Кіріспе

Француз суретшісі (1836–1904)

Анри Фантен Латур (ɑ̃ʁi fɑ̃tɛ̃ latuʁ; 14 қаңтар 1836 – 25 тамыз 1904) – француз суретшісі және литограф, гүл суреттерімен және париждік суретшілер мен жазушылардың топтық портреттерімен ең жақсы танымал.

Ерте өмір

Гренобль қаласында туған Игнас Анри Жан Теодор Фантен Латур алғашқы сурет салу сабақтарын суретші әкесі Теодор Фантен Латурдан (1805-1875) алды. 1850 жылы ол Парижге көшіп, Париждің кішкентай сурет салу мектебіне қабылданды, онда Луи Александр Перон және Гораций Лекок де Буабодранмен бірге оқыды, ол инновациялық және дәстүрден тыс оқытушы болып, жадтан салу және сурет салуға негізделген өзінің оқыту әдістемесін жасады. 1854 жылы ол Париждегі Көркем өнерлер мектебіне (École des Beaux-Arts) түсті, онда оның сыныптастары Эдгар Дега, Альфонс Легрос және Жан-Шарль Казин болды. Онда оқығаннан кейін ол Лувр мұражайындағы ескі шеберлердің туындыларын көшірумен көп уақыт өткізді. Оның натюрморт жасау шешімі импрессионизм дәуірінде таңқаларлық көрінуі мүмкін, бірақ мұндай тақырыпты таңдауы бекер болған жоқ. 17 ғасырдан бері Көркем өнер академиясы белгілеген жанрлар иерархиясында жеміс-жидектер мен гүлдердің натюрморттары екінші дәрежелі санаты деп есептелді. Әдебиеттік, діни немесе тарихи контекстті елемеу арқылы, туындыға құндылық пен мәртебе беруге тиіс болған, ол академиялық көзқарастың керісінше ұстанымын қабылдады. Оның ағылшын демеушілері және саудагерлері Эдвин мен Рут Эдвардс, оның текстура мен түсті берудегі ұлы талантын көрсету үшін әрқашан қарапайым вазалар мен үстел үстін пайдалануды ұсынды. Фантен Латурдың натюрморттары сол кезде Нидерландта да жоғары бағаланды. 1889 жылы Амстердамда өткен «Замандас шеберлер» көрмесінде оның раушандармен суреттелген натюрморты 2000 гульденге сатылды, бұл сол кездегі елеулі сома еді. Амстердамнан шыққан голланд сурет сатушылары Фантен Латурдың туындыларын 1930 жылдарға дейін тұрақты түрде сатты. Осы туындылардың көптегені Нидерланд мұражайларында, мысалы Амстердамдағы Рейксмузейде және Оттерлодағы Крёллер-Мюллер мұражайында аяқталды.

Өнер әлемі

1859 жылы Салонға алғашқы жұмыстары қабылданбағаннан кейін, ол досы Эдуард Манемен және болашақ импрессионистер Пьер Огюст Ренуар мен Клод Монемен бірге көрмелер өткізе бастады. 1865 жылы ол Эдвин Эдвардсқа былай деп жазды: «Біз топ құрамыз және дау көтереміз, себебі суретшілер көп, ал біреуін оңай ұмытып кетеді. Бірге жиналғанда біздің қатарымыз көбейеді және біз батыл боламыз. Мен оның ұзаққа созылатынын ойладым, менің қателігім болды». 1867 жылы ол жапондық Цзинглар қоғамының тоғыз мүшесінің бірі болды, оның ішінде 1861 жылы оның екі портретын салған Каролус Дюран, сондай-ақ олар жапондық стильде кешкі асқа жиналған керамистер Браквимонд пен Солон болды. «Оған жақындағанда, оның буын суретшілері жиі асыл тәуелсіздіктің бір бөлігі деп санайтын осы қатал мінез-құлықтан қорқу сезімі пайда болатын», – деді келесі буын суретшісі, досы Жак Эмиль Бланш. Фантен ұжымдық портреттерді үлкен манифесттерге айналдырған суреттермен жаңартты: «Делакройге құрмет» (1864), «Лес Батиньольдегі студия» (1870) – Манеге арналған, «Стол бұрышы» (1872) – Парнасс ақындарына, оның ішінде Поль Верлен мен Артур Рембоға, және «Пианино төңірегінде» (1885) – замандас музыканттары мен музыка зерттеушілеріне арналған құрмет. Кейін ол Рихард Вагнерге арналған литографияларын «Вагнер журналында» жариялады, бұл оның Париждегі авангард арасында анти-натуралистік суретші ретінде беделін нығайтуға көмектесті. Оның замандастарының көптеген суретшілері сияқты, ол фотосуретке қызығушылық танытып, өз жұмысы үшін суреттер түсірді. Ол сондай-ақ эротикалық фотосуреттерді көп жинады; оның мұражайларында Гренобль мұражайында сақталған 1400-ден астам фотосурет бар. Ол Париждегі Монпарнас зиратына жерленді.