Қытай саясатшысы Чжан Лян: Батырлық және стратегия шебері
Zhang Liang (Western Han)
Жан Лян (б.з.д. 251-189) – Hán мемлекетінің саясаткері, әскери стратегияшысы. Батыс Хань әулетінің құрылуына үлкен үлес қосты, «Ханьдың үш батырынан» бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай стратегі (б.з.д. 251 – б.з.д. 189)
Chinese strategist (c. 251 BC 189 BC)
Ескерту: Бұл мақалада, Соғысқан Штаттар кезеңіндегі Хан мемлекеті мен Хан әулетін ажырату үшін, бұрынғысы "Хан" деп, ал кейінгісі "Хан" деп аталады. Чжан Лян (б.з.д. 251 – б.з.д. 189), әдеби есімі Сыфан, Батыс Хан әулетінің басында өмір сүрген қытай әскери стратегі және саясаткері. Ол Хан Син (韓信) және Сяо Хэмен бірге "Тұңғыш Хан әулетінің үш қаһарманы" (漢初三傑) деп белгілі. Чжан Лян Хан әулетінің құрылуына зор үлес қосты. Өлгеннен кейін, император Цяньшао оны "Вэньчэн маркизі" деген құрметті атақпен марапаттады. Чжан Лянның суреті Цзин Гуляньнің "У Шуан Пу" (無雙譜, Теңдесі жоқ батырлар тізімі) кітабында бейнеленген.
Note: In this article, to distinguish between the Han state of the Warring States period and the Han dynasty, the former is referred to as "Hán" while "Han" is reserved for the latter. Zhang Liang ( 251 BC – 189 BC), courtesy name Zifang, was a Chinese military strategist and politician who lived in the early Western Han dynasty. He is also known as one of the "Three Heroes of the early Han dynasty" (漢初三傑), along with Han Xin (韓信) and Xiao He. Zhang Liang contributed greatly to the establishment of the Han dynasty. After his death, he was honoured with the posthumous title "Marquis Wencheng" by Emperor Qianshao. Zhang Liang is depicted in the Wu Shuang Pu (無雙譜, Table of Peerless Heroes) by Jin Guliang.
Ерте өмір
Чжан Лян Синьчжэньде (新鄭; қазіргі Чжэнчжоу, Хэнань) туған, Хан мемлекетінің (韓國) астанасы болған. Оның ата-бабасының отаны Чэнфуда (城父; қазіргі Чэнфу кенті, Бочжоу, Анхуй) орналасқан. Ол Хан мемлекетінің аристократ отбасынан шыққан. Оның әкесінің әкесі Хан билеушілерінің үш буынына қанағатты қызмет еткен, ал әкесі екі буынға қызмет еткен. Чжан Лян отбасының дәстүрін жалғастыру мүмкіндігін жіберіп алды, себебі Хан мемлекеті б.з.д. 230 жылы Цин мемлекетінің біріктіру соғыстарының аясында Цин мемлекетіне қосылды.
Zhang Liang was born in Xinzheng (新鄭; present day Zhengzhou, Henan), the capital of the Hán state(韓國), while his ancestral home was in Chengfu (城父; present day Chengfu Town, Bozhou, Anhui). He descended from an aristocrat family in Hán. His grandfather served three generations of the Hán rulers as chancellors while his father served two generations. Zhang Liang missed the opportunity to inherit his family's legacy as the Hán state was annexed by the Qin state in 230 BC as part of Qin's wars of unification.
Цин императорына қастандық жасауға әрекеттену
Өзінің туған мемлекетінің құлдырауына кек алу үшін Чжан Лян Циннің бірінші императорын өлтіру үшін кісі өлтірушілерді жалдауға бар күшін салды. Ол отбасының бар байлығын жұмсап, қайтыс болған інісіне лайықты жаназа өткізе алмады. Ол өзіне көмектесу үшін зор физикалық күш-қуаты бар адамды таба алды және сол күшті адам үшін 120 кати (шамамен 160 фунт немесе 72 кг) салмақтағы темір балға жасалды. 218 жылғы дерек бойынша, Чжан Лян императордың инспекциялық сапары аясында Янву округіне (қазіргі Хэнань провинциясының шығысында) бара жатқанын естіді және жол бойы Болангшадан өтуі тиіс еді. Чжан Лян мен күшті адам Болангшада тығылып, императордың кортежін күтті. Олар өтетін барлық арбалардың төрт атпен тартылып жүргенін көрді және олардың арасындағы ең әсем арба императордың жеке арбасы деп ойлады. Күшті адам сол арбаға балғасын лақтырды, ауыр снаряд арбаға тиіп, оны қиратып, ішіндегілерді өлтірді. Оқиға орнындағы қаос кезінде Чжан Лян қашып кетті. Алайда, Бірінші император шындығында көрші арбада болған және қастандықтан аман қалды, содан кейін ол Чжан Лянды ұстауға кең ауқымды іздеуді бұйырды. Чжан Лян он күн бойы жалған есімдерді пайдаланып, ұстаудан қашып жүрді.
To avenge the fall of his native state, Zhang Liang dedicated his efforts to hiring assassins to kill the First Emperor of Qin. He spent his entire family fortune and failed to give his deceased younger brother a proper funeral. He managed to find a man with great physical strength to help him, and had an iron hammer weighing 120 catties (roughly 160 lbs. or 72 kg) forged for the strongman. In 218 BC, Zhang Liang heard that the emperor was going to Yangwu County (east of present day Yuanyang County, Henan) as part of his inspection tour, and was due to pass by Bolangsha during the journey. Zhang Liang and the strongman lay in ambush at Bolangsha and waited for the emperor's convoy to approach. They saw that all the carriages that passed by were pulled by four horses and believed that the most decorated one in the middle was the emperor's personal carriage. The strongman hurled the hammer towards it, and the heavy projectile hit and crushed the carriage, killing its occupants. Zhang Liang fled from the scene during the ensuing chaos. However, the First Emperor was actually in the neighboring carriage and survived the assassination attempt, after which he ordered a massive manhunt for Zhang Liang. Zhang Liang eluded the dragnet for ten days by using fake identities.
