Жындылықтың аузында

Кіріспе

1994 жылы Джон Карпентер түсірген американдық қорқыныш фильмі.

"Ақымақ аузында" фильмі жазушы Х.П. Лавкрафттың шығармаларына құрмет көрсетіп, ақылсыздық тақырыбын зерттейді, ал атауы Лавкрафттың "Ақымақ тауларында" деген повесінен алынған. New Line Cinema компаниясы таратып шығарған "In the Mouth of Madness" фильмі жарық көрген кезде әртүрлі пікірлерге бөлінді.

Сюжет

Белгісіз апаттың ортасында доктор Вренн психиатриялық ауруханадағы Джон Трентке келеді, ал Трент өзінің оқиғасын баяндайды: Трент, тәуелсіз сақтандыру тергеушісі, сақтандыру компаниясының иесімен түскі ас ішеді, ол Тренттен Нью-Йорктегі Arcane Publishing компаниясының талабын тергейтін өзінің ең ірі клиентімен жұмыс істеуді сұрайды. Әңгімелесіп отырғанда, Трентке балта ұстаған, мутацияланған көздері бар адам шабуыл жасайды. Ол одан танымал қорқыныш романдарының авторы Саттер Кейннің кітабын оқып көргені туралы сұрағаннан кейін полиция оны атып өлтіреді. Бұл адам Кейннің агенты еді, ол Кейннің бір кітабын оқығаннан кейін отбасын өлтіріп, ақылдан адасып кеткен. Трент Аркайнның директоры Джексон Харглоумен кездеседі, ол оған Кейннің жоғалуын тергеуді және оның соңғы романының қолжазбасын қайтаруды тапсырады. Ол онымен бірге Кейннің редакторы Линда Стайлзді жібереді. Линда Кейннің әңгімелерінің "әлсіз оқырмандарда" бағдаршалықты жоғалту, есте сақтау қабілетінің нашарлауы және паранойя тудыратынын түсіндіреді. Трент күмәнмен қарайды, оның жоғалуының жарнамалық трюк екеніне сенімді. Трент Кейннің кітаптарының мұқабаларындағы қызыл сызықтарды байқайды, олар дұрыс орналастырылғанда Нью-Гэмпширдің контурын құрайды және Хоббс-Энд деп аталатын жерді көрсетеді, бұл Кейннің көптеген туындыларындағы ойдан шығарылған орын. Линда түнгі сапарда ерекше құбылыстарды бастан кешіреді және түсінбейтіндей Хоббс-Эндке күндіз жетеді. Трент пен Линда кішкентай қалашықты іздестіріп, Кейннің романдарынан таныс адамдар мен орындарға кездеседі. Трент бәрінің сахналағандыққа сенсе де, Линда келіспейді. Ол Трентке Аркайнның талабының Кейннің кітабын жарнамалау мақсатындағы әрекет болғанын мойындайды, бірақ уақыттың бұрмалануы және Хоббс-Эндтің нақты көшірмесі жоспарға енбеген. Линда шіркеуге кіріп, Кейнмен бетпе-бет келеді, ол оған өзінің соңғы романымен, "Ақымақтың аузында" таныстырады, ол оны ақылдан адастырады; ол мутацияланған Кейнді құшақтап, сүйе бастайды. Кейннің астыртын жоспарын тоқтатуға тырысқан адам Трентке барда оны кетіп қалуға ескертеді, содан кейін өзін-өзі өлтіріп, "осы үшін жазылған кейіпкер ғанамын" деп жариялайды. Сыртта, сұмдық келбеттегі қала тұрғындары Трентке шабуыл жасайды. Трент машинамен қашып кетеді, бірақ қайта-қайта қала орталығына телепортталады. Машинасын апатқа ұшыратып, Трент Линдамен бірге шіркеудің ішінде оянады, онда Кейн адамдардың оның әңгімелеріне сенуінің "Ескілер" деп аталатын ежелгі жаратылыстардың нәсілін оятқанын түсіндіреді. Олар Жерді қайтарып алады. Кейн Тренттің оның кейіпкерлерінің бірі екенін, оның Кейннің сюжетіне сәйкес келіп, "Ақымақтың аузында" қолжазбасын Аркане қайтарып, адамзаттың құлауына себеп болатынын айтады. Трентке қолжазбаны бергеннен кейін, Кейн өзін және артындағы ағаш есікті қағаз сияқты жыртып, Кейннің құдайларының өлшеміне портал ашады. Трент Кейннің оны өз әлеміне қайтаратын ұзын туннельді көріп, Линданы өзімен бірге келуге шақырады. Ол кітапты толық оқып бітіргенін айтады. Трент дәлізбен жүгіріп өтеді, Кейннің жындылары оның соңынан қуады. Кенеттен ол өзін ауылдық жолда жатқандай сезінеді, шындыққа оралғандай көрінеді. Нью-Йоркке оралған кезде Трент қолжазбаны жояды. Арканеге оралған Трент өзінің тәжірибесін Харглоуға баяндайды. Харглоу Линданы білмейтінін айтады; Трент Кэйнді табу үшін жалғыз жіберілді, ал қолжазба бірнеше ай бұрын жеткізілді. "Ақымақтың аузында" бірнеше аптадан бері сатылымда, фильмнің түсірілімі аяқталуға жақын. Трент жаңадан шыққан романның оқырманымен кездеседі, ол өзгерген көзінен қан ағады; Трент оны балтамен өлтіреді. Трент кісі өлтіргені үшін тұтқындалып, психиатриялық ауруханаға жіберіледі. Трент әңгімесін аяқтағаннан кейін доктор Вренн оны мағынасыз галлюцинация деп есептейді. Трент келесі күні оянып, аурухананың тастай бос екенін көреді, ал радиодан әлемді қорқынышты жаратылыстар басып алғаны, соның ішінде мутацияланған адамдар да бар екені және өзін-өзі өлтіру мен жаппай кісі өлтірудің кең таралғаны туралы хабар тарайды. Трент содан кейін "Ақымақтың аузында" фильмін көруге барады, онда ол өзінің басты кейіпкер екенін біледі. Ол өзінің бұрынғы әрекеттерін экранда көреді, соның ішінде Линдаға "Бұл шындық!" деп талап еткен көрінісі де бар. Трент күліп, гистериямен жылай бастайды, ақырында ол ойдан шығарылған туынды екенін түсінеді.

