Кіріспе

19 ғасырдағы көркемдік қозғалыс

Барбизон суретшілер мектебі сол кездегі басым Романтизм қозғалысы аясында пайда болған, өнерде реализмге ұмтылған өнер қозғалысының бір бөлігі болды. Барбизон мектебі шамамен 1830 жылдан 1870 жылға дейін белсенді болды. Ол Францияның Фонтенбло орман шетіндегі Барбизон ауылының атымен аталады, онда көптеген суретшілер жиналатын. Олардың көпшілігі пейзаждар салған, бірақ кейбіреулері шаруалар бейнеленген пейзаждар мен ауыл өмірінен жанрлық көріністерді де суреттеген. Бұл мектептің ерекше белгілері – оның тондық ерекшеліктері, түсі, еркін қылқаламмен салу және форманың жұмсақтығы. Барбизон мектебінің жетекшілері: Теодор Руссо, Шарль Франсуа Добиньи, Жюль Дюпре, Констан Троон, Шарль Жак және Нарцисс Вирджилио Диас. Жан Франсуа Милле 1849 жылдан бастап Барбизонда тұрды, бірақ пейзаж фондық суреттерге деген қызығушылығы оны басқалардан ерекшелендіреді. Жан Батист Камиль Коро бұл орынға ең бірінші келді, алғаш рет 1829 жылы орманды суреттеді, бірақ британдық өнер тарихшысы Гарольд Осборн «оның туындылары поэзиялық және әдеби сапаға ие, бұл оны біршама ерекшелендіреді» деген пікір білдірді. Мектеппен байланысты басқа суретшілер, көбінесе негізгі топтың шәкірттері: Анри Харпинье, Альберт Шарпин, Франсуа Луи Франсуа және Эмиль ван Марке. Көптеген суретшілер сонымен қатар гравюрамен айналысты, көбінесе офортпен, бірақ топ жартылай фотографиялық клише verre техникасын қолданатын суретшілердің көп бөлігін де қамтыды. Француз офортының қайта жандануы 1850 жылдары осы мектептен басталды.

Тарих

1824 жылы Париж салонында ағылшын суретшісі Джон Констеблдің туындылары қойылды. Оның ауылдық көріністері сол кездегі жас суретшілерге әсер етіп, оларды формализмнен бас тартып, табиғаттан тікелей шабыт алуға итермеледі. Олардың суреттерінде табиғат көріністері драмалық оқиғалардың жай ғана фоны емес, өзіндік тақырыпқа айналды. 1848 жылғы төңкерістер кезінде суретшілер Барбизонға жиналып, Констеблдің идеяларын ұстана отырып, табиғатты суреттерінің негізгі тақырыбы етті. Француз пейзажы Барбизон суретшілерінің маңызды тақырыбына айналды. 1829 жылдың көктемінде Жан Батист Камиль Коро Фонтенбло орман суретін салу үшін Барбизонға келді. Ол алғаш рет 1822 жылы Шаили орман суретін салған. 1830 жылдың күзінде және 1831 жылдың жазында ол Барбизонға қайта оралып, суреттер мен майлы этюдтер жасады. Олардың негізінде 1830 жылғы Салонға арналған «Фонтенбло орманының көрінісі» (қазір Вашингтондағы Ұлттық галереяда) және 1831 жылғы салон үшін тағы бір «Фонтенбло орманының көрінісі» картиналарын жасады. Ол жерде Барбизон мектебінің мүшелерімен – Теодор Руссо, Пол Хюэ, Констант Тройон, Жан Франсуа Милле және жас Шарль Франсуа Добиньимен танысты. Милле пейзаж идеясын шаруалардың бейнелеріне, шаруа өмірінің көріністеріне және егістіктегі жұмыстарға дейін кеңейтті. Мысалы, «Жирақшылар» (1857) картинасында Милле үш шаруа әйелін егін жинау кезінде бейнелейді. Жирақшылар – егін жинаудан кейін қалған өнімді жинауға рұқсат алған кедей адамдар. Суреттің фонында егін иесі (бай ретінде бейнеленген) және оның жұмысшылары көрсетілген. Милле назарды байлар мен беделділерден әлеуметтік сатының төменгі қабатына ауыстырды. 1860 жылдардың соңында Барбизон суретшілері Парижде оқып жүрген жас француз суретшілерінің назарын аударды. Олардың көптегені пейзаж суретін салу үшін Фонтенбло орманға сапар шекті, соның ішінде Клод Моне, Пьер Огюст Ренуар, Альфред Сислей және Фредерик Базилль. 1870 жылдары осы суретшілер және тағы басқалар импрессионизм деп аталатын өнер қозғалысын дамытып, ашық ауада сурет салумен (пленэр) айналысты. Ал мектептің негізгі мүшелері орында сурет салып, эскиздер жасаған, бірақ суреттеме жұмыстарын студияда аяқтаған. Импрессионизмнен кейінгі суретші Винсент ван Гог Барбизон суретшілерінің бірнеше туындыларын зерттеп, көшірді, соның ішінде Милле суреттерінің 21 көшірмесін жасады. Ол Милле суреттерін басқа суретшілерден гөрі көбірек көшірді. Ол сондай-ақ Добиньи бағында үш картина жасады. Теодор Руссо (1867) және Жан Франсуа Милле (1875) Барбизонда қайтыс болды.

Еуропадағы ықпал

Бұл өнер басқа елдердің суретшілеріне де әсер етті. XIX ғасырдың соңынан бастап көптеген суретшілер жаңа ағымдарды оқу үшін Австрия-Мажарстаннан Парижге келді. Мысалы, венгр суретшісі Янош Торма жас кезінде Парижде оқыды. 1896 жылы ол қазіргі Румыниядағы Бая-Маре қаласында Nagybánya суретшілер колониясын құрушылардың бірі болды, ол Венгрияға импрессионизмді әкелді. 2013 жылы Венгрияның Ұлттық галереясы оның туындыларының ірі ретроспективасын ашты, «Янош Торма, венгр Барбизонының суретшісі», 8 ақпан – 19 мамыр 2013 жыл, Венгрияның Ұлттық галереясы.

Карл Бодмер, бастапқыда швейцариялық, 1849 жылы Барбизонда қоныстанды. 1870 жылдары тағы бір венгр – Ласло Паал Барбизонда өмір сүрді.

Америкадағы ықпал

Барбизон суретшілері Америка Құрама Штаттарындағы пейзаж суретіне де зор әсер етті. Бұл Уильям Моррис Ханттың американдық Барбизон мектебін дамытуын қамтиды. Гудзон мектебінде болған немесе олармен бір замандас суретшілердің көптегені Барбизон суреттерін бос қылқаламмен салынғандығы мен эмоционалдық күші үшін зерттеді. Мысалы, Джордж Иннесс Руссоның туындыларын үлгі етіп алуға тырысты. Барбизон мектебінің суреттері Калифорниядағы пейзаж суретіне де ықпал етті. Суретші Перси Грей Калифорния төбелері мен жағалау суреттерін жасау үшін Россо және басқа суретшілердің туындыларын сапарлық көрмелерде мұқият зерттеді. Барбизон суретшілерінің ықпалы Луизианада өсіп, Académie Julien-де оқыған Персиваль Россоның (1859-1937) аңшылық иттерінің суреттерінде де көрінеді.