Хуан Шигонгпен кездесу
Цинь үкіметі іздеп жатқан қашқын ретінде Чжан Лян Сяпиға барып, біраз уақыт сол жерде тұрып, биліктен жасыру үшін жалған есімдерді қолданды. Бір күні Чжан Лян Ишуй көпірімен серуендеп келе жатып, бір қарт кісіге кездесті. Қарт кісі Чжан Лянға қарай барып, көпірден мақсатты түрде аяқ киімін лақтырып жіберді, сосын Чжанға: «Эй, жігіт, төменге түсіп, менің аяқ киімімді алып кел!» – деп бұйырды. Чжан Лян таңғалып, ренжіді, бірақ сыпайылық танытып, үнсіз бойынсұнды. Содан қарт аяғын көтеріп, Чжан Лянға аяқ киімін киюді бұйырды. Чжан Лян ашуға булықты, бірақ өзін ұстап, қарапайым түрде орындады. Қарт кісі ешқандай алғыс айтпай, күліп кетіп қалды. Чжан осы қорлық туралы ойланып отырғанда, қарт кісі аз ғана қашықтықтан қайта оралып, оған: «Осы баланы тәрбиелеуге болады!» – деп мақтады. Сосын ол Чжан Лянға бес күннен кейін таңертең көпірде кездесуге шақырды. Чжан Лян бұл жайтқа таңғалып, келісті. Бес күннен кейін Чжан Лян таңертең көпірге асығып келді, бірақ қарт кісі оны күтіп тұрды. Қарт кісі оған: «Қарт кісімен кездесуге кешікпеу керек еді! Бес күннен кейін қайта кел!» – деді. Чжан Лян екінші рет уақытында келуге бар күшін салды, бірақ қарт кісі одан бұрын келді, оны тағы да кінәлады да, бес күннен кейін қайтадан келуін айтты. Үшінші рет Чжан Лян түн ортасында көпірге барып, қарт кісі келгенше күтті. Бұл жолы қарт кісі Чжан Лянның қайраттылығы мен көңілжайлылығына риза болып, оған кітап сыйлады: «Осы кітапты оқығаннан кейін сен ханның ұстазы боласың. Он жыл ішінде әлемде дүрбелең болады. Осы кітаптан алған біліміңді империяға тыныш пен өркендеу әкелу үшін пайдалана аласың. 13 жылдан кейін қайтадан кездесеміз. Мен – Гучэн тауының етегіндегі сары жартаспын». Қарт кісі Хуан Шигонг (黃石公; мағынасында «Сары тасты қарт») еді. Кітап Тайгунның Соғыс өнері (太公兵法) деп аталады және Цзян Цзяның алты құпия ілімі деп есептеледі, ал кейбіреулер оны Хуан Шигонның үш стратегиясы деп атайды. Аңыз бойынша, Чжан Лян 13 жылдан кейін көрсетілген жерге оралып, сонда сары жартас көрген. Ол осы жартасқа табыну үшін ғибадатхана салып, өлгеннен кейін оны өзімен бірге жерлеген. Сондай-ақ, Хуан Шигонг Лингкицзинге арналған жорамал кітабын жазған, ол да Чжан Лянға берілген.
As a wanted fugitive by the Qin government, Zhang Liang travelled to Xiapi and stayed there for some time, using fake identities to evade the authorities. One day, Zhang Liang took a stroll at Yishui Bridge and met an old man there. The man walked towards Zhang Liang and chucked his shoe down the bridge on purpose, after which he yelled at Zhang, "Hey boy, go down and fetch me my shoe!" Zhang Liang was astonished and offended, but obeyed silently out of courtesy. The old man then lifted his foot and ordered Zhang Liang to put on the shoe for him. Zhang Liang was furious but he controlled his temper and meekly obliged. The man did not show any sign of gratitude and walked away laughing. As Zhang was brooding over the insult, the old man came back after walking a short distance and praised him, "This child can be taught!" He then told Zhang Liang to meet him at dawn at the bridge again in five days. Zhang Liang was confused but agreed. Five days later, Zhang Liang rushed to the bridge at the stroke of dawn but the old man was already waiting for him there. The old man chided him, "How can you be late for a meeting with an elderly man? Come back again five days later!" Zhang Liang tried his best to be punctual the second time but the old man still arrived earlier than him, and he was scorned once more and told to return again five days later. The third time, Zhang Liang went to the bridge at midnight and waited until the old man appeared. This time, the old man was impressed with Zhang Liang's fortitude and humility, that he presented Zhang with a book, saying, "You can become the tutor of a ruler after reading this book. Within ten years, the world will become chaotic. You can then use your knowledge from this book to bring peace and prosperity to the empire. Meet me again 13 years later. I'm the yellow rock at the foot of Mount Gucheng." The old man was Huang Shigong (黃石公; lit. "Yellow Rock Old Man") The book was titled The Art of War by Taigong (太公兵法) and believed to be the Six Secret Teachings by Jiang Ziya, while some called it Three Strategies of Huang Shigong. In legend, Zhang Liang returned to the indicated site 13 years later and did see a yellow rock there. He built a shrine to worship the rock and the rock was buried with him after his death. It is also said that Huang Shigong wrote the Lingqijing divination manual which was also given to Zhang Liang.