In the midst of an unspecified disaster, Dr. Wrenn visits John Trent, a patient in a psychiatric hospital, and Trent recounts his story:

Trent, a freelance insurance investigator, has lunch with the owner of an insurance company, who asks Trent to work with his largest client investigating a claim by New York based Arcane Publishing. During their conversation, Trent is attacked by a man with mutated eyes wielding an axe who, after asking him if he reads popular horror novelist Sutter Cane, is shot dead by police. The man was Cane's agent, who went insane and killed his family after reading one of Cane's books. Trent meets with Arcane director Jackson Harglow, who tasks him with investigating the disappearance of Cane and recovering the manuscript for his final novel. He assigns Cane's editor, Linda Styles, to accompany him. Linda explains that Cane's stories have been known to cause disorientation, memory loss and paranoia in "less stable readers". Trent is skeptical, convinced the disappearance is a publicity stunt. Trent notices red lines on the covers of Cane's books, which, when aligned properly, form the outline of New Hampshire and mark a location alluded to be Hobb's End, the fictional setting for many of Cane's works. Linda experiences bizarre phenomena during the late night drive, and they inexplicably arrive at Hobb's End in daylight. Trent and Linda search the small town, encountering people and landmarks described as fictional in Cane's novels. Trent believes it all to be staged, but Linda disagrees. She admits to Trent that Arcane's claim was a stunt to promote Cane's book, but the time distortion and exact replica of Hobb's End were not part of the plan. Linda enters a church to confront Cane, who exposes her to his final novel, In the Mouth of Madness, which drives her insane; she begins embracing and kissing a mutated Cane. A man who had previously attempted to stop Cane's insidious agenda approaches Trent in a bar and warns him to leave, then commits suicide, proclaiming to merely be "a character written to do it." Outside, a mob of monstrous looking townspeople descend upon Trent. Trent drives away, but is repeatedly teleported back to the center of town. After crashing his car, Trent awakens inside the church with Linda, where Cane explains that the public's belief in his stories freed an ancient race of monstrous beings called "The Old Ones" which will reclaim the Earth. Cane reveals that Trent is merely one of his characters, who must follow Cane's plot and return the manuscript of In the Mouth of Madness to Arcane, furthering the end of humanity. After giving Trent the manuscript, Cane tears himself and a wooden door behind him open as if they were paper, creating a portal to the dimension of Cane's monstrous masters. Trent sees a long tunnel that Cane said would take him back to his world, and urges Linda to come with him. She tells him she can't, because she has already read the entire book. Trent races down the hall, with Cane's monsters close on his heels. He suddenly finds himself lying on a country road, apparently back in reality. During his return to New York, Trent destroys the manuscript. Back at Arcane, Trent relates his experience to Harglow. Harglow claims ignorance of Linda; Trent was sent alone to find Cane, and the manuscript was delivered months earlier. In the Mouth of Madness has been on sale for weeks, with a film adaptation in post production. Trent then encounters a reader of the newly released novel, who is bleeding from his altered eyes; Trent murders him with an axe. Trent is then arrested for murder and sent to the asylum. After Trent finishes telling his story, Dr. Wrenn judges it a meaningless hallucination. Trent wakes the following day to find the asylum abandoned, and he departs as a radio announces that the world has been overrun with monstrous creatures, including mutating humans, and that outbreaks of suicide and mass murder are commonplace. Trent then goes to see the In the Mouth of Madness film where he discovers that he is the main character. As he watches his previous actions play out on screen including a scene where he insisted to Linda "This is reality!" Trent begins laughing and crying hysterically, finally realizing that he is just a work of fiction.

