Cirl bunting (Emberiza cirlus) туралы мақала. Құстың Оңтүстік Еуропа, Жерорта теңізі аймағындағы және Жаңа Зеландиядағы таралған жерлері, өмір салты сипатталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Кішіқарға ('/s//ɜr//l/ SURL'), (Emberiza cirlus) – қарғалар тұқымдасына жататын, қазіргі заманғы авторлар финчтер (Fringillidae) тұқымдасынан бөліп қарастыратын өтетін құс. Ол Оңтүстік Еуропа, Жерорта теңізі аралдары мен Солтүстік Африкада көбейеді. Бұл құс жылы аймақтарда тұрақты мекендейді және қыста көшіп кетпейді. Ол түрлі ашық кеңістіктерде, кейбір бұталар мен ағаштар арасында кездеседі, бірақ күнге қарай бұрылған беткейлерді артық жақсы көреді. 19 ғасырда Жаңа Зеландияға әкелінді және Оңтүстік аралда осы түрдің тұрақты популяциясы сақталған. Ауыл шаруашылығы тәжірибесіндегі өзгерістер бұл түрге оның ареалының солтүстік шеттерінде және Англияда, онда бұрын елдің оңтүстігінің көп бөлігінде кездесетін, өте теріс әсер етті – қазір ол оңтүстік Девонмен ғана шектелген. Кішіқарға – Девон облысының Стоукинтейнхед ауылының белгілеріндегі талисман.
The cirl bunting ('/s//ɜr//l/ SURL'), (Emberiza cirlus), is a passerine bird in the bunting family Emberizidae, a group now separated by most modern authors from the finches, Fringillidae. It breeds across southern Europe, on the Mediterranean islands and in north Africa. It is a resident of these warmer areas, and does not migrate in winter. It is common in all sorts of open areas with some scrub or trees, but has a preference for sunny slopes. In the 19th century it was introduced to New Zealand and the persistent population remains in the South Island. Changes in agricultural practice have affected this species very adversely at the northern fringes of its range, and in England, where it once occurred over much of the south of the country, it is now restricted to south Devon. The cirl bunting is the mascot on the signs for the village of Stokeinteignhead in Devon.
Таксономия
Кругті бастингті швед натуралисі Карл Линней 1766 жылы өзінің Systema Naturae еңбегінің он екінші басылымында қазіргі биномдық атауы Emberiza cirlus арқылы ресми түрде сипаттады. Emberiza туысының атауы ескі неміс тіліндегі Embritz сөзінен, яғни бастингтен шыққан. Ал, cirlus деген сөз итальян тіліндегі cirlo деген жергілікті атаудан алынған, ол бастингтің бір түрі. Zirlare сөзі "шырқырау" деген мағына береді. Ағылшын тіліндегі cirl сөзі cirlus сөзінен туындаған, "вероятно, zirlare, яғни торғай сияқты сыбызғылау" дегенді білдіреді. Бұл түр монотипті, яғни оның ішкі түрлері танылмайды.
The cirl bunting was formally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1766 in the twelfth edition of his Systema Naturae under its current binomial name Emberiza cirlus. The genus name Emberiza is from Old German Embritz, a bunting. The specific cirlus is from a local Italian name cirlo, for a type of bunting, from zirlare, "to chirp". The English cirl is derived from cirlus, "probably from zirlare, to whistle as a thrush". The species is monotypic: no subspecies are recognised.
Сипаттама
Кругтік түйіршік сары балғаға (Emberiza citrinella) ұқсас, ұзындығы шамамен сантиметр, қанаттарының ені сантиметрдей болады. Оның қалың дәнді жейтін мүсілі бар. Аталықтарының басы сары, басы қара, көз айналасы мен тамағы қара, сары денесінің үстінен көкшіл жолақты кеудесі және күңгірт жолақты қоңыр арқасы бар. Аналығы сары балғаға көбірек ұқсайды, бірақ оның жолақты сұр қоңыр құйрығы және қызыл иықтары бар. Аталықтың монотонды әні – арктикалық сойқының немесе ақ мойынның соңғы дірілі сияқты қысқа, дірілдеп тұратын үн.