Цинь әулетіне қарсы көтеріліс
209 жылы, Цинь Эр Ши билігі тұсында, Цинь әулетін құлату мақсатымен Қытайдың барлық аймақтарында бірнеше көтеріліс орын алды. Көтерілісшілердің көпшілігі, Цинь империясы екі онжылдық бұрын басып алған бұрынғы мемлекеттерді қайта жаңартуды мақсат еткендерін мәлімдеді. Чжан Лян шамамен 100 адамды жинап, көтеріліс бастады, бірақ оның күші жеткіліксіз болғандықтан, ол өзінің ізбасарларын бұрынғы Чу мемлекетінің тағына талапкер Цзинь Жуға қосылуға жетеледі. Саяхаты барысында Лю Банмен кездесіп, оның сұлулығына тәнті болды, сол себепті ол шешімін өзгертті және Лю Банге қосылды. Чжан Лян Лю Банның уақытша кеңесшісі болды және Лю Банмен бірге Сян Лянның көтерілісші әскерлеріне қосылды. Келесі жылы Сян Лян Цзинь Жуді жойғаннан кейін Ми Синді Чу Хуаи II патшасы етіп тағайындады. Чжан Лянның басты мақсаты – өзінің туған жері Хан мемлекетін қайта құру болғандықтан, ол Сян Лянды Хан мемлекеті үшін де солай істеуге көндірді. Хан әулетінің ұрпағы Хан Чэн Хан патшасы болып тағайындалды, ал Чжан Лян Ханның қазынашысы болып бекітілді. Хан Чэннің әскерлері бұрын Ханның аумағында болған Цинь қалаларын басып алуға тырысты, бірақ үлкен жетістікке жете алмады және шамамен бір жыл бойы партизандық соғыс жүргізді. Сол жылы Сян Лян Динтао шайқасында қаза тапты, ал Хуаи II Сян Ю (Сян Лянның сіңілі баласы) мен Лю Банге Циньге шабуыл жасау үшін әрқайсысына әскер тапсырды, сонымен қатар, кім бірінші болып Гуанчжунға (Циньнің орталық аймағы) енсе, сол «Гуанчжун патшасы» атағымен марапатталатынын уәделеді. 207 жылы Лю Бан мен Хан Чэннің біріккен күштері Хан мемлекетінің бұрынғы астанасы Янчжайды (қазіргі Ючжоу қаласы, Хэнань провинциясы) бағындырды. Хан Чэн Янчжайды қорғау үшін қалды, ал Чжан Лян Лю Банның уақытша кеңесшісі қызметін атқарды. Чжан Лян ұсынған стратегияларының арқасында Лю Бан Гуанчжунға жорықта жеңіске жетті. Мысалы, Яо өткеліндегі шайқаста Чжан Лян Цинь қолбасшысын сыйлықтармен сатып алып, оны қарсылық көрсетпеуге көндірді. Лю Бан бағынған Цинь әскерін өзінің қатарына қосуды жоспарлады, бірақ Чжан Лян оны сақтандырып, қолбасшы келіссе де, әскердің бір бөлігі бағынуға дайын емес екенін айтты. Сол түні Лю Банның әскері Цинь әскерін дайындықсыз ұстап алып, маңызды жеңіске жетті. Тағы бір жағдайда Чжан Лян Лю Банды Ванчэнге жол таңдаудан сақтандырды, өйткені егер Лю Бан олай істесе, олар жаудың қоршауына түсу қаупіне ұшырар еді.
In 209 BC, during the reign of Qin Er Shi, several uprisings erupted throughout China to overthrow the Qin dynasty. Many of these rebel forces claimed to be restoring the former states that were annexed by Qin two decades ago. Zhang Liang rallied about 100 men to start a rebellion as well, but his force was too weak, so he led his followers to join Jing Ju, a pretender to the throne of the former Chu state. He met Liu Bang during his journey and was impressed with Liu's charisma that he changed his decision and joined Liu instead. Zhang Liang became a temporary advisor to Liu Bang and followed Liu to join Xiang Liang's rebel force. The following year, Xiang Liang installed Mi Xin as King Huai II of Chu after eliminating Jing Ju. Zhang Liang's main goal was to reestablish his native state of Hán, so he managed to persuade Xiang Liang to do the same for the Hán state. Han Cheng, a descendant of the royal family of Hán, was enthroned as King of Hán, while Zhang Liang was appointed as the Hán's chancellor. Han Cheng's armies attempted to capture Qin cities that were formerly Hán territories but did not achieve much success and engaged in guerrilla warfare for about a year. Later that year, Xiang Liang was killed in action at the Battle of Dingtao and King Huai II put Xiang Yu (Xiang Liang's nephew) and Liu Bang each in charge of an army to attack Qin, promising that whoever entered Guanzhong (heartland of Qin) first would be conferred the title of "King of Guanzhong". In 207 BC, the combined forces of Liu Bang and Han Cheng conquered Yangzhai (present day Yuzhou City, Henan), the former capital of the Hán state. Han Cheng stayed behind to defend Yangzhai, while Zhang Liang served as a temporary advisor to Liu Bang. Zhang Liang contributed to Liu Bang's eventual victory in the race to Guanzhong for the strategies he proposed. For example, at the battle of Yao Pass, Zhang Liang suggested tricking the Qin commander into surrendering by bribing him with gifts. Liu Bang wanted to accept the surrendered Qin troops into his army but Zhang Liang cautioned him, saying that some of the troops were unwilling to surrender even though their commander agreed. That night, Liu Bang's forces caught the Qin army off guard and scored a major victory. In another incident, Zhang Liang warned Liu Bang against making a detour at Wancheng, because they would be at risk of being surrounded by the enemy if Liu did so.
