұл қастандықпен жасалмады, шын мәнінде, Симулякрдың мінезі өте адал болды, ол кез келген саяси немесе идеологиялық тартысқа қатысудан гөрі өзінің және айналасындағы әлемнің жағдайына көбірек алаңдады. Кейінгі тарауларда Морфей симулякры Оракулдың жалған өлімін жасау және Матрицаға қауіп төндіретін олигархтарды әлсірету жоспарында көмекші рөл атқарды. Олигарх Халборн "Бір" туралы зерттеу жүргізіп жатқанда Симулякрға жолағанда, ол Шабуылшының әрекеттерінің оның сөзсіз жеңілісіне әкелетінін суыққан түрде айтты.
Жарнамалар
2014 жылдың қаңтар айында Фишберн Super Bowl XLVIII ойынына арналған Kia Motors K900 жарнамасында Морфей рөлін қайта ойнады. Ол сонымен қатар Джакомо Пуччинидің "Турандот" операсынан "Нессун-дорма" әйгілі ариясын орындайды.