Актерлік құрам

Сонымен қатар, Фрэнсис Бей миссис Пикман рөлін ойнаса, Вильгельм фон Хомбург Саймон рөлінде көрінеді. Хайден Кристенсен кинодағы тұңғыш рет қағаз тасымалдаушы ретінде шағын эпизодта пайда болады.

Өндіріс

Майкл Де Лука сценарийді 1980 жылдардың соңында жазды және ол оны ұсынған алғашқы режиссерлердің бірі Джон Карпентер болды. Кейінірек Мэри Ламберт та режиссерлыққа тартылды. Хоббс-Эндтегі қалалық көріністер Юнионвилл қаласының Бас көшесінде түсірілді, ал Қара шіркеудің сыртқы түрі – шын мәнінде, Өзгеріс соборы. Екеуі де Онтарио провинциясының Маркхэм қаласында орналасқан. Фильмнің қалған бөлігі Торонтода, Онтариода түсірілді, себебі Карпентердің сөзіне сүйенсек, қалада «Нью-Йорк көкжиегі мен Жаңа Англияның усадылығы» ерекше үйлесім табады. Фильмнің визуалды эффекттерін Industrial Light & Magic жасады, ал практикалық эффекттерді (жаратылыстардың протездері мен аниматроникасы қоса алғанда) KNB EFX Group жасады. KNB тобы фильмнің барлық практикалық эффекттерін жасауға жеті апта жұмсады, олардың ең ірісі – «18 футтық қабырға монстрлар» болды, ол дөңгелектерге орнатылып, жиырма бес адамнан тұратын командамен басқарылды. Карпентер 2001 жылы: «Біз бұл фильмге жеті миллион доллардан аспайтын қаражат жұмсадық», – деді. «Бұл қиын болды. Монстрлар Лавкрафттың ойшауындай қорқынышты жын-перілер болуы керек еді, бірақ Х.П. Лавкрафттың романдарынан олар соншалықты қорқынышты, оларды сипаттау мүмкін емес, көруге өте қорқынышты. Мұндайды қалай бейнелеуге болады? Жарайды, өте жылдам. Сондай-ақ, олар Сэм Нилл фильмнің көп бөлігін қорқынышқа күлдіріп, соңында бәрінің шындыққа жақын екенін түсінуі үшін сәл карикатуралық болуы керек еді».

Кассалық жинақ

"Азудың аузында" 1994 жылы 10 тамызда Германиядағы Фантазия фильмдер фестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және 1995 жылы 3 ақпанда АҚШ-та кең экранға шықты. Әлемдік прокатқа шыққанда фильм 4-орыннан бастап, алғашқы апта соңында 1510 кинотеатрда 3 441 807 доллар тапты. Екінші аптада 7-орынға түсіп, үшінші аптада топ-10-нан шығып қалды. Фильмнің бюджеті 8 миллионнан 14 миллион долларға дейін ауытқып, жалпы кірісі 8 924 549 долларды құрады, бұл оны кассалық сәтсіздікке алып келді.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes шолу агрегаторында «In the Mouth of Madness» 48 шолу негізінде 58% мақұлдау рейтингісіне ие, салмақты орташа рейтингі 5.8/10. Сайттың сын пікірі: «Өзінің қызықты идеясын толыққанды пайдаланбаса да, «In the Mouth of Madness» қорқыныш жанұялары мен Джон Карпентердің шығармаларын ұнататындар үшін жарарлық деңгейдегі ойын-сауық қалпынан шықпайды». Metacritic сайтында фильмнің салмақты орташа ұпайы 17 сыншының пікірі бойынша 100-ден 53 баллды құрайды, бұл «аралас немесе орташа пікірлер» екенін көрсетеді. Сыншылар фильмнің техникалық жағын, әсіресе арнайы эффектілерін, актерлік шеберлігін және режиссурасын жоғары бағалады, бірақ оны тым күрделі, шатастыратын, мақтаншыл және көңіл көтермейтін деп санады. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың екеуін берді, фильмнің қызықты идеясы бар екенін, бірақ оны «қорқыныш үйі» стиліндегі фильмге айналдырып, ескіше секірістер мен қанға сүйену арқылы ысырап еткенін айтты. Джин Сискел де фильмге дәл осындай баға берді, ал Джеймс Берардинелли фильм «қызықты нәрсе жасауға жақындады, бірақ соңғы сәтте тартынды» және «шатастыратын, ерекше және көңілге тимейтін» екенін айтты, оны экзотикалық спорттық көлікті сатып алып, баяу айдаумен салыстырды. Entertainment Weekly журналында жазған Лиза Шварцбаум фильмге C бағасын беріп, «оның көп бөлігі артық өзімшіл және аз бөлігі қызықты» екенін, тек бірнеше сәтті сәттері бар екенін атап өтті. Сан-Франциско хроникасынан Мик ЛаСалл фильмді «көктемгі қорқыныштың күшін тойлайтын, бірақ одан қорқыныш білдіретін» деп сипаттап, фильмге төрт жұлдыздың біреуін берді. About.com сайтынан Фред Топел фильмді «тымырлай шатастыратын» және «түсіну қиын» деп атап, фильмге бестен бірін берді. Сол кездегі оң пікірлердің бірінде Лос-Анджелес Таймс газетінің Кевин Томас оны «ойлы адамға арналған қорқыныш картинасы, ол сезімтал болғандай ақылға толы» деп атады және кейін оны 1995 жылғы ең жақсы 10 фильмнің бірі деп атады. Сиэтл Таймс газетінен Джон Хартл де фильмге оң баға беріп, оны «жақсы уақытталған шоктардың стильді жинағы, қабілетті актерлердің үлесімен көмектескен» деді. «Чикаголық оқырман» газеті фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, оны «көруге міндетті» деп атады. Кейінгі шолуда Крис Стукман да фильмге «А» бағасын беріп, Карпентердің режиссурасымен қатар оның амбициясын, шығармашылығын және түпнұсқалығын атап өтті. Reel Film Reviews фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді. Француз журналы Cahiers du Cinéma фильмді 1995 жылғы Топ-10 тізімінде 10-орынға қойды.