Хонг қақпасындағы той
Сяняндағы (Цинь астанасы) Эпанг сарайына кірген соң Лю Бан оның байлығына қатты құмарланып, онда мәңгі қалуды тіледі. Чжан Лян Лю Банға құштарлықтың зияны туралы еске салды, сонда Лю өз әскеріне қазынаны мөрлеп, Башанға көшіп, Сян Ю мен басқа көтерілісші күштердің келуін күтуге бұйырды. Осы кезеңде Лю Бан Чжан Лянның кеңесімен Гуанчжунды адал басқарып, бейбітшілік пен тұрақтылықты қайта орнатты, сондай-ақ әскеріне қалаларды тонаудан және қара халыққа зиян келтіруден тыйым салды. 206 жылғы шараптан кейін Сян Ю әскері Хангу өткеліне (Гуанчжунның шығыс қақпасы) жеткенде, Лю өз әскеріне Сян Ю әскерінің Гуанчжунға енуіне кедері келтіруді бұйырды. Сян Ю Гуанчжунға бәсекеде Лю Банның озып кеткенін білгенде ашуланып, Фан Цзэн мен Лю Банның бұрынғы қолдаушысы Цао Вушанның ықпалымен Лю Банды өлтіруді жоспарлады. Сян Юдың інісі Сян Бо, Чжан Лянның ескі досы болғандықтан, Сян Ю Лю Банға шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын Чжан Лянға құпия түрде ескертті. Лю Бан бұл жаңалықты естігенде қатты қорқып, үрейленді, өйткені оның күштері Сян Юға қарсы тұруға жеткіліксіз болды. Чжан Лян Лю Банға Сян Ю ұйымдастырған Хонг қақпасындағы тойға қатысуға кеңес берді, осылайша Сян Юдың күдігін сейілтіп, Лю Банның оған қарсы тұру ниетінен бас тартуын қамтамасыз етуге болатын еді. Сян Боның көмегімен Лю Бан қауіпті тойдан аман қалды, ал Сян Ю Лю Банды өлтіру туралы ойын қабылдамады. Бірақ Фан Цзэн оған наразы болды және Сян Юдың туысы Сян Чжуаннан қылышпен билеуді көрсетіп, осы мүмкіндікті пайдаланып Лю Банды өлтіруді сұрады. Сян Бо тағы да араласып, Лю Банның өмірін сақтап қалды. Осы уақытта Чжан Лян Лю Банды құтқару үшін Фан Куайды іздеп шатырдан шықты. Чжан Лянның нұсқауымен Фан Куай ішке кіріп, Сян Юды ашық сөккісіз, Лю Банның ерліктері туралы айтып, Лю Банның Сян Юға қарсы тұру ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Кейін Лю Бан дәретханаға барамын деп сылтау айтып, тойдан шығып кетті, ал оны Чжан Лянның нұсқауымен жақын жерде күтіп тұрған Сяо Юин қарсы алды. Чжан Лян Лю Бан қашқанда Сян Юдың назарын аудару үшін қалып қойды. Кетіп бара жатып, Чжан Лян Сян Ю мен Фан Цзэнге жаде тастардан жасалған әсем бұйымдар сыйлады.
Upon entering the Epang Palace in Xianyang (the Qin capital), Liu Bang was strongly tempted by the riches it housed and wanted to stay there forever. Zhang Liang reminded Liu Bang about overindulgence in sensual pleasures and Liu ordered his men to seal the treasures and move to Bashang to wait for Xiang Yu and the other rebel forces to arrive. During this period of time, Liu Bang heeded Zhang Liang's advice and governed Guanzhong with benevolence, restoring peace and stability, and forbidding his men from pillaging the cities and harming the common people. In 206 BC, Xiang Yu's army arrived at Hangu Pass (eastern gateway to Guanzhong) and Liu ordered his men to prevent Xiang's forces from entering Guanzhong. Xiang Yu was furious when he learnt that Liu Bang had beat him in the race to Guanzhong, and he wanted to kill Liu after being instigated by Fan Zeng and a defector from Liu's side, Cao Wushang. Xiang Yu's uncle, Xiang Bo, was an old friend of Zhang Liang and he secretly warned Zhang that Xiang Yu was planning to attack Liu Bang. Liu Bang was shocked and fearful when he heard that, as his forces were too weak to counter Xiang Yu. Zhang Liang advised Liu Bang to attend the Feast at Hong Gate hosted by Xiang Yu, to put Xiang off guard and dismiss Xiang's suspicions that Liu was intending to oppose him. With help from Xiang Bo, Liu Bang managed to survive the dangerous banquet and Xiang Yu dismissed the idea of killing Liu. However, Fan Zeng was dissatisfied and he asked Xiang Yu's cousin Xiang Zhuang to pretend to perform a sword dance and use the opportunity to kill Liu Bang. Xiang Bo intervened again and saved Liu Bang's life. Meanwhile, Zhang Liang left the tent to find Fan Kuai to save Liu Bang. Following Zhang Liang's instructions, Fan Kuai burst in and openly chided Xiang Yu, making a speech about Liu Bang's accomplishments and affirming that Liu had no intention of opposing Xiang Yu. Liu Bang left the banquet later on the pretext of going to the latrine and was received by Xiahou Ying, who had been waiting nearby on Zhang Liang's instruction. Zhang Liang remained behind to hold Xiang Yu's attention while Liu Bang escaped. Before leaving, Zhang Liang presented Xiang Yu and Fan Zeng with a pair of jade pieces.
Он сегіз патшалық
Сян Ю бұрынғы Цинь империясын кейін Он сегіз патшалыққа бөліп, Гуанчжун жерін үш Цинь генералына берді, тіпті Гуанчжун король Хуай II-нің бұрынғы уәдесіне сәйкес Лю Банға тиесілі болса да. Оның орнына Лю Бан алыстағы Башу аймағына (қазіргі Сычуань) көшірілді және оған «Хан патшасы» атағы берілді. Хан Ченг Хан патшасы ретінде билігін сақтады, ал Чжан Лян Лю Банның қасынан Ханға қайта оралды. Алыстан бұрын, Лю Бан Чжан Лянға алтын мен інжу-маржан сыйлады, олардың бәрін Чжан Сян Боға берді. Чжан Лян сондай-ақ Лю Банды Ханчжунға саяхат кезінде Башуға апаратын галерея жолдарын жоюға шақырды, бұл Сян Юдің Лю оған қарсы тұруға ниетті екендігі туралы күдіктерін азайту үшін. Хан Ченг Хан патшасы болғанымен, Сян Ю оған өз патшалығын басқаруға рұқсат бермеді және оны өзінің Батыс Чу астанасы Пенченгке (қазіргі Сючжоу, Цзянсу) ертіп жүруге мәжбүр етті. Хан Ченг кейінірек «Ранг маркизі» атағына төмендетіліп, Сян Юдің бұйрығымен өлтірілді. Сян Ю Хан Ченг патшалығын басып алып, оның бағыныштысы Чжэн Чанды Ханның жаңа патшасы етті. Жаңа тәртіп бойынша Чжан Лян әлі де Ханның канцлері болды, бірақ ол өзінің қауіпті жағдайын біліп, Сян Юның Хан мемлекетін қалпына келтіру үмітін қалай жойғанын сезді. Чжан Лян кейіннен Ханнан қашып кетіп, 206 жылдың қысында Лю Банға қосылды. Лю Бан Чжан Лянға «Ченгсин маркизі» атағын берді және Чжан сол кезден бастап Людің тұрақты кеңесшісі болды.