The cirl bunting is like a small yellowhammer (Emberiza citrinella), and is around in length with a wing span It has a thick seed eater's bill. The male has a bright yellow head, with a black crown, eyestripe and throat, and a greenish breast band across its otherwise yellow underparts, and a heavily streaked brown back. The female is much more like the yellowhammer, but has a streaked grey brown rump and chestnut shoulders. The monotonous song of the cock is rattling trill, like Arctic warbler or the terminal rattle of lesser whitethroat.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ең қолайлы егістік жер мекені – шөп шалғындары мен егістік алқаптарының үйлесімі, қалың тік қырлы жиектермен және тығыз бұталы жерлермен бөлінген. Олар белгілі бір деңгейдегі қалалық құрылысқа төзімді және қалалар мен мекендердің жасыл кеңістіктерінде, тіпті Римде де кездеседі. Олар көшпес жаратылыста болады және көбінесе жазда ұяларынан азық іздеу үшін ғана ұшып шығады, ал қысында шөп қалдықтарын табу үшін.
The ideal farmland habitat is a mixture of grass and arable fields, divided by thick hedgerows with pockets of dense scrub. They can tolerate a certain degree of urbanisation, and are found in green spaces in towns and cities, even Rome. They are sedentary in nature and will often travel only from their nests to forage in summer, and up to in winter to find stubble.
Өсіру
Цirl buntings бір жасқа толғанда алғаш рет көбейеді. Ұясы төмен орналасқан, қалың еңліктер мен бұталар сияқты тығыз жабындардың ішінде болады. Ең қолайлы бұталар – долана, қызылжеміс, жалбыз және сарықамыс. Көбею маусымы сәуірден қыркүйек айының ортасына дейін созылады, әдетте екі рет жұмыртқалайды, кейде үш рет те болады. Екі-бес жұмыртқа салады, олардың қабығында құс тұяғына ұқсас жіңішке сызықтар болады. Жұмыртқаларды тек аналығы күтіп, соңғы жұмыртқа салынғаннан кейін 12-13 күннен соң балапандар шығады. Екі ата-ана да балапандарды күтіп, тамақтандырады. Балапандар 11-13 күннен кейін ұядан ұшып кетеді, бірақ ата-аналары оларды тағы екі-үш апта бойы тамақтандырады.
Cirl buntings first breed when they are one year of age. The nest is at low level, within dense cover such as that provided by thick hedgerows and scrub. The ideal scrub is said to be blackthorn, hawthorn, bramble and gorse. The breeding season runs from April until mid September, usually having two broods but occasionally three. Two to five eggs are laid, which show the hair like markings characteristic of buntings. They are incubated only by the female and hatch 12–13 days after the last egg is laid. The young are cared for and fed by both parents. They nestlings fledge after 11–13 days but continue to be fed by their parents for a further two or three weeks.
Тамақ және азықтандыру
Жаз айларында олардың табиғи тағамы омыртқасыз жәндіктерден – мысалы, қоңыз бен жұлдызқұрттардан – құстардың балапандарын қоректендіру үшін тұрады. Қыс айларында олар қыстаған егістіктерден, тынығып жатқан жерлерден, малға қыста берілген астықтан немесе шөптен алынған ұсақ тұқымдармен қоректенеді. Олар көбінесе қыс мезгілінде үйір-үйір болып тамақтанады.
In the summer their natural food consists of invertebrates for example grasshoppers and crickets to feed their chicks. In the winter they feed on small seeds from over wintered stubbles, fallow land, set aside, and the over winter feeding of stock with grain or hay. They tend to feed in flocks during the winter.
Тарих
Англияның Оңтүстік Девон аймағында, Кингсбридж деген шағын қаланың жанында өте сирек цирл бантинг популяциясы кездеседі. Осы түрді белгілі орынолог Джордж Монтегю 1802 жылы шығарған "Орнитологиялық сөздік" кітабында жазғандай, ол алғаш рет Британияда Кингсбридж маңында қоныстанған, бұл Монтегю оны сипаттағанға дейін көп ұзамай болған. 19 ғасырда ол Англияның оңтүстігіне тарады. Бірақ 1930 жылдардан бастап саны азайып, 1989 жылға қарай тағы да Кингсбридж маңында ғана сақталды. Содан бері жүргізілген қорғау шаралары популяцияны бес еседен астамға көбейтті, алайда ол негізінен Девон аймағында қалпы тұр.
A very small cirl bunting population exists in South Devon in England, near the small town of Kingsbridge where the pioneering ornithologist George Montagu discovered the species, as he recorded in his book, the Ornithological Dictionary, 1802. The species appears to have first colonised Britain near Kingsbridge, most likely not long before Montagu described it. It expanded from there across southern England in the nineteenth century. It retreated from the 1930s onwards, so that by 1989 the population again survived mainly near Kingsbridge. Since then, conservation efforts have increased the population more than fivefold, but it remains almost wholly in Devon.