On review aggregator Rotten Tomatoes, In the Mouth of Madness holds an approval rating of 58% based on 48 reviews, with a weighted average rating of 5.8/10. The website's critical consensus reads, "If it fails to make the most of its intriguing premise, In the Mouth of Madness remains a decent enough diversion for horror fans and John Carpenter completists." On Metacritic the film has a weighted average score of 53 out of 100 based on 17 critics, indicating "mixed or average reviews". Critics generally commended the film on its technical aspects, particularly its special effects, acting, and directing, but perceived it as being too complicated, confusing, pretentious, and underwhelming. Roger Ebert gave the film two out of four stars, saying that the film has an intriguing premise, but squanders it by relying on hackneyed jump scares and gore, taking the form of "a horror house movie, in which the protagonists creep along while creatures leap at them." Gene Siskel gave the film the same rating, as did James Berardinelli, who said the film "comes close to doing something interesting but gets cold feet" and is "confusing, weird, and not very involving", comparing the film to buying an exotic sports car only to drive it slowly. Lisa Schwarzbaum, writing in Entertainment Weekly, gave the film a C rating, remarking that "much of it [is] bloatedly self indulgent and a small part wicked funny", with only a smattering of successful moments. In more negative reviews, Mick LaSalle of the San Francisco Chronicle said the film was "cheesy horror celebrating the power of cheesy horror, while pretending to be appalled," and gave the film a one out of four stars. Fred Topel of About. com said the film was "too confusing" and "hard to follow", giving the film a one out of five rating. In fully positive reviews from the time period, Kevin Thomas of the Los Angeles Times called it "a thinking person's horror picture that dares to be as cerebral as it is visceral" and later named it as one of the top 10 films of 1995. John Hartl of the Seattle Times also gave the film a positive review, saying it's "a stylized collection of well timed shockers, helped along by the contributions of its capable cast." The Chicago Reader gave it three out of four stars, calling it "a must see". In a later review, Chris Stuckmann also awarded the film with an "A," noting its ambition, creativity, and originality alongside Carpenter's direction. Reel Film Reviews gave the film three out of four stars. French magazine Cahiers du Cinéma listed the film as #10 on its 1995 Top 10 List.

Марапаттар

Марапаттау санаты Үміткер(лер) Нәтиже22-ші Сатурн сыйлықтарыЕң үздік қорқыныш фильміЖындылықтың аузындаЕң үздік грим(K. N. B. EFX Group Inc.)Фантаспорто сыншыларының сыйлығыДжон КарпентерЕң үздік фильм

Үй медиасы

VHS-тің алғашқы шығарылымынан кейін, New Line Cinema компаниясы фильмнің Blu-ray нұсқасын 2013 жылы шығарды. 2016 жылы фильм Warner Archive Collection арқылы DVD форматында қайта шығарылды. 2018 жылы Shout! Factory компаниясы Scream Factory қосалқы лейблі аясында фильмді коллекционерлік Blu-ray нұсқасында қайта жарыққа шығарды.