Xiang Yu split the former Qin Empire into the Eighteen Kingdoms later, granting the land of Guanzhong to three surrendered Qin generals, even though Guanzhong was rightfully Liu Bang's, according to King Huai II's earlier promise. Liu Bang was relocated to the remote Bashu region (in present day Sichuan) instead and granted the title of "King of Han". Han Cheng retained his rulership as King of Hán and Zhang Liang was moved from Liu Bang's side back to Hán to continue serving as chancellor. Before parting ways, Liu Bang presented Zhang Liang with some gold and pearls, all of which Zhang gave to Xiang Bo. Zhang Liang also urged Liu Bang to destroy the gallery roads leading to Bashu during the journey to Hanzhong, in order to reduce Xiang Yu's suspicions that Liu was planning to return and challenge him. Although Han Cheng was the king of Hán, Xiang Yu did not permit him to govern his kingdom and forced him to accompany him back to his Western Chu's capital of Pengcheng (present day Xuzhou, Jiangsu). Han Cheng was demoted to "Marquis of Rang" later and killed on Xiang Yu's orders. Xiang Yu seized Han Cheng's kingdom and made his subordinate Zheng Chang the new King of Hán. Zhang Liang was still the chancellor of Hán under the new arrangement but he was aware of his precarious position, and cognisant of how Xiang Yu had destroyed his hope of restoring the Hán state. Zhang Liang fled from Hán later and returned to join Liu Bang in the winter of 206 BC. Liu Bang conferred on Zhang Liang the title of "Marquis of Chengxin" and Zhang became a permanent advisor to Liu from that time.
Үш Циньді жаулап алу және Пэнчэн шайқасы
206 жылы Лю Бангтың әскерлері Үш Циньді жеңгеннен кейін Лю Банг пен Сян Ю Қытай үстемдігі үшін төрт жылдық күрес жүргізді, бұл тарихи түрде Чу-Хань таласы (楚漢爭雄) деп аталады. Б.з.д. 205 жылы Лю Банг Пэнчэн шайқасында Сян Юдан жеңілді және Сиайға шегінді. Чжан Лян Лю Банға Сян Юға қарсы "Шиай жоспары" (下邑之謀) деп аталатын стратегия ұсынды. Лю Бан Чжан Лянның кеңесіне құлақ берді: ол Сяо Хэді Ин Буға қосылуға көндіруге жіберді; Пэн Юемен байланысып, одақтасты; және Хан Синге әскерінің бір бөлігін солтүстік майдандағы басқа аймақтарға шабуыл жасауға рұхсат берді. Б.з.д. 204 жылы Лю Банг Синьян қаласында Сян Юдың қолына түсті, екі тарап та тепе-теңдікке келді. Ли Ицзи Лю Банға Соғысқан мемлекеттер кезеңінің бұрынғы мемлекеттерін қайта құруды және олардың патшалық отбасыларының ұрпақтарын сәйкес тақтарға отырғызуды ұсынды. Бұл жоспар Лю Банға вассал мемлекеттердің билеушілерінің қолдауын алуға көмектесуі тиіс еді, олар оған Сян Юға қарсы соғыста көмектесер еді. Алайда, Чжан Лян бұл жоспарды мақұлдамады, себебі мемлекеттердің Батыс Чуды қолдауы ықтимал деп ойлады, өйткені Чу әскери күш жағынан Ханнан басым болды. Лю Бан мәселені түсінген соң, Ли Ицзидің жоспарын дереу қабылдамады. Б.з.д. 203 жылы Вэй өзені шайқасында жеңіске жеткеннен кейін Хан Син Ци патшалығын бағындырып, Лю Банға елші жіберіп, оны Ци патшасы етіп тағайындауды сұрады. Лю Бан Синьян қамауында болды және Хан Синнің көмекке келетініне үміттенеді, сондықтан бұл сұранысты естігенде ашуланды. Чжан Лян Лю Банға Хан Синнің өтінішін қабылдамаса, Ханның наразылық білдіріп, Лю Баннан тәуелсіздік жариялауы мүмкін екенін еске салды. Лю Бан мәжбүр болып келісті және Хан Синге патшалық мөрді жеткізу үшін Чжан Ляңды жіберді. Чжан Лян Хан Синмен кездесіп, Ханның Лю Банға адалдығын қайта растады.
Starting in 206 BC, after Liu Bang's forces conquered the Three Qins, Liu Bang and Xiang Yu engaged in a four year long power struggle for supremacy over China, historically known as the Chu–Han Contention. In 205 BC, Liu Bang was defeated by Xiang Yu at the Battle of Pengcheng and he retreated to Xiayi. Zhang Liang proposed a strategy to Liu Bang to counter Xiang Yu, known as the "Xiayi Plan" (下邑之謀). Liu Bang followed Zhang Liang's advice: he sent Xiao He to persuade Ying Bu to join him; contacted Peng Yue and allied with him; and allowed Han Xin to lead part of his army to attack other territories on the northern front. In 204 BC, Liu Bang was trapped by Xiang Yu in Xingyang and both sides reached a stalemate. Li Yiji suggested to Liu Bang to recreate the former states of the Warring States period and install the descendants of their royal families on their respective thrones. This plan was intended to help Liu Bang gain the support of the vassal states' rulers, who would help him in the war against Xiang Yu. However, Zhang Liang disapproved of the plan as he felt that the states were more likely to support Western Chu instead as Chu was superior to Han in terms of military might. Liu Bang realised the problem and immediately dismissed Li Yiji's plan. In 203 BC, after his victory at the Battle of Wei River, Han Xin conquered the Qi kingdom and sent a messenger to Liu Bang, requesting that Liu appoint him as the acting King of Qi. Liu was still trapped at Xingyang then and he was furious after hearing the request because he was expecting Han Xin to come to his aid. Zhang Liang reminded Liu Bang that if he refused to approve Han Xin's request, Han might be discontented and declare independence from Liu, putting them in a dangerous situation. Liu Bang reluctantly agreed and sent Zhang Liang to pass the king's seal to Han Xin. Zhang Liang met Han Xin and succeeded in reaffirming Han's loyalty to Liu Bang.
