Кіріспе

Ароматты сақинадан алынған молекулалық топтар немесе қосылыстар – арил органикалық функционалдық тобы.

Органикалық химияда арил – ароматты сақинадан алынған кез келген функционалдық топ немесе қосылыс, әдетте фенил және нафтил сияқты ароматты көмірсутек. "Арил" қысқарту немесе жалпылау үшін қолданылады, ал "Ar" химиялық құрылымдарда арил тобын белгілеу үшін қолданылады, бұл кез келген органикалық топты белгілеуге қолданылатын "R" әрпіне ұқсас. "Ar" элементтік символы аргонмен шатастырылмауы керек. Ең қарапайым арил тобы – фенил (C6H5), бензолдан алынған топ. Басқа арил топтарының мысалдары:

Толил тобы (CH3C6H4), толуолдан (метилбензолдан) алынған.
Ксилил тобы ((CH3)2C6H3), ксиленнен (диметилбензолдан) алынған.
Нафтил тобы (C10H7), нафталдан алынған.

Арилдеу – арил тобының қосылысқа қосылу процесі. Бұл әдетте кросс-байланыс реакциялары арқылы жүзеге асырылады.

Номенклатура

Ең қарапайым арил тобы – фенил, ол бір сутек атомы қандай да бір топпен алмастырылған бензол сақинасынан тұрады және молекулалық формуласы C6H5s. Фенил тобы бензил тобынан ерекше екенін ескеріңіз, бензил тобы фенил тобына метил тобы қосылғаннан түзіледі және молекулалық формуласы C6H5CH2s. Фенил тобын қамтитын қосылыстарды атау үшін фенил тобын негізгі көмірсутек ретінде қарастырып, оны қосымша арқылы белгілеуге болады. Мұндай жағдай әдетте фенил тобына қосылған топ алты немесе одан көп көміртек атомынан тұрғанда қолданылады. Мысалы, фенил тобына гидроксил тобы қосылған жағдайды қарастырайық. Егер фенил тобын негізгі көмірсутек деп есептесек, бұл қосылыс гидроксибензол деп аталады. Алайда, көбінесе гидроксил тобын негізгі топ ретінде қарастырып, фенил тобын алмастырғыш ретінде белгілейді, нәтижесінде фенол деген кең таралған атау пайда болады.