Гайксия шайқасы
Б.з.д. 203 жылдың соңында Чжан Лян Сян Ю үш жағынан қоршалып, жағдай Лю Банның пайдасына бұрылғанын көрді. Чэнь Пинмен бірге Чжан Лян Лю Банға Хонг каналы шартынан бас тартып, Батыс Чуды жою мүмкіндігін пайдалануды ұсынды. Бірақ Гулинг шайқасында Лю Бан Сян Юдан жеңілді, себебі Хан Син мен Пэн Юэден күтілген көмек келмеді. Чжан Лян Лю Банға Хан Син мен Пэн Юэ әлі өз иеліктерін алмағандықтан әскерлерін жұмылдырмағанын түсіндірді, бірақ олар вассал патшалықтарының атақтарын алған еді. Лю Бан Чжан Лянның кеңесін тыңдап, Хан Син мен Пэн Юэге жер берді. Екі айдан кейін, Чжан Лян болжағандай, Хан Син мен Пэн Юэ әскерлерімен келіп, Лю Банның әскерімен бірлесіп Батыс Чуға координацияланған шабуыл жасап, б.з.д. 202 жылы Гайсия шайқасында Сян Юды жеңді.
By late 203 BC, Zhang Liang saw that the tide had turned in favour of Liu Bang, as Xiang Yu had been surrounded on three sides. Together with Chen Ping, Zhang Liang suggested to Liu Bang to renounce the Treaty of Hong Canal and use the opportunity to eliminate Western Chu. However, at the Battle of Guling, Liu Bang was defeated by Xiang Yu because the expected reinforcements from Han Xin and Peng Yue did not arrive. Zhang Liang explained to Liu Bang that Han Xin and Peng Yue did not mobilise their troops because they did not have their fiefs yet, even though they had received their titles of vassal kings. Liu Bang followed Zhang Liang's advice and granted lands to Han Xin and Peng Yue. Two months later, as Zhang Liang predicted, Han Xin and Peng Yue arrived with their armies and formed a coordinated attack on Western Chu together with Liu Bang's force, defeating Xiang Yu at the Battle of Gaixia in 202 BC.
Хан әулеті кезінде қолданылған
Б.з.д. 202 жылы Сян Юды жеңгеннен кейін Лю Банг таққа отырды және тарихи түрде "Хан императоры Гаодзу" ретінде белгілі болды. Хан әулеті құрылғаннан кейін, Жан Лян үкімет министрі ретінде ресми тағайындалмағанына қарамастан, Гаодзудың маңызды кеңесшісі болып қалды. Лу Цзинмен бірге Чжан Лян кейін Гаодзуге Луянның орнына Чанъаньда астанасын салуды ұсынды, себебі Чанъань Луянға қарағанда стратегиялық жағдайға ие болды (жері құнарлы және тау өткелдері сияқты табиғи қорғаныстармен қоршалған). Бір күні Гаодзу өзінің бірнеше поддандыларының құпия сөйлесіп жатқанын байқап, Чжан Лянның пікірін сұрады. Жан Лян Гаодзуға олардың бүлік көтеріп жатқанын айтты, содан Гаодзу қатты ойға келді. Жан Лян Гаодзуден барлық поддандыларының ішінде кімді ең жақтырмайтынын сұрады. Гаодзу Юн Чи есімді адамды айтты, ол бұрын оған қарсы көтерілген, бірақ кейін бағынып берген. Сосын Чжан Лян Гаодзуге Юн Чиге асыл атақ беруді ұсынды, өйткені егер басқалары Гаодзудың Юн Чиді кешіре алатынын көрсе, олар тынышталып, бүлік туралы ойламас еді. Кейін Чжан Лян мемлекеттік істерден шеттесіп, даосизмді ұстануға кірісті. Б.з.д. 201 жылы Гаодзу әулеттің құрылуына үлес қосқан поддандыларын марапаттады және Чжан Лянға "Лю маркизі" атағын берді. Б.з.д. 196 жылы Гаодзу Ин Будың көтерілісін басу үшін аттанды және Чжан Ляннан зейнеттен шығып, мұрагер ханзада Лю Инге елді басқаруға көмектесуін өтінді. Жорықтан оралғаннан кейін Гаодзу Лю Иннің орнына Чжао ханзадасы Лю Руйді тағайындағысы келді. Жан Лян Гаодзудің бұл шешіміне қарсы болды, бірақ Гаодзу оған құлақ қоймады, сондықтан Жан ауруға шалдыққандай болып, қайтадан зейнетке шықты. Императрица Лю Чжи Лю Иннің орнын сақтап қалуға көмектесу үшін Чжан Ляннан көмек сұрағанда, Чжан Лян Лю Инге Шан тауының Төрт Ақсақалдарын ұсынды, және олар Гаодзуді Лю Инды мұрагер етіп тастауға көндіре алды. Чжан Лян Б.з.д. 189 жылы қайтыс болғанға дейін зейнетте өмір сүрді.
In 202 BC, after his victory over Xiang Yu, Liu Bang ascended the throne and became historically known as "Emperor Gaozu of Han". Following the establishment of the Han dynasty, Zhang Liang remained as a key advisor to Gaozu even though he did not receive any formal appointment as a government minister. Together with Lou Jing, Zhang Liang later suggested for Gaozu to build his capital in Chang'an instead of Luoyang, as Chang'an was in a more strategic position than Luoyang (fertile land and surrounded by natural defences such as mountain passes). Once, Gaozu noticed that some of his subjects were having a secret discussion and he asked for Zhang Liang's opinion. Zhang Liang told Gaozu that they were plotting a rebellion and Gaozu was shocked. Zhang Liang proceeded to ask Gaozu whom of all his subjects he hated the most. Gaozu mentioned Yong Chi, who had rebelled against him before but surrendered later. Zhang Liang then suggested to Gaozu to grant Yong Chi a noble title, because if the others saw that Gaozu was able to forgive Yong Chi, they would be at ease and would not think of rebelling. Subsequently, Zhang Liang retired from state affairs and practised Taoism. In late 201 BC, Gaozu rewarded his subjects who contributed to the dynasty's founding and he conferred the title of "Marquis of Liu" on Zhang Liang. In 196 BC, Gaozu left to suppress a rebellion by Ying Bu, and requested Zhang Liang to come out of retirement to assist the crown prince, Liu Ying, in governing the home territories. After returning from the campaign, Gaozu wanted to replace Liu Ying with Liu Ruyi, the Prince of Zhao. Zhang Liang opposed Gaozu's decision but Gaozu ignored him so Zhang feigned illness and retired again. When approached by Empress Lü Zhi to help Liu Ying retain his position, Zhang Liang recommended the Four Whiteheads of Mount Shang to help Liu Ying, and the four men succeeded in convincing Gaozu to keep Liu Ying as the crown prince. Zhang Liang remained in retirement until his death in 189 BC.
Өлім және жерлеу орны
Жан Лянның кейінгі өмірі туралы аз мәлімет белгілі; сондықтан оның соңғы тыныс алатын жері тарих бойына жұмбақ болып келді. Жан Лянның қабірі қазіргі Хэньань провинциясының Ланкао округінің оңтүстік-батысында 6 шақырым жерде орналасқан. Аңыз бойынша, Лю әулетінің қаушасы кезінде Чжан Лян Донхун округінің оңтүстік-батысындағы Байюн тауына (қазіргі Ланкао округі, Хэньань) көшіп, қайтыс болғаннан кейін сол жерге жерленген. Қабірдің қасында Жан Лян ғибадатханасы болған, бірақ ол Мәдени революция кезінде қиратылған. Тағы бір Чжан Лян қабірі Шаньдун провинциясының Вэйшань округінің оңтүстігінде орналасқан. Қабір алдындағы Чжан Лян есімі жазылған тас тіреу 1737 жылы Цинь әулеті тұсында орнатылған. Қабірдің шығысында Жан Лян ғибадатханасы да болған, бірақ ол Мәдени революция кезінде қиратылған. Дегенмен, кейбір адамдар Чжан Лянның қабірі қазіргі Пей округінде, Сючжоу қаласында деп есептейді. VII ғасырлық «Куоди Чжи» (Kuodi Zhi) еңбегінде Чжан Лянның қабірі Пэй округінің шығысында, Лючэнге жақын жерде, 65 ли қашықтықта орналасқандығы айтылады. «Сяншиши» (Xianshizhi) және «Лингмужи» (Lingmuzhi) еңбектерінде Чжан Лянның қабірі Хунань провинциясындағы Циньян тауында екендігі көрсетілген.
Little is known about Zhang Liang's later life; hence, his final resting place has been a mystery throughout history. A Zhang Liang Tomb stands at 6 km southwest of present day Lankao County, Henan. According to legend, during the Lü Clan Disturbance, Zhang Liang moved to Mount Baiyun at the southwest of Donghun County (present day Lankao County, Henan), and was buried there after his death. A Zhang Liang Temple used to stand beside the tomb, but it was destroyed during the Cultural Revolution. Another Zhang Liang Tomb stands south of Weishan County, Shandong. The stone tablet in front of the grave bearing Zhang Liang's name was erected in 1737 during the Qing dynasty. A Zhang Liang Shrine also used to stand east of the tomb, but it was destroyed during the Cultural Revolution. However, some believed that Zhang Liang's tomb was in present day Pei County, Xuzhou. According to the 7th century gazetteer Kuodi Zhi, Zhang Liang's tomb was 65 li east of Pei County, near Liucheng, where a Zhang Liang Temple was also located. According to Xianshizhi (仙釋志) and Lingmuzhi (陵墓志), Zhang Liang's tomb was at Mount Qingyan in Hunan.
Чжан Лян және даосизм
Өлмеушілердің жоғалған жазбаларының жинағына (仙传拾遗) сәйкес, Чжан Лян Лю Банға Хан әулетін құруға көмектескеннен кейін, Хуан Шигон берген кітап арқылы өзін-өзі жетілдірумен айналысты. Ол ци-ін тазартып, тамақ ішпейтін болды, денесі жеңілдеп, ақырында көкке көтеріліп Тайсуань Тонгциге айналды. Ол Тайцин әлемінде Тайшанг Лаоцзюньмен бірге жүрді. Оның сегізінші ұрпақ немересі Чжан Даолинг таоисттік өлместік мәртебесіне қол жеткізді. Чао округінің тарихына (巢县志) сәйкес, Чао округінің Байюн тауында Зифан үңгірі бар. Бұл жер Чжан Лянның ораза ұстап, медитациямен шұғылдану үшін тартылған жері деп есептеледі. Кейінгі ұрпақтар сол жерде ғибадатхана салып, жыл сайын оған құрбан шалып, хош иіс жағады. Чэнь округіндегі (қазіргі Хайфэннің оңтүстік-шығысында, Хэнань провинциясы) Тяньшу ғибадатханасы – Чжан Лянға табынуға арналған тағы бір орын. Сун әулетінің Женхе дәуірінде (1111–1118) оған "Лингсу Чжэньжэнь" атағы берілді.
According to the Collection of Lost Records of Immortals (仙传拾遗), after Zhang Liang helped Liu Bang establish the Han Dynasty, he practiced self cultivation using the book given to him by Huang Shigong. He refined his qi, stopped eating, and his body became light, ultimately ascending to heaven and becoming the Taixuan Tongzi. He often followed the Taishang Laojun in the Taiqing realm. His eighth generation grandson, Zhang Daoling, also achieved the status of a Taoist immortal. According to the Chao County Chronicle (巢县志), there is a Zifang Cave on Baiyun Mountain in Chao County. It is said to be the place where Zhang Liang went into seclusion, practicing fasting and meditation. Later generations built a temple there, offering incense to him every year. The Tianshou Temple in Chen County (now southeast of Kaifeng, Henan Province) is another place where Zhang Liang is worshipped. During the Song Dynasty, in the Zhenghe period (1111–1118), he was granted the title of "Lingxu Zhenren".
Батысқа саяхат туралы әңгіме
XVI ғасырдағы қытай романы «Батысқа саяхат» кітабында Хуан Шигонгпен кездесу туралы айтылады. Сунь Вуконг өз ұстазы Тан Санцзаңмен қызу дауға түскенде, жолдарын айырып, әлемді шарлап ұшуға шешім қабылдады. Шығыс теңізіне жеткенде, ол Шығыс теңізінің Аждаһа патшасынан шақыру алды. Сарайдың ішінде оның көзіне «Көпірдің үш есігі» деген сурет түсті. Ол оның мағынасын сұрады, сонда Аждаһа патшасы бір оқиға айтты. Аждаһа патшасы былай деді: «Цинь әулетінің соңында Чжан Лян көпірде Хуан Шигонгпен кездесті. Оның қабілетін сынау үшін Хуан Шигонг үш рет аяқ киімін түсіріп, әр жолы көпірдің астына жіберіп, Чжан Лянның сабырлылығын тексерді. Чжан Лян ашуға буырқанғанмен, қартқа құрмет көрсетті. Оның ынтасына таң қалған Хуан Шигонг түнде оған бір көктегі кітапты сыйлады. Бұл білім кейін Чжан Лянға Лю Банға Хан әулетін құруға көмектесуге мүмкіндік берді. Чжан Лян бейбітшілік орнағаннан кейін лауазымынан бас тартып, тауға кетіп, даосизмді қабылдады және соңында өлместікке қол жеткізді». Оқиғаны аяқтаған Аждаһа патшасы Сунь Вуконгқа кеңес берді: «Ұлы дана, егер сен Тан Санцзаңды қорғамасаң және оның кеңесін тыңдамасаң, санаға жете алмайсың және тек бір демон болып қаласың. Ұстазыңа қайт!» деді. Осы оқиғаға қозғалған Сунь Вуконг Тан Санцзаңның жанына қайтып келді.
In the 16th century Chinese novel Journey to the West, there is a mention of his encounter with Huang Shigong. When Sun Wukong found himself in a heated argument with his master, Tang Sanzang, he decided to part ways and soar through the realms. Upon reaching the East Sea, he received an invitation from the Dragon King of the East Sea. Inside the palace, a painting titled "Three Entrances to the Bridge" caught his eye. He inquired about its meaning, prompting the Dragon King to tell a tale. The Dragon King recounted, "At the end of the Qin dynasty, Zhang Liang encountered Huang Shigong on a bridge. To gauge his potential, Huang Shigong deliberately knocked off his shoe three times, each time falling beneath the bridge, testing Zhang Liang's patience. Though tempted to anger, Zhang Liang maintained respect for the elder. Impressed by his diligence, Huang Shigong secretly imparted a heavenly book to him under the cover of night. This knowledge later enabled Zhang Liang to assist Liu Bang in establishing the Han dynasty. After achieving peace, Zhang Liang relinquished his position, retreated to the mountains, embraced the Daoist path, and ultimately attained immortality." Concluding the tale, the Dragon King advised Sun Wukong, stating, "The Great Sage, if you do not protect Tang Sanzang and heed his guidance, you will not attain enlightenment and will remain merely a demon. Return to your master." Moved by the story, Sun Wukong returned to Tang Sanzang's side.
Қазіргі заманғы сілтемелер
Чжан Лянның Хуан Шигонгпен кездесуі де кейінгі ұрпақтардың кішіпейілділік туралы классикалық қытай халық ертегілерінің бірі ретінде үйренуіне себеп болды. Чжан Лян – Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы XI" видео ойынында ерекше кейіпкер ретінде көрінетін 32 тарихи тұлғаның бірі. Оның интеллект көрсеткіші Цзян Цзядан басқа барлық кейіпкерлерден жоғары. Чжан Лян "Цинь ханзадасы" RPG-дегі "Бағанагер" класында ойналатын кейіпкер болып табылады. Чжан Лян Чжу-Хань қақтығысы тақырыбындағы түрлі медиада бейнеленген, мысалы, "Ұлы Жеңімпаздың күйеу баласы" және "Соңғы кешкі ас", сондай-ақ Хан император болғанға дейін жасаған үшінші қастандық әрекеті "Мумия: Аждаһа императорының қабірі" фильмінде көрсетілген. Ол 2012 жылғы "King's War" телесериалында да пайда болды. Ол сондай-ақ "Цинь аңызы" анимациялық сериалының кейіпкері болып табылады.
Zhang Liang's encounter with Huang Shigong had also become one of the classic Chinese folk tales about humility for later generations to learn from. Zhang Liang is one of the 32 historical figures who appear as special characters in the video game Romance of the Three Kingdoms XI by Koei. He has higher intelligence stats than all these characters, except for Jiang Ziya. Zhang Liang is also a playable character of the "Wizard" class in the action RPG Prince of Qin. Zhang Liang has been portrayed in various media set in the Chu–Han Contention, such as The Great Conqueror's Concubine, and The Last Supper, and Han's third assassination attempt before he became the Emperor in The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor. He appears in the 2012 television series King's War. He also appears as a character in the animation series The Legend of Qin.